Master data management

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Master data management"

Transcriptie

1 meadaa Maser daa Aanpak voor opzeen van maserdaa-programma De kwaliei van de oenemende hoeveelheid daa in ondernemingen is van groo belang. Om die kwaliei e waarborgen kan maser daa worden oegepas. De aueur beschrijf een aanpak voor he opzeen van een maserdaa-programma. Yves Houevels De hoeveelheid gegevens in ondernemingen neem alsmaar oe. Volgens Garner is 25 procen van de daa in groe ondernemingen onvolledig of nie correc, en 50 procen van de implemenaies misluk of loop verragingen op door he gebrek aan aandach voor de kwaliei van de daa (Enerprise Daa World 2009). De kwaliei van de daa heef evens een groe impac op de efficiënie en effeciviei van een onderneming. Googelen op maser daa lever his op, opzoeken via Bing lever his op. Je kun dus wel sellen da maser daa bij ondernemingen leef. In di arikel word een aanal aspecen van een aanpak voor he opzeen van een maserdaa-programma oegelich. We definiëren een programma als een groep van gerelaeerde projecen die op een gecoördineerde manier worden uigevoerd om de vooropgeselde businessdoelsellingen en opbrengsen e kunnen behalen. Maser daa heef een mulidisciplinair karaker, zoals blijk ui figuur 1, waarin maser daa geposiioneerd is en opziche van de archiecuurdomeinen businessarchiecuur, enerprisearchiecuur, applicaiearchiecuur en business inelligence. Enkele definiies Maser daa zijn daa over de kernenieien of -concepen van een onderneming. Kernenieien zijn bijvoorbeeld klanen, producen, diensen, leveranciers en personeel. Dergelijke kernenieien worden in meerdere businessprocessen en door meerdere applicaies gebruik. De kernenieien worden regelmaig over een langere periode, meesal jaren, in de onderneming gebruik. Omwille van de lange(re) levenscyclus is he acief beheren van de daa noodzakelijk om de kwaliei e behouden. Bovendien worden deze daa in de hele onderneming gebruik, wa beeken da de daa een groe impac hebben op he funcioneren van de onderneming. Maser daa kunnen in drie caegorieën worden opgedeeld: a) refereniegegevens, b) ransacionele srucuurgegevens en c) ondernemingssrucuurgegevens. a. Refereniegegevens zijn universele daa voor gebruik door meerdere applicaies. Universeel beeken da dergelijke daa algemeen geldig zijn, ook buien de onderneming. Voorbeelden zijn lijsen van landen en van munen. Deze refereniegegevens worden beheerd vanui een specifieke applicaie en worden dus nie gewijzigd door andere oepassingen. b. Transacionele srucuurgegevens zijn die daa die de deelnemers aan de ransacie (een ransacie is een uiwisseling van goederen, 18

2 Samenvaing Maser daa is een geheel van richlijnen, processen en applicaies om maser daa e beheren en zo een goede kwaliei van de daa e waarborgen. Gezien de ondernemingsbrede impac van de daa zijn een cenrale waakhond en onderseuning van he noodzakelijk. Maser daa als apare service binnen de ICT-organisaie los heel wa problemen van kwaliei, consisenie en snelheid van opleveren op. diensen of informaie) veregenwoordigen. Deze gegevens zijn noodzakelijk voor de uivoering van de ransacies. Voorbeelden zijn klan en produc. c. Ondernemingssrucuurgegevens zijn die daa die de srucuren van een onderneming beschrijven. Voorbeelden zijn de organisaiesrucuur en boekhoudkundige kosenplaasen. Naas deze maser daa zijn er de ransacionele daa. Di zijn de gegevens verbonden aan een (business)gebeurenis. Dergelijke gegevens hebben een beperke gebruiksduur. Voorbeelden van ransacionele daa zijn orders, facuren en bealingen. Transacionele daa zijn alijd verbonden me maser daa. Een order zal bijvoorbeeld alijd me een klan verbonden zijn. De definiie van maser daa oepassen om de kernenieien van de onderneming e idenificeren blijk in de prakijk nie zo gemakkelijk. De conex van de onderneming speel hierbij een belangrijke rol. Neem bijvoorbeeld een conrac. business inelligence Doel van maser daa Welke concree behoefes kunnen me maser daa worden opgelos? 1. Gegevensconflicen en -problemen leiden seeds o verragingen in de businessprocessen. 2. Sleche gegevens geven aanleiding o fouen bij de uivoering van de processen. 3. He oplossen van dergelijke conflicen, problemen en fouen breng exra kosen me zich mee. 4. Een goed beheer van de daa maak he mogelijk om op een vloe manier de nodige aanpasbusiness reporing governance business process maser daa maser daa applicaions applicaion daawarehouse landscape applicaion enerprise Figuur 1. Posiionering van maser daa Is een conrac een kerneniei? Neem even een conrac ussen een organisaor van een concer en een zanger. He conrac is een overeenkoms voor een eenmalig opreden op een bepaalde dag. Is he opreden gedaan, dan heef de organisaor he conrac nie meer nodig bij he verder organiseren van conceren en opredens. De organisaor heef er geen behoefe aan om deze conracen acief e beheren voor een langere periode. Neem daarenegen een conrac ussen een manager en een zanger waarin beide overeenkomen da de manager voor een periode bepaalde diensen zal verlenen aan de zanger in ruil voor een vergoeding. De manager zal wel behoefe hebben aan acief beheer van dergelijke conracen omda he conrac de acivieien van de manager gedurende een periode bepaal. Dergelijke conracen zijn over he algemeen ook geen sandaardconracen in vergelijking me de conracen voor eenmalige opredens. Voor de organisaor zal he conrac geen kerneniei zijn, maar voor de manager wel. Maser daa kan worden omschreven als een geheel van richlijnen, processen en applicaies om maser daa e beheren eneinde een goede kwaliei van de daa e waarborgen. Merk op da he beheren van maser daa nie enkel gaa over he beheren van daa in applicaies. 19

