Pda s in de organisatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Pda s in de organisatie"

Transcriptie

1 mobiel werken Handvaen voor mobiel beleid Pda s in de organisaie He gebruik van pda s in organisaies is aanrekkelijk omda werknemers daarmee alijd en overal over de laase informaie kunnen beschikken. De aueurs reiken enkele handvaen aan voor he opsellen van een plan om succesvol mobiel werken e inroduceren in een organisaie. Reinier Morra en David Savage 40 Pda s personal digial assisans, de verzamelnaam voor handhelds, smarphones en BlackBerry s komen bij veel organisaies via de acherdeur binnen. De aanrekkingskrach van pda s is groo, zowel vanwege he gadgegehale als vanwege de direce oegang o informaie. Voor he eers kom digiale informaie naar de gebruiker oe en hoef de gebruiker nie naar zijn pc voor bijvoorbeeld zijn . De inze van pda s breng nieuwe werkwijzen me zich mee die voorheen nie mogelijk of voorzien waren. Een parallel is e rekken me de inroducie van de mobiele elefoon zo n ien o waalf jaar geleden. Daar waar de mobiele elefoon ervoor zorgde da men alijd en overal kan communiceren, zorg de pda ervoor da men alijd en overal beschik over de laase informaie. Mobiel beleid Een pda kan nie alleen bedrijfsinformaie bevaen, maar ook persoonlijke informaie en navigaiehulpmiddelen. Di is voor velen een aanrekkelijke gedache, wa resuleer in de privéaanschaf van pda s of in versrekking van pda s door de werkgever. Door he gemengde persoonlijke en zakelijke karaker van een pda willen mensen de pda zowel huis als op kanoor aansluien. Als aansluiing op de bedrijfs-pc ongecoördineerd gebeur, onsaa er een beveiligingsrisico en wildgroei. Organisaies kunnen dergelijke ongewense siuaies voorkomen door beleid op e sellen voor mobiel werken. Een dergelijk mobiel beleid geef zowel de gebruiker als de organisaie een handva om succesvol pda s e gaan gebruiken binnen de organisaie. De cenrale vraag bij he opsellen van een mobiel beleid is: wa wil de organisaie bereiken me mobiel werken en waarom? De echnologie is geen sruikelblok meer. De mark voor mobiele oplossingen begin volwassen e worden: er zijn vele oepassingen beschikbaar en aan de meese echnische randvoorwaarden is voldaan. Wa geld voor medici sel uw diagnose voorda u voorschrijf gaa ook op voor (mobiele) ic. Pas nada de visie op mobiel werken en de gewense werkwijze uigewerk zijn, kunnen de echniek en de projecaanpak ingevuld worden en kan de kosen-baenanalyse worden uigevoerd. He resulaa zal voor iedere organisaie anders zijn. We reiken hier enkele handvaen aan voor he opsellen van een plan om succesvol mobiel werken e inroduceren in een organisaie: 1. Bepaal uw visie en drijfveren voor mobiel werken.

2 Samenvaing Een plan om succesvol mobiel werken e inroduceren in een organisaie besaa ui deze sappen: bepaal de visie en drijfveren voor mobiel werken; analyseer de dagelijkse prakijk; vul de echniek in; plan de invoering; maak een business case. Manage daarbij de gebruikersverwachingen en kies he juise niveau van beveiliging en handhaaf di. Pda s zonder beheer beeken vragen om problemen. 1. Bron: acie De mees mobiele onderneming, de Zaak, KPN en Palm, voorjaar Analyseer de dagelijkse prakijk. 3. Vul de echniek in. 4. Plan de invoering. 5. Maak een business case. Visie en drijfveren In een onderzoek onder he Nederlandse mkb 1 anwoordde 50 procen van de ondernemers da hun medewerkers 60 o 90 procen van hun ijd aan he communiceren zijn me collega s en klanen, 60 o 90 procen van de ijd nie op hun werkplek zien, regelmaig o vaak een verloren half uurje hebben en regelmaig o vaak nie over de juise en/of up-o-dae informaie beschikken. Zevenig procen van de ondernemers was van plan aan de slag e gaan me mobiel werken. Effecivieisverbeering van de mobiele medewerkers houd ondernemers momeneel bezig. In de visie op mobiel werken dien de medewerker cenraal e saan. Informaiebeschikbaarheid en informaieverwerking op de plek van acie maken de mobiele medewerker effeciever en efficiëner. De mobiele medewerker kan vaak beere beslissingen nemen door beschikking over de juise informaie. Verder kan de medewerker de opdrach direc en volledig afhandelen, resulerend in minder sress omda informaie en acies nie meer hoeven e worden onhouden of op een laer ijdsip dienen e worden verwerk. He maak de mobiele medewerker zelfsandiger en minder afhankelijk van anderen. Ook de organisaie en klanen profieren hiervan doorda zaken in één keer goed kunnen worden opgelos. Groepen in organisaies die baa hebben bij mobiel werken zijn he managemen, projecleiders, verkopers en medewerkers die op locaie werken zoals servicemoneurs, inspeceurs, chauffeurs en huiszorgmedewerkers. Een eerse sap voor veel organisaies is de mobiele onsluiing van , conacen en agenda voor he managemen, adviseurs, verkopers en ander mobiel kanoorpersoneel. Te behalen voordelen voor de gebruikers zijn de kwaliei en flexibiliei in he agendabeheer: geen papieren agenda meer, snel kunnen reageren op en kunnen werken in ussenijd door alijd en overal oegang o , en direc kunnen communiceren door he bij de hand hebben van alle persoonlijke en zakelijke conacen. Ofewel: verbeering van de persoonlijke effeciviei. De organisaie profieer mee door verbeerde communicaie en beer agendaen conacenbeheer. Voor de auomaisering van buiendiensmedewerkers zijn behalve he medewerkersperspecief de procesinvalshoek en ineracie ussen binnenen buiendiens belangrijk. Vaak kunnen besaande processen worden vereenvoudigd, grondig worden gehersrucureerd en/of zelfs overbodig worden door de eliminaie van papiersromen en direc inzich in de resulaen van de werkzaamheden in he veld. Verder lever goed luiseren naar de problemen en vragen die de mobiele medewerkers en hun collega s van de binnendiens in de prakijk egenkomen, meesal verrassende inzichen op voor (proces)verbeeringen. Een voor de hand liggend voorbeeld zijn servicebuiendiensmedewerkers en hun werkbonnen. Sap één is he digialiseren van de werkbon en verbeering van de planning door beer inzich in de duur van opdrachen en de locaie van medewerkers. Verdergaande sappen zijn echer nieuwe planningsconcepen zoals real ime planning: de medewerker wee pas wa zijn volgende opdrach word na afronding van de vorige of medewerkergesuurde planning, waarbij de medewerker zelf de afspraken maak me klanen, wa zorg voor beere klan- en medewerkersberokkenheid. De visie en drijfveren van een organisaie op he gebied van mobiel werken zijn he ijkpun om alle verdere beslissingen aan e oesen. Als he doel duidelijk is en de wins voor zowel medewerkers als he proces inzichelijk is, kan de 41

