Testgedreven projectvoering

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Testgedreven projectvoering"

Transcriptie

1 esen Tesgedreven projecvoering Uiloop en budgeoverschrijding voorkomen In veel i-projecen worden fouen in requiremens en documenaie pas bij de esvoorbereiding ondek. Di is duur omda de fouen pas laa in he rajec worden gevonden. De aueurs beschrijven hoe me behulp van esen fouen eerder kunnen worden gevonden om uiloop en budgeoverschrijding e voorkomen. Jan Jaap Cannegieer en Cornell Heuink 1. In sommige publicaies worden onwikkelaars aangeduid als consrucief en esers als desrucief (MacConnell, 2004). Ondanks he fei da in de genoemde publicaie word geseld da desrucief in de conex van een i-projec een goede, waardevolle eigenschap is die in he projec aanwezig moe zijn om he projec succesvol af e ronden, word deze formulering door de aueurs nie gebruik vanwege de negaieve associaie me he woord desrucief. Bij diverse projecen komen onvolledigheden, onvolkomenheden en onduidelijkheden in requiremens en funcionele documenaie pas boven afel bij de esvoorbereiding. Op zichzelf is he nauurlijk goed da esers deze fouen vinden, maar he is ook duur omda deze fouen laa in he rajec gevonden worden. Vooral bij uibeseding kunnen de gevolgen van laa gevonden fouen ernsige consequenies hebben. Wanneer de essraegie vóór de onwerpfase en de esvoorbereiding vóór de word geposiioneerd, worden deze fouen eerder gevonden. Op deze manier worden uiloop en budgeoverschrijding voorkomen, wa merkbaar bijdraag aan he projecsucces, vooral bij uibeseding. Dure fouen In i-projecen zijn verschillende inhoudelijke rollen e onderkennen, in groe lijnen onwerpers, onwikkelaars en esers. He blijk da esers duidelijk anders naar requiremens en funcionele documenaie kijken dan onwerpers en onwikkelaars. De laase wee zijn gerich op he realiseren van oplossingen, acivieien waarbij een beroep word gedaan op de creaiviei en inveniviei. Tesers zijn veel meer gerich op de juisheid en eenduidigheid. 1 Bij onjuisheden of onduidelijkheden zoek de onwerper of onwikkelaar naar een oplossing binnen de gegeven kaders, een eser zorg ervoor da eers de onduidelijkheden en onjuisheden worden herseld. Deze andere inselling van esers leid eroe da ze fouen vinden, da is ook hun werk. Helaas zijn fouen in requiremens en funcionele documenaie fouen die vroeg in he rajec zijn gemaak. Fouen die vroeg in een projec worden gemaak maar pas laa in he projec worden gevonden, zijn relaief duur (zie figuur 1). Ui onderzoek blijk da 45 procen van de fouen die gemaak worden ijdens i-projecen, afkomsig is ui de fasen requiremens en onwerp (NIST, 2002). De eraan gerelaeerde herselwerkzaamheden leiden over he algemeen o ongeplande uiloop en bijbehorende budgeoverschrijding. Di leid nogal eens o he verwij in de riching van he eseam da zij uilopen. Onerech, esen op zichzelf kos nie veel ijd, de fouen kosen veel ijd. Een fou vinden beeken namelijk conroleren of he geen esfou is, bevinding aanmaken, hersellen en heresen. Bij nieuwbouw- en onderhoudsprojecen die uigevoerd worden door een inerne i-afdeling is he in een laa sadium vinden van fouen lasig en duur, bij uibeseding kan he desasreus zijn. He principe garbage-in is garbage-ou gaa bij uibeseding nog serker op dan bij syseemon- 32

2 Samenvaing Bijna de helf van de fouen die worden gemaak ijdens i-projecen, word gemaak ijdens de requiremens- en onwerpfase. Veel van die fouen worden gevonden door esers, me als gevolg hoge herselkosen. Di leid o ongeplande uiloop en budgeoverschrijding. Wanneer de essraegie vóór de onwerpfase en de esvoorbereiding vóór de word geposiioneerd, worden deze fouen eerder gevonden relaieve kosen analyse onwerp code es es & accepaie onderhoud d sadium hersel specificaiefouen Figuur 1. Relaieve kosen om specificaiefouen e hersellen (Sassenburg, 2002) wikkeling door een inerne afdeling projecen. Medewerkers van een eigen syseemonwikkelafdeling hebben over he algemeen relaief veel businesskennis. Daarom val he deze medewerkers eerder op da ies nie goed is. Daarnaas is he vereise deailniveau van de requiremens en de funcionele specificaies lager. Van een Indiase programmeur mag echer nie verwach worden da hij of zij onze belasingregels of hypoheeksooren ken. Daarnaas heef de organisaie aan wie uibeseed word geen belang bij he consaeren en rapporeren van onjuisheden of onduidelijkheden. Di leid namelijk, hoe je he wend of keer, alijd o druk op budge of ijdslijnen en dus o he openbreken van conracen. Bij uibeseding vind de accepaiees pas na de oplevering plaas, Tesgedreven projecvoering versus es driven developmen He idee van he eers opsellen van de esgevallen voorda me de bouw word begonnen, is de gedache acher es driven developmen (dd; Asels, 2003), ook wel aangeduid als exreme esing (Crispin & House, 2003). Tdd kom ui de agile syseemonwikkeling. Bij dd moeen de bouwers eers hun esgevallen voor de unies maken; auomaiseren voorda ze gaan programmeren. De gedache hieracher is da de bouwer door eers esgevallen e maken beer inzich krijg in de maerie en daardoor beere sofware maak. Daarnaas blijk de bouwer zijn unies beer e doen bij he oepassen van dd, waardoor de kwaliei van de sofware beer word. Bij dd is he uigangspun da geauomaiseerde esscrips worden gemaak. He voordeel is da de esuivoering bijzonder weinig ijd kos, wa de doorloopijd en goede kom. Bij esgedreven projecuivoering is di ook gerach maar di bleek nie mogelijk. Tools voor he geauomaiseerd funcioneel esen zijn gebaseerd op applicaies me een userinerface. Geauomaiseerde esscrips bij uniess, zoals bij dd, zijn geprogrammeerd. Me de opkoms van geauomaiseerde esalen zoals TTCN-3 (Willcock e.a., 2005) kan he funcioneel esen in de oekoms mogelijk ook worden geauomaiseerd zonder userinerface. Di kom dan de doorloopijd bij he oepassen van esgedreven projecvoering en goede. 33

3 esvoorbereiding esen requiremensonwikkeling essraegie onwerp esvoorbereiding esuivoering a radiionele samenhang waardoor he kwaad al lang geschied is. In besaande esmehoden zoals TMap (Pol, Teunissen & Van Veenendaal, 1999), ISTQB (ISTQB, 2005; ook bekend als ISEB) en TesFrame (Buwalda, Janssen & Pinkser, 2001) word een onderscheid gemaak ussen he opsellen van de esplanning waarin onder andere de essraegie word geformuleerd, de esvoorbereiding waarin de esgevallen en esscrips worden opgeseld en de esuivoering waarin de ess worden uigevoerd. Uigangspun bij al deze mehoden is da de essraegie word opgeseld als de funcionele specificaies worden gemaak en de esvoorbereiding plaasvind ijdens de bouw. Als we de besaande mehoden dus oepassen zoals ze beschreven zijn, blijf he zo da fouen die vroeg in he rajec gemaak worden, voor een groo gedeele pas laa gevonden worden, me alle gevolgen van dien. Tesgedreven projecvoering He inzich da esers goed zijn in he vinden van fouen in requiremens of funcionele documenaie heef eroe geleid da bij menig projec de essraegie direc na he afronden van de requiremens word opgeseld en de esgevallen direc na he afronden van de funcionele documenaie (zie figuur 2). Een eis die vaak aan requiremens word geseld, is da eenduidig kan worden vasgeseld of aan de requiremens is voldaan. Me andere woorden, da de requiremens zijn geformuleerd in de vorm van meebare accepaiecrieria. Als de requiremens me een zodanige diepgang zijn uigewerk da er een essraegie op kan worden gebaseerd, zijn ze voldoende meebaar. Wanneer de esers eers hun esgevallen maken op basis van de funcionele specificaies, worden deze specificaies zodanig inensief gebruik da onjuisheden of onduidelijkheden vrijwel zeker aan he lich komen. Nie alleen de groe, voor de hand liggende fouen worden gevonden, ook dieperliggende fouen komen boven waer. Beide b requiremensonwikkeling essraegie onwerp samenhang bij esgedreven projecvoering esuivoering Figuur 2: Samenhang syseemonwikkeling en esen acivieien op de genoemde momenen uivoeren heef een effec op de planning van he projec; de onwerpfase begin nie voorda de essraegie is opgeseld en de fase begin ook nie voorda de esgevallen zijn gemaak. Di principe word in de prakijk aangeduid als esgedreven projecvoering, hegeen zichbaar is in figuur 2b. Voor- en nadelen He groose voordeel van de esgedreven projecvoering is da de eser eerder fouen vind, die direc kunnen worden opgelos. Hierdoor neem de kwaliei van de specificaies aanzienlijk oe voorda he syseem word gerealiseerd. He gevolg hiervan is da minder fouen laer in he rajec worden gevonden, wa leid o minder ongeplande uiloop. Ui de ervaring van SYSQA bij he oepassen van esgedreven projecvoering blijk da de van he syseem in één keer goed gaa. Er zijn minder bevindingen, minder herselwerkzaamheden en minder esronden. De oegezegde»tesgedreven projecvoering zorg ervoor da de eser eerder fouen vind«ijdslijnen worden gehaald en er is sprake van weinig o geen budgeoverschrijding. To nu oe is esgedreven projecvoering vooral oegepas bij uibeseding. Bij een organisaie waar esgedreven projecvoering bij een drieal uibesedingsrajecen werd oegepas, zijn deze rajecen merkbaar succesvoller verlopen. Als gevolg van 34

4 he onbreken van voldoende meegegevens is di nie kwaniaief e onderbouwen. Daarnaas onsaa bij he oepassen van esgedreven projecvoering bij uibeseding nog een ineressane mogelijkheid o kosenbesparing. Bij uibeseding kunnen de esgevallen aan de uibesedingsparner worden gegeven me de boodschap da de sofware aan die esgevallen dien e voldoen. Hierdoor word de esuivoering gedaan door de uibesedingsparner. Overigens blijken deze uibesedingsparners hier ook blij mee e zijn: zij besparen op hun esvoorbereidingskosen en worden na oplevering minder o nie geconfroneerd me fouen die herseld moeen worden. De uibesedende organisaie hoef er alleen op oe e zien da de es juis en volledig word uigevoerd. Di kan door mee e kijken of seekproefsgewijs de es e herhalen. He nadeel waardoor diverse organisaies nog huiverig zijn voor he oepassen van esgedreven projecvoering is da de geplande doorloopijd van he projec oeneem. Als pas me he onwerpen mag worden begonnen als de essraegie is opgeseld en pas me de word begonnen nada de esgevallen zijn opgeseld, heef di een merkbaar effec op de planning. Vanui de wens projecen in een zo kor mogelijke ijd e realiseren is he nie eenvoudig organisaies e overuigen da esgedreven projecvoering juis ijd oplever doorda ongeplande uiloop word voorkomen. Hier doe zich he dilemma voor da he opsellen van de essraegie en he opsellen van de esgevallen wel gepland word en uiloop nie. Alleen organisaies waar onlangs een belangrijk projec, bijvoorbeeld een uibeseding, is gesrand of me veel uiloop en budgeoverschrijding is afgerond, saan open voor esgedreven projecvoering. Deze organisaies ervaren esgedreven projecvoering als he zoe na he zuur. Prakische invulling Hoe kan esgedreven projecvoering he bese prakisch worden ingerich? He lijk voor de hand e liggen om een esmanager gedurende he hele projec mee e laen lopen en bij de esvoorbereiding en de esuivoering esers in e schakelen. Waar echer voor gewaak moe worden, is da de esmanager voorda de requiremens opgeseld zijn bij he projec word berokken. De requiremens dienen van een zodanige kwaliei e zijn da ze zelfverklarend zijn; zonder da je aanwezig ben gewees bij vooronderzoeken, impacanalyses en workshops dienen ze helder en eenduidig e zijn. Di kan alleen beoordeeld worden door iemand die nie bij deze vooronderzoeken, impacanalyses en workshops is gewees. De esmanager dien dus, als hij degene is die de essraegie opsel, pas erbij berokken e worden als de requiremens klaar zijn. De esmanager kan wel als een soor kwalieismanager voor he opsellen van de requiremens eisen formuleren waar de requiremens aan moeen voldoen. De esers dienen ook nie e vroeg berokken e worden bij he opsellen van de funcionele documenaie en derhalve egen he einde van deze fase in e sromen. Pas dan kunnen de esers zich een onbevooroordeeld beeld van de specificaies vormen. Bij esgedreven projecvoering is e veel kennis een beperking. Bij he convenioneel gesrucureerd esen is een van de eisen aan esscrips da deze herbruikbaar zijn, iemand anders dan degene die he esscrips heef opgeseld, moe he kunnen uivoeren. De reden hiervoor is da bij nieuwe releases andere gebruikers of esers gebruik moeen kunnen maken van de oude esscrips. In de prakijk word vaak in beperke mae aan deze eis voldaan. He persoonsonafhankelijk opsellen van esscrips kos meer ijd en in eerse insanie is di Tesgedreven projecvoering en reviews He inzich da he eerder vinden van fouen uiloop en budgeoverschrijding voorkom, is nie nieuw. Er zijn inmiddels ook mehoden voor he definiëren en borgen van de kwaliei ijdens de projecuivoering (Cannegieer, 2001). Een belangrijk onderdeel van deze mehoden is he uivoeren van ussenijdse reviews zoals collegiale reviews, srucured walkhroughs en inspecies. Bij dergelijke acivieien word de kwaliei van ussenproducen beoordeeld en worden gevonden fouen zo dich mogelijk bij de bron herseld. Hoewel de voordelen van deze mehoden onomsreden zijn (Gilb & Graham, 1993; Rico, 2002), zijn ze nie waerdich. Een serieus risico van deze kwalieisreviews is da e veel fouen nie worden gevonden doorda de reviewers de producen me onvoldoende diepgang reviewen. Door ijdsdruk en onvoldoende aandach voor de reviews worden de ussenproducen globaal doorgelezen en worden alleen de fouen die eenvoudig e vinden zijn gevonden. De eser vind de minder eenvoudig e vinden fouen echer wel omda hij of zij diep de documenaie in moe en er acief mee aan de slag gaa. 35

5 esen nie ech noodzakelijk omda de eerse es vaak door een en dezelfde eser word voorbereid en uigevoerd. De nadelen van de beperke herbruikbaarheid worden dan nog nie gevoeld. Bij esgedreven projecvoering is de herbruikbaarheid van esscrips echer essenieel. Per definiie zi er ussen esvoorbereiding en esuivoering de nodige ijd, als deze acivieien al door hezelfde eam worden gedaan. He is dus heel wel denkbaar da de es helemaal nie word uigevoerd door degene die hem heef opgeseld. Daarom dien bij esgedreven projecvoering nog serker op herbruikbaarheid van esscrips gesuurd e worden. Conclusie Bijna de helf van de fouen die gemaak worden ijdens i-projecen, word gemaak ijdens de requiremens- en onwerpfase (NIST, 2002). Veel van die fouen worden gevonden door esers, me als gevolg hoge herselkosen. Di leid weer o ongeplande uiloop en budgeoverschrijding. He word ijd da we de vaardigheid van esers om fouen e vinden en bae van he projec gaan gebruiken door ze de kwaliei van ussenproducen e laen beoordelen voorda deze producen verder worden verwerk. Op die manier worden esers meer de borgers van kwaliei dan de brengers van slech nieuws. Lierauur Asels, D. (2003). Tes-driven developmen, a pracical guide. Pearson Educaion. Buwalda, H., D. Janssen & I. Pinkser (2001). TesFrame. Sdu Uigevers. Cannegieer, J.J. (2001). Kwalieiszorg in ICT-projecen. Sdu Uigevers. Crispin, L. & T. House (2003). Tesing exreme programming. Pearson Educaion. Gilb, T. & D. Graham (1993). Sofware Inspecions. ISTQB (Inernaional Sofware Tesing Qualificaions Board) (2005). Cerified Teser Foundaion Level Syllabus (ook bekend als ISEB Foundaion). Version MacConnell, S. (2004). Code complee. Microsof Press. NIST (2002). The Economic Impacs of Inadequae Infrasrucure for Sofware Tesing. Pol, M., R. