Hoe toekomstvast is de gemeentelijke midofficearchitectuur?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoe toekomstvast is de gemeentelijke midofficearchitectuur?"

Transcriptie

1 archtectuur Het mdoffce concept van GEMMA Hoe toekomstvast s de gemeenteljke mdoffcearchtectuur? Bj het realseren van de elektronsche overhed spelen de gemeenten een voorhoederol. Rchtnggevend daarbj s GEMMA, de referentearchtectuur voor gemeenten, met daarn centraal het mdoffceconcept. De vraag rjst hoe toekomstvast dt concept s. Adre Sprut 1. Denstverlenng draat om mensen, de geactualseerde vse van de commsse-jorrtsma, VNG, De overhed n Nederland wl een elektronsche overhed worden. Dat s een overhed de haar densten va nternet aanbedt, de haar nterne processen zoals het behandelen van aanvragen zo veel mogeljk elektronsch utvoert en de haar gegevens nclusef documenten elektronsch opslaat en bewaart. Aan dt streven heeft de Nederlandse overhed doelstellngen gekoppeld zoals verbeterng van de denstverlenng, admnstrateve lastenverlchtng, effcënter werken en ook het verklenen van de afstand tot de. Om dat laatste te bereken s het landeljk beled dat gemeenten zch ontwkkelen tot de meest nabje overhed voor zowel s als bedrjven. 1 Bj het realseren van de elektronsche overhed spelen de gemeenten daarom een voorhoederol. Met zo n honderdzeventgduzend ambtenaren vormen de gemeenten de meest omvangrjke bestuurslaag van Nederland. Het realseren van de elektronsche gemeente s dan ook een grote operate. Rchtnggevend daarbj s GEMMA (GEMeenteljke Model Archtectuur), de referentearchtectuur voor gemeenten, met daarn centraal het mdoffceconcept. Dt concept staat model voor de nrchtng van de nformatevoorzenng van meer dan verhonderd gemeenten, maar s ook ledend voor de gemeenteljke softwaremarkt met daarn tentallen leverancers. Een concept dat bj de grootste bestuurslaag zo centraal en n de schjnwerpers staat, roept ook vragen op. Is het wel toekomstvast? Doe je er als gemeente goed aan om er fors n te nvesteren? Waarom s het koppelen van systemen toch nog steeds lastg? En botst het net met servceorëntate en daarmee zelfs met NORA, de Nederlandse Overhed Referente Archtectuur? Op deze vragen gaat dt artkel n. Daarbj bljkt dat de gemeenteljke nformatevoorzenng nog voor enkele grote utdagngen staat. Het mdoffceconcept Rond de laatste eeuwwsselng kregen de s van gemeenten een meer klantgeorënteerd karakter. Na eerst densten en afdelngen met egen loketten, ontstonden er centrale publeksbales, kregen gemeenten een centraal telefoonnummer en realseerden gemeenten hun aanwezghed op nternet met per gemeente één webste. Per kanaal dus een centrale en op de klant gerchte ngang. In 2002 stelde het mnstere van Bnnenlandse Zaken en Konnkrjksrelates n het rapport Archtectuur Elektronsche overhed echter wel vast dat de vakafdelngen van overhedsorgansates 8

2 Samenvattng Bj het realseren van de elektronsche gemeente s GEMMA (GEMeenteljke Model Archtectuur) ledend, met daarn centraal het mdoffceconcept. De mdoffce s geen organsatorsche eenhed en ook geen applcate, en s net strjdg met servceorëntate. Tot de utdagngen behoren het afstemmen van termen en begrppen n wetten, het ontwkkelen van landeljk afgestemde nformatemodellen en het standaardseren van systeemfunctes. GEMMA en KING KING, het Kwaltetsnsttuut Nederlandse Gemeenten, ondersteunt gemeenten bj het verbeteren van de kwaltet van hun denstverlenng en nterne organsate. Naast afdelngen de gercht zjn op organsateontwkkelng kent KING een afdelng e-denstverlenng. Deze afdelng s verantwoordeljk voor GEMMA, oftewel de GEMeenteljke ModelArchtectuur. GEMMA s de referentearchtectuur voor het nrchten van zowel de sprocessen als de nformatevoorzenng van gemeenten. KING heeft de verantwoordeljkhed overgenomen van EGEM -teams, het ICTU-programma voor de elektronsche gemeente dat per end 2009 s geëndgd. GEMMA slut aan op NORA, de referentearchtectuur voor de gehele overhed. Waar NORA n hoofdzaak bestaat ut archtectuurprncpes, s GEMMA daarvan een op de gemeenteljke praktjk gerchte utwerkng. GEMMA s drect toepasbaar en dat zen we terug n de nhoud van GEMMA, waarut her een greep: standaard (functonele) specfcates voor e-formuleren; e-processtandaarden met procesmodellen voor alle denstverlenngsprocessen, zoals vergunnngverlenng, subsdeverlenng en meldngen; de nformatemodellen RSGB voor en RGBZ voor zaakgegevens (volut respecteveljk het Referentemodel Stelsel van Gemeenteljke Bassgegevens en het Referentemodel Gemeenteljke Bassgegevens-Zaken); de koppelngsstandaard StUF (Standaard Utwsselngs Formaat) voor het tussen systemen utwsselen van gegevens en het leveren van (web)servces. De GEMMA-standaard StUF heeft nmddels een overhedsbrede betekens. Het College Standaardsate voor de overhed heeft StUF geplaatst op de Comply-or-explan-ljst met open standaarden voor de overhed (www. open-standaarden.nl). Meer nformate over KING en GEMMA s te vnden op tezamen de vormend nog steeds naar sectoren, en dus net klantgeorënteerd, waren georganseerd. Aan de orde was dan ook de vraag hoe dat op te lossen. De kantelen naar een klantgerchte orëntate zou een te complexe en tjdrovende reorgansate vergen, zo was de concluse. In het genoemde rapport advseerde het mnstere daarom de net te kantelen, maar te koppelen. Een elektronsche mdoffce zou moeten zorgen voor dat koppelen. Dat s dan ook wat het gemeenteljke mdoffceconcept doet: het ontslut en verbndt de voorheen verkokerde sectorale afdelngen met de rest van de organsate, waaronder de. Met als resultaat dat gegevens en systeemfunctes de voorheen verstopt zaten n de afdelngen beschkbaar komen voor zowel gebruk naar de klant als voor organsatebrede sturng, bewakng en ondersteunng van de denstverlenngsprocessen (behandelen van aanvragen, leveren van producten). Een elektronsche mdoffce verbetert dan ook zowel de nterne werkprocessen als de denstverlenng aan de klant. De GEMMA-nformatearchtectuurplaten laten zen welke nformatefunctes daarvoor nodg zjn. 9

3 archtectuur De GEMMA-nformatearchtectuurplaat Fguur 1 s een plaat ut de GEMMA Informatearchtectuur 1.0 zoals gepublceerd n december Daarn staat de bovenste helft voor de lokale gemeenteljke nformatevoorzenng en de onderste helft voor de omgevng van een gemeente met nformatevoorzenngen van ketenpartners en algemene e-overhedsvoorzenngen zoals DgD en de bassregstrates. In de bovenste laag zen we een gemeenteljke front-, md- en : De bevat functes en oplossngen voor het aannemen en utvoeren van klantcontacten plus de kanalen waarlangs s, bedrjven en nstellngen contact met de gemeente hebben. De bevat de sectorspecfeke oplossngen op afdelngsnveau. De mdoffce ten slotte bevat alle genereke oftewel sectoroverstjgende functes en oplossngen. Deze zjn beschkbaar voor de gehele gemeenteljke organsate. Ook vnden we her de centrale verbndngsfuncte (n ICT-termen een broker) de functes en systemen zowel ntern als extern koppelt. gemeente mdoffce (genereke functes) (sectorspecfek) nstellng vraaggeledng klantcontacten nformeren persoonsgebonden nformeren utvoeren ntake kanaalntegrate beheer documentare nformate verbnden klantcontactenbeheer zakenbeheer ontslutng sectorspecfeke gegevens en nformatefunctes beheer leveren verbnden op landeljk nveau portalen en ngangen andere publeke organsates e-dossers en verwjsndexen klantcontactgegevens partners verbnden ontslutng zaakgegevens partners gemeenschappeljke densten nstellng mdoffce (genereke -functes landeljk en andere overhedsorgansates) overge organsates federateve overhed, waaronder ketenpartners en aanbeders voorzenngen Fguur 1. De actuele GEMMA Bassplaat Informatearchtectuur op conceptueel nveau 10