3 42 mobiel werken volgende sap worden geze en kan worden gekeken aan welke eisen een oplossing funcioneel dien e voldoen door in deail he dagelijkse proces en de werkwijze langs e lopen. De dagelijkse prakijk Oog voor de dagelijkse prakijk is bij mobiele ic heel belangrijk. Mobiele ic ken de volgende componenen: de (mobiele) applicaies, de hardware, de communicaie, beheer en beveiliging. Wanneer per onderwerp de funcionele eisen en wensen in kaar worden gebrach, kan erna de echniek worden ingevuld. De ui e voeren aken saan cenraal voor he vassellen van de gewense funcionaliei van de mobiele applicaie. Van belang is e kijken naar de mehode van daa-invoer: ad hoc of juis volgens een vas sramien. Vaak kan de mobiele werker me een subse van de informaie die op kanoor voorhanden is oe. Een koppeling me besaande informaiesysemen dien vrijwel alijd gerealiseerd e worden. Op basis van de aakinvenarisaie word duidelijk over welke funcionaliei de hardware dien e beschikken en welke addiionele randapparauur nodig is. Voorbeelden zijn mogelijkheden voor prinen, barcodescanning, navigaie, rfid-lezers, magneekaarlezers, elefonie of een camera. Verder zijn voor de keuze van hardware en accessoires de condiies waaronder gewerk word van belang: buien of binnen; vuil of schoon werk; flashy of funcioneel; welke werkplekken: bij de klan, op sraa, in de auo, op kanoor en/of huis; permanen aan he werk me een mobiel apparaa of alleen af en oe; naionaal of inernaionaal; veel eks invoeren of juis nie; veel informaie egelijkerijd in kunnen zien voor een opdrach of juis beperk. Bij de communicaie en informaieoverdrach spelen de volgende vragen: is er coninu conac me kanoor (informaie-push) of alleen op verzoek (informaie-pull); dienen resulaen van opdrachen en werk direc voorhanden e zijn op kanoor of is informaieoverdrach één keer per dag of per week voldoende; is veel informaie nodig of juis kleine berichen; is de benodigde informaie coninu aan verandering onderhevig (bijvoorbeeld voorraadniveau voor besellingen)? Goed ingerich beheer is voor succesvol gebruik van mobiele ic van wezenlijk belang. De gebruiker is immers in he veld aan he werk en de collega s van de afdeling auomaisering kunnen op honderden kilomeers afsand zijn. Di zijn zaken die bij auomaisering binnen de muren vaak al goed georganiseerd zijn. Aandachspunen zijn: wie in de organisaie hebben een pda (asse managemen); welke pda s zijn er in de organisaie (merk/ype); eigenschapgegevens van deze pda s (baerij, geheugen, processor); geïnsalleerde sofware (versies!); laase synchronisaie; uirol van nieuwe sofware; gecenraliseerd beheer van rechen/beleid; overnemen van de besuring ; kloksynchronisaie. Qua beveiliging is de pda de zwakse schakel: deze vorm naar verwaching 85 procen van he beveiligingsrisico (Auomaisering Gids, 2002). In he kader BlackBerry onhul geheimen is een voorbeeld e lezen van de versrekkende consequenies van onzorgvuldig gebruik. Behalve de pda dien de informaieoverdrach versleueld e zijn en de oegang o he organisaienewerk afgeschermd e worden. Besaande ic- en privacyrichlijnen binnen een organisaie of branche bieden vaak houvas voor de invulling van he beveiligingsbeleid. De prakijk leer da goede beveiliging van pda s hand in hand gaa me goed beheer. In figuur 1 is een voorbeeld gegeven van een wachwoordsraegie voor de pda versus de deskop. He beleid op de pda is minder srak dan op de deskop en behoeve van he gebruiksgemak, maar de oegang o bedrijfsinformaie is ook beperker. Organisaies moeen verder een keuze maken voor de wijze waarop ze pda s beheren en oesaan: honderd procen beheerd of service o aan de deur; privé- ; één besuringssyseem (Microsof Windows Mobile, Palm, Symbian, BlackBerry) of zelfs één ype apparaa of meerdere apparaen en/of besuringssysemen; zijn privé- en/of addiionele applicaies oegesaan, zoals navigaie, afsandsbediening en mp3- spelers; mag huis gesynchroniseerd worden? Aandach voor maaregelen en procedures voor bijvoorbeeld apparaaoegang, zoals wachwoordbeleid, herinriching van pda s na leeglopen van de baerij en he al dan nie afschermen van (applicaie)funcionaliei op de pda, waarborgen succesvol gebruik in de dagelijkse prakijk.

4 Invulling van echniek Een van de belangrijkse keuzen bij de invulling van de echniek is de keuze voor de gewense mobiele infrasrucuursofware. Op de mark is er de keuze ussen leveranciers die alleen hun eigen plaformproducen leveren (Microsof, BlackBerry) en leveranciers die synchronisaieplaformen leveren die mulifuncioneel inzebaar zijn: voor zowel , daabasesynchronisaie (uiwisseling me back-officesysemen) als beveiliging van pda s en daa. He voordeel van een mulifuncioneel synchronisaieplaform is da slechs produckennis over één produc opgebouwd hoef e worden en geïnegreerd beheer van de oplossing(en) mogelijk is. Alleen blijf he mogelijk nog nodig een keuze e maken voor de hardware: robuus of gewoon. In figuur 2 zijn enkele voorbeelden van leveranciers van mobiele infrasrucuursofware voor synchronisaie van en agenda opgesomd. Ook de beheersmogelijkheden om profielen in e sellen zoda de juise mensen de juise of oegesane daa krijgen, is een manier om beveiligingsrisico s e beperken. De mogelijkheden om apparaaencrypie oe e passen zijn een zeer berouwbare manier om bedrijfsgegevens e beschermen, zoda ook als een pda in verkeerde handen val, de informaie op he apparaa nie oegankelijk is. De meese pda-encrypieoplossingen zijn ook een serke eerselijnsverdediging egen ongewense benaderingen van he bedrijfsnewerk. Me andere woorden, als een persoon nie kan inloggen op een apparaa, dan is he vanzelfsprekend da deze ook op geen enkele manier verbinding kan maken me he bedrijfsnewerk. He leggen van een verbinding me he bedrijfsnewerk moe aan minimaal dezelfde eisen voldoen als gebruikers op kanoor, me Pda s vormen veiligheidsrisico Pda s van werknemers vormen een veiligheidsrisico voor bedrijven. Ui onderzoek van Infosecuriy en Compuer Weekly blijk da een derde van de werknemers me een pda bedrijfsinformaie en oegangsgegevens zoals wachwoorden en inlognamen op de pda opslaa zonder beveiliging of versleueling. Ruim een kwar van de ondervraagde werknemers is weleens een lapop of pda kwijgeraak. Volgens Brise overheidscijfers kos idenieisfraude he land jaarlijks 1,3 miljard pond. Slachoffers van een dergelijk misdrijf, waarbij een kwaadwillende zich me behulp van inlognaam, wachwoord en pincode voor een ander uigeef, zijn gemiddeld driehonderd uur kwij om de problemen rech e zeen. (Auomaisering Gids, 2003) andere woorden, een gebruiker moe zich auheniseren voor he bedrijfsnewerk. Di kan op verschillende manieren gebeuren via een cenraal ingeriche infrasrucuurserver, via bijvoorbeeld ldap, Microsof Exchange, Lous of zelfs via een daabaseserver. Moch een apparaa och in de verkeerde handen vallen of ergens achergelaen worden erwijl de verbinding opensaa, dan is he ook mogelijk vanui de meese op infrasrucuur geriche omgevingen een kill pill e suren naar he apparaa om alle gegevens e verwijderen en he apparaa e blokkeren. Encrypie van he daaranspor is ook een essenieel onderdeel van de beveiliging wanneer remoe synchronisaie van oepassing is (gprs, Gsm Daa, ums, enzovoor). De meese op infrasrucuur geriche producen op de mark dekken di vraagsuk af, zij he me verschillende Wachwoordsraegie voor pda en deskop 1 43

