Deze factsheet ouderen en eenzaamheid is een gezamenlijke uitgave van GGD Midden-Nederland en Schakels, adviesbureau voor welzijn en zorg.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Deze factsheet ouderen en eenzaamheid is een gezamenlijke uitgave van GGD Midden-Nederland en Schakels, adviesbureau voor welzijn en zorg."

Transcriptie

1 Deze factsheet ouderen en eenzaamhed s een gezamenljke utgave van GGD Mdden-Nederland en Schakels, advesbureau voor welzjn en zorg. Inhoud Informateblad Wat s eenzaamhed? Wat veroorzaakt eenzaamhed? Overge ontwkkelngen We lopen het rsco om eenzaam te worden? Wat kan er aan gedaan worden? Verder lezen Wat gebeurt er n de provnce? Waar s meer nformate te vnden? Verder zoeken Wat s eenzaamhed? Ut onderzoek van de Vrje Unverstet Amsterdam bljkt dat ongeveer een derde van de 55-plussers eenzaam s en ongeveer 4% ernstg tot zeer ernstg eenzaam. Het senorenonderzoek van de GGD MddenNederland ut 2002 komt op een percentage van 40% eenzamen van 65 jaar en ouder n haar rego. In deze onderzoeken s eenzaamhed gemeten naar de schaal van de Jong-Gerveld. Zj defneert eenzaamhed als het als negatef ervaren verschl tussen de kwaltet van de relates de men onderhoudt en de relates zoals men de voor zchzelf zou wensen. De gevolgen van langdurende eenzaamhed zjn groot. Het bedregt de gezondhedsstuate en de aan gezondhed gerelateerde kwaltet van leven van veel ouderen. Vereenzamng gaat vaak gepaard met lchameljke en psychsche klachten (depresse en angst). Socale contacten (netwerken) zjn belangrjk voor het persoonljk en maatschappeljk welbevnden van mensen. Zj verhogen bjvoorbeeld het zelfrespect en vervullen een centrale rol bj het omgaan met problemen. 1

2 andere factor s het beperkt zjn n persoonljke competentes als zelfvertrouwen, probleemoplossend vermogen en socale vaardgheden. Naast steun van anderen kunnen deze competentes mensen beschermen tegen de gevolgen van allerle gebeurtenssen. Maatschappeljk factoren zjn het ontbreken van maatschappeljke partcpate, nkomensachterutgang en een ongewenste woonstuate. Geen van deze factoren ledt per defnte tot eenzaamhed. De crucale oorzakeljke factor bestaat net. Overge ontwkkelngen Met name de ndvdualserng heeft grote gevolgen voor de socale leefwereld gehad. Het ndvdu s steeds meer op zchzelf gercht, terwjl tradtonele socale verbanden van kerk, buurt, famle, werk, etc. sterk aan betekens hebben ngeboet. De gevolgen zjn merkbaar n het persoonljk leven, tussen mensen onderlng en de socale leefwereld n het algemeen. Waar een netwerk n de tradtonele samenlevng vooral een gegeven was, s dat n de moderne samenlevng net meer zo vanzelfsprekend. Dt stelt hogere esen aan de socale competentes van mensen. Door de vermaatschappeljkng van de zorg (ouderen wonen langer thus), maar ook door de gernge aandacht voor welzjnsactvteten n de zorg wordt de kans op vereenzamng groter. De zorg zelf s zakeljker geworden, er s veel mnder tjd voor persoonljke aandacht. Wat veroorzaakt eenzaamhed? Er zjn meerdere factoren de een rol spelen bj het ontstaan van eenzaamhed. Deze zjn grofweg n te delen n persoonljke en maatschappeljke factoren. Persoonljke factoren zjn bjvoorbeeld ngrjpende levensgebeurtenssen zoals echtschedng of het overljden van een partner. Het s daarnaast vaak onvermjdeljk dat door zekte of sterfte goede vrenden en famle van de oudere wegvallen. Ook gezondhed s een factor de meespeelt. Zo kunnen horen, zen en bewegen mnder worden. Zekten en aandoenngen als dabetes, hartkwalen, Parknson en ncontnente komen bj ouderen vaker voor. Ook de geesteljke gezondhed kan teruglopen. Denk daarbj aan geheugenverles, demente en depresse. Daarnaast toont onderzoek aan dat vrenden, buren en kennssen het contact met de oudere bj het afnemen van het mentale vermogen mjden. Een We lopen rsco om eenzaam te worden? Ut het senorenonderzoek van de GGD Mdden- Nederland ut 2002 bljkt eenzaamhed vaker voor te komen bj (n rangorde): Alleenstaanden Van de alleenstaande respondenten van het onderzoek voelt 14% zch ernstg tot zeer ernstg eenzaam. Van de net-alleenstaanden s dat 4%. Ouderen de hun gezondhed als slecht ervaren. Ouderen de n de afgelopen dre jaar geen neuwe contacten hebben gelegd. Ut ander onderzoek komen ook de mantelzorgers als rscogroep naar voren. Zwaarbelaste mantelzorgers (partners) van zeke ouderen moeten vaak noodgedwongen hun socale contacten beperken. 2

3 Wat kan eraan gedaan worden? Dre stappen 1. Het sgnaleren van eenzaamhed 2. Het komen tot een ntervente op maat 3. De ntervente(s) Net zo goed als er geen crucale oorzakeljke factor voor eenzaamhed s, bestaat er ook geen e van Columbus als oplossng. De prevente van eenzaamhed zt vooral n het vroegtjdg herkennen van eenzaamhed. Een aantal nterventes zjn net alleen ter bestrjdng van eenzaamhed, maar kunnen er ook voor zorgen dat eenzaamhed of verergerng van problemen voorkomen wordt. Stap 1 - Sgnaleren In de praktjk zjn er meerdere beroepskrachten en vrjwllgers de (kunnen) sgnaleren: medewerkers van de thuszorg, wjkverpleegkundgen, husartsen, vrjwllgers de husbezoeken afleggen, ouderenadvseurs etc. Voor de één s sgnaleren een dudeljke taak, maar voor de ander s dat mnder dudeljk of nadrukkeljk. Belangrjk voor een goede sgnalerng s dat er bnnen organsates dudeljkhed s over de rol en de verantwoordeljkheden van vrjwllgers en medewerkers ten aanzen van het sgnaleren van eenzaamhed. Eenzaamhed s net gemakkeljk te herkennen. Sgnalen van eenzaamhed als vermjdngsgedrag, clamgedrag en leven n het verleden, kunnen ook ergens anders op duden. Het husbezoek s een mddel om eenzaamhed te sgnaleren. Herbj worden vaak vragenljsten gebrukt. Om eenzaamhed op te sporen zjn landeljk standaardvragen utgewerkt. De GGD Mdden- Nederland heeft de vragenljsten van de husbezoeken n Montfoort en Drebergen herop aangepast. Tevens werkt de GGD samen met Altrecht (prevente) aan een tranng om vrjwllgers te ondersteunen n het sgnaleren van eenzaamhed. Meer nformate: GGD Mdden-Nederland (ze nfoblok op de achterzjde van het nformateblad). Stap 2 Intervente(s) op maat Omdat een goede aanpak altjd nspeelt op de oorzaak van eenzaamhed, s het van belang om de oorzaak van eenzaamhed zorgvuldg te achterhalen. Dt kan bjvoorbeeld door één of meerdere gesprekken met de oudere te voeren. Vaak s de verledng groot snel over te gaan tot het voorstellen van oplossngen. De kunst s nu just om de oudere n staat te stellen daar zelf (weer) een acteve rol n te spelen. Een methodek daarvoor s bjvoorbeeld het levensloopgesprek. Meer nformate: Vrje levensloopacademe Rotterdam (ze nfoblok op de achterzjde van het nformateblad). Het zoeken van een ntervente op maat s een crucale stap. Het s dan ook belangrjk dat dt wordt gedaan door getrande vrjwllgers en beroepskrachten. Soms s er meer dan één type ntervente nodg. Bjvoorbeeld de aanschaf van een gehoorapparaat én het herstel van een belangrjke relate. Stap 3 Interventes gercht op ouderen Het mag dudeljk zjn dat dé oplossng voor eenzaamhed net bestaat. De oplossngen, ofwel de nterventes, zjn dvers. Daarbj moet net alleen gedacht worden aan socale actverng, maar ook aan het ontwkkelen van nformele netwerken en het verbeteren van persoonljke competentes. Tevens s het van belang dat er aandacht s voor de bekendhed en toegankeljkhed van aanbod. Ut het senorenonderzoek van de GGD bljkt dat senoren nog al eens belemmerngen ervaren bj het deelnemen aan actvteten. Het moeljk vnden om alleen te gaan en beperkte vervoersmogeljkheden zjn daar voorbeelden van. In de provnce Utrecht dragen veel lokale actvteten bj aan de prevente en aanpak van eenzaamhed bj ouderen. Veelal vnden actvteten plaats n de volgende categoreën: Actvteten, educate en tjdsbestedng Ontmoetng en netwerkversterkng Persoonljke actverng Cursussen, gespreksgroepen en therape Zorg en hulpverlenng Veel actvteten en densten staan net te boek als specfeke eenzaamhedsprojecten, maar kunnen wel eenzaamhed helpen voorkomen of bestrjden. Uteraard s een compleet overzcht geven onmogeljk. Op het nformateblad vndt u voorbeelden van actvteten op het gebed van ontmoetng en netwerkversterkng, persoonljke actverng, cursussen, gespreksgroepen en therape en gaan we n op enkele randvoorwaarden. In jul 2004 s de databank van het NIZW beschkbaar. Her staan projecten rond eenzaamhed van SWO s n het land verzameld. Meer nformate: NIZW (ze nfoblok op de achterzjde van het nformateblad). 3

4 Verder lezen De Jong Gerveld J. Eenzaamhed onder oudere mensen; een overzcht van het onderzoek. Gerõn, 1999, jrg. 1, nr. 1. Hortulanus R, A. Machelse en L. Meeuwesen. Socaal solement, een stude over socale contacten en socaal solement n Nederland. Den Haag, Elsever Overhed, Lnneman M, P. van Lnschoten, T. Royers, H. Nelssen en B. Ntsche (red.). Eenzaam op leeftjd, nterventes bj eenzame ouderen. Utrecht: NIZW, Machelse J.E.M.. Nets doen, nemand kennen. De leefwereld van socaal geïsoleerde mensen. Den Haag, Elsever Overhed, Royers T en I. Staarnk. Gevangen n Verlangen. Handvatten voor het sgnaleren van eenzaamhed door thuszorgmedewerkers. Utrecht: NIZW, Scholten C. Gewoon gezen. Sgnalerng door vrjwllgers n zorg en welzjn. Utrecht: NIZW, Colofon Tekst: Hanneke van Zoest en Monque Postma, m.m.v. Brgtte Ntsche (NIZW) Foto s: GGD Mdden-Nederland Opmaak: Om tekst en vorm, Utrecht jun 2004 Meer exemplaren van deze factsheet zjn te verkrjgen bj GGD Mdden- Nederland ( ) en Schakels ( ) 4

5 I N F O R M A T I E B L A D Wat gebeurt er n de provnce? Ontmoetng en netwerkversterkng In de provnce zjn er meerdere voorbeelden van ontmoetngsactvteten voor ouderen zoals Open Eettafel en Samen Eten projecten, het Senorenrestaurant en de huskamerprojecten. SWO Leusden organseert het project De Huskamer, socale dagopvang voor ouderen zonder ndcate voor dagopvang. Meer nformate: SWO Leusden (ze nfoblok zoz). Ook vanut de werkgroep Vereenzamng Ouderen Soest (VOS) wordt een huskamerproject gerealseerd. Het doel van dt project s enerzjds preventef door het verklenen van het socaal solement en anderzjds curatef door het opzetten en herstellen van het socaal netwerk van ouderen. Meer nformate: SWO Soest (ze nfoblok zoz). Het Ontmoetngscentrum Neuwegen, mede georganseerd door Vtras (nstellng voor onder meer Thuszorg en maatschappeljk werk) bedt een ondersteunngsprogramma voor lcht dementerenden en hun mantelzorgers. Meer nformate: Vtras (ze nfoblok zoz). Persoonljke actverng Voorbeeld van persoonljke actverng zjn husbezoeken. Deze worden zowel door professonals als vrjwllgers afgenomen, met verschllende utgangspunten. Vrjwllgers van ouderenbonden, kerkeljke organsates en nstellngen zoals de Zonnebloem, het Rode Krus en Humantas leggen vaak vrendschappeljke husbezoeken af of husbezoeken aan langdurg zeke ouderen. Daarnaast bestaan preventeve en actverende husbezoeken. Het preventeve husbezoek heeft als doel de leefstuate van ouderen n beeld te brengen en te nformeren over de bestaande voorzenngen. De husbezoeken worden afgenomen door geschoolde vrjwllgers en rchten zch vooral op 75-plussers. De vrjwllgers maken vaak gebruk van een vragenljst de eenzaamhed kan sgnaleren. Het actverend husbezoek s gercht op het beden van tjdeljke en doelgerchte ondersteunng onder andere aan ouderen de daarna weer zelfstandg verder kunnen. Bj veel nstellngen heeft de ouderenadvseur zjn/haar ntrede gedaan. De ouderenadvseur heeft ook de taak om psychosocale problemen te sgnaleren. Lokaal wordt de functe verschllend genoemd en ngevuld, maar n prncpe s sgnaleren en verwjzen met betrekkng tot eenzaamhed een aandachtspunt. Cursussen, gespreksgroepen en therape Instellngen voor algemeen maatschappeljk werk en geesteljke gezondhed organseren specaal voor ouderen dverse cursussen rond rouwverwerkng, depresse en zngevng. Stchtng Senor n Abcoude s bezg met de ontwkkelng van een schrjf- of praatgroep waar ouderen bjvoorbeeld aan de hand van foto s hun ervarngen en gevoelens kunnen verwoorden en delen. Meer nformate: Stchtng Senor (ze nfoblok zoz). Er zjn dverse organsates de een cursusaanbod kunnen doen, maar vaak ontbreekt structureel aanbod op dt gebed. Denk bjvoorbeeld aan de Vrendschapscursus van Nan Stevens. Daarbj s het van belang n beeld te krjgen welke groepen behoefte hebben aan welk soort cursussen en ondersteunng en kunnen er soms nog gerchter bepaalde doelgroepen, zoals mantelzorgers, op de hoogte worden gebracht van een aanbod. Randvoorwaarden Samenwerkng/afstemmng Samenwerkng met andere organsates s van belang om het aanbod aan actes en nterventes goed op elkaar af te stemmen. Daarbj s het belangrjk dat alle organsates op de hoogte zjn van elkaars aanbod en zorg te dragen voor een gezamenljke nformatevoorzenng naar ouderen. In Soest, Zest, Neuwegen, de Lekstroom gemeenten en bnnenkort ook n Woerden zjn netwerken actef rond eenzaamhed bj ouderen. Verschllende partjen ztten daarbj aan tafel. Over het algemeen werkt men aan een gezamenljk plan van aanpak rond eenzaamhed. De netwer- 5