4 Hoe maakt een gemeente haar egen archtectuurplaat? Veel gemeenten maken op bass van GEMMA een egen nformatearchtectuurplaat. Twee zaken zjn daarbj van belang: 1. Klakkeloos overnemen werkt net. Op lokaal nveau s elke stuate weer anders. GEMMA, waaronder het mdoffceconcept en de bjbehorende platen, s de referente. Maar de gemeenteljke ambtes, de bestaande werkprocessen en het al aanwezge applcatelandschap spelen ook een rol. Het vraagt dan ook nadenken om van GEMMA waar nodg bj de organsate passend maatwerk te maken. 2. Bj een archtectuurplaat horen afspraken over wat je bedoelt te zeggen met de plaat en wat je waar ntekent. Onder andere de spelregels daarvoor zjn beschreven n de KING-publcate Hoe maak k een archtectuurplaat voor mjn egen gemeente? (te vnden op als een van de GEMMA-documenten n de categore Informatearchtectuur algemeen ). De mdoffce s geen organsatorsche eenhed De opstellers van het al genoemde BZK-rapport hebben het begrp mdoffce destjds geleend ut de wereld van organsatestructuren. Daarbj vnden n de de klantcontacten plaats, ztten n de de specalsten van de sectorale vakafdelngen en vnden we n de mdoffce generalsten voor coördnate, waaronder het verbnden van de front- met de. Het BZK-rapport gebrukte de term mdoffce voor het benoemen van een elektronsche omgevng met dezelfde functe, nameljk verbnden en coördneren. Zo ontstond het mdoffceconcept voor het nrchten van elektronsche overhedsorgansates. Vanaf 2003 s dt concept voor de gemeenteljke bestuurslaag utgewerkt tot een mdoffcearchtectuur, eerst door het ICTU-programma EGEM en snds begn 2010 door het toen opgerchte KwaltetsInsttuut Nederlandse Gemeenten, kortweg KING. In de context van de elektronsche overhed s de gemeenteljke mdoffce daarmee een centrale ICT-omgevng en geen organsatorsche eenhed. GEMMA, de al genoemde gemeenteljke referentearchtectuur, bevat onder andere een proces- en een nformatearchtectuur, maar doet geen utspraken over de organsatestructuur van een gemeente. De mdoffce s een concept en geen applcate Samengevat s de gemeenteljke mdoffce een concept voor: het ontsluten van gegevens n voorheen sectorale afdelngssystemen naar de rest van de organsate; het beschkbaar krjgen van genereke nformatefunctes voor de hele organsate, zoals zakenbeheer, document- en dosserbeheer en klantcontactenbeheer; het onderlng verbnden van systemen, zowel ntern als extern. Dt s het concept, net meer en net mnder, en bnnen GEMMA s dat een eendudge en vooralsnog stabele kern. Hoe dat concept op systeemnveau wordt ngevuld met aan te schaffen applcates s een ander verhaal. Daarbj zen we n de praktjk verschllende (software)varanten. Op de markt van gemeenteljke mdoffcesoftware treffen we een grote varëtet aan systemen aan, van zogenoemde mdoffcesutes of all-nonesystemen met functonaltet voor zakenbeheer, documentbeheer en klantcontactenbeheer n één systeem, tot onderlng gekoppelde dedcated systemen voor elk van deze functes. Daarut kezen gemeenten hun oplossngen. Een grote gemeente met egen expertse op het gebed van systeemntegrate zal daarbj eerder utkomen op dedcated best-of-breed systemen dan een klene gemeente met mnder kenns. Zo n gemeente laat de koppelngsproblematek lever aan de leverancer over en kest dan voor een mdoffcesute oftewel een all-n-oneoplossng met alle mdoffcefunctes n één geïntegreerd pakket (met als verwarrende bjkomstghed dat leverancers de term zakensysteem gebruken voor zowel mdoffcesutes als enkelvoudge systemen voor zakenbeheer). Veel dscusses over de mdoffce gaan n essente over voor- en nadelen van een mdoffcesute versus gekoppelde afzonderljke systemen, dus net over het mdoffceconcept maar over de softwarevaranten waarmee je het concept kunt nvullen. Overgens verschlt een goede all-n-oneoplossng mnder van gekoppelde afzonderljke systemen dan men zou denken. Om flexbel te kunnen koppelen moet een goede sute bestaan ut dudeljk afgebakende functonele eenheden (modules) de qua functonaltet maxmaal onafhankeljk zjn 11

5 archtectuur van elkaar oftewel onderlng maxmaal zjn ontkoppeld. Alleen op de maner zjn sutes open systemen, de ook op modulenveau kunnen koppelen en gegevens of servces kunnen leveren. Het mdoffceconcept en servceorëntate zjn geen strjdge archtecturen In de kern houdt servceorëntate n dat men nteractes tussen actoren organseert als densten oftewel servces. Per nteracte s er een actor de een denst vraagt (servce request of een abonnement) en afneemt en een actor de een denst aanbedt en levert. Actoren kunnen organsates of organsateonderdelen zjn, maar ook nformatesystemen, modules van deze systemen of op een nog lager nveau klene onderlng samenwerkende softwarecomponenten. We onderscheden De ontwkkelng van de mdoffcearchtectuur n vogelvlucht De gemeenteljke elektronsche mdoffce ontstond ut de behoefte de sectorale afdelngen n de te ontsluten naar en te verbnden met de kanalen n de. Zonder zo n mdoffce s daarvoor een groot aantal operatonele verbndngen nodg. Fguur a toont de stuate. De eerste varant met elektronsche voorzenngen n de mdoffce was de dunne mdoffce. Naast een broker als verbndngsfuncte bevatte deze zowel een gemeenschappeljk zakenmagazjn als een gemeenschappeljk gegevensmagazjn (ze fguur c). Onder andere door gezamenljke aanbestedngen voor software 2 evolueerde de dunne mdoffce tot een dkke mdoffce. Naast het zaken- en gegevensmagazjn bevat deze ook functes voor klantcontactenbeheer, contentbeheer (webste), documentbeheer plus een functe procesorkestrate voor het elektronsch aansturen van zaken en de werkprocessen daarvoor (ze fguur d). De GEMMA Bassplaat Informatearchtectuur van de laatste generate (ze fguur 1) kent nog steeds een ndelng naar dre kolommen, maar toont nu ook de externe omgevng. Fguur a. Een veelvoud aan verbndngen 2. De Andez-aanbestedngen 1 en 2. De eenvoudgste mdoffcevarant s de Alt-Tabmdoffce. Medewerkers n een rol of bjvoorbeeld een coördnatorrol op concernnveau werken wel met geautomatseerde systemen, maar genereke gemeenschappeljke systemen ontbreken nog. De medewerkers schakelen zelf (ze fguur b) met de Alt-Tab-toetsencombnate tussen de verschllende sectorale systemen. mdoffce ambtenaar Fguur b. De Alt-Tab-mdoffce 12

6 daarom dre nveaus waarop men servceorëntate kan toepassen: 1. Het organsatenveau. Alle werkprocessen zjn gercht op het leveren van densten, ntern aan andere organsateonderdelen, aan andere organsates (waarmee men dus samenwerkt) of aan klanten. 2. Het nveau van extern gerchte functonaltet van nformatesystemen. De functonaltet bestaat ut de verzamelngen van servces de het systeem kan leveren aan werkprocessen of aan andere systemen. Waar mogeljk worden servces gestandaardseerd en hergebrukt. 3. Het nveau van de nterne constructe van nformatesystemen. Een nformatesysteem kan men ook ntern organseren als een verzamelng van servces en onderlng samenwerkende componenten. De softwarebouwer kan dat doortrekken naar zelfs softwarecomponenten op mcronveau. Op het hoogste nveau bestaat het resultaat van de samenwerkende componenten en servces weer ut de servces de het systeem als geheel extern levert (het hervoor benoemde nveau 2). In een optmale servcegeorënteerde softwareomgevng worden ook de nterne servces maxmaal gestandaardseerd en hergebrukt. mdoffce zakenmagazjn servcebus: onderlnge gegevensutwsselng bnnen de e-overhed Kadaster Topografe servcebus Gebouwen Adressen NHR Polsadm. gegevensmagazjn Inkomen GBA Fguur c. De dunne mdoffce mdoffce klantcontactenbeheer zakensysteem procesorkestrate en werkstroombesturng kanaalntegrate broker/esb (routeren berchten) documentbeheer contentbeheer gegevensmagazjn Fguur d. De dkke mdoffce enterprse-servcebus (ESB) overhedsservcebus (OSB) enterprse-servcebus (ESB) 13

7 archtectuur Bj servceorëntate n de mdoffce gaat het n eerste nstante vooral om nveau 2. Twee kanten van servceorëntate bljken dan samen te vallen met wat voor de mdoffce al karakterstek was: de servce broker voor het koppelen van systemen vult de verbndngsfuncte van de mdoffce n; gestandaardseerde servces zjn al maxmaal generek en daarom bj utstek geschkt voor het nvullen van genereke mdoffcefunctonaltet. In de GEMMA-nformatearchtectuur zen we n de mdoffce van de plaat op systeemnveau (fguur 2) een broker en een servcecatalogus. Ook de genereke servces voor de hele organsate krjgen daar hun plek. Maar servces met een zuver sectorspecfek karakter tekenen we n de. De mdoffce verdwjnt dus net met de nvoerng van servceorëntate. Integendeel, naarmate er meer genereke en herbrukbare servces voor de hele organsate beschkbaar komen, raakt de mdoffce just meer gevuld. En de wordt dunner. Want waar mogeljk wordt sectorale functonaltet vervangen door genereke en gestandaardseerde functonaltet. Ook dat hoort bj het mdoffceconcept. De elektronsche verdwjnt echter net. Sectorspecfeke functonaltet bljft bestaan, als sectorale servces gemeente nstellng gemeenteljke webste productencatalogus (publcate) dentfcate, logn en toegangsrechten leveren publ. van publ. content met CMS e-formuleren en e-betalen kanaalntegrate (scannen, data-nvoer) mdoffce (genereke applcates) klantcontactensysteem (CRM) zakensysteem productcatalogus (beheer) Content Mgt.System (CMS) Document Mgt.System (DMS) Record Mgt. Applcaton (RMA) formulerengenerator servcecatalogus broker zakenmagazjn zaaktypencatalogus Workflow Busn.Proc. Mgt.System Mgt.System (WfM) (BPM) webservces leveren gegevens mjngemeente.nl gegevensmagazjn (sectorspecfek) sectorspecfeke applcates sectorale ketengegevens BAG-applcate systeem Interne lokale organsate gemeenteljke servcebus (GSB) Dgkoppelng en overge aansluttechneken Dgkoppelng en overge aansluttechneken voorzenngen nstellng webstes... verwjsndexen en dosservoorzenngen contentsystemen overhedsnformate authentcate en machtgngsvoorzenngen broker servceregster dgkoppelng bassregstrates terugmeldvoorzenngen bassregstrates ontslutngsvoorzenngen bassregstrates zakensystemen sectorale ketens mdoffce (genereke externe nformate- en verbndngsvoorzenngen) overge organsates federateve overhed plus nfrastructuur e-overhed Fguur 2. De GEMMA Bassplaat Informatearchtectuur op applcate- oftewel systeemnveau 14

8 en voorlopg ook n de vorm van nog net utgefaseerde sectorale legacysystemen. Servceorëntate en StUF StUF (Standaard Utwsselngs Formaat), de XML-berchtenstandaard van GEMMA, ondersteunt ook berchtenutwsselng op bass van webservces. Op het nveau van protocolbndngen s StUF daartoe gebaseerd op de Dgkoppelngstandaarden (voorheen Overheds Servce Bus), nameljk de WUS-famle (WSDL, UDDI en SOAP) en ebms (ebxml). StUF slut daarmee aan op de overhedsbrede nfrastructuur voor webservces. Inmddels koppelt een deel van de systemen op de markt met webservces aan bjvoorbeeld e-overhedsvoorzenngen. Maar ook met StUF n de net-webservcesvarant zet men al een stap n de rchtng van servceorëntate. Want het standaardseren van berchten, en daarmee de koppelvlakken tussen systemen, s een van de fundamentele prncpes van een servcegeorënteerde archtectuur. Zo bedt StUF gemeenten bnnen het mdoffceconcept een groepad naar servceorëntate. Utdagngen voor de toekomst Een van de belangrjkste probleemgebeden bnnen de hudge gemeenteljke nformatevoorzenng s het koppelen van systemen. Dt ondanks het bestaan van StUF. In StUF, hoe succesvol ook, ztten nog vrjhedsgraden. De vrjhedsgraden zjn nodg en worden gebrukt om de technsche en functonele verschllen tussen systemen op te vangen. De verschllen, veroorzaakt door de nog beperkte standaardsate van de functonaltet van systemen, zjn het achterlggende probleem. Standaardseren van systeemfunctes Op het laagste detalnveau, de zogenoemde vertcale sectormodellen, bevat een standaard-stufbercht alle belangrjke gegevens voor een sector of aandachtsgebed. In de praktjk ontstaan op StUF gebaseerde koppelvlakken door een selecte daarut. De selecte s dus hetgeen n een concrete stuate tussen twee systemen, bjvoorbeeld een zakensysteem en een documentbeheersysteem, wordt utgewsseld. En dat wordt weer mede bepaald door de functonaltet en daarmee de functonele afbakenng van elk van de systemen. Just de functonaltet s n GEMMA wel benoemd, maar nog onvoldoende gedetalleerd en gestandaardseerd. Daardoor zjn de op de markt beschkbare gemeenteljke mdoffcesystemen, ook al voldoen ze aan StUF, vaak toch net plug-andplay, dus zonder aanvullend maatwerk, koppelbaar. We zullen dt langs twee sporen moeten oplossen: 1. Verdergaand specfceren en standaardseren van de functes van systemen, een soort topdown aanpak, van grof naar fjn, van hoofdnformatefunctes naar nformatefunctes op detalnveau, met nformatefunctes de maxmaal ontkoppeld zjn wat betreft functonele afhankeljkheden. 2. Utwerken van op StUF gebaseerde koppelvlakken met standaardberchten en -servces voor meer combnates van gestandaardseerde systemen. De sporen 1 en 2 ontmoeten elkaar waar de functonaltet van een systeem utendeljk zal bestaan ut de verzamelng van servces de het systeem kan leveren. KING ontwkkelt al StUF-koppelvlakken en werkt nmddels ook aan de detallerng en standaardsate van de functes van voor gemeenten belangrjke systemen. Maar de algehele problematek zullen we moeten oplossen n een samenspel van partjen: KING met de GEMMAstandaarden, de leverancers met op standaarden gebaseerde software en vooral ook de software nkopende gemeenten. Want utendeljk zullen zj, utgerust met de juste kenns voor goed opdrachtgeverschap, de bepalende en sturende factor zjn. Een overhedsbreed kader voor nformatemodellen Standaardsate op semantsch nveau s de andere grote utdagng. Het s een randvoorwaarde voor het succesvol kunnen koppelen van systemen en gaat n de zn nog vooraf aan het standaardseren van functonaltet. Op dt moment bevat GEMMA twee n het gemeenteljke veld goed geaccepteerde nformatemodellen: het RSGB (Referentemodel Stelsel van Gemeenteljke Bassgegevens) voor en het RGBZ (Referentemodel Gemeenteljke Bassgegevens- Zaken) voor zaakgegevens. StUF s daarop weer gebaseerd. Het RSGB dekt behalve de voor de gemeenteljke bestuurslaag ook een belangrjk deel af van de voor de gehele Nederlandse overhed. Dt zjn de n de bekende bassregstrates, bjvoorbeeld de BAG (Bassregstrate Adressen en Gebouwen). Maar voor veel andere terrenen van de overhed, waaronder verschllende sectoren, zjn óf nog geen nformatemodellen op- en vastgesteld, óf er zjn 15

9 archtectuur wel nformatemodellen maar ze sluten net op elkaar aan. Gemeenten hebben daar last van, want bj een klantgerchte benaderng s het kunnen combneren van nformate ut verschllende sectoren essenteel. Dat emand werkeloos s (Werk en Inkomen) kan bjvoorbeeld te maken hebben met opledng () of gezondhed (Zorg). Bj een gemeente komt nformate ut verschllende sectoren dus bj elkaar. Dat geeft echter problemen als nformatemodellen onderlng net op elkaar zjn afgestemd. Dergeljke problemen moet de overhed net telkens lokaal en ad hoc oplossen, maar per geval eenmalg en goed regelen op landeljk nveau. Dat kan met een overhedsbreed kader waarbnnen alle nformatemodellen van de overhed n de juste samenhang een plek krjgen. Dat hoeft Njmegen: praktjkvoorbeeld van GEMMA en servceorëntate Met honderdzestgduzend nwoners s Njmegen de tende gemeente van Nederland. De gemeenteljke organsate s sterk n bewegng. Om te voorkomen dat ICT daarbj een bottleneck wordt, heeft Njmegen gekozen voor een servcegeorënteerde benaderng met GEMMA als referente. Men slut daarbj aan op het thema groepad naar servceorëntate n de GEMMA-nformatearchtectuur. Utgangspunt s ook het Strategsch Informateplan Gemeente Njmegen. Daarn s vastgelegd dat archtecturen zoals GEMMA en ook NORA het nrchtngskader vormen voor de gemeenteljke nformatevoorzenng. Njmegen combneert deze referentes met de egen ambtes tot zowel een vse als een aanpak. Belangrjke onderdelen daarvan zjn het verbeteren van de (dgtale) denstverlenng en het verhogen van de effcency. Daartoe heeft men de afgelopen jaren neuwe systemen voor zowel de front- als de mdoffce n gebruk genomen. Maar men heeft ook vastgesteld dat er voortdurend software met neuwe mogeljkheden op de markt komt. Een voorbeeld daarvan zjn gehoste oplossngen n de cloud. Om, waar dat nuttg s, snel op dat soort ontwkkelngen te kunnen nspelen s een flexbele nrchtng van de egen nformatevoorzenng nodg. Mede daarom heeft men gekozen voor servceorëntate. Hoofd- en ventweg Onderdeel van de Njmeegse stratege s dat men bewust werkt met tjdeljke oplossngen. De markt van gemeenteljke software s nog sterk n ontwkkelng. Vndt men bepaalde software nog onvoldoende volwassen, dan kest Njmegen eerst voor een snel n te passen eenvoudg systeem, om later alsnog over te stappen naar een meer volwassen systeem. Men noemt dt de hoofd-en-ventwegbenaderng. Tjdeljke oplossngen ( wegwerpsoftware ) bevnden zch op de ventweg (een ventweg s een secundare weg de parallel loopt aan een hoofdweg). Meer duurzame oplossngen krjgen een plek op de hoofdweg. Dat kunnen volwassen mdoffcesystemen zjn, maar ook standaardoplossngen de beschkbaar komen op landeljk nveau (e-overhedsvoorzenngen zoals de bassregstrates) of bnnen een samenwerkngsverband (zoals van GovUnted, waarbj Njmegen s aangesloten). Ton van Gemert, bj de gemeente Njmegen hoofd van de afdelng Informate, zegt daarover: De afgelopen jaren s dankbaar gebrukgemaakt van de mogeljkheden de een ventwegbenaderng bedt. Nu s de gemeenteljke organsate toe aan een volgende stap. De producten van gemeenteljke softwareleverancers zjn de afgelopen jaren volwassener geworden. De komende tjd zal daarom bj ons een verschuvng plaatsvnden van vent- naar hoofdweg. Door onze servceorëntate kunnen we dat relatef eenvoudg en beheersbaar utvoeren. De ventweg bljven we overgens wel houden als mddel om snel en flexbel n te kunnen spelen op neuwe of specfeke wensen. GEMMA bljft ledend Bj de servceorëntate volgt Njmegen GEMMA. Ad Gerrts, nformatearchtect bj de gemeente Njmegen, zegt daarover: Wj zjn bezg zaakgercht werken, een van de thema s bnnen de GEMMAnformatearchtectuur, n te voeren. Daarbj passen we het GEMMA-nformatemodel RGBZ (Referentemodel Gemeenteljke Bassgegevens Zaken) toe, evenals de GEMMA Zaaktypencatalogus, met daarn nrchtngsparameters voor zaakgercht werken. In onze nformatearchtectuur zjn de nformatefunctes ut de GEMMAarchtectuurplaten dudeljk herkenbaar. De n de platen zchtbare genereke mdoffcevoorzenngen krjgen bj ons steeds meer nvullng. Nu al ledt het gebruk en hergebruk van de functonaltet van de voorzenngen tot kortere doorlooptjden van onze ICT-projecten. Het toepassen van GEMMA levert ons dus echt ets op. Onze egen Njmeegse enterprsearchtectuur zullen we regelmatg bjstellen, maar met GEMMA n een belangrjke rol. Ons utgangspunt bljft dat we GEMMA volgen, tenzj. 16