5 mobiel werken Voorbeelden van leveranciers van mobiele infrasrucuursofware 2 44 niveaus van beveiliging en inselmogelijkheden, waardoor de juise keuze voor een produc dus vaak lig aan de insellingsmogelijkheden. He daaranspor kan verder worden beveiligd door he gebruik van vpnsofware of van een privaa en dus afgeschermd mobiel domein op he newerk van een mobiele operaor da via een vase verbinding of vpn-unnel gekoppeld word aan he bedrijfsnewerk. In he laase geval kunnen de mobiele apparaen alleen oegang krijgen o he eigen newerk en bepaal de organisaie o welke applicaies de mobiele medewerkers oegang hebben; verder zijn de ip-adressen nie zichbaar op inerne. Deze mogelijkheden en de bijbehorende afwegingen zijn alleen mogelijk mis een beleid leading is en nie mobiliei via de acherdeur. In figuur 3 is weergegeven welke keuzes voor pda s momeneel in de mark worden gemaak afhankelijk van he belang van een van de crieria. Nog een belangrijke dagelijkse kwesie om e behandelen heef e maken me he fei da baerijen van pda s sneller leeg kunnen raken dan voorheen sinds de koms van mooie kleurenschermen, ingebouwde wireless lan/gprs-funcionaliei, zwaardere processors en dergelijke. In he verleden hadden pda s monochrome schermen en zwakke processors. He voordeel daarvan was da we makkelijk een hele week voorui konden zonder de oplader mee e hoeven nemen. Die dagen zijn voorbij en dus is he noodzakelijk een oplossing e hebben voor he opslaan van daa (bijvoorbeeld een compac flash-kaar). Op deze manier kunnen insellingen worden opgeslagen (en ook beveiligd als de device encrypion ool da onderseun). Er zijn veel insellingen die invloed hebben op de werkbare ijd van een baerij, zoals de backlighinselling en hoe vaak een device gaa kijken voor nieuwe informaie. Deze aspecen kunnen vanaf serverniveau worden geregeld, mis de beheerconsole van de infrasrucuur di onderseun. Zo kunnen bijvoorbeeld van een afsand regiserinsellingen op een Pocke PC worden aangepas. Gebruikersraining en -begeleiding is een essenieel onderdeel van he succes van pdainegraie, zoda gebruikers goed ween wa ze wel en nie mogen verwachen. Een evreden gebruiker is een geïnformeerde gebruiker; als bekend is da de pda iedere dag weer moe worden opgeladen, is de ekorkoming van de baerijen een heel suk verholpen. Voor organisaies hang de uieindelijke keuze af van een mach ussen de uigangspunen (wenssiuaie, besaande ic-archiecuur en budge) en de mogelijke oplossingen. De poral WishUmobile (www.wishumobile.nl) breng vraag en aanbod in de mark voor mobiele daa bij elkaar en kan organisaies helpen bij de oriënaie, selecie en suppor van mobiele daaoplossingen. Projecaanpak He proces o he komen en uivoeren van he plan voor mobiel werken is ne zo belangrijk als he plan zelf. Door ijdens he maken van he plan, wanneer he plan klaar is en ijdens de invoering van een mobiel rajec coninu de belangrijkse gebruikers erbij e berekken en me de organisaie e communiceren, word momenum en buy-in gekweek voor he plan. De belangrijkse gebruikers begrijpen immers de prakijk.

6 Neem bijvoorbeeld de invoering van - en agendaonsluiing naar pda s. Dan is he voor groere organisaies van belang behalve de direcieleden ook he secreariaa erbij e berekken. De direceur kan nu zelf rechsreeks afspraken plannen en s versuren, erwijl deze voorheen mogelijk werden uigeprin en he agendabeheer verliep via he secreariaa. Door e aniciperen op werkprocesveranderingen dankzij de inroducie van mobiele ic en deze bespreekbaar e maken, word de accepaie van de nieuwe werkwijze versneld en pluk de organisaie eerder de vruchen ervan. Verder besaa in organisaies vaak de angs da oudere medewerkers nie kunnen meekomen bij de invoering van mobiel werken. De ervaring leer da he in de prakijk meeval: de nieuwe oplossing slui vaak goed aan op hun werkzaamheden en de gebruikersinerface op een pda is minder complex dan op een pc. Verder zorg goede insrucie en geleidelijke uirol voor aandach voor de individuele medewerker, waardoor de overgang soepel kan verlopen. Ne als bij andere ic-projecen is he versandig projecen voor mobiel werken sapsgewijs aan e pakken. He sarpun is he opsellen van een plan voor mobiel werken, gevolgd door een pilo me eers de ic-afdeling die he plan es, vervolgens friendly users en daarna pas de eerse groep gebruikers. Di geef de organisaie de gelegen- heid e experimeneren, feedback e verzamelen en zaken aan e passen om e komen o de bes passende oplossing. Opleiding van de helpdesk en eindgebruikers help he maximale ui de nieuwe oplossing e halen. Business case De business case voor de inze van pda-oplossingen verschil per organisaie. Terugverdienijden van 6 o 24 maanden zijn nie ongewoon. Een veelvoorkomend voordeel is da men alijd en overal oegang heef o bedrijfskriische daa, wa een verbeering van de produciviei beeken en meer omze: Mobiele werkers kunnen 0,5 o 4 uur per week winnen door s e lezen en erop e reageren ijdens improducieve reis- of wachijd en verhogen hiermee hun reaciesnelheid. De juise informaie is voorhanden zoda opdrachen in één keer goed kunnen worden afgerond en minder fouen opreden laer in he proces door de eliminaie van overikwerk van papier. Me een beperke exra invesering en opziche van uigaven voor erp- en andere back-officesysemen is subsanieel meer rendemen e behalen ui deze sysemen. Adminisraieve verwerking is mogelijk ook declarabel. Keuze voor pda op basis van crieria 3 45

7 mobiel werken Een ander voordeel is de besparing op kosen en fe s: De secrearesse heef veel minder ijd nodig voor agendamanagemen van de manager(s). Een ijdsbesparing van vijfig procen is mogelijk doorda afspraken in één keer goed worden ingepland me minder communicaieijd en papieren en/of elekronische agenda s nie meer me elkaar vergeleken hoeven e worden. He secreariaa maak ook een beere indruk op klanen, wan afspraken kunnen snel worden ingepland en niks is immers vervelender dan een eenmaal gemaake afspraak e moeen verzeen. Di speel een belangrijke rol bij diensverlenende organisaies. Opimalere werkplanning en inze van mobiele werkers, bijvoorbeeld een wins van 5 werkuren per werknemer per week beeken een besparing van 1 fe op 8-10 fe. Geen papierwerk meer, dus zijn er minder adminisraieve krachen nodig en zijn rapporages sneller en me hogere accuraesse beschikbaar. Om een snelle inschaing e maken van he oale voordeel, zijn schaingen voor (ijds)besparingen en he voorkomen van kosen en werkzaamheden vaak goed mogelijk. De vrijgekomen ijd kan worden gezien als een besparing, maar ook als bron van exra inkomsen omda men meer declarabele uren kan maken. He weede perspecief lever een beere business case. Voor een deailanalyse van de voordelen is de aciviybased cosing-mehode zinvol. Daarmee word inzich verkregen in de werkelijke kosen van acivieien en processen in de organisaie die worden ingeze om de klan e bedienen. Deze mehode kan worden aangevuld me benchmarking en opziche collega-bedrijven om een inschaing e krijgen van he verbeerpoenieel. De kosenkan ken de volgende componenen: implemenaiekosen inclusief raining, (mobiele) infrasrucuur en hardwarekosen, operaionele kosen en migraiekosen/organisaorische kosen. Van belang is een periode van wee of drie jaar e nemen om de inveseringen en de operaionele kosen egen elkaar af e wegen. Onderdeel van de operaionele kosen zijn he mobiele daaverkeer, beheerkosen, helpdesk en serviceconracen op apparauur en/of diensen. Voor puur verkeer vallen de mobiele daakosen erg mee: me 1 MB zijn ongeveer 330 eksmailjes e versuren. Conclusie Samengeva: Maak een plan voor mobiel werken en manage de gebruikersverwachingen! Kies he juise niveau van beveiliging en handhaaf di. Pda s zonder beheer beeken vragen om problemen. Korom, mobiel werken lever berokken medewerkers en geld op als he goed geregeld is. Lierauur Auomaisering Gids (2002). Handcompuers nekken beveiliging bedrijfsinformaie. Auomaisering Gids, week 26. Auomaisering Gids (2003). PDA vorm veiligheidsrisico. Nieuwsberich 7 juli 2003, Zeer, K. (2003). BlackBerry Reveals Bank s Secres. Wired News, 0,1367,60052,00.hml Links Middleware: Pda s: Business case: (ROI-ool BlackBerry KPN: zoek op ROI ) (aciviy-based cosing in service) Reinier Morra is markeing & sales manager bij Sigmax PDA Soluions. Sigmax PDA Soluions is gespecialiseerd in applicaies voor de service buiendiens, mobiele inspecie en de gezondheidszorg. David Savage is general manager bij Exended Sysems Benelux. Exended Sysems is een wereldwijde leverancier van mobile infrasrucuursofware, gerich op he onsluien van bedrijfsinformaie naar mobiele en wireless omgevingen. Ordina en Sigmax PDA Soluions zijn paricipanen ui he newerk van WishUmobile. WishUmobile is hé kennisplaform op he gebied van mobiele daaoplossingen. He help organisaies bij de oriënaie en selecie van een mobiele daaoplossing. WishUmobile is onafhankelijk. 46

Efficiënter zakendoen en innoveren met mobiele communicatie

Efficiënter zakendoen en innoveren met mobiele communicatie Whiepaper One Ne Efficiëner zakendoen en innoveren me mobiele communicaie One Ne is een complee oplossing voor hosed elefonie die kosen helder en beheersbaar maak, zorg voor eenvoud en de bereikbaarheid

Nadere informatie

Master data management

Master data management meadaa Maser daa Aanpak voor opzeen van maserdaa-programma De kwaliei van de oenemende hoeveelheid daa in ondernemingen is van groo belang. Om die kwaliei e waarborgen kan maser daa worden oegepas. De

Nadere informatie

Transparantie: van bedreiging tot businessmodel

Transparantie: van bedreiging tot businessmodel rends Impac op organisaie en informaievoorziening Transparanie: van bedreiging o businessmodel Transparanie is een rend die zowel in he bedrijfsleven als in de publieke secor langzaam maar zeker in krach

Nadere informatie

haarlemmerolie van de IT? Tobias Kuipers en Per John

haarlemmerolie van de IT? Tobias Kuipers en Per John Complexiei onder conrole, kosen inzichelijk? Naar een diensbare Gezien de populariei van is he goed eens erug e gaan naar de basis en e kijken naar wa SOA eigenlijk is, wa de redenen zijn om he in e voeren,

Nadere informatie

Testen aan de voorkant

Testen aan de voorkant esen als kriische Tesen aan de voorkan Opimaal rendemen halen ui s De meese organisaies zien esen als noodzakelijke en effecieve maaregel om de kwaliei van sysemen e bepalen en fouen erui e halen voorda

Nadere informatie

Fibbe Advocaten. Wilhelminastraat 66. 2011 VP Haarlem

Fibbe Advocaten. Wilhelminastraat 66. 2011 VP Haarlem Fibbe Advocaen Wilhelminasraa 66 2011 VP Haarlem Wij, Fibbe Advocaen e Haarlem, doen ons bes om u zoveel mogelijk van diens e zijn. Daarom willen wij u vragen mee e werken aan een klanevredenheidsonderzoek.

Nadere informatie

De Woordpoort. De besteksverwerker van Het Digitale Huis

De Woordpoort. De besteksverwerker van Het Digitale Huis De Woordpoor De beseksverwerker van He Digiale Huis Een STABU-beseksverwerker zonder weerga. Verfrissend eenvoudig en och me meer mogelijkheden dan welke andere beseksverwerker ook. Zeer uigebreide mogelijkheden

Nadere informatie

Uw auto in 3 simpele stappen

Uw auto in 3 simpele stappen Uw auo in 3 simpele sappen 1 Als financieringsmaaschappij van Fia Group Auomobiles SA is Fia Financial Soluions als geen ander op de hooge van he Ialiaanse auoaanbod. Daarnaas beschik Fia Financial Soluions

Nadere informatie

Testgedreven projectvoering

Testgedreven projectvoering esen Tesgedreven projecvoering Uiloop en budgeoverschrijding voorkomen In veel i-projecen worden fouen in requiremens en documenaie pas bij de esvoorbereiding ondek. Di is duur omda de fouen pas laa in

Nadere informatie

Hoe goed bent u in control over de robuustheid van uw ICT-keten?

Hoe goed bent u in control over de robuustheid van uw ICT-keten? IT-audi & Hoe goed ben u in conrol over de robuusheid van uw ICT-keen? Mehodiek voor bepalen van mae van beheersing van robuusheid in ICT-keens ICT-keens worden enerzijds seeds complexer en anderzijds

Nadere informatie

Voorkom onzichtbare verspilling: energiebehoefte

Voorkom onzichtbare verspilling: energiebehoefte Voorkom onzichbare verspilling: energiebehoefe van sofware Energie besparen dankzij zuinigere sofware De afgelopen jaren is de energie-efficiënie van ICT-sysemen al serk oegenomen als gevolg van de behoefe

Nadere informatie

Cloud computing: waar begin je aan?

Cloud computing: waar begin je aan? cloud compuing Cloud compuing: waar begin je aan? Succesfacoren voor cloud compuing Cloud compuing is er en gaa nie meer weg. In 2010 sond he helemaal bovenaan in Garners hype cycle. Da geef aan da er

Nadere informatie

Wie is er bang voor zijn pensioen? Pleidooi voor een vraaggerichte aanpak van pensioenvoorlichting

Wie is er bang voor zijn pensioen? Pleidooi voor een vraaggerichte aanpak van pensioenvoorlichting Wie is er bang voor zijn pensioen? Pleidooi voor een vraaggeriche aanpak van pensioenvoorliching ERIK VAN DER SPEK De laase jaren is pensioenvoorliching vaak negaief in he nieuws gewees. Ui verschillende

Nadere informatie

Privacy en cloud computing

Privacy en cloud computing legale kaders Privacy en cloud compuing Beveiliging van persoonsgegevens in de cloud E-mail leen zich goed als cloudservice. He voordeel is da de ICT-afdeling geen eigen mailserver hoef op e zeen, wa efficiëner

Nadere informatie

Evolueren met portfoliomonitoring

Evolueren met portfoliomonitoring sofware-engineering Evolueren me porfoliomonioring Toolki analyseer en visualiseer sofwaresysemen Door gebrek aan inzich beschouwen bedrijven hun sofwareporfolio vaak als weerbarsige en onbeheersbare doos

Nadere informatie

Zeven stappen naar succesvolle offshore uitbesteding

Zeven stappen naar succesvolle offshore uitbesteding globalisaie Zeven sappen naar succesvolle offshore uibeseding Een beheers proces voorkom eleursellingen Offshore uibeseding is een complexe manier van werken en er zijn veel verschillende onderwerpen die

Nadere informatie

Ernst de Boer en Albert Kleinjan

Ernst de Boer en Albert Kleinjan archiecuur verzekeringen Inernaionale afsemming archiecuur noodzakelijk Archiecuurimpac van rends in de verzekeringswereld In de voorbije jaren is archiecuur vaak synoniem geworden aan beheersing : conroleren

Nadere informatie

Informatiebeveiliging. in de mobiele wereld. Risico s van mobiel werken. devices on the go. Willem Kossen

Informatiebeveiliging. in de mobiele wereld. Risico s van mobiel werken. devices on the go. Willem Kossen devices on he go Risico s van mobiel werken Informaie beveiliging in de mobiele wereld Mobiel werken is al lang geen hype meer. Inmiddels is he zakelijk gebruik van mobiele apparauur vrijwel volledig ingeburgerd.

Nadere informatie

De Knaakbaak. Het begrotingsprogramma van Het Digitale Huis

De Knaakbaak. Het begrotingsprogramma van Het Digitale Huis De Knaakbaak He begroingsprogramma van He Digiale Huis De Knaakbaak - gemaak door De Twee Snoeken Auomaisering - is een nieuwkomer in begroingsland, waarvan he markaandeel gesaag begin e groeien. He programma

Nadere informatie

Outsourcing. in control. kracht geworden. Ad Buckens en Dennis Houtekamer

Outsourcing. in control. kracht geworden. Ad Buckens en Dennis Houtekamer IT-audi & Ousourcing in conrol Leveranciersmanagemen en hird pary reporing Via ousourcing van sandaardprocessen proberen veel organisaies hun diensverlening aan de klan e verbeeren. Om in conrol e blijven

Nadere informatie

Een risico- en kostengedreven aanpak voor architectuur

Een risico- en kostengedreven aanpak voor architectuur Een risico- en kosengedreven aanpak voor archiecuur Risico- en kosenmanagemen als primair businessdoel Archiecuur is e beschouwen als een discipline die gedreven word door risico s en kosen. Risico- en

Nadere informatie

case Gelaagde berichtenuitwisseling strafrechtsketen Respect voor verschillen en uiteenlopende bevoegdheden xml/integratie Brian Dommisse

case Gelaagde berichtenuitwisseling strafrechtsketen Respect voor verschillen en uiteenlopende bevoegdheden xml/integratie Brian Dommisse xml/inegraie Respec voor verschillen en uieenlopende bevoegdheden Gelaagde berichenuiwisseling in de srafrechskeen He programma epv houd zich bezig me elekronische berichenuiwisseling in de srafrechskeen.

Nadere informatie

Wat is een training? Het doel van een trainingssessie is om met het team en de spelers vastgestelde doelstellingen te bereiken.

Wat is een training? Het doel van een trainingssessie is om met het team en de spelers vastgestelde doelstellingen te bereiken. Wa is een raining? He doel van een rainingssessie is om me he eam en de spelers vasgeselde doelsellingen e bereiken. De doelselling van de raining bepaal de inhoud van de rainingssessie. De keuze van de

Nadere informatie

Er zijn deeloplossingen voor de verschillende architectuurterreinen beschikbaar, zoals de Unified Modeling Language (UML) voor softwaremodellering

Er zijn deeloplossingen voor de verschillende architectuurterreinen beschikbaar, zoals de Unified Modeling Language (UML) voor softwaremodellering business alignmen case Overkoepelende aal en echnieken ArchiMae-mehode verbind archiecuurdomeinen In juli 2002 sare een aanal Nederlandse insiuen en bedrijven he projec ArchiMae. He doel is een aal voor

Nadere informatie

ADOBE ACROBAT 9-PRODUCTREEKS

ADOBE ACROBAT 9-PRODUCTREEKS ACROBAT 9-DUCTREEKS DUCTVERGELIJKING Me Acroba 9 kun u beer dan ooi communiceren me PDF, de sandaard voor de uiwisseling van elekronische documenen. Aan de hand van di vergelijkend overzich kun u bepalen

Nadere informatie

Juli 2003. Canonpercentages Het vaststellen van canonpercentages bij de herziening van erfpachtcontracten

Juli 2003. Canonpercentages Het vaststellen van canonpercentages bij de herziening van erfpachtcontracten Canonpercenages He vassellen van canonpercenages bij de herziening van erfpachconracen Juli 23 SBV School of Real Esae Drs. L.B. Uienbogaard Drs. J.P. Traudes Inhoud Blz. 1. Inleiding... 3 2. Toeliching

Nadere informatie

De Droomstroom. Het project/document-beheerprogramma van Het Digitale Huis

De Droomstroom. Het project/document-beheerprogramma van Het Digitale Huis De Droomsroom He projec/documen-beheerprogramma van He Digiale Huis In he bouwvoorbereidingsproces spelen seeds meer gegevens een rol. We produceren als bezeenen informaie me een keur aan compuerprogramma

Nadere informatie

STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM. Protocol Collegiale Visitaties

STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM. Protocol Collegiale Visitaties 1 STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM Proocol Collegiale Visiaies Inleiding Aanleiding projec collegiale visiaie De gymnasia van de SHZG werken seeds inensiever samen aan de kwaliei van de gymnasiumopleiding,

Nadere informatie

Softwarearcheologie als basis voor strategie

Softwarearcheologie als basis voor strategie sofware legacy Besuurlijke grip op sofware Sofwarearcheologie als basis voor sraegie Als he managemen grip wil krijgen op de sofware binnen de organisaie, kan onderzoek door onafhankelijke expers uikoms

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholingsuitgaven

Studiekosten of andere scholingsuitgaven 12345 20 Aanvullende oeliching Bij voorlopige aanslag inkomsenbelasing 20 Volg u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Dan mag u de uigaven hiervoor, zoals lesgeld en de uigaven

Nadere informatie

GEBRUIKSAANWIJZING. Binnenunit voor lucht-waterwarmtepompsysteem EKHBRD011ABV1 EKHBRD014ABV1 EKHBRD016ABV1 EKHBRD011ABY1 EKHBRD014ABY1 EKHBRD016ABY1

GEBRUIKSAANWIJZING. Binnenunit voor lucht-waterwarmtepompsysteem EKHBRD011ABV1 EKHBRD014ABV1 EKHBRD016ABV1 EKHBRD011ABY1 EKHBRD014ABY1 EKHBRD016ABY1 GEBRUIKSAANWIJZING Binnenuni voor luch-waerwarmepompsyseem en opies EKHBRD011ABV1 EKHBRD014ABV1 EKHBRD016ABV1 EKHBRD011ABY1 EKHBRD014ABY1 EKHBRD016ABY1 EKHBRD011ACV1 EKHBRD014ACV1 EKHBRD016ACV1 EKHBRD011ACY1

Nadere informatie

stand van zaken. Guido Bayens

stand van zaken. Guido Bayens archiecuur overheid Gecompliceerde pas de deux De elekronische overheid word onder archiecuur gebouwd De overheid saa voor de groe uidaging haar elekronische diensverlening ui e breiden en e opimaliseren.

Nadere informatie

Van grijs naar groen. Richtlijnen voor energiebesparingen in het rekencentrum. groene IT MVO. Esther Molenwijk

Van grijs naar groen. Richtlijnen voor energiebesparingen in het rekencentrum. groene IT MVO. Esther Molenwijk Van grijs naar groen Richlijnen voor energiebesparingen in he rekencenrum Ook binnen de ICT-branche word men zich seeds bewuser van de invloed van hun acivieien op he klimaa. Seeds meer ICT-managers houden

Nadere informatie

Een methodische aanpak voor legacy

Een methodische aanpak voor legacy Een mehodische aanpak voor legacy Assessmens resuleren in vier mogelijke sraegieën Legacysysemen vormen een acuu probleem als onderhoud onmogelijk word door verdwijnende kennis of beëindigde onderseuning

Nadere informatie

Multidisciplinair veranderen

Multidisciplinair veranderen archiecuur Innovaief simuleer he verandervermogen Mulidisciplinair veranderen Zorgverzekeraars hebben voordurend e maken me veranderingen in regelgeving en producen. Di vereis een goede afsemming ussen

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholingsuitgaven

Studiekosten of andere scholingsuitgaven Bij voorlopige aanslag inkomsenbelasing 2013 IB 275-1T31FD Volg u in 2013 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen voor een EVC-procedure (Erkenning Verworven Compeenies)?

Nadere informatie

De essenties van drie jaar NK ICT Architectuur

De essenties van drie jaar NK ICT Architectuur Trends in de inzendingen De essenies van drie jaar NK ICT Archiecuur He Nederlands Kampioenschap ICT Archiecuur is voor he eers georganiseerd in 2004 en heef o nu oe geleid o 25 archiecuurbeschrijvingen.

Nadere informatie

Tuinstijlen. Tuinstijlen. Het ontstaan van tuinstijlen. Formele tuinstijl. Informele tuinstijl. Moderne tijd

Tuinstijlen. Tuinstijlen. Het ontstaan van tuinstijlen. Formele tuinstijl. Informele tuinstijl. Moderne tijd Tuinsijlen Tuinsijlen He aanleggen van een uin word voorafgegaan door he maken van een uinonwerp. Om de uin o een geheel e maken moe u in he onwerp rekening houden me een bepaalde uinsijl. Door allerlei

Nadere informatie

Bijverdiensten of opbrengsten als freelancer, gastouder, artiest of beroepssporter

Bijverdiensten of opbrengsten als freelancer, gastouder, artiest of beroepssporter bij aangife inkomsenbelasing 2014 voor buienlands belasingplichigen IB 264-1T41FD BUI Bijverdiensen of opbrengsen als Werke u in 2014 als freelancer of gasouder of had u bijverdiensen? Selde u een beziing,

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoorde

Maatschappelijk verantwoorde groene IT MVO Meer dan alleen maar groene IT Maaschappelijk veranwoorde informaievoorziening en IT Organisaies zijn seeds meer bezig me duurzaamheid en maaschappelijk veranwoord ondernemen (mvo). De aueurs

Nadere informatie

Rekenen banken te veel voor een hypotheek?

Rekenen banken te veel voor een hypotheek? Rekenen banken e veel voor een hypoheek? J.P.A.M. Jacobs en L.A. Toolsema Me enige regelmaa word door consumenen en belangenorganisaies gesuggereerd da banken de hypoheekrene onmiddellijk naar boven aanpassen

Nadere informatie

Beveiligingsunits Micrologic 2.0 A, 5.0 A, 6.0 A, 7.0 A Laagspanningsapparatuur

Beveiligingsunits Micrologic 2.0 A, 5.0 A, 6.0 A, 7.0 A Laagspanningsapparatuur Beveiligingsunis Micrologic.0, 5.0, 6.0, 7.0 Laagspanningsapparauur Gebruikshandleiding We do more wih elecriciy Beveiligingsunis Micrologic.0, 5.0, 6.0, 7.0 Kennismaken me de beveiligingsuni Beveiligingsuni

Nadere informatie

software Architectuur en dynamiek van productsoftware Architectuur productsoftware ontwikkelt evolutionair architectuur

software Architectuur en dynamiek van productsoftware Architectuur productsoftware ontwikkelt evolutionair architectuur archiecuur sofware Archiecuur producsofware onwikkel evoluionair Archiecuur en dynamiek van producsofware Producsofwareonwikkeling ken een voorgeschreven dynamiek waarin produc- en procesverbeeringen een

Nadere informatie

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, alfahulp, artiest of beroepssporter

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, alfahulp, artiest of beroepssporter bij aangife inkomsenbelasing 2012 12 U verbouwde bijvoorbeeld een pand, zoda er afzonderlijke apparemenen zijn onsaan die u verkoch of nog gaa verkopen. he voor en minse 30% zelf uivoeren van groo onderhoud

Nadere informatie

Etagevloeren. Ruimte creëren doe je met Nolte Opslag Systemen. www.nolteopslagsystemen.nl

Etagevloeren. Ruimte creëren doe je met Nolte Opslag Systemen. www.nolteopslagsystemen.nl Eagevloeren Ruime creëre g Sysemen g Sysemen is gespecialiseerd in de producie en levering van Eagevloeren. Een eagevloer ook wel enresol, mezzanine, ussenvloer, verdiepingsvloer of bordes genoemd, is

Nadere informatie

Belasting en schenken 2012

Belasting en schenken 2012 Belasing en schenken 2012 Krijg u een schenking? Dan moe u misschien schenkbelasing bealen. Doe u een schenking? Dan kun u die schenking mogelijk als gif van de belasing afrekken. In deze brochure lees

Nadere informatie

Belasting en schenken 2013

Belasting en schenken 2013 Belasing en schenken 2013 Krijg u een schenking? Dan moe u misschien schenkbelasing bealen. Doe u een schenking? Dan kun u die schenking mogelijk als gif van de belasing afrekken. In deze brochure lees

Nadere informatie

t Ik bekijk de plaatjes, de titel en de tussenkopjes.

t Ik bekijk de plaatjes, de titel en de tussenkopjes. 2.1 LWB 7A-20 Les: Geen vis INFORMATIE Leeseks Teks 1: informaieve eks over walvissen. Teks 1: oud AVI 9; nieuw AVI M6. Zie ook sofware. Cenrale sraegie/leerdoel Teks inerpreeren: je bedenk de hoofdvraag

Nadere informatie

Manu De Backer en Carlos De Backer

Manu De Backer en Carlos De Backer service-oriened archiecure Inleiding in BPMN Karakerisieken en mogelijkheden van de modelleringsaal Bedrijfsprocessen kunnen beschreven worden aan de hand van de gesandaardiseerde grafische noaie Business

Nadere informatie

Door middel van deze memo informeren wij u over de stand van zaken met betrekking tot het dossier hoogspanningslijnen.

Door middel van deze memo informeren wij u over de stand van zaken met betrekking tot het dossier hoogspanningslijnen. Gemeene Ede Memo Aan : Gemeeneraad Van : College van burgemeeser en wehouders Daum : 5 okober 203 Zaaknummer : 594 Opgeseld door : Rikker Sniselaar, Adviseur geluid, luchkwaliei en exerne veiligheid Bijlagen

Nadere informatie

Simulatiestudie naar Methodebreuken in het Onderzoek Verplaatsingen in Nederland

Simulatiestudie naar Methodebreuken in het Onderzoek Verplaatsingen in Nederland Simulaiesudie naar Mehodebreuken in he Onderzoek Verplaasingen in Nederland Bianca Wouers Cenraal Bureau voor de Saisiek bias@cbs.nl Jan van den Brakel Cenraal Bureau voor de Saisiek jbrl@cbs.nl Bijdrage

Nadere informatie

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, alfahulp, artiest of beroepssporter

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, alfahulp, artiest of beroepssporter bij aangife inkomsenbelasing 2011 11 U verbouwde bijvoorbeeld een pand, zoda er afzonderlijke apparemenen zijn onsaan die u verkoch of nog gaa verkopen. he voor en minse 30% zelf uivoeren van groo onderhoud

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO

Correctievoorschrift VWO Correcievoorschrif VWO 009 ijdvak wiskunde A, He correcievoorschrif besaa ui: Regels voor de beoordeling Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor de beoordeling

Nadere informatie

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, gastouder, artiest of beroepssporter

Bijverdiensten of inkomsten als freelancer, gastouder, artiest of beroepssporter bij aangife inkomsenbelasing 2012 12 freelancer, gasouder, aries of apparemenen zijn onsaan die u verkoch of nog gaa verkopen. he voor en minse 30% zelf uivoeren van groo onderhoud of andere aanpassingen

Nadere informatie

Voorwoord. editie juli 2014

Voorwoord. editie juli 2014 ediie juli 2014 Voorwoord Graag vraag ik uw aandach voor deze nieuwsbrief. Opnieuw zoals u van ons gewend ben een nieuwsbrief vol lezenwaardige zaken. Ook een nieuwsbrief die op een bijzonder momen uikom.

Nadere informatie

Wind en water in de Westerschelde. Behorende bij de Bacheloropdracht HS

Wind en water in de Westerschelde. Behorende bij de Bacheloropdracht HS Behorende bij de Bacheloropdrach HS Door: Julia Berkhou Lena Jezuia Sephen Willink Begeleider: Prof.dr. A.A. Soorvogel Daum: 17 juni 2013 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Achergrondinformaie 3 2.1 He geij.................................

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO 2015

Correctievoorschrift VWO 2015 Correcievoorschrif VWO 205 ijdvak wiskunde C (pilo) He correcievoorschrif besaa ui: Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor

Nadere informatie

Aandacht voor allochtone studenten in het hoger onderwijs

Aandacht voor allochtone studenten in het hoger onderwijs Aandach voor allochone sudenen in he hoger onderwijs Inhoudsopgave Samenvaing en conclusies 5 1 Inleiding 15 1.1 Achergrond van he onderzoek 15 1.2 Opze van he onderzoek 16 1.3 Analyse van de nonrespons

Nadere informatie

Lean IT: hype of volgend niveau?

Lean IT: hype of volgend niveau? procesverbeering Op naar groere klanevredenheid me Lean IT Lean IT: hype of volgend niveau? De Lean-filosofie is succesvol gebleken in de producieindusrie en lijk op he eerse gezich ook direc oe e passen

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholingsuitgaven

Studiekosten of andere scholingsuitgaven 12345 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing IB 266-1T02FD (2464) Sudiekosen of andere scholingsuigaven Volgde u in een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Dan mag u de uigaven

Nadere informatie

Overzicht. Inleiding. Classificatie. NP compleetheid. Algoritme van Johnson. Oplossing via TSP. Netwerkalgoritme. Job shop scheduling 1

Overzicht. Inleiding. Classificatie. NP compleetheid. Algoritme van Johnson. Oplossing via TSP. Netwerkalgoritme. Job shop scheduling 1 Overzich Inleiding Classificaie NP compleeheid Algorime van Johnson Oplossing via TSP Newerkalgorime Job shop scheduling 1 Inleiding Gegeven zijn Machines: M 1,,..., M m Taken: T 1, T 2,... T n Per aak

Nadere informatie

digitale signaalverwerking

digitale signaalverwerking digiale signaalverwerking deel 2: sampling en digiale filerechniek Hoewel we de vorige keer reeds over he samplen van signalen gesproken hebben, komen we daar nu op erug, om de ermee samenhangende effecen