6 ken bevnden zch n verschllende fasen van dt proces. Meer nformate: GGD en Schakels (ze nfoblok op deze pagna). In Baarn heeft de Stchtng FGB Baarn het voorztterschap van het vrjwllgerscollectef, waaraan ook kerkeljke organsates op zch genomen. Door de verschllende kerkeljke groeperngen worden husbezoeken afgelegd onder andere aan zeken, 75-plussers en tjdens feestdagen. Mddels een gerchte coördnate van deze husbezoeken kan een betere afstemmng, samenhang en verwjzng mogeljk worden. Meer nformate: Stchtng FGBB Welzjn Ouderen (ze nfoblok op deze pagna). Informatevoorzenng Op lokaal nveau s een goede nformatevoorzenng van belang. Het gaat dan om nformate over (de organsate van) nterventeprojecten aan ouderen, beroepskrachten en vrjwllgers. Nu gebeurt dat nog te veel vanut de afzonderljke organsates. Ook zjn organsates net altjd van elkaars aanbod op de hoogte. Een handzaam overzcht van actvteten en nterventes s essenteel voor beroepskrachten en vrjwllgers. Zo worden gaten n de hulpverlenng, zoals bjvoorbeeld het ontbreken van een bepaald type ntervente, zchtbaar. Voor ouderen s een senorengds met daarn alle relevante nformate belangrjk. Ook zen we steeds vaker nformatewnkels, wjksteunpunten en senorennformatepunten ontstaan met een belangrjke voorlchtende rol. cohese n een wjk of buurt. Burgerntateven hebben vaak een grote meerwaarde omdat partcpanten gemotveerd en betrokken zjn. De kans van slagen van zo n project s daarmee groot en de nbeddng n een wjk of buurt vaak gegarandeerd. De gemeenten en organsates kunnen deze burgerntateven faclteren en stmuleren. Infoblok GGD Mdden-Nederland (vragenljsten, tranng vrjwllgers, netwerken n gemeenten) Hanneke van Zoest (030) Schakels (netwerken n gemeenten) Monque Postma (030) Vrje levensloopacademe Rotterdam (010) SWO Leusden (huskamer project) (033) SWO Soest (huskamerproject en samenwerkng) (035) Vtras (ontmoetngscentrum N gen) (030) Stchtng senor (Schrjf- praatgroep) (0294) Stchtng FGB Baarn (afstemmng bezoekdensten) (035) Stmuleren burgerntateven Naast gecoördneerde actes vanut professonele organsates s het ook van belang meer nformele vormen van ntateven te stmuleren. Klenschalge vrendendensten, of nformele buurtnetwerken kunnen een belangrjke bjdrage leveren aan de socale Verder zoeken >> ze kwetsbare ouderen voor de projectenbank ouderen en eenzaamhed >> het Nederlands Insttuut voor Gezondhedsbevorderng en Zekteprevente heeft onder de knop dossers en het nformatecentrum overzchten van projecten bj GGD en en GGZ nstellngen op o.a. eenzaamhed >> het LASA (Longtunal Agng Study Amsterdam) heeft veel cjfers ut verschllende onderzoeken naar eenzaamhed en ouderen n het algemeen >> het Socaal Cultureel Plan bureau heeft cjfers en rapporten over o.a. ouderen (Rapportage Ouderen bjvoorbeeld ut 2001) 6

Beroepsregistratie en vooraanmelden voor beroepsregistratie. in de jeugdhulp en jeugdbescherming

Beroepsregistratie en vooraanmelden voor beroepsregistratie. in de jeugdhulp en jeugdbescherming Beroepsregstrate en vooraanmelden voor beroepsregstrate n de jeugdhulp en jeugdbeschermng Inhoudsopgave Werk jj n de jeugdhulp of jeugdbeschermng? Bjvoorbeeld n de ggz? Ben je socaal werker? Of begeled

Nadere informatie

IKC-gids. Dit is de digitale schoolgids van. IKC Binnenstebuiten

IKC-gids. Dit is de digitale schoolgids van. IKC Binnenstebuiten IKC-gds 2015 2016 Dt s de dgtale schoolgds van IKC Bnnenstebuten IKC Bnnenstebuten nformategds 2015-2016 schoolvakantes adressen 2 Woord vooraf Beste ouders/verzorgers, Geachte ouders, verzorgers en andere

Nadere informatie

Wmo inzicht. augustus 2014 nummer 13. ❸ De regio aan zet. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen

Wmo inzicht. augustus 2014 nummer 13. ❸ De regio aan zet. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen Wmo nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl augustus 2014 nummer 13 ❸ De rego aan zet In dt e-zne: ❺ Aan de keukentafel met: Ells Jongerus en Caron Landzaat, ervarngsdeskundgen bj LFB ❻ Kennsmaken met Jantene

Nadere informatie

1. SAMENVATTING EN CONCLUSIES

1. SAMENVATTING EN CONCLUSIES Doel gr oepenanal yse DeFr esewouden I nvent ar sat e( pot ent ël e) dak-ent hu sl ozen,al cohol -en har ddr ugsver sl aaf den ndefr esewouden 1. SAMENVATTING EN CONCLUSIES In het najaar van 2001 heeft

Nadere informatie

Ontvlechting van ICT vereist nieuwe samenwerking

Ontvlechting van ICT vereist nieuwe samenwerking Behoefte aan Archtectuur Lfecycle Management Ontvlechtng van ICT verest neuwe samenwerkng Bnnen de ICT s sprake van verzulng van zowel de systemen als het voortbrengngsproces. Dt komt doordat de ICT n

Nadere informatie

Scoren met sport en bewegen in het sociale domein

Scoren met sport en bewegen in het sociale domein Scoren met sport en bewegen n het socale domen Ontmoet, nspreer en leer tjdens NISB bjeenkomsten Utdagende plenen voor alle leeftjden Sportbedrjf Deventer aan tafel met Stadsmarketng en Rumteljke Ordenng

Nadere informatie

Wmo inzicht. Wmo 2015. juni 2014 nummer 12. ❸ Laatste ronde. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen

Wmo inzicht. Wmo 2015. juni 2014 nummer 12. ❸ Laatste ronde. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen Wmo nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl jun 2014 nummer 12 ❸ Laatste ronde Wmo 2015 In dt e-zne: ❻ Aan de keukentafel met: Wendy Verklej, wethouder Bodegraven-Reeuwjk ❼ Kennsmaken met Henk Steen Bestuurder

Nadere informatie

Een levensloopregeling voor software

Een levensloopregeling voor software Een levensloopregelng voor Neuwe benaderng - en nformatebevelgng De gebruker van een nformatesysteem streeft naar contnuïtet. De ongestoorde werkng van s hervoor essenteel. Maar wat weet de gebruker van

Nadere informatie

DE SPORTCLUB: NIET ALLEEN VOOR MAAR OOK VAN DE JEUGD

DE SPORTCLUB: NIET ALLEEN VOOR MAAR OOK VAN DE JEUGD DE SPORTCLUB: NIET ALLEEN VOOR MAAR OOK VAN DE JEUGD Mogeljkheden en tps om de jeugd actever bj de sportclub te betrekken INHOUD 1. Het wat en waarom van jeugdpartcpate n de sportverengng Jeugdpartcpate:

Nadere informatie

6. Behandeling van kinderen met spastische cerebrale parese gericht op verbetering van handvaardigheid

6. Behandeling van kinderen met spastische cerebrale parese gericht op verbetering van handvaardigheid 6. Behandelng van knderen met spastsche cerebrale parese gercht op verbeterng van handvaardghed 6.1.Wat s de meerwaarde van oefentherape bj de behandelng van knderen met spastsche CP op vaardghedsnveau

Nadere informatie

Praktijkboek De knop om!

Praktijkboek De knop om! Praktjkboek De knop om! Maak uw organsate energebewust >> Duurzaam, Agrarsch, Innovatef en Internatonaal ondernemen De knop om! Maak uw organsate energebewust Voorwoord Bnnen bedrjven en nstellngen wordt

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van R.K. basisschool St. Jacobusschool 2014-2015

Dit is de digitale schoolgids van R.K. basisschool St. Jacobusschool 2014-2015 Dt s de dgtale schoolgds van R.K. bassschool St. Jacobusschool 2014-2015 s t n p 5 v f 1 z k c o g 2 8 x u e d b r z l y g 6 4 m q h t 7 9 St. Jacobusschool schoolgds 2014-2015 3 schoolvakantes adressen

Nadere informatie

Quality Cube 2013 05-03- 15. 1.Doel

Quality Cube 2013 05-03- 15. 1.Doel 05-0- 5 Qualty Cube 0 Overzcht Bun:nx Tranng & Consultancy W www.bun:nx.org T 060798066 E btc@bun:nx.org.doel u Onderzoek van kwaltetservarngen met betrekkng tot de gegeven zorg en ondersteunng (ervarngen

Nadere informatie

inzicht Gehandicaptenzorg in de Wmo: wie en hoeveel? ❸ Burgers met een beperking In dit e-zine: Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl juli 2014

inzicht Gehandicaptenzorg in de Wmo: wie en hoeveel? ❸ Burgers met een beperking In dit e-zine: Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl juli 2014 Gehandcaptenzorg nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl jul 2014 ❸ Burgers met een beperkng n de Wmo: we en hoeveel? In dt e-zne: over de grenzen heen Amsterdam ❺ Clënten n beeld Over de grenzen ❿ Ut de praktjk:

Nadere informatie

3.7.3 Welke meetinstrumenten zijn geschikt voor het vastleggen van motorische vaardigheden?

3.7.3 Welke meetinstrumenten zijn geschikt voor het vastleggen van motorische vaardigheden? 3. Dagnostek 3.7. Hoe meet je verbeterng of verslechterng n het dageljks functoneren met betrekkng tot de mobltet (ztten, staan, lopen, verplaatsen) bj CP? 3.7.3 Welke meetnstrumenten zjn geschkt voor

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van R.K. basisschool Sunte Werfert

Dit is de digitale schoolgids van R.K. basisschool Sunte Werfert Dt s de dgtale schoolgds van R.K. bassschool Sunte Werfert f 1 z s t k c o g n 2 8 x u e d b r z l y g 6 4 p v m q h t 7 9 Sunte Werfert schoolgds 2014-2015 3 schoolvakantes adressen 2 z x p 5 y 8 d Een

Nadere informatie

ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD

ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD Al cohol kenn s door gespeel d Eval uat eal cohol voor l cht ng doorpeer sopf est val s ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD Evaluate alcoholvoorlchtng door peers op festvals December 2005 INTRAVAL Gronngen-Rotterdam

Nadere informatie

Wmo inzicht. Scharnieren in de regio: Zuid Oost Brabant. december 2014 nummer 15. ⓮ Cliënt in. In dit e-zine: ⓬ Over de grenzen.

Wmo inzicht. Scharnieren in de regio: Zuid Oost Brabant. december 2014 nummer 15. ⓮ Cliënt in. In dit e-zine: ⓬ Over de grenzen. Wmo nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl december 2014 nummer 15 ❸ Scharneren n de rego: Zud Oost Brabant In dt e-zne: Rdderkerk over de grenzen heen ❺ Aan de keukentafel met: Marga de Goej, wethouder gemeente

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van. basisschool de Kameleon

Dit is de digitale schoolgids van. basisschool de Kameleon 2015 2016 Dt s de dgtale schoolgds van bassschool de Kameleon De Kameleon schoolgds 2015-2016 Dt s de schoolgds van samenwerkngsschool de Kameleon. schoolvakantes adressen 2 Woord vooraf Beste ouders/verzorgers,

Nadere informatie

Toelichting advies gemeenteraad bij aanvraag aanwijzing als lokale publieke media-instelling

Toelichting advies gemeenteraad bij aanvraag aanwijzing als lokale publieke media-instelling B000012403 25 ĩ O Toelchtng adves gemeenteraad bj aanvraag aanwjzng als lokale publeke meda-nstellng Ì...Ï 1. Algemeen De wetgever heeft gekozen voor een s ys teem waarbj per gemeente, voor de termjn van

Nadere informatie

De kloof: welke kennis heeft een opdrachtgever nodig?

De kloof: welke kennis heeft een opdrachtgever nodig? projectmanagement Goed opdrachtgeverschap De kloof: welke kenns heeft een opdrachtgever nodg? Een van de redenen waarom projecten net succesvol zjn s de kloof tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Om

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van. R.K. basisschool St. Jacobusschool

Dit is de digitale schoolgids van. R.K. basisschool St. Jacobusschool 2015 2016 Dt s de dgtale schoolgds van R.K. bassschool St. Jacobusschool St. Jacobusschool schoolgds 2015-2016 schoolvakantes adressen 2 Woord vooraf Voor u lgt onze schoolgds. Wj nformeren u met dt document

Nadere informatie

Beperkt? Niet in de mode!

Beperkt? Niet in de mode! dgtale neuwsbref voor medewerkers van Koraal Groep - 2015 - Nr. 3 Verder n deze neuwsbref: De projecten van RICHTPUNT 2015 Beperkt? Net n de mode! Vrenden van De Hondsberg ontvangen groot bedrag En nog

Nadere informatie

Do SS ier. I Jos Kersten& Tonny van de Pasch. Spirituele zorg

Do SS ier. I Jos Kersten& Tonny van de Pasch. Spirituele zorg Do SS er Jos Kersten& Tonny van de Pasch n Nederland wordt sprtuele zorg n de verplegng belangrjk en relevant geacht, maar het ontbreekt desondanks aan systematsche aandacht ervoor: zowel n het onderwjs

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van. IKC Het Sterrenbos

Dit is de digitale schoolgids van. IKC Het Sterrenbos 2015 2016 Dt s de dgtale schoolgds van IKC Het Sterrenbos IKC het Sterrenbos IKC-gds schooljaar 2015-2016 IKC het Sterrenbos; Onderwjs Knderopvang 2 4 jargen Buten Schoolse Opvang schoolvakantes adressen

Nadere informatie

Forse besparing op telefonie

Forse besparing op telefonie KleurRjk dgtale neuwsbref voor medewerkers van Koraal Groep - februar 2015 Verder n deze neuwsbref: The Thunderbes maken razendsnel naam op nternet Forse besparng op telefone RvB en RvT bezoeken Berkenhofcollege

Nadere informatie

LUCIA MARTHAS. Institute for Performing Arts HBO MBO. Talent is only the starting point. Vooropleiding. Leerbedrijf.

LUCIA MARTHAS. Institute for Performing Arts HBO MBO. Talent is only the starting point. Vooropleiding. Leerbedrijf. LUCIA MARTHAS Insttute for Performng Arts Talent s only the startng pont - Irvng Berln - HBO MBO Vooropledng Leerbedrjf Onderwjsvse Voorwoord Het Luca Marthas Insttute for Performng Arts (LMIPA) s een

Nadere informatie

BEST PRACTICES IN DE OUDERENZORG

BEST PRACTICES IN DE OUDERENZORG BEST PRACTICES IN DE OUDERENZORG Socale Innovate n de praktjk Hogeschool Utrecht Colofon Best Practces n de ouderenzorg Socale Innovate n de Praktjk In opdracht van: ActZ Hogeschool Utrecht Kennscentrum

Nadere informatie

effectief inzetten? Bert Dingemans

effectief inzetten? Bert Dingemans archtectuur Is meten weten? Kwaltateve en kwanttateve analyse n archtectuurmodellen Kwaltateve en kwanttateve analyses kunnen de denstverlenng van de enterprsearchtect verbeteren. Toch s de nzet van deze

Nadere informatie

Wat u als oudere wilt weten, kunt doen of nodig hebt.

Wat u als oudere wilt weten, kunt doen of nodig hebt. Wjk- en denstencentrum de Oranjehoek Oranje Nassaustraat 1 2271 SJ Voorburg Tel. Wjk- en denstencentrum de Groene Loper Van Royenstraat 2 2273 VD Voorburg Tel. 070-300 47 47 Adves & nformate Ondersteunng

Nadere informatie

In vier stappen naar een succesvolle informatievoorziening

In vier stappen naar een succesvolle informatievoorziening In ver stappen naar een succesvolle Meer toegevoegde waarde van IT voor de busness IT wordt dkwjls ervaren als net aanslutend op de wensen van de busness en net strategsch voor de organsate. Er gaat veel

Nadere informatie

Feestelijke opening nieuwe woningen bij Op de Bies

Feestelijke opening nieuwe woningen bij Op de Bies KleurRjk dgtaal magazne voor medewerkers van Koraal Groep - 2015 - Nr. 6 Verder n dt magazne: Neuwe aanpak leerwerkbedrjven Feesteljke openng neuwe wonngen bj Op de Bes RICHTPUNT 2015: een neuwe kjk op

Nadere informatie

Privaat-gestuurde Gebiedsontwikkeling

Privaat-gestuurde Gebiedsontwikkeling Prvaat-gestuurde Gebedsontwkkelng Sturng, Samenwerkng & Effecten n Nederland en Engeland Dr. r. E.W.T.M. Heurkens Prvaat-gestuurde Gebedsontwkkelng Sturng, Samenwerkng & Effecten n Nederland en Engeland

Nadere informatie

officiële bijdrage aan het CMMI. Jan Jaap Cannegieter

officiële bijdrage aan het CMMI. Jan Jaap Cannegieter Nederlandse bjdrage aan offcële CMM CMMI-s De Nederlandse stchtng SPIder heeft s ontwkkeld voor het CMMI, verschllende routes door het CMMI voor het oplossen van bepaalde problemen of het halen van bepaalde

Nadere informatie

One size fits not all

One size fits not all archtectuur One sze fts not all Methoden voor enterprsearchtectuur Welke maner van archtectuur bedrjven past het best bj een organsate? Een (onderzoeks)rchtng om meer grp te krjgen op bepalende factoren

Nadere informatie

Jaarverslag. Inhoudsopgave

Jaarverslag. Inhoudsopgave 10 1. Inledng 3 2. Programmaverantwoordng 8 2.1 Voorzenngen 9 2.2 Wonen 12 2.3 Kwetsbare groepen 15 2.4 Velghed en openbare rumte 22 2.5 Econome 27 2.6 Groene rumte 31 2.7 Externe orëntate 35 2.8 Algemene

Nadere informatie

ISO/IEC 38500 BiSL ASL

ISO/IEC 38500 BiSL ASL nformatevoorzenng Een vergeljkng ISO/IEC 38500 BSL ASL ISO/IEC 38500, BSL en ASL kunnen een grote rol spelen n het professonalseren van de nformatevoorzenng, eder model vanut hun egen doelstellng en kracht.

Nadere informatie

Privaat-gestuurde Gebiedsontwikkeling

Privaat-gestuurde Gebiedsontwikkeling Prvaat-gestuurde Gebedsontwkkelng Sturng, Samenwerkng & Effecten n Nederland en Engeland Dr. r. E.W.T.M. Heurkens Prvaat-gestuurde Gebedsontwkkelng Sturng, Samenwerkng & Effecten n Nederland en Engeland

Nadere informatie

7. Behandeling van communicatie en mondmotoriek

7. Behandeling van communicatie en mondmotoriek 7. Behandelng van communcate en mondmotorek 7.2. Slkstoornssen 7.2.3 Wat s de meerwaarde van enterale voedng (va PEG-sonde) ten opzcht van orale voedng bj knderen met CP met slkstoornssen wat betreft voedngstoestand,

Nadere informatie

Pagina 0 van 37 VADEMECUM ZORG OP ONZE SCHOOL. 09/374 05 00 schoolsint-maria-aalter@taborscholen.be www.taborscholen.be

Pagina 0 van 37 VADEMECUM ZORG OP ONZE SCHOOL. 09/374 05 00 schoolsint-maria-aalter@taborscholen.be www.taborscholen.be Pagna 0 van 37 VADEMECUM ZORG OP ONZE SCHOOL Taborschool Snt-Mara-Aalter-Brug 09/374 05 00 schoolsnt-mara-aalter@taborscholen.be www.taborscholen.be Pagna 1 van 37 NIVEAU 1. ALGEMENE ZORG... 2 1.1. KENMERKEN

Nadere informatie

Cliëntenparticipatie in de langdurige zorg... een open deur?

Cliëntenparticipatie in de langdurige zorg... een open deur? Steeds opneuw naar je clënten lusteren Kwaltetsverbeterng vraagt om structurele nbreng van de gebruker, de klant: kjken door de ogen van de clënt. n de langdurge zorg... een open deur? Over clëntenpartcpate

Nadere informatie

Digitale Atlas Europa en de Digitale Agenda

Digitale Atlas Europa en de Digitale Agenda Europa Bevorderng van vertrouwen n en deelname aan dgtale wereld Dgtale Atlas Europa en de Dgtale Agenda De Dgtale Atlas Europa, bestaand ut dertg natonale atlassen, heeft als doel een beeld te schetsen

Nadere informatie

De waarde van de CIO

De waarde van de CIO organsatestructuur De waarde Model voor de toegevoegde waarde In de afgelopen decenna s de rol van IT n de bedrjfsvoerng steeds groter geworden. Door het toenemende belang van IT neemt ook de nvloed en

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (Dutch summary)

Nederlandse samenvatting (Dutch summary) Nederlandse samenvattng (Dutch summary) Gezondhedszorg s kostbaar en wordt steeds duurder onder nvloed van een toenemende en veranderende vraag naar zorg door een vergrjzende samenlevng, toenemende vraag

Nadere informatie

Max krijgt vlak voor zijn eerste verjaardag een cochleair implantaat (CI) Roerige tijden

Max krijgt vlak voor zijn eerste verjaardag een cochleair implantaat (CI) Roerige tijden Aurs.comjun 2011 - jaargang 7 nr. Aurs.com s een personeelsblad voor alle medewerkers van de Konnkljke Aurs Groep 38 o.a. In deze utgave pagna 2 pagna 4 pagna 5 Ouders delen ervarngen op Aurs Hldernsseschool

Nadere informatie

Het Nederlands Persmuseuml

Het Nederlands Persmuseuml [HET ARCHIEF] Het Nederlands Persmuseuml HELLEKE VAN DEN BRABER lr In museale krngen bestaat vrj grote overeenstemmng over de crtera waaraan een echt museum moet voldoen. Een eerste vereste s uteraard

Nadere informatie

- 2 - Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9. Verzoek toepassing regeling Rood voor Rood met gesloten beurs op de locatie Scharlebeltweg 1 te Nijverdal

- 2 - Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9. Verzoek toepassing regeling Rood voor Rood met gesloten beurs op de locatie Scharlebeltweg 1 te Nijverdal - 2 - Nota Voor burgemeester en wethouders Nummer: 4INT05600 IIIIIIlllllllllIIIIIIIIIIIlllllllllllllllll Onderwerp: Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9 Gemeente Hellendoorn DEC. 20W Verzoek toepassng

Nadere informatie

Beleggen in duurzame aandelen bij Robeco

Beleggen in duurzame aandelen bij Robeco Beleggen n duurzame aandelen bj Robeco Beleggen n duurzame aandelen bj Robeco Insttutonele beleggers staan voor tal van utdagngen. Zo leggen pensoendeelnemers, klanten en de samenlevng steeds meer druk

Nadere informatie

AUDIT FACILITY MANAGEMENT

AUDIT FACILITY MANAGEMENT Mnstere van Verkeer en Waterstaat. Rjkswaterstaat, stafdenst Audt RWS AUDT FACLTY MANAGEMENT drs. P. Kool drs..e. Leene Stafdenst Audt RWS 's-gravenhage, jun 999 waterstaat nent&te! /Fex. 070-3513003 Audt

Nadere informatie

Applicatieportfoliomanagement

Applicatieportfoliomanagement governance Applcateportfolomanagement Governance zet applcatebeheer op scherp Nu applcates steeds nauwer verweven zjn met bedrjfsprocessen, s een gestructureerde aanpak van het applcatebeheer noodzakeljk,

Nadere informatie

Biesbosch verdient het!

Biesbosch verdient het! Besbosch verdent het! Ontwkkelscenaro s - Endadves - Utgevoerd n opdracht van: Parkschap De Besbosch Opgesteld door: Buck Consultants Internatonal Njmegen, 14 oktober 2013 Voorwoord Snds medo jul 2013

Nadere informatie

Zo krijg je wél grip op IT-investeringen

Zo krijg je wél grip op IT-investeringen T-servcemanagement Zo krjg je wél grp op T-nvesterngen ntegrate van applcate- en projectportfolomanagement Met één druk op de knop een overzcht genereren van alle T-projecten en bjbehorende applcates (of

Nadere informatie

CAO. Gehandicaptenzorg

CAO. Gehandicaptenzorg 2016 CAO Gehandcaptenzorg Vragen en contact Vragen van werkgevers Voor vragen op het gebed van de nterpretate/toepassng van de CAO kunnen georganseerde werkgevers (leden) zch wenden tot: Verengng Gehandcaptenzorg

Nadere informatie

-,".v.. ... j~r ..~,... I ~ l'. i ---- - ~I I I.. - L r. Flevoland. i,n,,. i. . 8~_~i OMGEVINGSPLAN. i SAMENVATTING. .,'" '"i +- ~"J.~ ~,J ~ ..

-,.v.. ... j~r ..~,... I ~ l'. i ---- - ~I I I.. - L r. Flevoland. i,n,,. i. . 8~_~i OMGEVINGSPLAN. i SAMENVATTING. .,' 'i +- ~J.~ ~,J ~ .. İ 8_ jr SAMENVATTNG "" OMGEVNGSPLAN Flevoland, j "J,J u JlJ, l','" '" + L r,n,, t,"v : ' = :J : f, "':', '52: : SAMENVATTNG Omgevng5plan Flevoland c \lenwlchtlge gluêl Het Omgevngsplan Q :f ": Flevoland

Nadere informatie

Blik op de toekomst. Reorganisatie De Key. Complexe fusie geslaagd. case uitgelicht. OR én bestuurder aan het woord case uitgelicht

Blik op de toekomst. Reorganisatie De Key. Complexe fusie geslaagd. case uitgelicht. OR én bestuurder aan het woord case uitgelicht n u m m e r 1, n a j a a r 2 0 1 1 Blk op de toekomst case utgelcht Reorgansate De Key OR én bestuurder aan het woord case utgelcht Complexe fuse geslaagd mede dankzj bjdrage OR Duvelse dlemma s Gedragscode

Nadere informatie

Seniorengids. Maarkedal

Seniorengids. Maarkedal Senorengds Maarkedal Voorwoord Beste senor We droomt er net van een mooe oude dag? Een zee van tjd om te geneten van famle en vrenden, klusjes n de tun op te knappen, deel te nemen aan actvteten de plaatsvnden

Nadere informatie

TENA richtlijnen voor continentiezorg in verpleeghuizen

TENA richtlijnen voor continentiezorg in verpleeghuizen TENA rchtljnen voor contnentezorg n verpleeghuzen www.tena.nl / www.tena.be Behoud van contnente Bevorderen van contnente, n stand houden van waardghed en onafhankeljkhed Herstel van contnente Behandelng

Nadere informatie

Hoe toekomstvast is de gemeentelijke midofficearchitectuur?

Hoe toekomstvast is de gemeentelijke midofficearchitectuur? archtectuur Het mdoffce concept van GEMMA Hoe toekomstvast s de gemeenteljke mdoffcearchtectuur? Bj het realseren van de elektronsche overhed spelen de gemeenten een voorhoederol. Rchtnggevend daarbj s

Nadere informatie

~~i~il' 1025 VS Amsterdam. Geacht bestuur,

~~i~il' 1025 VS Amsterdam. Geacht bestuur, / - Mr. W. Nass Vrjstraat 2a Postbus 420 5600 AK Endhoven Tel 040-2445701 Fax 040-2456438 Advocatenkantoor Mr. W. Nass Het bestuur van de BOA. e-mal Neuwe Purrnerweg 12 na~kanooma.n 1025 VS Amsterdam nternet

Nadere informatie

Toepassing: Codes. Hoofdstuk 3

Toepassing: Codes. Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 3 Toepassng: Codes Als toepassng van vectorrumten over endge lchamen kjken we naar foutenverbeterende codes. We benutten slechts elementare kenns van vectorrumten, en van de volgende functe.

Nadere informatie

EVENT OVERDRACHT IN LAND- EN TUINBOUW

EVENT OVERDRACHT IN LAND- EN TUINBOUW 14 MAART 2014 KONING BOUDEWIJNSTADION EVENT OVERDRACHT IN LAND- EN TUINBOUW Infostands Indvdueel adves Workshops GRATIS EVENT overdrachtsplan fnancerng coachng talentenjacht emotes overdracht orënteren

Nadere informatie

Hoveniers. Zie www.ctgb.nl, Bestrijdingsmiddelendatabank.

Hoveniers. Zie www.ctgb.nl, Bestrijdingsmiddelendatabank. Keuze van het mddel Hoveners # 1a OVER Keuze van het mddel VOOR Werkgever Sector Hoveners Geen net-toegelaten bestrjdngsmddel gebruken Gebruk een mddel dat s toegelaten n Nederland. Ze www.ctgb.nl, Bestrjdngsmddelendatabank.

Nadere informatie

Mens en organisatie in de perfect storm van digitalisering

Mens en organisatie in de perfect storm van digitalisering Inzcht n de dgtale Mens en organsate n de perfect storm van dgtalserng Iedereen heeft te maken met de dgtalserng van onze maatschappj. Door de enorme groe van beschkbare nformate, aangewakkerd door technologe,

Nadere informatie

I I i I I I 1 I I 1 I I I I f i

I I i I I I 1 I I 1 I I I I f i f 2.3 Kwaltetsdag Rjkswaterstaat 998 "Goed utbesteden, Nu en Na 2000" 95 (2) woensdag, 2 december 999 RA Congrescentrum, Amsterdam D 0 C (bblotheek en documentate) ~s?- Denst Weg- en Waterbouwkunde ^3b^

Nadere informatie

SERVICESFORTINET PRE PRE PRE SALES SALES

SERVICESFORTINET PRE PRE PRE SALES SALES SERVICE The tme you need SERVICESFORTINET Presales Support - Consultancy - Testapparatuur, Demo s en Plots - Wreless Ste Survey - Tranngen Installate Servce - Onderhoudscontracten - Telemarketng Al deze

Nadere informatie

flits+ Geen idee Ongeveer de helft? Wanneer is de vraag... Uh..? Ik weet het! bpfhibin.nl Ik verkoop mijn huis Wie dan leeft... Zien we dan wel weer

flits+ Geen idee Ongeveer de helft? Wanneer is de vraag... Uh..? Ik weet het! bpfhibin.nl Ik verkoop mijn huis Wie dan leeft... Zien we dan wel weer pensoen Hoeveel pensoen denk je dat je krjgt? Wat ontvang je egenljk als je met pensoen gaat? 5 prangende vragen aan drecteur Rob Braaksma Verantwoordngsorgaan De regelng n nfographc Feten, cjfers en wetenswaardgheden

Nadere informatie

Bronnen & Methoden bij Marktscan medischspecialistische zorg 2015

Bronnen & Methoden bij Marktscan medischspecialistische zorg 2015 Bronnen & Methoden bj Marktscan medschspecalstsche zorg 2015 Hoofdstuk 2: Wachttjden voor medsch specalstsche zorg Ontwkkelng van wachttjden Voor de wachttjdanalyses s gebruk gemaakt van gegevens afkomstg

Nadere informatie

GEMEENTE HELLEN DOORN lichand.: 1 FEB 2013. A1 B Stuk itreťw.: Werkpr.. Kopie aan: Archief' ü 1 N reeks/vlvcrtr.:

GEMEENTE HELLEN DOORN lichand.: 1 FEB 2013. A1 B Stuk itreťw.: Werkpr.. Kopie aan: Archief' ü 1 N reeks/vlvcrtr.: 13INK00403 mn 11 Mnstere van Bnnenlandse Zaken en Konnkrjksrelates > Retouradres Postbus 200112500 EA Den Haag Burgemeesters Wethouders Gemeenteraadsleden Overhedsmedewerkers GEMEENTE HELLEN DOORN lchand.:

Nadere informatie

Heerhugowaard Stad van kansen

Heerhugowaard Stad van kansen Heerhugowaard Stad van kansen Bestuursdenst I adves aan Burgemeester en Wethouders Reg.nr: BW 13-0415 Sector/afd.: SO/OV Portefeullehouder: S. Bnnendjk Casenr.: Cbb130383 Steller/tst.: E. Brujns Agenda:

Nadere informatie

Onderzoek! Ontdek! Onderneem! WELKOM BIJ DE EUREKA!CUP WWW.EUREKACUP.NL. Eureka!Cup is een programma van Stichting Techniekpromotie

Onderzoek! Ontdek! Onderneem! WELKOM BIJ DE EUREKA!CUP WWW.EUREKACUP.NL. Eureka!Cup is een programma van Stichting Techniekpromotie GEVER WELKOM BIJ DE EUREKA!CUP E!C16-1 GEVER 7 Bètawerelden De opdrachten van het Eureka!Cup sezoen worden geplaatst bnnen een van de 7 bètawerelden: Voedng & Vtaltet Mobltet & Rumte Lfestyle & Desgn Scence

Nadere informatie

Nummer 21, september 2008. Connecting people

Nummer 21, september 2008. Connecting people Tr a v e r s e Nummer 21, september 2008 Connectng people ODYSA draagt bj aan een betere luchtkwaltet Leren werken met VRI n RAW Berekbaarhed: UMC Utrecht houdt vnger aan de pols Velghed voor leerlngen

Nadere informatie

Process mining: leuk voor de liefhebber of noodzaak?

Process mining: leuk voor de liefhebber of noodzaak? process mnng Process mnng: leuk voor de lefhebber of noodzaak? Pledoo voor een breder draagvlak en toepassng n de audtpraktjk Process mnng toepassen n de audtpraktjk. Waarom zouden we dat wllen? En wat

Nadere informatie

Elke dag het zonnige leven

Elke dag het zonnige leven Elke dag het zonnge leven Zomer en wnter, lente en herfst: n Mpato genet u elke dag opneuw van medterrane sferen. In de overdekte bnnentun kunt u het hele jaar door endeloos ontspannen te mdden van groen,

Nadere informatie

Gedegen innovatief 2014

Gedegen innovatief 2014 Organsate Scholen Ontwkkelngen Gedegen nnovatef 2014 Professonalserng Cjfers / Kengetallen Jaarrekenng Inhoudsopgave Navgate Voorwoord Hoofdstuk 1 Organsate 1.1. We s MosaLra? 1.2. Raad van Toezcht 1.3.

Nadere informatie

De enterprisearchitect als coach

De enterprisearchitect als coach archtectuur De enterprsearchtect als coach Naar een vloeende samenwerkng tussen enterprseen projectarchtecten Grotere organsates kennen vaak een (te strkte) schedng tussen enterprse- en projectarchtecten.

Nadere informatie

DETERGENTEN IN UW DAGELIJKS LEVEN

DETERGENTEN IN UW DAGELIJKS LEVEN Het etket van hushoudeljke detergenten beter begrjpen Vanaf 8 oktober 2005 zullen de etketten en verpakkngen van detergenten geledeljk aan meer nformate bevatten. WAT MOET U HIEROVER WETEN? De komende

Nadere informatie

Investeren in samenwerking bij onderwijshuisvesting loont

Investeren in samenwerking bij onderwijshuisvesting loont NOVEMBER 2009 - JAARGANG 26 WWW.SCHOOLFACILITIES.NL 3 O N A F H A N K E L I J K VA K B L A D V O O R H U I S V E S T I N G E N O N D E R W I J S O N D E R S T E U N E N D E C O N C E P T E N Investeren

Nadere informatie

CP-richtlijn: Uitwerking van aanbeveling 4.2

CP-richtlijn: Uitwerking van aanbeveling 4.2 CP-rchtljn: Sperkrachttranng bj CP Aanbevelng 4.2.: Wat s het effect van krachttranng op ROM, spertonus en kracht? Jul 2012 Project Knowledgebrokers: Werkgroepleden: Corna Lujten (Revant Revaldatecentrum)

Nadere informatie

Uitgebreide aandacht warmtapwatersystemen. Door afnemende warmtevraag voor ruimteverwarming, neemt het belang van het

Uitgebreide aandacht warmtapwatersystemen. Door afnemende warmtevraag voor ruimteverwarming, neemt het belang van het NEN 5128: overzcht van rendementen Utgebrede aandacht warmtapwatersystemen Door afnemende warmtevraag voor rumteverwarmng, neemt het belang van het opwekkngsrendement voor warmtapwater toe. In de norm

Nadere informatie

Handreiking Behorende bij Verslag over de Uitvoering Abw, IOAW, IOAZ en WIK 2003

Handreiking Behorende bij Verslag over de Uitvoering Abw, IOAW, IOAZ en WIK 2003 Handrekng Behorende bj Verslag over de Utvoerng Abw, IOAW, IOAZ en WIK 2003 Inhoud Onderdeel A Beeld omtrent de wetsutvoerng Verantwoordng omtrent tekortkomngen rechtmatghed Inledng 3 1. Verantwoordng

Nadere informatie

Kostenefficiënte woningbouw met eigen identiteit

Kostenefficiënte woningbouw met eigen identiteit #2 2015 9 wonngen Ons Huuske te Apeldoorn Kosteneffcënte wonngbouw met egen denttet In gesprek met Pm Ketelaars, conceptmanager en grondlegger van het Hejmans Woon Concept Hoe ondersched je jezelf n de

Nadere informatie

Reinier van der Kuij

Reinier van der Kuij 03 2014 Wonngcorporates en Vastgoedontwkkelng: Ft for Use? Rener van der Kuj Wonngcorporates en Vastgoedontwkkelng: Ft for Use? Rener van der Kuj Technsche Unverstet Delft, facultet Bouwkunde, afdelng

Nadere informatie

federatie Samen voor een mooi en duurzaam Drenthe. Raad van de gemeente Emmen Postbus 30001 7800 RA EMMEN

federatie Samen voor een mooi en duurzaam Drenthe. Raad van de gemeente Emmen Postbus 30001 7800 RA EMMEN Hertenkamp 6 9401 HL Assen telefoon (0592) 311 150 e-mal nfo@nmfdrenthe.nl www.nmfdrenthe.nl federate Raad van de gemeente Emmen Postbus 30001 7800 RA EMMEN K o p e Grffe Assen, 3 aprl 2013 Betreft: Energesprong

Nadere informatie

VDAB. Wanneer inschrijven? p Bij afstuderen:

VDAB. Wanneer inschrijven? p Bij afstuderen: AFGESTUDEERD wat nu? GEFELICITEERD Je hebt je dploma op zak of zegt de schoolbanken vaarwel om je op de arbedsmarkt te storten. Wat je ook studeerde, er komt heel wat op je af als je de schoolpoort achter

Nadere informatie

Gebiedsgericht Voorraadbeleid van Woningcorporaties. Een analyse van planningsbenaderingen in Vogelaarwijken. Arne van Overmeeren

Gebiedsgericht Voorraadbeleid van Woningcorporaties. Een analyse van planningsbenaderingen in Vogelaarwijken. Arne van Overmeeren 04 2014 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates Een analyse van plannngsbenaderngen n Vogelaarwjken Arne van Overmeeren Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates Een analyse van plannngsbenaderngen

Nadere informatie

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en mogelijkheden. www.eulerhermes.nl. Monitoring van uw kredietverzekering. Euler Hermes Online Services

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en mogelijkheden. www.eulerhermes.nl. Monitoring van uw kredietverzekering. Euler Hermes Online Services EH SmartVew Euler Hermes Onlne Servces Een slmme kjk op rsco s en mogeljkheden Montorng van uw kredetverzekerng www.eulerhermes.nl EH SmartVew Montor uw rsco s en maak onmddelljk gebruk van neuwe kansen

Nadere informatie

SAMENLEVINGSOPBOUW IN LIMBURG

SAMENLEVINGSOPBOUW IN LIMBURG RIMO s utdagngen n 2014 Stef Vandebroek: Als school en ouders elkaar beter begrjpen en ondersteunen, leveren we zeker een bjdrage aan knderarmoede en maatschappeljke kwetsbaarhed. Heusden-Zolder - Onze

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der StatenGeneraal 2 Vergaderjaar 986987 07 Husvestng der Kamer Nr. 66 Herdruk BRIEF VAN DE BOUWBEGELEIDINGSCOMMISSIE Aan de Voorztter van de Tweede Kamer der StatenGeneraal 'sgravenhage,

Nadere informatie

Minix 3. Andrew Tanenbaum

Minix 3. Andrew Tanenbaum Mnx 3 Velg en betrouwbaar besturngssysteem Mnx 3 s een neuw open source besturngssysteem voor de pc. Het systeem s klen van opzet en heeft een neuwe, modulare opbouw waardoor het net kwetsbaar s voor veel

Nadere informatie

Waardeoverdracht. Uw opgebouwde pensioen meenemen naar uw nieuwe pensioenuitvoerder

Waardeoverdracht. Uw opgebouwde pensioen meenemen naar uw nieuwe pensioenuitvoerder Waardeoverdracht Uw opgebouwde pensoen meenemen naar uw neuwe pensoenutvoerder In deze brochure 3 4 5 6 Gefelcteerd! Een neuwe baan Wel of net kezen voor waardeoverdracht? Vergeljk de regelngen Hoe waardevast

Nadere informatie

ACCU-CHEK. Compact Plus. Gebruiksaanwijzing SYSTEEM VOOR DE BEPALING VAN BLOEDGLUCOSE

ACCU-CHEK. Compact Plus. Gebruiksaanwijzing SYSTEEM VOOR DE BEPALING VAN BLOEDGLUCOSE ACCU-CHEK Compact Plus SYSTEEM VOOR DE BEPALING VAN BLOEDGLUCOSE Gebruksaanwjzng Op het verpakkngsmateraal, het typeplaatje van de meter en de prkpen kunnen volgende symbolen voorkomen. De betekens hervan

Nadere informatie

Procedure m.b.t. het meten en wegen van lengte en gewicht bij kinderen binnen de Maartenschool. SMK. Draaiboek

Procedure m.b.t. het meten en wegen van lengte en gewicht bij kinderen binnen de Maartenschool. SMK. Draaiboek Draaboek Het meten van de voedngstoestand bj knderen bnnen de Maartenschool Het perodek en gestandaardseerd vastleggen van lengte en gewcht Procedure voor het gestandaardseerd montoren van de voedngstoestand

Nadere informatie

Traverse. Betere verkeerslichtenregelingen met minder inspanningen

Traverse. Betere verkeerslichtenregelingen met minder inspanningen Traverse Nummer 37, jun 2015 Betere verkeerslchtenregelngen met mnder nspannngen Persoonljk contact onmsbaar n gedragsveranderngsprojecten Evaluate verkeersongevallenprotocollen Problemen rond vrachtwagenparkeren

Nadere informatie

Rapport 270304001/2009

Rapport 270304001/2009 Rapport 270304001/2009 I. Storm J. Jansen A.J. Schut Effecten van beledsmaatregelen buten het volksgezondhedsdomen op de gezondhed Een verkennende stude RIVM-rapport 270304001/2009 Effecten van beledsmaatregelen

Nadere informatie

gronmgen 4 november 2008 Corr.nr. 2008-60.677, MB Zaaknr. 133918 Nummer 39/2008

gronmgen 4 november 2008 Corr.nr. 2008-60.677, MB Zaaknr. 133918 Nummer 39/2008 gronmgen 4 november 2008 Corr.nr. 2008-60.677, MB Zaaknr. 133918 Nummer 39/2008 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provncae Staten van Gronngen betreffende subsdërng van de Verengng Gronnger Dorpen

Nadere informatie

kopers huurders controle Klantgestuurd en empowerment empowerment capacity keuze Te Woon effecten voorraadbeleid kopen verkoop inkomen klanten

kopers huurders controle Klantgestuurd en empowerment empowerment capacity keuze Te Woon effecten voorraadbeleid kopen verkoop inkomen klanten effecten Klantgestuurd voorraadbeled en empowerment Over Te Woon en andere ntateven van wonngcorporates verkoop klantgestuurd kopen kopers wonngcorporates nkomen ntateven schalen capacty Te Woon klanten

Nadere informatie

Schoolgids 2015-2016 Nederlands taal- en cultuuronderwijs NTC-school Karlsruhe

Schoolgids 2015-2016 Nederlands taal- en cultuuronderwijs NTC-school Karlsruhe Schoolgds 2015-2016 Nederlands taal- en cultuuronderwjs NTC-school Karlsruhe Nederlandse en Vlaamse Cultuurverengng e.v. www.nevlac.org nfo@nevlac.org Schoolgds 2015-2016 NEDERLANDS TAAL- EN CULTUURONDERWIJS

Nadere informatie

Bureau of lessenaar. Een onderzoek naar de meting van bureaucratie in onderwijsinstellingen. Definitief eindrapport

Bureau of lessenaar. Een onderzoek naar de meting van bureaucratie in onderwijsinstellingen. Definitief eindrapport Bureau of lessenaar Een onderzoek naar de metng van bureaucrate n onderwjsnstellngen Defntef endrapport Opdrachtgever: Mnstere van Onderwjs, Cultuur en Wetenschap ECORYS Arbed & Socaal Beled Jos Blank

Nadere informatie