3 meadaa singen e doen om e voldoen aan de eisen van de wegeving en allerlei richlijnen. 5. Correce en volledige maser daa zijn he fundamen voor een goede rapporering in die mae da zeker moe worden overwogen om een maser-daa-programma e saren alvorens BI-projecen op e zeen. 6. Goed beheerde daa helpen bij de (daa-)inegraie bij wijzigingen in de organisaie, fusies en overnames van ondernemingen. Voor ICT leid een goed maser daa o verminderde complexiei wa beref de synchronisaie van maser daa ussen verschillende sysemen en o een verlaging van de onderhoudskosen. Plan van aanpak Hier volg een beschrijving van een plan van aanpak in vijf fasen. Algemene kennis opbouwen en bewuswording creëren 1. Voorda men sar me een maser-daa-programma is he noodzakelijk algemene conexinformaie in e winnen. He doel van een dergelijke kennismakings- of iniiaiefase is uieraard een beer begrip van, inzich in en bewuswording over de oegevoegde waarde van maser daa e krijgen. Daaroe word een maser-daawerkgroep samengeseld besaande ui veregenwoordigers van de verschillende deparemenen van business en ICT van de onderneming. Een maser-daa-programma gaa immers de volledige onderneming aan en alle belanghebbenden moeen over een minimum aan bedrijfsbrede kennis en inzich beschikken opda he programma voldoende draagkrach in de onderneming heef. Deze groep moe insaan voor de communicaie en bewuswording in de onderneming. De indirece oegevoegde waarde op langere ermijn is veelal duidelijker. Zo is he bijvoorbeeld moeilijk om de direc oegevoegde waarde van een verbeerde kwaliei van gegevens e berekenen. Hoeveel breng een vermindering van gedupliceerde klanengegevens op? Vanaf wanneer verhoog daakwaliei de klanenevredenheid, hoeveel breng een verhoogde klanenevredenheid op? Beoordeling van huidige oesand 2. Wanneer er een goed begrip, juise kennis en voldoende bewuswording aanwezig zijn, kan een onderneming haar kernenieien bepalen en een eerse oordeel vormen over de kwaliei van en de problemen me de daa. Om de problemen en hun oorzaken e idenificeren word in de eerse plaas naar de businessprocessen gekeken. De oorzaak van veel problemen lig in he gebruik van de gegevens in processen waarbij de applicaies enkel een onderseunende rol vervullen. Tijdens deze procesanalyse worden ook de berokken applicaies in kaar gebrach. Di alles maak he mogelijk om een businesscase voor he maser-daaprogramma op e sellen, waarbij he oplossen van de concree problemen een direce en meebare oegevoegde waarde oplever. Op basis hiervan kan men dan verder werken: welke kernenieien pakken we eers aan, welke ineracies besaan er ussen de verschillende kernenieien, moeen we bepaalde kernenieien gelijkijdig aanpakken? Di alles me als doel een goed onderbouwd maser-daa-programma samen e sellen. Bovendien is he door inzich in de huidige oesand mogelijk om de mark van maser-daaapplicaies al eens e onderzoeken voor de verschillende kernenieien. De make or buy -beslissing kan laer bij he uiekenen van he applicaielandschap worden genomen. Gezien he ondernemingsbrede karaker en he langereermijnperspecief van maser daa is communicaie naar de verschillende sakeholders evenals formele en modelmaige documenaie in alle fasen van de uivoering heel belangrijk. Wanneer een maser-daa-programma is opgeze, kan worden gesar me de uivoering. 3. Business process Zoals ui de eerdergenoemde definiie van maser daa blijk, gaa he over daa die in de businessprocessen word gebruik. In deze fase kunnen de businessprocessen nader worden geanalyseerd om na e gaan welke wijzigingen nodig zijn om de vasgeselde problemen op e lossen. Zo moe bijvoorbeeld worden nagegaan in welke processen welke klanendaa worden gebruik en waarom, wa de impac van een wijziging van klanendaa voor de andere processen is, enzovoor. Business process modeling en business process bieden de noodzakelijke 20

4 echnieken en documenaie om di in kaar e brengen. Bij de analyse van de processen is aandach voor een eenduidige erminologie uiermae belangrijk. Synoniemen en homoniemen komen alijd voor. Een duidelijke definiie en klare afspraken over de e gebruiken erminologie in de verdere analyse en uiwerking van de oplossing zijn dan ook noodzakelijk. 4. Applicaieanalyse Nada duidelijk is geworden in welke processen de kernenieien worden gebruik, kan een diepgaande analyse van de berokken applicaies plaasvinden. He doel is duidelijk e maken welke gegevens in welke applicaies worden beheerd en bewaard. He bepalen van een maser-daa-applicaie per kerneniei is in deze fase een belangrijke beslissing. Een applicaie is een maser-daa-applicaie wanneer he in de onderneming erkend word als de unieke en auhenieke bron van informaie en wanneer de applicaie de nodige middelen (gegevens, services, funcionalieien en schermen) er beschikking sel om de kwaliei van de gegevens af e dwingen. Bij he bepalen van he oekomsige applicaielandschap kunnen enkele richlijnen worden opgeseld: 1. Een maser-daa-applicaie beheer de hisoriek van de volledig gouden records. Gouden record beeken da alle creaie-, wijzigings- en verwijderoperaies door de maser-daa-applicaie worden uigevoerd. De logica waaraan de gegevens moeen voldoen, word door de maser-daa-applicaie beheerd. Ook de beveiliging (auhenicaie en auorisaie) word door de maser-daa-applicaie beheerd. Volledig wil zeggen da alle aribuen van een kerneniei door een maser-daa-applicaie worden beheerd. Hisoriek beeken da de ijdsdimensie (wanneer is een bepaalde waarde van een aribuu/record geldig) enkel door een maser-daa-applicaie word bepaald. 2. Door deze principes oe e passen kan er een single version of he ruh van maser daa worden gecreëerd. He gebruik van deze single version of he ruh door de andere applicaies moe eveneens worden vasgelegd in een aanal principes. De belangrijkse zijn: a. De applicaies mogen de maser daa enkel opvragen bij de maser-daa-applicaie. Ze moeen hiervoor gebruikmaken van de aangeboden funcionalieien (services) van de maser-daa-applicaie. De applicaies kunnen lokaal in hun eigen daabase een referenie van de records opslaan of de maser daa zelf opslaan. In da laase geval moe er een afspraak zijn over he ijdsinerval waarop de beide applicaies synchroniseren. b. De applicaies die maser daa gebruiken, mogen de gegevens van de kernenieien verrijken me eigen specifieke gegevens die nie worden gedeeld me andere applicaies. Basisgegevens zoals naam, bw-nummer en officieel adres van ondernemingen worden bijvoorbeeld beheerd en bewaard in de maser-daa-applicaie ondernemingen. Een onderneming kan een klan en een leverancier zijn, de basisgegevens verschillen echer nie. In een CRM-applicaie (cusomer relaionship ) kunnen de maser daa verrijk worden me exra specifieke klanendaa die nie gedeeld worden me andere applicaies en nie van oepassing zijn op de onderneming als leverancier. Voorbeelden van klanspecifieke daa zijn verkoopsbezoeken en opporunieien. c. Creaie van nieuwe records en wijzigingen van besaande daa gebeuren via de aangeboden funcionalieien (services) van de maser-daa-applicaie. De bovensaande richlijnen kunnen op verschillende manieren worden geïmplemeneerd. De implemenaie van één maser daa record beeken da alle wijzigingen direc op deze ene bron van maser daa worden uigevoerd. Een dergelijke implemenaie garandeer een uisekende consisenie in de maser daa maar beeken da waarschijnlijk alle (besaande) applicaies moeen worden aangepas. De implemenaie van meerdere maser daa records of bepaalde delen van maser daa records beeken da de gegevens worden gekopieerd van de maser-daa-applicaie naar de applicaiespecifieke daabank(en) van andere applicaies. Deze applicaies kunnen de lokale kopie wijzigen. Op geregelde ijdsippen zal er een synchronisaie van de maser daa plaasvinden. Wijzigingen van maser daa in de lokale applicaies worden overgeze naar de maser-daa-applicaie en wijzigingen in de maser-daa-applicaie worden overgeze naar de lokale applicaies. Een dergelijke implemenaie 21

5 meadaa»maser daa als apare service binnen de ICT-organisaie los heel wa problemen op«verg waarschijnlijk minder aanpassingen aan de besaande applicaies, maar de logica voor he beheer van de maser daa records moe in alle applicaies dezelfde zijn. Conflicen onsaan wanneer wee of meer applicaies gelijkijdig dezelfde record wijzigen of creëren. Bovendien kan er een probleem van consisenie van de waarden opreden als er afrondingsverschillen voorkomen bij he veelvuldig kopiëren van de gegevens. Bij he kopiëren van waarden van munen en andere maaeenheden worden de cijfers bijvoorbeeld afgerond wanneer er omrekeningen zijn van de ene mun in de andere of van de ene maaeenheid in de andere. Een varian kan zijn da maser daa records worden gekopieerd naar de lokale applicaies maar da deze applicaies de maser daa nie kunnen wijzigen. Wanneer de gebruikers van een lokale applicaie een maser daa record willen wijzigen, moeen ze di doen in de maser-daa-applicaies of moeen ze een veranwoordelijke van de maserdaa-applicaie verwiigen om de wijzigingen door e voeren. Een dergelijke implemenaie vraag weinig aanpassingen aan de besaande applicaies (he uischakelen van creaie- en wijzigingsfuncionaliei). 5. Governance Daa governance kan worden omschreven als een beleid om mensen, processen en echnologie e laen samenwerken om de juise kwaliei van de daa e verkrijgen me als doel om van daa en informaie sraegische aciva van de onderneming e maken. Bij governance gaa he erom de juise organisaiesrucuren e voorzien opda de juise beslissingen worden genomen. He is noodzakelijk een cenraal daa-governanceorgaan op e richen da veranwoordelijk is voor de uivoering van he beleid. He cenrale governanceorgaan heef een facilierende rol voor de definiie en beekenis van de kernenieien. De beekenis en definiie van de kernenieien en hun aribuen moeen ondernemingsbreed worden begrepen en oegepas. Deze groep mensen is veranwoordelijk voor he beheer en de communicaie ervan. He governanceorgaan zal nie zelf de beekenis en definiie bepalen maar wijs een definiie-eigenaar aan. Deze persoon of groep van personen is veranwoordelijk voor de definiie en de correce benaming van een kerneniei en de aribuen. De definiie-eigenaar leg eveneens de regels en logica vas waaraan de kernenieien en de aribuen moeen voldoen. Een daa-eigenaar is een persoon of een groep van personen veranwoordelijk voor de kwaliei van de daa in de maser-daa-applicaie. Di is meesal een backoffice -eam. Per kerneniei kan er een andere daa-eigenaar zijn, bijvoorbeeld een backoffice voor he beheer van klangegevens, een backoffice voor he beheer van producgegevens en een backoffice voor he beheer van gegevens over de gebouwen. He proces vanaf de daadefiniie via implemenaie in een maser-daa-applicaie en he gebruik in processen en in andere applicaies o he sopzeen van he beheer van kernenieien is de veranwoordelijkheid van he cenrale daa-governanceorgaan. Di orgaan moe erover waken da de richlijnen en regels worden gerespeceerd. Ten sloe moe erop oegezien worden da bij de uivoering van een projec deze regels en richlijnen worden gerespeceerd. Di kan door reeds in de projecdefiniie deze regels op e nemen en aan e duiden welke maser daa zullen worden gebruik. Tijdens de uivoering van he projec zorgen archiecurale reviews voor verdere conrole op he respeceren van de regels en richlijnen. Conclusie De samenwerking ussen de business en ICT is een kriieke succesfacor om de kwaliei van daa e waarborgen. Gezien de ondernemingsbrede impac zijn een cenrale waakhond en onderseuning van he noodzakelijk. Impac op besaande oepassingen is onvermijdelijk. Maser daa als apare service binnen de ICT-organisaie los heel wa problemen van kwaliei, consisenie en snelheid van opleveren op. Reviewer Bar Baesens Yves Houevels is principal consulan bij AE nv en is momeneel acief als enerprisearchiec bij een groe Belgische onderneming. 22

haarlemmerolie van de IT? Tobias Kuipers en Per John

haarlemmerolie van de IT? Tobias Kuipers en Per John Complexiei onder conrole, kosen inzichelijk? Naar een diensbare Gezien de populariei van is he goed eens erug e gaan naar de basis en e kijken naar wa SOA eigenlijk is, wa de redenen zijn om he in e voeren,

Nadere informatie

Er zijn deeloplossingen voor de verschillende architectuurterreinen beschikbaar, zoals de Unified Modeling Language (UML) voor softwaremodellering

Er zijn deeloplossingen voor de verschillende architectuurterreinen beschikbaar, zoals de Unified Modeling Language (UML) voor softwaremodellering business alignmen case Overkoepelende aal en echnieken ArchiMae-mehode verbind archiecuurdomeinen In juli 2002 sare een aanal Nederlandse insiuen en bedrijven he projec ArchiMae. He doel is een aal voor

Nadere informatie

Outsourcing. in control. kracht geworden. Ad Buckens en Dennis Houtekamer

Outsourcing. in control. kracht geworden. Ad Buckens en Dennis Houtekamer IT-audi & Ousourcing in conrol Leveranciersmanagemen en hird pary reporing Via ousourcing van sandaardprocessen proberen veel organisaies hun diensverlening aan de klan e verbeeren. Om in conrol e blijven

Nadere informatie

Testen aan de voorkant

Testen aan de voorkant esen als kriische Tesen aan de voorkan Opimaal rendemen halen ui s De meese organisaies zien esen als noodzakelijke en effecieve maaregel om de kwaliei van sysemen e bepalen en fouen erui e halen voorda

Nadere informatie

Privacy en cloud computing

Privacy en cloud computing legale kaders Privacy en cloud compuing Beveiliging van persoonsgegevens in de cloud E-mail leen zich goed als cloudservice. He voordeel is da de ICT-afdeling geen eigen mailserver hoef op e zeen, wa efficiëner

Nadere informatie

Een risico- en kostengedreven aanpak voor architectuur

Een risico- en kostengedreven aanpak voor architectuur Een risico- en kosengedreven aanpak voor archiecuur Risico- en kosenmanagemen als primair businessdoel Archiecuur is e beschouwen als een discipline die gedreven word door risico s en kosen. Risico- en

Nadere informatie

Testgedreven projectvoering

Testgedreven projectvoering esen Tesgedreven projecvoering Uiloop en budgeoverschrijding voorkomen In veel i-projecen worden fouen in requiremens en documenaie pas bij de esvoorbereiding ondek. Di is duur omda de fouen pas laa in

Nadere informatie

Cloud computing: waar begin je aan?

Cloud computing: waar begin je aan? cloud compuing Cloud compuing: waar begin je aan? Succesfacoren voor cloud compuing Cloud compuing is er en gaa nie meer weg. In 2010 sond he helemaal bovenaan in Garners hype cycle. Da geef aan da er

Nadere informatie

Multidisciplinair veranderen

Multidisciplinair veranderen archiecuur Innovaief simuleer he verandervermogen Mulidisciplinair veranderen Zorgverzekeraars hebben voordurend e maken me veranderingen in regelgeving en producen. Di vereis een goede afsemming ussen

Nadere informatie

Hoe goed bent u in control over de robuustheid van uw ICT-keten?

Hoe goed bent u in control over de robuustheid van uw ICT-keten? IT-audi & Hoe goed ben u in conrol over de robuusheid van uw ICT-keen? Mehodiek voor bepalen van mae van beheersing van robuusheid in ICT-keens ICT-keens worden enerzijds seeds complexer en anderzijds

Nadere informatie

Efficiënter zakendoen en innoveren met mobiele communicatie

Efficiënter zakendoen en innoveren met mobiele communicatie Whiepaper One Ne Efficiëner zakendoen en innoveren me mobiele communicaie One Ne is een complee oplossing voor hosed elefonie die kosen helder en beheersbaar maak, zorg voor eenvoud en de bereikbaarheid

Nadere informatie

Zeven stappen naar succesvolle offshore uitbesteding

Zeven stappen naar succesvolle offshore uitbesteding globalisaie Zeven sappen naar succesvolle offshore uibeseding Een beheers proces voorkom eleursellingen Offshore uibeseding is een complexe manier van werken en er zijn veel verschillende onderwerpen die

Nadere informatie

Transparantie: van bedreiging tot businessmodel

Transparantie: van bedreiging tot businessmodel rends Impac op organisaie en informaievoorziening Transparanie: van bedreiging o businessmodel Transparanie is een rend die zowel in he bedrijfsleven als in de publieke secor langzaam maar zeker in krach

Nadere informatie

Wie is er bang voor zijn pensioen? Pleidooi voor een vraaggerichte aanpak van pensioenvoorlichting

Wie is er bang voor zijn pensioen? Pleidooi voor een vraaggerichte aanpak van pensioenvoorlichting Wie is er bang voor zijn pensioen? Pleidooi voor een vraaggeriche aanpak van pensioenvoorliching ERIK VAN DER SPEK De laase jaren is pensioenvoorliching vaak negaief in he nieuws gewees. Ui verschillende

Nadere informatie

Softwarearcheologie als basis voor strategie

Softwarearcheologie als basis voor strategie sofware legacy Besuurlijke grip op sofware Sofwarearcheologie als basis voor sraegie Als he managemen grip wil krijgen op de sofware binnen de organisaie, kan onderzoek door onafhankelijke expers uikoms

Nadere informatie

Evolueren met portfoliomonitoring

Evolueren met portfoliomonitoring sofware-engineering Evolueren me porfoliomonioring Toolki analyseer en visualiseer sofwaresysemen Door gebrek aan inzich beschouwen bedrijven hun sofwareporfolio vaak als weerbarsige en onbeheersbare doos

Nadere informatie

STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM. Protocol Collegiale Visitaties

STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM. Protocol Collegiale Visitaties 1 STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM Proocol Collegiale Visiaies Inleiding Aanleiding projec collegiale visiaie De gymnasia van de SHZG werken seeds inensiever samen aan de kwaliei van de gymnasiumopleiding,

Nadere informatie

Uw auto in 3 simpele stappen

Uw auto in 3 simpele stappen Uw auo in 3 simpele sappen 1 Als financieringsmaaschappij van Fia Group Auomobiles SA is Fia Financial Soluions als geen ander op de hooge van he Ialiaanse auoaanbod. Daarnaas beschik Fia Financial Soluions

Nadere informatie

Ernst de Boer en Albert Kleinjan

Ernst de Boer en Albert Kleinjan archiecuur verzekeringen Inernaionale afsemming archiecuur noodzakelijk Archiecuurimpac van rends in de verzekeringswereld In de voorbije jaren is archiecuur vaak synoniem geworden aan beheersing : conroleren

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoorde

Maatschappelijk verantwoorde groene IT MVO Meer dan alleen maar groene IT Maaschappelijk veranwoorde informaievoorziening en IT Organisaies zijn seeds meer bezig me duurzaamheid en maaschappelijk veranwoord ondernemen (mvo). De aueurs

Nadere informatie

In dít artike] wordt ingegaan op ontwikkelingen in de informatie technologie (IT) en de consequenties die dit heeft voor

In dít artike] wordt ingegaan op ontwikkelingen in de informatie technologie (IT) en de consequenties die dit heeft voor Sae of he ar van securiy echnologie nvloed van veranderingen in de infornøie eclnologie op beveiliging Àueur: ir. Paul Overbeek Fysisch en Elekronísch Laboraoriu n - TNO Posbus 96864, 2509,JG Den Haag

Nadere informatie

De Woordpoort. De besteksverwerker van Het Digitale Huis

De Woordpoort. De besteksverwerker van Het Digitale Huis De Woordpoor De beseksverwerker van He Digiale Huis Een STABU-beseksverwerker zonder weerga. Verfrissend eenvoudig en och me meer mogelijkheden dan welke andere beseksverwerker ook. Zeer uigebreide mogelijkheden

Nadere informatie

CONVE NANT KI N DEROPVANG EN ONDERWIJS

CONVE NANT KI N DEROPVANG EN ONDERWIJS CONVE NANT K N DEROPVANG EN ONDERWJS { ( ì 'h!\ irl Ëf \- 'v 1, û \ e a i '.* L(l. ìli-, \ i, ù. * qr 'L,i /,! 2. \ al> - ç Di convenan beschrijf de samenwerkingsafspraken ussen de aanbieders van Kinderopvang

Nadere informatie

Van grijs naar groen. Richtlijnen voor energiebesparingen in het rekencentrum. groene IT MVO. Esther Molenwijk

Van grijs naar groen. Richtlijnen voor energiebesparingen in het rekencentrum. groene IT MVO. Esther Molenwijk Van grijs naar groen Richlijnen voor energiebesparingen in he rekencenrum Ook binnen de ICT-branche word men zich seeds bewuser van de invloed van hun acivieien op he klimaa. Seeds meer ICT-managers houden

Nadere informatie

Door middel van deze memo informeren wij u over de stand van zaken met betrekking tot het dossier hoogspanningslijnen.

Door middel van deze memo informeren wij u over de stand van zaken met betrekking tot het dossier hoogspanningslijnen. Gemeene Ede Memo Aan : Gemeeneraad Van : College van burgemeeser en wehouders Daum : 5 okober 203 Zaaknummer : 594 Opgeseld door : Rikker Sniselaar, Adviseur geluid, luchkwaliei en exerne veiligheid Bijlagen

Nadere informatie

software Architectuur en dynamiek van productsoftware Architectuur productsoftware ontwikkelt evolutionair architectuur

software Architectuur en dynamiek van productsoftware Architectuur productsoftware ontwikkelt evolutionair architectuur archiecuur sofware Archiecuur producsofware onwikkel evoluionair Archiecuur en dynamiek van producsofware Producsofwareonwikkeling ken een voorgeschreven dynamiek waarin produc- en procesverbeeringen een

Nadere informatie

Tuinstijlen. Tuinstijlen. Het ontstaan van tuinstijlen. Formele tuinstijl. Informele tuinstijl. Moderne tijd

Tuinstijlen. Tuinstijlen. Het ontstaan van tuinstijlen. Formele tuinstijl. Informele tuinstijl. Moderne tijd Tuinsijlen Tuinsijlen He aanleggen van een uin word voorafgegaan door he maken van een uinonwerp. Om de uin o een geheel e maken moe u in he onwerp rekening houden me een bepaalde uinsijl. Door allerlei

Nadere informatie

case Gelaagde berichtenuitwisseling strafrechtsketen Respect voor verschillen en uiteenlopende bevoegdheden xml/integratie Brian Dommisse

case Gelaagde berichtenuitwisseling strafrechtsketen Respect voor verschillen en uiteenlopende bevoegdheden xml/integratie Brian Dommisse xml/inegraie Respec voor verschillen en uieenlopende bevoegdheden Gelaagde berichenuiwisseling in de srafrechskeen He programma epv houd zich bezig me elekronische berichenuiwisseling in de srafrechskeen.

Nadere informatie

Informatiebeveiliging. in de mobiele wereld. Risico s van mobiel werken. devices on the go. Willem Kossen

Informatiebeveiliging. in de mobiele wereld. Risico s van mobiel werken. devices on the go. Willem Kossen devices on he go Risico s van mobiel werken Informaie beveiliging in de mobiele wereld Mobiel werken is al lang geen hype meer. Inmiddels is he zakelijk gebruik van mobiele apparauur vrijwel volledig ingeburgerd.

Nadere informatie

Gebruiksvriendelijke compiler voor het onderwijs

Gebruiksvriendelijke compiler voor het onderwijs Helium moe funcioneel programmeren onderseunen Gebruiksvriendelijke compiler voor he onderwijs Foumeldingen van compilers zijn vaak moeilijk e inerpreeren. Om he programmeeronderwijs e verbeeren word aan

Nadere informatie

De Droomstroom. Het project/document-beheerprogramma van Het Digitale Huis

De Droomstroom. Het project/document-beheerprogramma van Het Digitale Huis De Droomsroom He projec/documen-beheerprogramma van He Digiale Huis In he bouwvoorbereidingsproces spelen seeds meer gegevens een rol. We produceren als bezeenen informaie me een keur aan compuerprogramma

Nadere informatie

Een methodische aanpak voor legacy

Een methodische aanpak voor legacy Een mehodische aanpak voor legacy Assessmens resuleren in vier mogelijke sraegieën Legacysysemen vormen een acuu probleem als onderhoud onmogelijk word door verdwijnende kennis of beëindigde onderseuning

Nadere informatie

De essenties van drie jaar NK ICT Architectuur

De essenties van drie jaar NK ICT Architectuur Trends in de inzendingen De essenies van drie jaar NK ICT Archiecuur He Nederlands Kampioenschap ICT Archiecuur is voor he eers georganiseerd in 2004 en heef o nu oe geleid o 25 archiecuurbeschrijvingen.

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholingsuitgaven

Studiekosten of andere scholingsuitgaven Bij voorlopige aanslag inkomsenbelasing 2013 IB 275-1T31FD Volg u in 2013 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen voor een EVC-procedure (Erkenning Verworven Compeenies)?

Nadere informatie

Van metadata naar kennis

Van metadata naar kennis meadaa Een onologie creëren me Topic Maps Van meadaa naar kennis Soms zijn meadaa e beperk om een documen gemakkelijk erug e vinden en zouden de meadaa eigenlijk me meer kennis verrijk moeen worden. Me

Nadere informatie

Manu De Backer en Carlos De Backer

Manu De Backer en Carlos De Backer service-oriened archiecure Inleiding in BPMN Karakerisieken en mogelijkheden van de modelleringsaal Bedrijfsprocessen kunnen beschreven worden aan de hand van de gesandaardiseerde grafische noaie Business

Nadere informatie

Wat is een training? Het doel van een trainingssessie is om met het team en de spelers vastgestelde doelstellingen te bereiken.

Wat is een training? Het doel van een trainingssessie is om met het team en de spelers vastgestelde doelstellingen te bereiken. Wa is een raining? He doel van een rainingssessie is om me he eam en de spelers vasgeselde doelsellingen e bereiken. De doelselling van de raining bepaal de inhoud van de rainingssessie. De keuze van de

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO

Correctievoorschrift VWO Correcievoorschrif VWO 009 ijdvak wiskunde A, He correcievoorschrif besaa ui: Regels voor de beoordeling Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor de beoordeling

Nadere informatie

stand van zaken. Guido Bayens

stand van zaken. Guido Bayens archiecuur overheid Gecompliceerde pas de deux De elekronische overheid word onder archiecuur gebouwd De overheid saa voor de groe uidaging haar elekronische diensverlening ui e breiden en e opimaliseren.

Nadere informatie

Rekenen banken te veel voor een hypotheek?

Rekenen banken te veel voor een hypotheek? Rekenen banken e veel voor een hypoheek? J.P.A.M. Jacobs en L.A. Toolsema Me enige regelmaa word door consumenen en belangenorganisaies gesuggereerd da banken de hypoheekrene onmiddellijk naar boven aanpassen

Nadere informatie

Pda s in de organisatie

Pda s in de organisatie mobiel werken Handvaen voor mobiel beleid Pda s in de organisaie He gebruik van pda s in organisaies is aanrekkelijk omda werknemers daarmee alijd en overal over de laase informaie kunnen beschikken. De

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO 2015

Correctievoorschrift VWO 2015 Correcievoorschrif VWO 205 ijdvak wiskunde C (pilo) He correcievoorschrif besaa ui: Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor

Nadere informatie

Voorkom onzichtbare verspilling: energiebehoefte

Voorkom onzichtbare verspilling: energiebehoefte Voorkom onzichbare verspilling: energiebehoefe van sofware Energie besparen dankzij zuinigere sofware De afgelopen jaren is de energie-efficiënie van ICT-sysemen al serk oegenomen als gevolg van de behoefe

Nadere informatie

Het wiskunde B1,2-examen

Het wiskunde B1,2-examen Ger Koole, Alex van den Brandhof He wiskunde B,2 examen NAW 5/4 nr. 2 juni 2003 65 Ger Koole Faculei der Exace Weenschappen, Afdeling Wiskunde, Vrije Universiei, De Boelelaan 08 a, 08 HV Amserdam koole@cs.vu.nl

Nadere informatie

Hogerbeetsstraat 18-B. 3039 XJ Rotterdam. Vraagprijs: 220.000 k.k. Woonbron Makelaars. woonoppervlakte 100 m2 3 slaapkamers te koop

Hogerbeetsstraat 18-B. 3039 XJ Rotterdam. Vraagprijs: 220.000 k.k. Woonbron Makelaars. woonoppervlakte 100 m2 3 slaapkamers te koop Hogerbeessraa -B 303 XJ Roerdam woonoppervlake 100 m 3 slaapkamers e koop Vraagprijs: 0.000 k.k. Woonbron Makelaars info@woonbronmakelaars.nl 010-0 00 www.woonbronmakelaars.nl Kenmerken Locaie Energie

Nadere informatie

GEBRUIKSAANWIJZING. Binnenunit voor lucht-waterwarmtepompsysteem EKHBRD011ABV1 EKHBRD014ABV1 EKHBRD016ABV1 EKHBRD011ABY1 EKHBRD014ABY1 EKHBRD016ABY1

GEBRUIKSAANWIJZING. Binnenunit voor lucht-waterwarmtepompsysteem EKHBRD011ABV1 EKHBRD014ABV1 EKHBRD016ABV1 EKHBRD011ABY1 EKHBRD014ABY1 EKHBRD016ABY1 GEBRUIKSAANWIJZING Binnenuni voor luch-waerwarmepompsyseem en opies EKHBRD011ABV1 EKHBRD014ABV1 EKHBRD016ABV1 EKHBRD011ABY1 EKHBRD014ABY1 EKHBRD016ABY1 EKHBRD011ACV1 EKHBRD014ACV1 EKHBRD016ACV1 EKHBRD011ACY1

Nadere informatie

De Knaakbaak. Het begrotingsprogramma van Het Digitale Huis

De Knaakbaak. Het begrotingsprogramma van Het Digitale Huis De Knaakbaak He begroingsprogramma van He Digiale Huis De Knaakbaak - gemaak door De Twee Snoeken Auomaisering - is een nieuwkomer in begroingsland, waarvan he markaandeel gesaag begin e groeien. He programma

Nadere informatie

Simulatiestudie naar Methodebreuken in het Onderzoek Verplaatsingen in Nederland

Simulatiestudie naar Methodebreuken in het Onderzoek Verplaatsingen in Nederland Simulaiesudie naar Mehodebreuken in he Onderzoek Verplaasingen in Nederland Bianca Wouers Cenraal Bureau voor de Saisiek bias@cbs.nl Jan van den Brakel Cenraal Bureau voor de Saisiek jbrl@cbs.nl Bijdrage

Nadere informatie

Leveringsvoorwaarden voor werken van beeldende kunst Beroepsvereniging van Beeldende Kunstenaars BBK Amsterdam

Leveringsvoorwaarden voor werken van beeldende kunst Beroepsvereniging van Beeldende Kunstenaars BBK Amsterdam Leveringsvoorwaarden voor werken van beeldende kuns Beroepsvereniging van Beeldende unsenaars BB Amserdam Gedeponeerd er griffie van de Arrondissemens-Rechbank e Amserdam d.d. 23-6-1983 onder nummer 174/1983

Nadere informatie

Lean IT: hype of volgend niveau?

Lean IT: hype of volgend niveau? procesverbeering Op naar groere klanevredenheid me Lean IT Lean IT: hype of volgend niveau? De Lean-filosofie is succesvol gebleken in de producieindusrie en lijk op he eerse gezich ook direc oe e passen

Nadere informatie

Juli 2003. Canonpercentages Het vaststellen van canonpercentages bij de herziening van erfpachtcontracten

Juli 2003. Canonpercentages Het vaststellen van canonpercentages bij de herziening van erfpachtcontracten Canonpercenages He vassellen van canonpercenages bij de herziening van erfpachconracen Juli 23 SBV School of Real Esae Drs. L.B. Uienbogaard Drs. J.P. Traudes Inhoud Blz. 1. Inleiding... 3 2. Toeliching

Nadere informatie

Onderzoek naar waarschuwingsniveaus voor de dekkingsgraad op marktwaardebasis

Onderzoek naar waarschuwingsniveaus voor de dekkingsgraad op marktwaardebasis Onderzoek naar waarschuwingsniveaus voor de dekkingsgraad op markwaardebasis Jasper Holke Klein Juni 2009 Vrije Universiei Faculei der Exace Weenschappen Sudieriching Bedrijfswiskunde en Informaica De

Nadere informatie

Studiekosten en andere scholings uitgaven

Studiekosten en andere scholings uitgaven 20 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing 20 IB 266-1T12FD (2576) Sudiekosen en andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen

Nadere informatie

digitale signaalverwerking

digitale signaalverwerking digiale signaalverwerking deel 2: sampling en digiale filerechniek Hoewel we de vorige keer reeds over he samplen van signalen gesproken hebben, komen we daar nu op erug, om de ermee samenhangende effecen

Nadere informatie

Aandacht voor allochtone studenten in het hoger onderwijs

Aandacht voor allochtone studenten in het hoger onderwijs Aandach voor allochone sudenen in he hoger onderwijs Inhoudsopgave Samenvaing en conclusies 5 1 Inleiding 15 1.1 Achergrond van he onderzoek 15 1.2 Opze van he onderzoek 16 1.3 Analyse van de nonrespons

Nadere informatie

Studiekosten en andere scholings uitgaven

Studiekosten en andere scholings uitgaven bij aangife inkomsenbelasing 20 IB 266-1TFD (2576) Sudiekosen en andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen voor een EVCprocedure (Erkenning

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholings uitgaven

Studiekosten of andere scholings uitgaven 20 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing 20 Sudiekosen of andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen voor een EVCprocedure

Nadere informatie

Deel 2. Basiskennis wiskunde

Deel 2. Basiskennis wiskunde Deel 2. Basiskennis wiskunde Vraag 26 Definieer de funcie f : R R : 7 cos(2 ). Bepaal de afgeleide van de funcie f in he pun 2π/2. (A) f 0 ( 2π/2) = π (B) f 0 ( 2π/2) = 2π (C) f 0 ( 2π/2) = 2π (D) f 0

Nadere informatie

64% 70% 94% 85% 87% 73% 67% 75% 93% 60% 70% 100% 90% 100% 75% 70% 85% 100% Groen Vrij Internet Partij. Stelling CDA VVD D66 PvdA Groen Links

64% 70% 94% 85% 87% 73% 67% 75% 93% 60% 70% 100% 90% 100% 75% 70% 85% 100% Groen Vrij Internet Partij. Stelling CDA VVD D66 PvdA Groen Links Semwijzer COC Nederland Gayvoe parijvergelijking 2006 www.gayvoe.nl Parij is he zeer oneens Parij is he oneens Parij voel er wel wa voor Parij is posiief Selling CDA VVD D66 PvdA Algehele score Gelijke

Nadere informatie

t Ik bekijk de plaatjes, de titel en de tussenkopjes.

t Ik bekijk de plaatjes, de titel en de tussenkopjes. 2.1 LWB 7A-20 Les: Geen vis INFORMATIE Leeseks Teks 1: informaieve eks over walvissen. Teks 1: oud AVI 9; nieuw AVI M6. Zie ook sofware. Cenrale sraegie/leerdoel Teks inerpreeren: je bedenk de hoofdvraag

Nadere informatie

Bijverdiensten of opbrengsten als freelancer, gastouder, artiest of beroepssporter

Bijverdiensten of opbrengsten als freelancer, gastouder, artiest of beroepssporter bij aangife inkomsenbelasing 2014 voor buienlands belasingplichigen IB 264-1T41FD BUI Bijverdiensen of opbrengsen als Werke u in 2014 als freelancer of gasouder of had u bijverdiensen? Selde u een beziing,

Nadere informatie

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, alfahulp, artiest of beroepssporter

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, alfahulp, artiest of beroepssporter bij aangife inkomsenbelasing 2012 12 U verbouwde bijvoorbeeld een pand, zoda er afzonderlijke apparemenen zijn onsaan die u verkoch of nog gaa verkopen. he voor en minse 30% zelf uivoeren van groo onderhoud

Nadere informatie

Al het goede van melk Aankoop Manager

Al het goede van melk Aankoop Manager Al he oede van melk Aankoop Manaer Funcie Je ben veranwoordelijk voor he onwikkelen en voeren van een aankoopbeleid waarbij zo unsi moelijk word aanekoch rekenin houdend me prijs, kwaliei, evenwichi assorimen

Nadere informatie

Geen enkel lakproces is gelijk aan andere systemen.

Geen enkel lakproces is gelijk aan andere systemen. My of i l er ec hni eki n er na i ona l T : +31( 0) 481461191 E : i nf o@my ogend. c om W: www. my ogend. c om Pos a dr es Wi l l em Al e x a nder s r a a 23c 6691E EGend Geen enkel lakproces is gelijk

Nadere informatie

Integratiepracticum III

Integratiepracticum III Inegraiepracicum III Casus I Projecevaluaie Irrigaie landbouwgronden in Ruriania Bas Beerenhou (556622) & Cliff Voeelink (554506) Deadline casus I: 2 januari 2007 TR2 Inleiding Er zijn een hoop derdewereldlanden.

Nadere informatie

Niet door de overheid bekostigde ICT-hogescholen in Nederland: een toekomstperspectief

Niet door de overheid bekostigde ICT-hogescholen in Nederland: een toekomstperspectief Nie door de overheid bekosigde ICT-hogescholen in Nederland: een oekomsperspecief Landelijke Sinds AMBI nie meer besaa, onbreek he de Nederlandse afsemming ICT-secor aan een richinggevend, onafhankelijk

Nadere informatie

Overzicht. Inleiding. Classificatie. NP compleetheid. Algoritme van Johnson. Oplossing via TSP. Netwerkalgoritme. Job shop scheduling 1

Overzicht. Inleiding. Classificatie. NP compleetheid. Algoritme van Johnson. Oplossing via TSP. Netwerkalgoritme. Job shop scheduling 1 Overzich Inleiding Classificaie NP compleeheid Algorime van Johnson Oplossing via TSP Newerkalgorime Job shop scheduling 1 Inleiding Gegeven zijn Machines: M 1,,..., M m Taken: T 1, T 2,... T n Per aak

Nadere informatie

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, alfahulp, artiest of beroepssporter

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, alfahulp, artiest of beroepssporter bij aangife inkomsenbelasing 2011 11 U verbouwde bijvoorbeeld een pand, zoda er afzonderlijke apparemenen zijn onsaan die u verkoch of nog gaa verkopen. he voor en minse 30% zelf uivoeren van groo onderhoud

Nadere informatie

Voorwoord. editie juli 2014

Voorwoord. editie juli 2014 ediie juli 2014 Voorwoord Graag vraag ik uw aandach voor deze nieuwsbrief. Opnieuw zoals u van ons gewend ben een nieuwsbrief vol lezenwaardige zaken. Ook een nieuwsbrief die op een bijzonder momen uikom.

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholingsuitgaven

Studiekosten of andere scholingsuitgaven 12345 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing IB 266-1T02FD (2464) Sudiekosen of andere scholingsuigaven Volgde u in een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Dan mag u de uigaven

Nadere informatie

Gebouwautomatisering. Science Park. Drie gebouwen, één systeem, of toch niet?

Gebouwautomatisering. Science Park. Drie gebouwen, één systeem, of toch niet? Gebouwauomaisering WKO Amserdam Science Park Drie gebouwen, één syseem, o och nie? B+U 2 2014 33 In de bouw is men gewend e wheelen en e dealen binnen besaande siuaies. Zo ook was he geval bij de realisaie

Nadere informatie

Een nieuwe model van bekostigen van Shared Services

Een nieuwe model van bekostigen van Shared Services Een nieuwe model van bekosigen van Shared Services Thierry Bruyneel Harold den Heijer Agenda Inroducie Rene Burgler 5 min Inroducie B&M 5 min The sripped down problem Succes facoren Discovery our van de

Nadere informatie

Fibbe Advocaten. Wilhelminastraat 66. 2011 VP Haarlem

Fibbe Advocaten. Wilhelminastraat 66. 2011 VP Haarlem Fibbe Advocaen Wilhelminasraa 66 2011 VP Haarlem Wij, Fibbe Advocaen e Haarlem, doen ons bes om u zoveel mogelijk van diens e zijn. Daarom willen wij u vragen mee e werken aan een klanevredenheidsonderzoek.

Nadere informatie

Regeling Rijksbegrotingsvoorschriften 2012

Regeling Rijksbegrotingsvoorschriften 2012 Regeling Rijksbegroingsvoorschrifen 2012 Inhoudsopgave 1. Wijzigingen... 2. Tijdschema... 3. RBV deel I... He jaarverslag... 23 De inriching van de veranwoording... 23 He deparemenale jaarverslag... 24

Nadere informatie

Brandveilig Constructief Ontwerp Toepassing van de nieuwe op performantiecriteria gebaseerde ontwerpcodes

Brandveilig Constructief Ontwerp Toepassing van de nieuwe op performantiecriteria gebaseerde ontwerpcodes Toepassing van de nieuwe op performaniecrieria gebaseerde onwerpcodes Case sudie Paershofkerk Conac: Parners: Dr. Ir. Lincy Pyl Docen Bouwkunde Hogeschool voor Weenschap & Kuns Campus DE NAYER Jan De Nayerlaan

Nadere informatie

Examen VWO. Wiskunde B1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Wiskunde B1 (nieuwe stijl) Wiskunde B (nieuwe sijl) Examen VW Voorbereidend Weenschappelijk nderwijs Tijdvak Donderdag 22 mei 3.30 6.30 uur 20 03 Voor di examen zijn maximaal 83 punen e behalen; he examen besaa ui 20 vragen. Voor

Nadere informatie

Screen. Voordelen van de fusie zoveel mogelijk benutten. mei 2010. Highlights

Screen. Voordelen van de fusie zoveel mogelijk benutten. mei 2010. Highlights Screen mei 2010 Voordelen van de fusie zoveel mogelijk benuen Voor u lig he nieuwe magazine Screen van Bevolkingsonderzoek Zuid-Wes. In di magazine willen we de parijen die bij he bevolkingsonderzoek naar

Nadere informatie

OVERZICHT. De Raad 09-12-2014 Aanvang: 19:00. Vermeerzaal 1.03. Tijd. Molendijkzaal 0.01. Raadzaal 1.02. Het Plein 19:00

OVERZICHT. De Raad 09-12-2014 Aanvang: 19:00. Vermeerzaal 1.03. Tijd. Molendijkzaal 0.01. Raadzaal 1.02. Het Plein 19:00 OVERZICHT De Raad 0--0 anvang: :00 Tijd Raadzaal.0 Molendijkzaal 0.0 Vermeerzaal.0 He Plein :00 :0 Tweerichingenvarian omgeving Kersenbaan vrz: Dijkserhuis pfh: Buijelaar secr: Bongers Onwikkeling groenvisie

Nadere informatie

2.4 Oppervlaktemethode

2.4 Oppervlaktemethode 2.4 Opperlakemehode Teken he --diagram an de eenparige beweging me een snelheid an 10 m/s die begin na 2 seconden en eindig na 4 seconden. De afgelegde weg is: =. (m/s) In he --diagram is de hooge an de

Nadere informatie

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, gastouder, artiest of beroepssporter

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, gastouder, artiest of beroepssporter bij aangife inkomsenbelasing 2012 12 freelancer, gasouder, aries of apparemenen zijn onsaan die u verkoch of nog gaa verkopen. he voor en minse 30% zelf uivoeren van groo onderhoud of andere aanpassingen

Nadere informatie

Seizoencorrectie. Marcel van Velzen, Roberto Wekker en Pim Ouwehand. Statistische Methoden (10007)

Seizoencorrectie. Marcel van Velzen, Roberto Wekker en Pim Ouwehand. Statistische Methoden (10007) 109 Seizoencorrecie Marcel van Velzen, Robero Wekker en Pim Ouwehand Saisische Mehoden (10007) Den Haag/Heerlen, 2010 Verklaring van ekens. = gegevens onbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholingsuitgaven

Studiekosten of andere scholingsuitgaven 12345 20 Aanvullende oeliching Bij voorlopige aanslag inkomsenbelasing 20 Volg u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Dan mag u de uigaven hiervoor, zoals lesgeld en de uigaven

Nadere informatie

Lees deze bijsluiter op een rustig moment aandachtig door, ook als dit geneesmiddel al eerder aan u werd toegediend. De tekst kan gewijzigd zijn.

Lees deze bijsluiter op een rustig moment aandachtig door, ook als dit geneesmiddel al eerder aan u werd toegediend. De tekst kan gewijzigd zijn. I B2.4. Onwerp van de bijsluier voor HepBQuin Informaie voor de paiën Lees deze bijsluier op een rusig momen aandachig door, ook als di geneesmiddel al eerder aan u werd oegediend. De eks kan gewijzigd

Nadere informatie

- 1 - Vaststelling van de methodiek voor de rentetermijnstructuur

- 1 - Vaststelling van de methodiek voor de rentetermijnstructuur - - Vasselling mehode eneemijnsucuu Vasselling van de mehodiek voo de eneemijnsucuu Hiebij maak DNB bekend da DNB de nominale eneemijnsucuu voo he FTK wil consueen op basis van de swapcuve. Deze eneemijnsucuu

Nadere informatie

lsolatieboxen met of zonder sluis?

lsolatieboxen met of zonder sluis? lsolaieboxen me of zonder sluis? Modelonderzoek naar he risico voor kruisinfecies bij verschillende bouwkundige onwerpen voor een medium-care verpleegafdeling in he Wilhelmina Kinderziekenhuis e Urech

Nadere informatie

Stappenplan. Winning Aardwarmte voor Glastuinbouw. Ammerlaan Grond & Hydrocultuur VOF. Voor een krachtige klimaatneutrale glastuinbouw.

Stappenplan. Winning Aardwarmte voor Glastuinbouw. Ammerlaan Grond & Hydrocultuur VOF. Voor een krachtige klimaatneutrale glastuinbouw. December 2013 Sappenplan Winning Aardwarme voor Glasuinbouw Rik van den Bosch: Ben Flipse: Radboud Vorage: Vleesomaenbedrijf A+G van den Bosch Ammerlaan Grond & Hydroculuur VOF GreenhouseGeoPower 1 Voor

Nadere informatie

4.9 Berekening van dragend metselwerk onderworpen aan verticale belasting

4.9 Berekening van dragend metselwerk onderworpen aan verticale belasting De radioaciviei die mogelijk word uigesraald in consrucies, is hoofdzakelijk e wijen aan de aanwezigheid van radium (Ra 226) en/of horium (Th 232) in de kelder en in de gebruike maerialen. Ui de ondersaande

Nadere informatie

www.aarde nu Voor een profielwerkstuk over de aarde Tweede Fase havo/vwo Leerlingenboekje wiskunde

www.aarde nu Voor een profielwerkstuk over de aarde Tweede Fase havo/vwo Leerlingenboekje wiskunde Voor een profielwerksuk over de aarde www.aarde nu In opdrach van: Vrije Universiei Amserdam Universiei van Amserdam Technische Universiei Delf Universiei Urech Wageningen Universiei Teksen: Gerard Heijmeriks

Nadere informatie

Lokale Activiteiten Monitor. Is het iets waard, of kan het in de openhaard?

Lokale Activiteiten Monitor. Is het iets waard, of kan het in de openhaard? Is he ies waard, of kan he in de openhaard? 2 Afsudeerscripie van Bar den Nijs in he kader van de sudie Bedrijfswiskunde en Informaica, aan de Vrije Universiei e Amserdam. Urech, Sepember 2006 Begeleiders:

Nadere informatie

ZZP ERS EN HUN PENSIOEN

ZZP ERS EN HUN PENSIOEN ZZP ERS EN HUN PENSIOEN De pensioengevolgen als he werknemersschap word ingeruild voor he zelfsandig ondernemerschap Annelies Langelaar 0583618 Maserscripie Universiei van Amserdam Maser Acuarial Sciences

Nadere informatie

Wind en water in de Westerschelde. Behorende bij de Bacheloropdracht HS

Wind en water in de Westerschelde. Behorende bij de Bacheloropdracht HS Behorende bij de Bacheloropdrach HS Door: Julia Berkhou Lena Jezuia Sephen Willink Begeleider: Prof.dr. A.A. Soorvogel Daum: 17 juni 2013 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Achergrondinformaie 3 2.1 He geij.................................

Nadere informatie

ADOBE ACROBAT 9-PRODUCTREEKS

ADOBE ACROBAT 9-PRODUCTREEKS ACROBAT 9-DUCTREEKS DUCTVERGELIJKING Me Acroba 9 kun u beer dan ooi communiceren me PDF, de sandaard voor de uiwisseling van elekronische documenen. Aan de hand van di vergelijkend overzich kun u bepalen

Nadere informatie

Blok 1 - Vaardigheden

Blok 1 - Vaardigheden 6 Blok - Vaardigheden Blok - Vaardigheden Exra oefening - Basis B-a Bij abel A zijn de facoren achereenvolgens 8 : = 6 ; 08 : 8 = 6 en 68 : 08 = 6. Bij abel A is sprake van exponeniële groei. Bij abel

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: LOGISCHE SCHAKELINGEN

Hoofdstuk 2: LOGISCHE SCHAKELINGEN Hoofdsuk 2: LOGISCHE SCHKELINGEN 2.1 lgemeenheden Gedurende vele jaren sond de Digiale echniek in hoofdzaak in funcie van compuersysemen. Daarin is er de laase jaren veel verandering gekomen. Denken we

Nadere informatie

1 Opening, mededelingen en vaststelling agenda & ingekomen stukken

1 Opening, mededelingen en vaststelling agenda & ingekomen stukken Voebalvereniging Noordwijk Posbus 130 2200 AC Noordwijk www.vvnoordwijk.nl besuur@vvnoordwijk.nl (Concep) Verslag; Algemene ledenvergadering van 21 november 2013 De agenda; 1 Opening, mededelingen en vasselling

Nadere informatie

N.V. Hollandse Bosbouw Maatschapplj Utrecht. Jaarverslag 2006

N.V. Hollandse Bosbouw Maatschapplj Utrecht. Jaarverslag 2006 N.V. Hollandse Bosbouw Maaschapplj Urech Jaarverslag 26 JAARVERSLAG 26 nhoudsopgave Bladzijde,. SAMENSTELLNGSVERKLARNG 1 2. ALGEMEEN 1. Vasselling jaarrekening 25 3. ANALYSE 1. Resulaa 2. Financiële posiie

Nadere informatie

Gouden tijden voor beleggers in vastgoed? Waarom deze nieuwsbrief?

Gouden tijden voor beleggers in vastgoed? Waarom deze nieuwsbrief? Vasgoedkran nieuwsbrief me onmisbare informaie voor beleggers in vasgoed. Gouden ijden voor beleggers in vasgoed? Waarom deze nieuwsbrief? Als u een belegging in vasgoed wil doen, heef u informaie nodig.

Nadere informatie

i$»4: MEE Rotterdam Rijn mond wa?s -/ fs: juni 4, JJ 41 ,lfl s Transitie van de ctiëntondersteuning2013-2015 is4. ):f:t.. 4,y 441; t 1 6 A.

i$»4: MEE Rotterdam Rijn mond wa?s -/ fs: juni 4, JJ 41 ,lfl s Transitie van de ctiëntondersteuning2013-2015 is4. ):f:t.. 4,y 441; t 1 6 A. :.. r r 1 juni MEE Roerdam Rijn mond Transiie van de ciënonderseuning213-215 i$»4: HZ --, P i4,j 441; 1 is4. 1h -,,,? / II 4,y - is; ii!,i,.- ç :6 1,.iV h 1 6 A.v4 47 1â ;fr 34., Ik, 4.1 I--, I. 4 a,,;

Nadere informatie

Horeca Starterskrant

Horeca Starterskrant Horeca Sarerskran 04 Als leerbedrijf zelf uw personeel opleiden 06 Succes zi in de ondernemer in regels, vergunningen en subsidies 08 Wegwijs maak u een goede kans bij de bank 16 Zó een uigave van 02 SVH

Nadere informatie

Etagevloeren. Ruimte creëren doe je met Nolte Opslag Systemen. www.nolteopslagsystemen.nl

Etagevloeren. Ruimte creëren doe je met Nolte Opslag Systemen. www.nolteopslagsystemen.nl Eagevloeren Ruime creëre g Sysemen g Sysemen is gespecialiseerd in de producie en levering van Eagevloeren. Een eagevloer ook wel enresol, mezzanine, ussenvloer, verdiepingsvloer of bordes genoemd, is

Nadere informatie