Nadere informatie

Studiekosten en andere scholings uitgaven

Studiekosten en andere scholings uitgaven bij aangife inkomsenbelasing 20 IB 266-1TFD (2576) Sudiekosen en andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen voor een EVCprocedure (Erkenning

Nadere informatie

Toelichting Hoe gebruikt u deze toelichting? Correspondentieadres Wat is een schenking? Voor meer ontvangers samen aangifte doen

Toelichting Hoe gebruikt u deze toelichting? Correspondentieadres Wat is een schenking? Voor meer ontvangers samen aangifte doen 2011 Toeliching Aangife schenkbelasing Di is een oeliching bij he formulier Aangife schenkbelasing. Deze oeliching besaa ui vier onderdelen: A Algemene informaie over de schenkbelasing B Uileg bij de vragen

Nadere informatie

Hogerbeetsstraat 18-B. 3039 XJ Rotterdam. Vraagprijs: 220.000 k.k. Woonbron Makelaars. woonoppervlakte 100 m2 3 slaapkamers te koop

Hogerbeetsstraat 18-B. 3039 XJ Rotterdam. Vraagprijs: 220.000 k.k. Woonbron Makelaars. woonoppervlakte 100 m2 3 slaapkamers te koop Hogerbeessraa -B 303 XJ Roerdam woonoppervlake 100 m 3 slaapkamers e koop Vraagprijs: 0.000 k.k. Woonbron Makelaars info@woonbronmakelaars.nl 010-0 00 www.woonbronmakelaars.nl Kenmerken Locaie Energie

Nadere informatie

Informatie over. Praktijkonderwijs

Informatie over. Praktijkonderwijs Informaie over Prakijkonderwijs Colofon Een uigave van he dr. Alea Jacobs College in Hoogezand 2009 Teks: Henk Blik Foografie: Sigh-by-Sie Layou: Jeroen de Jonge Drukkerij: Reinier van der Kooi Oplage:

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholings uitgaven

Studiekosten of andere scholings uitgaven 20 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing 20 Sudiekosen of andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen voor een EVCprocedure

Nadere informatie

Blok 1 - Vaardigheden

Blok 1 - Vaardigheden 6 Blok - Vaardigheden Blok - Vaardigheden Exra oefening - Basis B-a Bij abel A zijn de facoren achereenvolgens 8 : = 6 ; 08 : 8 = 6 en 68 : 08 = 6. Bij abel A is sprake van exponeniële groei. Bij abel

Nadere informatie

Gebruiksvriendelijke compiler voor het onderwijs

Gebruiksvriendelijke compiler voor het onderwijs Helium moe funcioneel programmeren onderseunen Gebruiksvriendelijke compiler voor he onderwijs Foumeldingen van compilers zijn vaak moeilijk e inerpreeren. Om he programmeeronderwijs e verbeeren word aan

Nadere informatie

Gebouwautomatisering. Science Park. Drie gebouwen, één systeem, of toch niet?

Gebouwautomatisering. Science Park. Drie gebouwen, één systeem, of toch niet? Gebouwauomaisering WKO Amserdam Science Park Drie gebouwen, één syseem, o och nie? B+U 2 2014 33 In de bouw is men gewend e wheelen en e dealen binnen besaande siuaies. Zo ook was he geval bij de realisaie

Nadere informatie

Studiekosten en andere scholings uitgaven

Studiekosten en andere scholings uitgaven 20 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing 20 IB 266-1T12FD (2576) Sudiekosen en andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen

Nadere informatie

Voorwoord. nuoktober. 1 Voorwoord voorzitter pensioenfonds. 2 Update van de financiële positie. 3 Eerste baan?

Voorwoord. nuoktober. 1 Voorwoord voorzitter pensioenfonds. 2 Update van de financiële positie. 3 Eerste baan? acuele informaie voor alle deelnemers, gewezen deelnemers en gepensioneerden van he pensioenfonds o Voorwoord nuoober Veel pensioenfondsen vereren in zwaar weer door de financiële crisis, vooral door de

Nadere informatie

lsolatieboxen met of zonder sluis?

lsolatieboxen met of zonder sluis? lsolaieboxen me of zonder sluis? Modelonderzoek naar he risico voor kruisinfecies bij verschillende bouwkundige onwerpen voor een medium-care verpleegafdeling in he Wilhelmina Kinderziekenhuis e Urech

Nadere informatie

Lees deze bijsluiter op een rustig moment aandachtig door, ook als dit geneesmiddel al eerder aan u werd toegediend. De tekst kan gewijzigd zijn.

Lees deze bijsluiter op een rustig moment aandachtig door, ook als dit geneesmiddel al eerder aan u werd toegediend. De tekst kan gewijzigd zijn. I B2.4. Onwerp van de bijsluier voor HepBQuin Informaie voor de paiën Lees deze bijsluier op een rusig momen aandachig door, ook als di geneesmiddel al eerder aan u werd oegediend. De eks kan gewijzigd

Nadere informatie

1 Opening, mededelingen en vaststelling agenda & ingekomen stukken

1 Opening, mededelingen en vaststelling agenda & ingekomen stukken Voebalvereniging Noordwijk Posbus 130 2200 AC Noordwijk www.vvnoordwijk.nl besuur@vvnoordwijk.nl (Concep) Verslag; Algemene ledenvergadering van 21 november 2013 De agenda; 1 Opening, mededelingen en vasselling

Nadere informatie

Horeca Starterskrant

Horeca Starterskrant Horeca Sarerskran 04 Als leerbedrijf zelf uw personeel opleiden 06 Succes zi in de ondernemer in regels, vergunningen en subsidies 08 Wegwijs maak u een goede kans bij de bank 16 Zó een uigave van 02 SVH

Nadere informatie

Horeca Starterskrant

Horeca Starterskrant Horeca Sarerskran 04 Als leerbedrijf zelf uw personeel opleiden 06 Succes zi in de ondernemer in regels, vergunningen en subsidies 08 Wegwijs maak u een goede kans bij de bank 16 Zó een uigave van 02 SVH

Nadere informatie

In dít artike] wordt ingegaan op ontwikkelingen in de informatie technologie (IT) en de consequenties die dit heeft voor

In dít artike] wordt ingegaan op ontwikkelingen in de informatie technologie (IT) en de consequenties die dit heeft voor Sae of he ar van securiy echnologie nvloed van veranderingen in de infornøie eclnologie op beveiliging Àueur: ir. Paul Overbeek Fysisch en Elekronísch Laboraoriu n - TNO Posbus 96864, 2509,JG Den Haag

Nadere informatie

Salarisschaal: LC Werkterrein: Onderwijsproces -> Leraren. Salarisschaal: LB. Werkterrein: Onderwijsproces -> Leraren Activiteiten: Beleids- en

Salarisschaal: LC Werkterrein: Onderwijsproces -> Leraren. Salarisschaal: LB. Werkterrein: Onderwijsproces -> Leraren Activiteiten: Beleids- en Leraar basisonderwijs LA Leraar basisonderwijs LB Leraar speciaal (basis)onderwijs LB Leraar speciaal (basis)onderwijs LC Salarisschaal: LA Salarisschaal: LB Salarisschaal: LB Salarisschaal: LC Werkerrein:

Nadere informatie

Geen enkel lakproces is gelijk aan andere systemen.

Geen enkel lakproces is gelijk aan andere systemen. My of i l er ec hni eki n er na i ona l T : +31( 0) 481461191 E : i nf o@my ogend. c om W: www. my ogend. c om Pos a dr es Wi l l em Al e x a nder s r a a 23c 6691E EGend Geen enkel lakproces is gelijk

Nadere informatie

Stappenplan. Winning Aardwarmte voor Glastuinbouw. Ammerlaan Grond & Hydrocultuur VOF. Voor een krachtige klimaatneutrale glastuinbouw.

Stappenplan. Winning Aardwarmte voor Glastuinbouw. Ammerlaan Grond & Hydrocultuur VOF. Voor een krachtige klimaatneutrale glastuinbouw. December 2013 Sappenplan Winning Aardwarme voor Glasuinbouw Rik van den Bosch: Ben Flipse: Radboud Vorage: Vleesomaenbedrijf A+G van den Bosch Ammerlaan Grond & Hydroculuur VOF GreenhouseGeoPower 1 Voor

Nadere informatie

2.4 Oppervlaktemethode

2.4 Oppervlaktemethode 2.4 Opperlakemehode Teken he --diagram an de eenparige beweging me een snelheid an 10 m/s die begin na 2 seconden en eindig na 4 seconden. De afgelegde weg is: =. (m/s) In he --diagram is de hooge an de

Nadere informatie

Screen. Voordelen van de fusie zoveel mogelijk benutten. mei 2010. Highlights

Screen. Voordelen van de fusie zoveel mogelijk benutten. mei 2010. Highlights Screen mei 2010 Voordelen van de fusie zoveel mogelijk benuen Voor u lig he nieuwe magazine Screen van Bevolkingsonderzoek Zuid-Wes. In di magazine willen we de parijen die bij he bevolkingsonderzoek naar

Nadere informatie

Integratiepracticum III

Integratiepracticum III Inegraiepracicum III Casus I Projecevaluaie Irrigaie landbouwgronden in Ruriania Bas Beerenhou (556622) & Cliff Voeelink (554506) Deadline casus I: 2 januari 2007 TR2 Inleiding Er zijn een hoop derdewereldlanden.

Nadere informatie

Een nieuwe model van bekostigen van Shared Services

Een nieuwe model van bekostigen van Shared Services Een nieuwe model van bekosigen van Shared Services Thierry Bruyneel Harold den Heijer Agenda Inroducie Rene Burgler 5 min Inroducie B&M 5 min The sripped down problem Succes facoren Discovery our van de

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 - Formules voor groei

Hoofdstuk 2 - Formules voor groei Moderne wiskunde 9e ediie Havo A deel Uiwerkingen Hoofdsuk - Formules voor groei bladzijde 00 V-a = 08, ; 870 08, ; 70 0, 8; 60 00 00 870 70 08,, gemiddeld 0,8 b De beginhoeveelheid is 00 en de groeifacor

Nadere informatie

CONVE NANT KI N DEROPVANG EN ONDERWIJS

CONVE NANT KI N DEROPVANG EN ONDERWIJS CONVE NANT K N DEROPVANG EN ONDERWJS { ( ì 'h!\ irl Ëf \- 'v 1, û \ e a i '.* L(l. ìli-, \ i, ù. * qr 'L,i /,! 2. \ al> - ç Di convenan beschrijf de samenwerkingsafspraken ussen de aanbieders van Kinderopvang

Nadere informatie

OVERZICHT. De Raad 09-12-2014 Aanvang: 19:00. Vermeerzaal 1.03. Tijd. Molendijkzaal 0.01. Raadzaal 1.02. Het Plein 19:00

OVERZICHT. De Raad 09-12-2014 Aanvang: 19:00. Vermeerzaal 1.03. Tijd. Molendijkzaal 0.01. Raadzaal 1.02. Het Plein 19:00 OVERZICHT De Raad 0--0 anvang: :00 Tijd Raadzaal.0 Molendijkzaal 0.0 Vermeerzaal.0 He Plein :00 :0 Tweerichingenvarian omgeving Kersenbaan vrz: Dijkserhuis pfh: Buijelaar secr: Bongers Onwikkeling groenvisie

Nadere informatie

Onderzoek naar waarschuwingsniveaus voor de dekkingsgraad op marktwaardebasis

Onderzoek naar waarschuwingsniveaus voor de dekkingsgraad op marktwaardebasis Onderzoek naar waarschuwingsniveaus voor de dekkingsgraad op markwaardebasis Jasper Holke Klein Juni 2009 Vrije Universiei Faculei der Exace Weenschappen Sudieriching Bedrijfswiskunde en Informaica De

Nadere informatie

Leveringsvoorwaarden voor werken van beeldende kunst Beroepsvereniging van Beeldende Kunstenaars BBK Amsterdam

Leveringsvoorwaarden voor werken van beeldende kunst Beroepsvereniging van Beeldende Kunstenaars BBK Amsterdam Leveringsvoorwaarden voor werken van beeldende kuns Beroepsvereniging van Beeldende unsenaars BB Amserdam Gedeponeerd er griffie van de Arrondissemens-Rechbank e Amserdam d.d. 23-6-1983 onder nummer 174/1983

Nadere informatie

2 Les- en leerstofopbouw

2 Les- en leerstofopbouw 2 Les- en leersofopbouw 2.7 Didacische benaderingen 2.7.7 Acierende werkormen Peer Dekkers & Wim Sonneeld Inleiding Toen u he in de klas uilegde snape ik he helemaal, maar oen ik he huis zelf ging proberen

Nadere informatie

Voorwoord. Editie november 2013

Voorwoord. Editie november 2013 Ediie november 2013 Voorwoord Als eerse kijk ik erug op winig jaar voorzierschap Zichenburg-Kerkeuinen en laer Dekkershoek. Ik kan me nog herinneren da er beselauo s op ons bedrijvenerrein sonden van aannemers,

Nadere informatie

Gebruik van condensatoren

Gebruik van condensatoren Gebruik van condensaoren He spanningsverloop ijdens he laden Als we de schakelaar s sluien laden we de condensaor op. De condensaorspanning zal oenemen volgens een exponeniële funcie en de spanning over

Nadere informatie

Bestemmingsplan Broek op Langedijk V A S T G E S T E L D

Bestemmingsplan Broek op Langedijk V A S T G E S T E L D Besemmingsplan Broek op Langedijk V A S T G E S T E L D Besemmingsplan Broek op Langedijk VASTGESTELD Inhoud Toeliching + bijlagen Regels + bijlagen Verbeelding juni 01 Projecnummer 1.00..0.0 O v e r z

Nadere informatie

Niet door de overheid bekostigde ICT-hogescholen in Nederland: een toekomstperspectief

Niet door de overheid bekostigde ICT-hogescholen in Nederland: een toekomstperspectief Nie door de overheid bekosigde ICT-hogescholen in Nederland: een oekomsperspecief Landelijke Sinds AMBI nie meer besaa, onbreek he de Nederlandse afsemming ICT-secor aan een richinggevend, onafhankelijk

Nadere informatie

--- thuis voor elk talent --- Schoolgids 2015-2016

--- thuis voor elk talent --- Schoolgids 2015-2016 --- huis voor elk alen --- Schoolgids 2015-2016 Schoolgids Camminghaschool Schooljaar 2015 2016 1 WELKOM bij ons op school Wij zijn een school waar ieders alen opimaal de ruime krijg en we saan open voor

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO 2014

Correctievoorschrift VWO 2014 Correcievoorschrif VWO 04 ijdvak nauurkunde He correcievoorschrif besaa ui: Regels voor de beoordeling Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor de beoordeling

Nadere informatie

Lans Bovenberg, Roel Mehlkopf en Theo Nijman Techniek achter persoonlijke pensioenrekeningen in de uitkeringsfase. Netspar OCCASIONAL PAPERS

Lans Bovenberg, Roel Mehlkopf en Theo Nijman Techniek achter persoonlijke pensioenrekeningen in de uitkeringsfase. Netspar OCCASIONAL PAPERS Nespar OCCASIONAL PAPERS Lans Bovenberg, Roel Mehlkopf en Theo Nijman Techniek acher persoonlijke pensioenrekeningen in de uikeringsfase Techniek acher persoonlijke pensioenrekeningen in de uikeringsfase

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Rust en beweging

Hoofdstuk 1: Rust en beweging Hoofdsuk 1: Rus en beweging 1.1 Rus en beweging zijn relaief Ten opziche van he vlieguig is de passagier in................................................ Ten opziche van he aardoppervlak is he vlieguig

Nadere informatie

Deel 2. Basiskennis wiskunde

Deel 2. Basiskennis wiskunde Deel 2. Basiskennis wiskunde Vraag 26 Definieer de funcie f : R R : 7 cos(2 ). Bepaal de afgeleide van de funcie f in he pun 2π/2. (A) f 0 ( 2π/2) = π (B) f 0 ( 2π/2) = 2π (C) f 0 ( 2π/2) = 2π (D) f 0

Nadere informatie