10 overgens net te betekenen dat letterljk alles op elkaar wordt afgestemd, maar wel daar waar nformatemodellen elkaar n werkprocessen raken en er zonder afstemmng problemen ontstaan. Omdat deze problematek de grenzen van de gemeenteljke bestuurslaag rum overschrjdt, s een partj nodg de dat gaat regelen en de waar nodg de afstemmng tussen sectoren en bestuurslagen stmuleert en coördneert. Archtectuur en wetgevng Veel problematek ontstaat al bj het tot stand komen van wetgevng. Als termen n wetten telkens net ets anders betekenen, dan s het lastg dat n de onderlggende archtectuurlagen alsnog recht te trekken. De Rjksoverhed zou wetgevng moeten gaat zen als een archtectuurlaag boven de sarchtectuurlaag van alle afzonderljke overhedsorgansates. Dat vergt de nvoerng van werken onder archtectuur bj wetgevngsprocessen, het opnemen van termen en begrppen met hun defntes n een overhedsbreed woordenboek en hergebruk van de nhoud. Afstemmng van begrppen en termen, en daarmee dus van Ams mjnnjmegen CorsaCase webservces.nl TrpleForms Amyyon ActonWorks Rb DgD FormDesk Nav Emo taken Dgtale Bale Emo klanten Emo zaken Gws gemeente mdoffce (genereke functes) (sectorspecfek) nstellng vraaggeledng klantcontacten nformeren persoonsgebonden nformeren utvoeren ntake kanaalntegrate beheer documentare nformate verbnden ontslutng klantcontactenbeheer zakenbeheer sectorspecfeke gegevens en nformatefunctes beheer leveren Njmeegse voorzenngen: egen standaard PDC ZTC Bob broker (n) Ada broker (ut) Lop ODS Dgtale Gds Beaufort eforms Corsa neuw Exchange Key2Data Corsa oud Fguur e. Bassplaat met functes op hoofdljnen en de Njmeegse voorzenngen Pv BAGTotaal 17

11 archtectuur de objecten en subjecten waarop wetgevng zch rcht, moet een standaardonderdeel van wetgevng worden.»een van de belangrjkste probleemgebeden bnnen de hudge gemeenteljke nformatevoorzenng s het koppelen van systemen«tot slot Dt alles samenvattend kunnen we stellen dat het succesvol koppelen van nformatesystemen begnt met afgestemde termen en begrppen n wetten en met op landeljk nveau afgestemde nformatemodellen. Daarnaast s de gemeenteljke bestuurslaag zelf aan zet voor het standaardseren van de functes van systemen. Want als de verschllen, valt net te verwachten dat we hetgeen zch tússen de systemen afspeelt wél kunnen standaardseren. Lteratuur Dool, F. van den e.a. (2002). Archtectuur Elektronsche overhed. Mnstere van Bnnenlandse Zaken en Konnkrjksrelates. Lnks Adre Sprut s advseur gemeenteljke nformatearchtectuur bj het Kwaltetsnsttuut Nederlandse Gemeenten (KING). E-mal: 18

Ontvlechting van ICT vereist nieuwe samenwerking

Ontvlechting van ICT vereist nieuwe samenwerking Behoefte aan Archtectuur Lfecycle Management Ontvlechtng van ICT verest neuwe samenwerkng Bnnen de ICT s sprake van verzulng van zowel de systemen als het voortbrengngsproces. Dt komt doordat de ICT n

Nadere informatie

ISO/IEC 38500 BiSL ASL

ISO/IEC 38500 BiSL ASL nformatevoorzenng Een vergeljkng ISO/IEC 38500 BSL ASL ISO/IEC 38500, BSL en ASL kunnen een grote rol spelen n het professonalseren van de nformatevoorzenng, eder model vanut hun egen doelstellng en kracht.

Nadere informatie

Een levensloopregeling voor software

Een levensloopregeling voor software Een levensloopregelng voor Neuwe benaderng - en nformatebevelgng De gebruker van een nformatesysteem streeft naar contnuïtet. De ongestoorde werkng van s hervoor essenteel. Maar wat weet de gebruker van

Nadere informatie

effectief inzetten? Bert Dingemans

effectief inzetten? Bert Dingemans archtectuur Is meten weten? Kwaltateve en kwanttateve analyse n archtectuurmodellen Kwaltateve en kwanttateve analyses kunnen de denstverlenng van de enterprsearchtect verbeteren. Toch s de nzet van deze

Nadere informatie

Zo krijg je wél grip op IT-investeringen

Zo krijg je wél grip op IT-investeringen T-servcemanagement Zo krjg je wél grp op T-nvesterngen ntegrate van applcate- en projectportfolomanagement Met één druk op de knop een overzcht genereren van alle T-projecten en bjbehorende applcates (of

Nadere informatie

In vier stappen naar een succesvolle informatievoorziening

In vier stappen naar een succesvolle informatievoorziening In ver stappen naar een succesvolle Meer toegevoegde waarde van IT voor de busness IT wordt dkwjls ervaren als net aanslutend op de wensen van de busness en net strategsch voor de organsate. Er gaat veel

Nadere informatie

officiële bijdrage aan het CMMI. Jan Jaap Cannegieter

officiële bijdrage aan het CMMI. Jan Jaap Cannegieter Nederlandse bjdrage aan offcële CMM CMMI-s De Nederlandse stchtng SPIder heeft s ontwkkeld voor het CMMI, verschllende routes door het CMMI voor het oplossen van bepaalde problemen of het halen van bepaalde

Nadere informatie

3.7.3 Welke meetinstrumenten zijn geschikt voor het vastleggen van motorische vaardigheden?

3.7.3 Welke meetinstrumenten zijn geschikt voor het vastleggen van motorische vaardigheden? 3. Dagnostek 3.7. Hoe meet je verbeterng of verslechterng n het dageljks functoneren met betrekkng tot de mobltet (ztten, staan, lopen, verplaatsen) bj CP? 3.7.3 Welke meetnstrumenten zjn geschkt voor

Nadere informatie

De waarde van de CIO

De waarde van de CIO organsatestructuur De waarde Model voor de toegevoegde waarde In de afgelopen decenna s de rol van IT n de bedrjfsvoerng steeds groter geworden. Door het toenemende belang van IT neemt ook de nvloed en

Nadere informatie

Beroepsregistratie en vooraanmelden voor beroepsregistratie. in de jeugdhulp en jeugdbescherming

Beroepsregistratie en vooraanmelden voor beroepsregistratie. in de jeugdhulp en jeugdbescherming Beroepsregstrate en vooraanmelden voor beroepsregstrate n de jeugdhulp en jeugdbeschermng Inhoudsopgave Werk jj n de jeugdhulp of jeugdbeschermng? Bjvoorbeeld n de ggz? Ben je socaal werker? Of begeled

Nadere informatie

Applicatieportfoliomanagement

Applicatieportfoliomanagement governance Applcateportfolomanagement Governance zet applcatebeheer op scherp Nu applcates steeds nauwer verweven zjn met bedrjfsprocessen, s een gestructureerde aanpak van het applcatebeheer noodzakeljk,

Nadere informatie

Feestelijke opening nieuwe woningen bij Op de Bies

Feestelijke opening nieuwe woningen bij Op de Bies KleurRjk dgtaal magazne voor medewerkers van Koraal Groep - 2015 - Nr. 6 Verder n dt magazne: Neuwe aanpak leerwerkbedrjven Feesteljke openng neuwe wonngen bj Op de Bes RICHTPUNT 2015: een neuwe kjk op

Nadere informatie

- 2 - Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9. Verzoek toepassing regeling Rood voor Rood met gesloten beurs op de locatie Scharlebeltweg 1 te Nijverdal

- 2 - Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9. Verzoek toepassing regeling Rood voor Rood met gesloten beurs op de locatie Scharlebeltweg 1 te Nijverdal - 2 - Nota Voor burgemeester en wethouders Nummer: 4INT05600 IIIIIIlllllllllIIIIIIIIIIIlllllllllllllllll Onderwerp: Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9 Gemeente Hellendoorn DEC. 20W Verzoek toepassng

Nadere informatie

One size fits not all

One size fits not all archtectuur One sze fts not all Methoden voor enterprsearchtectuur Welke maner van archtectuur bedrjven past het best bj een organsate? Een (onderzoeks)rchtng om meer grp te krjgen op bepalende factoren

Nadere informatie

Digitale Atlas Europa en de Digitale Agenda

Digitale Atlas Europa en de Digitale Agenda Europa Bevorderng van vertrouwen n en deelname aan dgtale wereld Dgtale Atlas Europa en de Dgtale Agenda De Dgtale Atlas Europa, bestaand ut dertg natonale atlassen, heeft als doel een beeld te schetsen

Nadere informatie

6. Behandeling van kinderen met spastische cerebrale parese gericht op verbetering van handvaardigheid

6. Behandeling van kinderen met spastische cerebrale parese gericht op verbetering van handvaardigheid 6. Behandelng van knderen met spastsche cerebrale parese gercht op verbeterng van handvaardghed 6.1.Wat s de meerwaarde van oefentherape bj de behandelng van knderen met spastsche CP op vaardghedsnveau

Nadere informatie

Operational excellence vereist excellente procesondersteuning

Operational excellence vereist excellente procesondersteuning bedrjfsvoerng Operatonal excellence verest excellente procesondersteunng Esen aan bedrjfsvoerngssystemen worden steeds hoger Organsates moeten tegenwoordg hun processen goed geregeld hebben. Om deze operatonal

Nadere informatie

Breman, Spaans & Harnas

Breman, Spaans & Harnas Z3-b34 Breman, Spaans & Harnas m a n a g e m e n t c o n s u l t a n t s BRANSTORMSESSE OVER KOSTEN EN EFFECTEN VAN VERVOERMANAGEMENT «SU NHOUDSOPGAVE. Voorwoord pag. 2. Clusterng van vervoermaatregelen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (Dutch summary)

Nederlandse samenvatting (Dutch summary) Nederlandse samenvattng (Dutch summary) Gezondhedszorg s kostbaar en wordt steeds duurder onder nvloed van een toenemende en veranderende vraag naar zorg door een vergrjzende samenlevng, toenemende vraag

Nadere informatie

De enterprisearchitect als coach

De enterprisearchitect als coach archtectuur De enterprsearchtect als coach Naar een vloeende samenwerkng tussen enterprseen projectarchtecten Grotere organsates kennen vaak een (te strkte) schedng tussen enterprse- en projectarchtecten.

Nadere informatie

Praktijkboek De knop om!

Praktijkboek De knop om! Praktjkboek De knop om! Maak uw organsate energebewust >> Duurzaam, Agrarsch, Innovatef en Internatonaal ondernemen De knop om! Maak uw organsate energebewust Voorwoord Bnnen bedrjven en nstellngen wordt

Nadere informatie

zijn, kunnen we stellen dat de huidige analyses vooral toegespitst zijn op een ordergerichte situatie.

zijn, kunnen we stellen dat de huidige analyses vooral toegespitst zijn op een ordergerichte situatie. 1\1. H. CORBEY El'\ R. A JAT\SEJ'\ FLEXBLTET EN LOGSTEKE KOSTEN DE LOGSTEKE GELDSTROOMDAGt LOGSTEKE KOSTEN Voor het onderzoek 'Logsteke geldsrroomdagnose' zjn verschllendc utgangspunten geformuleerd. Ten

Nadere informatie

Nota van B&W. onderwerp Uitrol gemeentelijk hondenbeleid in overig deel Nieuw-Vennep. Portefeuilehouder S. Bak, drs. Th.L.N.

Nota van B&W. onderwerp Uitrol gemeentelijk hondenbeleid in overig deel Nieuw-Vennep. Portefeuilehouder S. Bak, drs. Th.L.N. gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Utrol gemeenteljk hondenbeled n overg deel Neuw-Vennep Portefeulehouder S. Bak, drs. Th.L.N. Weterngs ollegevergaderng 5 november 20 3 nlchtngen A. Monster

Nadere informatie

Deze factsheet ouderen en eenzaamheid is een gezamenlijke uitgave van GGD Midden-Nederland en Schakels, adviesbureau voor welzijn en zorg.

Deze factsheet ouderen en eenzaamheid is een gezamenlijke uitgave van GGD Midden-Nederland en Schakels, adviesbureau voor welzijn en zorg. Deze factsheet ouderen en eenzaamhed s een gezamenljke utgave van GGD Mdden-Nederland en Schakels, advesbureau voor welzjn en zorg. Inhoud Informateblad Wat s eenzaamhed? Wat veroorzaakt eenzaamhed? Overge

Nadere informatie

Beheren onder architectuur

Beheren onder architectuur topc beheerarchtectuur Zonder besturng wordt IT noot een enabler Beheren onder archtectuur Bnnen veel bedrjven s men op drectenveau eager om strategsch te denken als het gaat om (neuwe) producten en densten

Nadere informatie

Wmo inzicht. augustus 2014 nummer 13. ❸ De regio aan zet. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen

Wmo inzicht. augustus 2014 nummer 13. ❸ De regio aan zet. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen Wmo nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl augustus 2014 nummer 13 ❸ De rego aan zet In dt e-zne: ❺ Aan de keukentafel met: Ells Jongerus en Caron Landzaat, ervarngsdeskundgen bj LFB ❻ Kennsmaken met Jantene

Nadere informatie

De kloof: welke kennis heeft een opdrachtgever nodig?

De kloof: welke kennis heeft een opdrachtgever nodig? projectmanagement Goed opdrachtgeverschap De kloof: welke kenns heeft een opdrachtgever nodg? Een van de redenen waarom projecten net succesvol zjn s de kloof tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Om

Nadere informatie

ARU. ;ijniv-ersitejt. e 3 ndhov (2007.050) TEM. niet uitleenbaar

ARU. ;ijniv-ersitejt. e 3 ndhov (2007.050) TEM. niet uitleenbaar ARU 27 TEM (27.5) ;jnv-erstejt e 3 ndhov F net utleenbaar Colofon Ttel Onderzoek naar Rollen en Rolcombnates bj lokale Rabobanken l onderttel Afstudeeropdracht Verse, datum 27 augustus 27 Samengesteld

Nadere informatie

Minix 3. Andrew Tanenbaum

Minix 3. Andrew Tanenbaum Mnx 3 Velg en betrouwbaar besturngssysteem Mnx 3 s een neuw open source besturngssysteem voor de pc. Het systeem s klen van opzet en heeft een neuwe, modulare opbouw waardoor het net kwetsbaar s voor veel

Nadere informatie

SERVICESFORTINET PRE PRE PRE SALES SALES

SERVICESFORTINET PRE PRE PRE SALES SALES SERVICE The tme you need SERVICESFORTINET Presales Support - Consultancy - Testapparatuur, Demo s en Plots - Wreless Ste Survey - Tranngen Installate Servce - Onderhoudscontracten - Telemarketng Al deze

Nadere informatie

Cloudproviders. in kaart gebracht. Wie biedt welke wolk QUADRANT COMMUNICATIONS. De Standaard. Page 1 / 7 SILICON GROUP 26135

Cloudproviders. in kaart gebracht. Wie biedt welke wolk QUADRANT COMMUNICATIONS. De Standaard. Page 1 / 7 SILICON GROUP 26135 Auxpress Page: 7 n Dgtale wolk Crculaton: 107603 631dd6 1768 We bedt welke wolk Cloudprovders n kaart gebracht Auxpress Chaussée de Wavre 1945 Waversesteenweg B 1160 Bruxelles/Brussel T +32(0)2 514 64

Nadere informatie

Afhaling. Afhaling van gefrankeerde zendingen 1. Collect & Send 2. ATH (Afhaling ten Huize) 3. Transport (Afhaling per vrachtwagen)

Afhaling. Afhaling van gefrankeerde zendingen 1. Collect & Send 2. ATH (Afhaling ten Huize) 3. Transport (Afhaling per vrachtwagen) Afhalng Afhalng van gefrankeerde zendngen 1. Collect & Send. ATH (Afhalng ten Huze) 3. Transport (Afhalng per vrachtwagen) Afhalng van ongefrankeerde zendngen (Collect & Stamp) 1. Maxmaal volume en gewcht.

Nadere informatie

Forse besparing op telefonie

Forse besparing op telefonie KleurRjk dgtale neuwsbref voor medewerkers van Koraal Groep - februar 2015 Verder n deze neuwsbref: The Thunderbes maken razendsnel naam op nternet Forse besparng op telefone RvB en RvT bezoeken Berkenhofcollege

Nadere informatie

Heerhugowaard Stad van kansen

Heerhugowaard Stad van kansen Heerhugowaard Stad van kansen Bestuursdenst I adves aan Burgemeester en Wethouders Reg.nr: BW 13-0415 Sector/afd.: SO/OV Portefeullehouder: S. Bnnendjk Casenr.: Cbb130383 Steller/tst.: E. Brujns Agenda:

Nadere informatie

Beperkt? Niet in de mode!

Beperkt? Niet in de mode! dgtale neuwsbref voor medewerkers van Koraal Groep - 2015 - Nr. 3 Verder n deze neuwsbref: De projecten van RICHTPUNT 2015 Beperkt? Net n de mode! Vrenden van De Hondsberg ontvangen groot bedrag En nog

Nadere informatie

Toelichting advies gemeenteraad bij aanvraag aanwijzing als lokale publieke media-instelling

Toelichting advies gemeenteraad bij aanvraag aanwijzing als lokale publieke media-instelling B000012403 25 ĩ O Toelchtng adves gemeenteraad bj aanvraag aanwjzng als lokale publeke meda-nstellng Ì...Ï 1. Algemeen De wetgever heeft gekozen voor een s ys teem waarbj per gemeente, voor de termjn van

Nadere informatie

Wmo inzicht. Scharnieren in de regio: Zuid Oost Brabant. december 2014 nummer 15. ⓮ Cliënt in. In dit e-zine: ⓬ Over de grenzen.

Wmo inzicht. Scharnieren in de regio: Zuid Oost Brabant. december 2014 nummer 15. ⓮ Cliënt in. In dit e-zine: ⓬ Over de grenzen. Wmo nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl december 2014 nummer 15 ❸ Scharneren n de rego: Zud Oost Brabant In dt e-zne: Rdderkerk over de grenzen heen ❺ Aan de keukentafel met: Marga de Goej, wethouder gemeente

Nadere informatie

~~i~il' 1025 VS Amsterdam. Geacht bestuur,

~~i~il' 1025 VS Amsterdam. Geacht bestuur, / - Mr. W. Nass Vrjstraat 2a Postbus 420 5600 AK Endhoven Tel 040-2445701 Fax 040-2456438 Advocatenkantoor Mr. W. Nass Het bestuur van de BOA. e-mal Neuwe Purrnerweg 12 na~kanooma.n 1025 VS Amsterdam nternet

Nadere informatie

D-1029 DGG (INTERN) Betuweroute. Ministerie van Verkeer en Waterstaat

D-1029 DGG (INTERN) Betuweroute. Ministerie van Verkeer en Waterstaat D-029 DGG (NTERN) Betuweroute Mnstere van Verkeer en Waterstaat Organsateontwkkelng Betuweroute Ontwerp van de projectorgansate tjdens de utvoerngsfase f nhoudsopgave.. nledng 2. Ontwerpprncpes 3. Projectdrecte

Nadere informatie

Jongeren Maashorst op bezoek bij burgemeester

Jongeren Maashorst op bezoek bij burgemeester KleurRjk dgtaal magazne voor medewerkers van Koraal Groep - 2015 - Nr. 7 Verder n dt magazne: RICHTPUNT 2015: de ICT-agenda van Koraal Groep Jongeren Maashorst op bezoek bj burgemeester Vrjhed, ténzj!

Nadere informatie

MRT/RT MKT/KT. Wormwielreductoren. www.triston.nl

MRT/RT MKT/KT. Wormwielreductoren. www.triston.nl MRT/RT MKT/KT Wormwelreductoren www.trston.nl Het s tjd voor Trston! Natuurljk wlt u dat uw producteproces soepel verloopt. Trston helpt. Want met de wormwelreductoren van Trston kest u voor langdurge

Nadere informatie

ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD

ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD Al cohol kenn s door gespeel d Eval uat eal cohol voor l cht ng doorpeer sopf est val s ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD Evaluate alcoholvoorlchtng door peers op festvals December 2005 INTRAVAL Gronngen-Rotterdam

Nadere informatie

I I i I I I 1 I I 1 I I I I f i

I I i I I I 1 I I 1 I I I I f i f 2.3 Kwaltetsdag Rjkswaterstaat 998 "Goed utbesteden, Nu en Na 2000" 95 (2) woensdag, 2 december 999 RA Congrescentrum, Amsterdam D 0 C (bblotheek en documentate) ~s?- Denst Weg- en Waterbouwkunde ^3b^

Nadere informatie

Mens en organisatie in de perfect storm van digitalisering

Mens en organisatie in de perfect storm van digitalisering Inzcht n de dgtale Mens en organsate n de perfect storm van dgtalserng Iedereen heeft te maken met de dgtalserng van onze maatschappj. Door de enorme groe van beschkbare nformate, aangewakkerd door technologe,

Nadere informatie

IKC-gids. Dit is de digitale schoolgids van. IKC Binnenstebuiten

IKC-gids. Dit is de digitale schoolgids van. IKC Binnenstebuiten IKC-gds 2015 2016 Dt s de dgtale schoolgds van IKC Bnnenstebuten IKC Bnnenstebuten nformategds 2015-2016 schoolvakantes adressen 2 Woord vooraf Beste ouders/verzorgers, Geachte ouders, verzorgers en andere

Nadere informatie

9001 107 529 (9504) Verbind uw vaatwasser met de toekomst.

9001 107 529 (9504) Verbind uw vaatwasser met de toekomst. 9001 107 529 (9504) Verbnd uw vaatwasser met de toekomst. Met Homeonnect kan uw vaatwasser veel meer estuur uw hushoudapparaat vanaf drect van onderweg en houd meer tjd over voor dngen de u werkeljk belangrjk

Nadere informatie

organisatieverandering

organisatieverandering busness IT algnment De dynamek van organsateveranderng en de mpact op nformate management Een andere kjk op busness IT algnment Dverse nterne en externe factoren bepalen hoe nformate wordt ngezet om de

Nadere informatie

Pagina 0 van 37 VADEMECUM ZORG OP ONZE SCHOOL. 09/374 05 00 schoolsint-maria-aalter@taborscholen.be www.taborscholen.be

Pagina 0 van 37 VADEMECUM ZORG OP ONZE SCHOOL. 09/374 05 00 schoolsint-maria-aalter@taborscholen.be www.taborscholen.be Pagna 0 van 37 VADEMECUM ZORG OP ONZE SCHOOL Taborschool Snt-Mara-Aalter-Brug 09/374 05 00 schoolsnt-mara-aalter@taborscholen.be www.taborscholen.be Pagna 1 van 37 NIVEAU 1. ALGEMENE ZORG... 2 1.1. KENMERKEN

Nadere informatie

Reinier van der Kuij

Reinier van der Kuij 03 2014 Wonngcorporates en Vastgoedontwkkelng: Ft for Use? Rener van der Kuj Wonngcorporates en Vastgoedontwkkelng: Ft for Use? Rener van der Kuj Technsche Unverstet Delft, facultet Bouwkunde, afdelng

Nadere informatie

flits+ Geen idee Ongeveer de helft? Wanneer is de vraag... Uh..? Ik weet het! bpfhibin.nl Ik verkoop mijn huis Wie dan leeft... Zien we dan wel weer

flits+ Geen idee Ongeveer de helft? Wanneer is de vraag... Uh..? Ik weet het! bpfhibin.nl Ik verkoop mijn huis Wie dan leeft... Zien we dan wel weer pensoen Hoeveel pensoen denk je dat je krjgt? Wat ontvang je egenljk als je met pensoen gaat? 5 prangende vragen aan drecteur Rob Braaksma Verantwoordngsorgaan De regelng n nfographc Feten, cjfers en wetenswaardgheden

Nadere informatie

Verslag Regeltechniek 2

Verslag Regeltechniek 2 Verslag Regeltechnek 2 Door: Arjan Koen en Bert Schultz Studenten Werktugbouw deeltjd Cohort 2004 Inhoudsogave Inledng blz. 3 2 Oen lus eerste-orde systeem blz. 4 3 Gesloten lus P-geregeld eerste orde

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van R.K. basisschool St. Jacobusschool 2014-2015

Dit is de digitale schoolgids van R.K. basisschool St. Jacobusschool 2014-2015 Dt s de dgtale schoolgds van R.K. bassschool St. Jacobusschool 2014-2015 s t n p 5 v f 1 z k c o g 2 8 x u e d b r z l y g 6 4 m q h t 7 9 St. Jacobusschool schoolgds 2014-2015 3 schoolvakantes adressen

Nadere informatie

Biesbosch verdient het!

Biesbosch verdient het! Besbosch verdent het! Ontwkkelscenaro s - Endadves - Utgevoerd n opdracht van: Parkschap De Besbosch Opgesteld door: Buck Consultants Internatonal Njmegen, 14 oktober 2013 Voorwoord Snds medo jul 2013

Nadere informatie

federatie Samen voor een mooi en duurzaam Drenthe. Raad van de gemeente Emmen Postbus 30001 7800 RA EMMEN

federatie Samen voor een mooi en duurzaam Drenthe. Raad van de gemeente Emmen Postbus 30001 7800 RA EMMEN Hertenkamp 6 9401 HL Assen telefoon (0592) 311 150 e-mal nfo@nmfdrenthe.nl www.nmfdrenthe.nl federate Raad van de gemeente Emmen Postbus 30001 7800 RA EMMEN K o p e Grffe Assen, 3 aprl 2013 Betreft: Energesprong

Nadere informatie

Kostenefficiënte woningbouw met eigen identiteit

Kostenefficiënte woningbouw met eigen identiteit #2 2015 9 wonngen Ons Huuske te Apeldoorn Kosteneffcënte wonngbouw met egen denttet In gesprek met Pm Ketelaars, conceptmanager en grondlegger van het Hejmans Woon Concept Hoe ondersched je jezelf n de

Nadere informatie

Automatic-schakelaar Komfort Gebruiksaanwijzing

Automatic-schakelaar Komfort Gebruiksaanwijzing opzetstuk Systeem 2000 Art. nr.: 0661 xx / 0671 xx Inhoudsopgave 1. Velghedsnstructes 2. Functe 2.1. Werkngsprncpe 2.2. Detecteveld verse met 1,10 m lens 2.3. Detecteveld verse met 2,20 m lens 3. Montage

Nadere informatie

Waardeoverdracht. Uw opgebouwde pensioen meenemen naar uw nieuwe pensioenuitvoerder

Waardeoverdracht. Uw opgebouwde pensioen meenemen naar uw nieuwe pensioenuitvoerder Waardeoverdracht Uw opgebouwde pensoen meenemen naar uw neuwe pensoenutvoerder In deze brochure 3 4 5 6 Gefelcteerd! Een neuwe baan Wel of net kezen voor waardeoverdracht? Vergeljk de regelngen Hoe waardevast

Nadere informatie

Process mining: leuk voor de liefhebber of noodzaak?

Process mining: leuk voor de liefhebber of noodzaak? process mnng Process mnng: leuk voor de lefhebber of noodzaak? Pledoo voor een breder draagvlak en toepassng n de audtpraktjk Process mnng toepassen n de audtpraktjk. Waarom zouden we dat wllen? En wat

Nadere informatie

Onderzoek! Ontdek! Onderneem! WELKOM BIJ DE EUREKA!CUP WWW.EUREKACUP.NL. Eureka!Cup is een programma van Stichting Techniekpromotie

Onderzoek! Ontdek! Onderneem! WELKOM BIJ DE EUREKA!CUP WWW.EUREKACUP.NL. Eureka!Cup is een programma van Stichting Techniekpromotie GEVER WELKOM BIJ DE EUREKA!CUP E!C16-1 GEVER 7 Bètawerelden De opdrachten van het Eureka!Cup sezoen worden geplaatst bnnen een van de 7 bètawerelden: Voedng & Vtaltet Mobltet & Rumte Lfestyle & Desgn Scence

Nadere informatie

GEMEENTE HELLEN DOORN lichand.: 1 FEB 2013. A1 B Stuk itreťw.: Werkpr.. Kopie aan: Archief' ü 1 N reeks/vlvcrtr.:

GEMEENTE HELLEN DOORN lichand.: 1 FEB 2013. A1 B Stuk itreťw.: Werkpr.. Kopie aan: Archief' ü 1 N reeks/vlvcrtr.: 13INK00403 mn 11 Mnstere van Bnnenlandse Zaken en Konnkrjksrelates > Retouradres Postbus 200112500 EA Den Haag Burgemeesters Wethouders Gemeenteraadsleden Overhedsmedewerkers GEMEENTE HELLEN DOORN lchand.:

Nadere informatie

Scoren met sport en bewegen in het sociale domein

Scoren met sport en bewegen in het sociale domein Scoren met sport en bewegen n het socale domen Ontmoet, nspreer en leer tjdens NISB bjeenkomsten Utdagende plenen voor alle leeftjden Sportbedrjf Deventer aan tafel met Stadsmarketng en Rumteljke Ordenng

Nadere informatie

Toepassing: Codes. Hoofdstuk 3

Toepassing: Codes. Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 3 Toepassng: Codes Als toepassng van vectorrumten over endge lchamen kjken we naar foutenverbeterende codes. We benutten slechts elementare kenns van vectorrumten, en van de volgende functe.

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van. R.K. basisschool St. Jacobusschool

Dit is de digitale schoolgids van. R.K. basisschool St. Jacobusschool 2015 2016 Dt s de dgtale schoolgds van R.K. bassschool St. Jacobusschool St. Jacobusschool schoolgds 2015-2016 schoolvakantes adressen 2 Woord vooraf Voor u lgt onze schoolgds. Wj nformeren u met dt document

Nadere informatie

Bureau of lessenaar. Een onderzoek naar de meting van bureaucratie in onderwijsinstellingen. Definitief eindrapport

Bureau of lessenaar. Een onderzoek naar de meting van bureaucratie in onderwijsinstellingen. Definitief eindrapport Bureau of lessenaar Een onderzoek naar de metng van bureaucrate n onderwjsnstellngen Defntef endrapport Opdrachtgever: Mnstere van Onderwjs, Cultuur en Wetenschap ECORYS Arbed & Socaal Beled Jos Blank

Nadere informatie

Wmo inzicht. Wmo 2015. juni 2014 nummer 12. ❸ Laatste ronde. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen

Wmo inzicht. Wmo 2015. juni 2014 nummer 12. ❸ Laatste ronde. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen Wmo nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl jun 2014 nummer 12 ❸ Laatste ronde Wmo 2015 In dt e-zne: ❻ Aan de keukentafel met: Wendy Verklej, wethouder Bodegraven-Reeuwjk ❼ Kennsmaken met Henk Steen Bestuurder

Nadere informatie

Rekenen met rente en rendement

Rekenen met rente en rendement Rekenen met rente en rendement Woekerpols? Lenng met lokrente? Er wordt met de beschuldgende vnger naar banken en verzekeraars gewezen de op hun beurt weer terugwjzen naar de consument: Deze zou te weng

Nadere informatie

Inhoud leereenheid 1. Van informatiemodel naar informatiesysteem. Introductie 3. Leerkern 4. Terugkoppeling 25 Uitwerking van de opgaven 25

Inhoud leereenheid 1. Van informatiemodel naar informatiesysteem. Introductie 3. Leerkern 4. Terugkoppeling 25 Uitwerking van de opgaven 25 Inhoud leereenhed 1 Van nformatemodel naar nformatesysteem Introducte 3 Leerkern 4 1 Wat s model-drven development? 4 1.1 MDD voor gegevensntenseve toepassngen 4 1.2 Systeemgenerate 4 1.3 Informate, presentate

Nadere informatie

Bronnen & Methoden bij Marktscan medischspecialistische zorg 2015

Bronnen & Methoden bij Marktscan medischspecialistische zorg 2015 Bronnen & Methoden bj Marktscan medschspecalstsche zorg 2015 Hoofdstuk 2: Wachttjden voor medsch specalstsche zorg Ontwkkelng van wachttjden Voor de wachttjdanalyses s gebruk gemaakt van gegevens afkomstg

Nadere informatie

De convergentie van ITIL V3 en COBIT 4.1

De convergentie van ITIL V3 en COBIT 4.1 softwareontwkkelng bedrjfsprocessen De convergente van ITIL V3 en COBIT 4.1 Raamwerken meer complementar Vorg jaar s een neuwe verse verschenen van de twee bekende en veel gebrukte nternatonale raamwerken

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van R.K. basisschool Sunte Werfert

Dit is de digitale schoolgids van R.K. basisschool Sunte Werfert Dt s de dgtale schoolgds van R.K. bassschool Sunte Werfert f 1 z s t k c o g n 2 8 x u e d b r z l y g 6 4 p v m q h t 7 9 Sunte Werfert schoolgds 2014-2015 3 schoolvakantes adressen 2 z x p 5 y 8 d Een

Nadere informatie

-,".v.. ... j~r ..~,... I ~ l'. i ---- - ~I I I.. - L r. Flevoland. i,n,,. i. . 8~_~i OMGEVINGSPLAN. i SAMENVATTING. .,'" '"i +- ~"J.~ ~,J ~ ..

-,.v.. ... j~r ..~,... I ~ l'. i ---- - ~I I I.. - L r. Flevoland. i,n,,. i. . 8~_~i OMGEVINGSPLAN. i SAMENVATTING. .,' 'i +- ~J.~ ~,J ~ .. İ 8_ jr SAMENVATTNG "" OMGEVNGSPLAN Flevoland, j "J,J u JlJ, l','" '" + L r,n,, t,"v : ' = :J : f, "':', '52: : SAMENVATTNG Omgevng5plan Flevoland c \lenwlchtlge gluêl Het Omgevngsplan Q :f ": Flevoland

Nadere informatie

1. SAMENVATTING EN CONCLUSIES

1. SAMENVATTING EN CONCLUSIES Doel gr oepenanal yse DeFr esewouden I nvent ar sat e( pot ent ël e) dak-ent hu sl ozen,al cohol -en har ddr ugsver sl aaf den ndefr esewouden 1. SAMENVATTING EN CONCLUSIES In het najaar van 2001 heeft

Nadere informatie

LUCIA MARTHAS. Institute for Performing Arts HBO MBO. Talent is only the starting point. Vooropleiding. Leerbedrijf.

LUCIA MARTHAS. Institute for Performing Arts HBO MBO. Talent is only the starting point. Vooropleiding. Leerbedrijf. LUCIA MARTHAS Insttute for Performng Arts Talent s only the startng pont - Irvng Berln - HBO MBO Vooropledng Leerbedrjf Onderwjsvse Voorwoord Het Luca Marthas Insttute for Performng Arts (LMIPA) s een

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van. IKC Het Sterrenbos

Dit is de digitale schoolgids van. IKC Het Sterrenbos 2015 2016 Dt s de dgtale schoolgds van IKC Het Sterrenbos IKC het Sterrenbos IKC-gds schooljaar 2015-2016 IKC het Sterrenbos; Onderwjs Knderopvang 2 4 jargen Buten Schoolse Opvang schoolvakantes adressen

Nadere informatie

www.dtco.nl DLK Pro De all-round uitlee s apparatuur voor onderweg Maatwerk voor verschillende toepassingen

www.dtco.nl DLK Pro De all-round uitlee s apparatuur voor onderweg Maatwerk voor verschillende toepassingen www.dtco.nl DLK Pro De all-round utlee s apparatuur voor onderweg Maatwerk voor verschllende toepassngen Gewoon brljant, brljant eenvoudg DLK Pro s de productfamle van VDO, de neuwe standaards stelt voor

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van. basisschool de Kameleon

Dit is de digitale schoolgids van. basisschool de Kameleon 2015 2016 Dt s de dgtale schoolgds van bassschool de Kameleon De Kameleon schoolgds 2015-2016 Dt s de schoolgds van samenwerkngsschool de Kameleon. schoolvakantes adressen 2 Woord vooraf Beste ouders/verzorgers,

Nadere informatie

Duratec Control. Gebruikershandleiding bij versie 1.0.0.0

Duratec Control. Gebruikershandleiding bij versie 1.0.0.0 Duratec Control Gebrukershandledng bj verse 1.0.0.0 De Duratec-vakspecalst Stempel Verse: 30-7-2014 2014 by Duratec Vergssngen en technsche wjzgngen voorbehouden Fabrkant Duratec, een merk van Vectron

Nadere informatie

Statica in een notendop

Statica in een notendop Statca n een notendop Systematsche Probleem Analyse (SPA) 1. Gegevens: Lees de vraag goed door. Maak een schematsche tekenng van het probleem. 2. Gevraagd: Schrjf puntsgewjs alle dngen op waar naar gevraagd

Nadere informatie

CHICAGO 550C. Basisstation met antwoordapparaat + handset. Gebruiksaanwijzing. 40403_SME_Omslagen.qxd 06-05-2003 11:33 Pagina 5

CHICAGO 550C. Basisstation met antwoordapparaat + handset. Gebruiksaanwijzing. 40403_SME_Omslagen.qxd 06-05-2003 11:33 Pagina 5 40403_SME_Omslagen.qxd 06-05-2003 11:33 Pagna 5 CHICAGO 550C Bassstaton met antwoordapparaat + handset Gebruksaanwjzng A31008- C250- P101-1- 5419 Ggaset C250 / nederländsch / A31008-C250-P101-1-5419 /

Nadere informatie

opleidingen Creditmanagement en activabeleid (13 dagen) ook modulair te volgen Risico-analyse (*) (1 dag)

opleidingen Creditmanagement en activabeleid (13 dagen) ook modulair te volgen Risico-analyse (*) (1 dag) Academy for Credt Management 2005 - bron van deskundghed opledngen OPLEIDINGSINSTITUUT ERKEND DOOR DE VLAAMSE OVERHEID EEN INITIATIEF VAN GRAYDON BELGIUM NV UITBREIDINGSTRAAT 84-B1 TE 2600 BERCHEM 18E

Nadere informatie

Bestemmingsplan Groene Kruisweg te Albrandswaard 3 mei 2011 PvN Peter J. van Nederpelt p.van.nederpelt@ooms.com (010)424 88 25 (010)424 88 89

Bestemmingsplan Groene Kruisweg te Albrandswaard 3 mei 2011 PvN Peter J. van Nederpelt p.van.nederpelt@ooms.com (010)424 88 25 (010)424 88 89 r^ooms.com Ooms Makelaars Bedrjfshusvestng B.V. Maaskade 113 Postbus 24040 3007 DA Rotterdam Telefoon (010) 424 88 88 Fax (010) 424 88 89 Het College van B&W van de Gemeente Albrandswaard Postbus 1000

Nadere informatie

Installatiehandleiding

Installatiehandleiding In deze handledng leest u hoe u de Ggaset PCI Card 54 op uw PC aanslut en een verbndng met een access pont tot stand brengt. Gedetalleerde nformate vndt u n de gebruksaanwjzng n elektronsche vorm op de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der StatenGeneraal 2 Vergaderjaar 986987 07 Husvestng der Kamer Nr. 66 Herdruk BRIEF VAN DE BOUWBEGELEIDINGSCOMMISSIE Aan de Voorztter van de Tweede Kamer der StatenGeneraal 'sgravenhage,

Nadere informatie

Wat is EN81-28? Opgesloten in de lift?

Wat is EN81-28? Opgesloten in de lift? Wat s EN81-28? Opgesloten n de lft? www.safelne.se Geen panek! SafeLne waakt Hsselektronk ontwkkelt en vervaardgt elektronsche componenten voor lften, met als belangrjkste producten lfttelefoons voor het

Nadere informatie

Privaat-gestuurde Gebiedsontwikkeling

Privaat-gestuurde Gebiedsontwikkeling Prvaat-gestuurde Gebedsontwkkelng Sturng, Samenwerkng & Effecten n Nederland en Engeland Dr. r. E.W.T.M. Heurkens Prvaat-gestuurde Gebedsontwkkelng Sturng, Samenwerkng & Effecten n Nederland en Engeland

Nadere informatie

Grote Synagoge. Sjoelgasse. Walter Süskindzaal. Snoge (Portugese Synagoge) Museumcafé (JHM) Auditorium (JHM)

Grote Synagoge. Sjoelgasse. Walter Süskindzaal. Snoge (Portugese Synagoge) Museumcafé (JHM) Auditorium (JHM) Zaalverhuur Bjzondere locates voor uw evenement Het Joods Hstorsch Museum heeft verschllende locates beschkbaar voor externe verhuur, elk met een egen functe en sfeer. Zo organseert u samen met het JHM

Nadere informatie

AUDIT FACILITY MANAGEMENT

AUDIT FACILITY MANAGEMENT Mnstere van Verkeer en Waterstaat. Rjkswaterstaat, stafdenst Audt RWS AUDT FACLTY MANAGEMENT drs. P. Kool drs..e. Leene Stafdenst Audt RWS 's-gravenhage, jun 999 waterstaat nent&te! /Fex. 070-3513003 Audt

Nadere informatie

Investeren in samenwerking bij onderwijshuisvesting loont

Investeren in samenwerking bij onderwijshuisvesting loont NOVEMBER 2009 - JAARGANG 26 WWW.SCHOOLFACILITIES.NL 3 O N A F H A N K E L I J K VA K B L A D V O O R H U I S V E S T I N G E N O N D E R W I J S O N D E R S T E U N E N D E C O N C E P T E N Investeren

Nadere informatie

Onderhoud en beheer van infrastructuur voor goederenvervoer

Onderhoud en beheer van infrastructuur voor goederenvervoer CE Oplossngen voor mleu, econome en en technologe Oude Oude Delft Delft 180 180 2611 HH Delft tel: tel: 015 0152 2150 150 150 fax: 015 2 150 151 fax: 015 2 150 151 e-mal: ce@ce.nl webste: e-mal: ce@ce.nl

Nadere informatie

Privaat-gestuurde Gebiedsontwikkeling

Privaat-gestuurde Gebiedsontwikkeling Prvaat-gestuurde Gebedsontwkkelng Sturng, Samenwerkng & Effecten n Nederland en Engeland Dr. r. E.W.T.M. Heurkens Prvaat-gestuurde Gebedsontwkkelng Sturng, Samenwerkng & Effecten n Nederland en Engeland

Nadere informatie

anwb.nl/watersport, de site voor watersporters

anwb.nl/watersport, de site voor watersporters Het s net zo gebrukeljk om voor klene jachten een sleepproef te laten utvoeren. Zo'n proef s duur en daardoor vaak net rendabel. Toch loont een sleepproef de moete. Aan de hand ervan kunnen bj voorbeeld

Nadere informatie

Beleggen in duurzame aandelen bij Robeco

Beleggen in duurzame aandelen bij Robeco Beleggen n duurzame aandelen bj Robeco Beleggen n duurzame aandelen bj Robeco Insttutonele beleggers staan voor tal van utdagngen. Zo leggen pensoendeelnemers, klanten en de samenlevng steeds meer druk

Nadere informatie

Voorontwerp bestemmingsplan Hoek Overste Den Oudenlaan. maart 2004. r... -~ -", --. -.. ... - ..,~ :;-. 4J. '-.4.b: Dienst Stadsontwikkelíng

Voorontwerp bestemmingsplan Hoek Overste Den Oudenlaan. maart 2004. r... -~ -, --. -.. ... - ..,~ :;-. 4J. '-.4.b: Dienst Stadsontwikkelíng Voorontwerp bestemmngsplan Hoek Overste Den Oudenlaan maart 2004 r... -~.. -", --. -......... -..,~ ;; :;-. 4J. '-.4.b:! l Gemeente Utrecht Denst Stadsontwkkelíng - lcd'_dg -\~~"\., "".~ ~\S..SEN.BROEK

Nadere informatie

opleidingen ERKEND OPLEIDINGSINSTITUUT VLAAMSE OVERHEID

opleidingen ERKEND OPLEIDINGSINSTITUUT VLAAMSE OVERHEID Academy for Credt Management 2003 - bron van deskundghed opledngen ERKEND OPLEIDINGSINSTITUUT VLAAMSE OVERHEID EEN INITIATIEF VAN GRAYDON BELGIUM NV UITBREIDINGSTRAAT 84 B1 TE 2600 BERCHEM 16DE JAARGANG

Nadere informatie

Inhoud leereenheid 1. Van informatiemodel naar informatiesysteem. Introductie 15. Leerkern 16. Terugkoppeling 37 Uitwerking van de opgaven 37

Inhoud leereenheid 1. Van informatiemodel naar informatiesysteem. Introductie 15. Leerkern 16. Terugkoppeling 37 Uitwerking van de opgaven 37 Inhoud leereenhed 1 Van nformatemodel naar nformatesysteem Introducte 15 Leerkern 16 1 Wat s model-drven development? 16 1.1 MDD voor gegevensntenseve toepassngen 16 1.2 Systeemgenerate 16 1.3 Informate,

Nadere informatie

Gedegen innovatief 2014

Gedegen innovatief 2014 Organsate Scholen Ontwkkelngen Gedegen nnovatef 2014 Professonalserng Cjfers / Kengetallen Jaarrekenng Inhoudsopgave Navgate Voorwoord Hoofdstuk 1 Organsate 1.1. We s MosaLra? 1.2. Raad van Toezcht 1.3.

Nadere informatie

Vaker een trein, da s pas fijn!?

Vaker een trein, da s pas fijn!? Vaker een tren, da s pas fjn!? Hoogfrequent spoorvervoer beschouwd vanut de rezger Janneke Tax DHV janneke.tax@dhv.nl Elske Olthof 4Infra elske.olthof@4infra.nl Bjdrage aan het Colloquum Vervoersplanologsch

Nadere informatie

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en mogelijkheden. www.eulerhermes.nl. Monitoring van uw kredietverzekering. Euler Hermes Online Services

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en mogelijkheden. www.eulerhermes.nl. Monitoring van uw kredietverzekering. Euler Hermes Online Services EH SmartVew Euler Hermes Onlne Servces Een slmme kjk op rsco s en mogeljkheden Montorng van uw kredetverzekerng www.eulerhermes.nl EH SmartVew Montor uw rsco s en maak onmddelljk gebruk van neuwe kansen

Nadere informatie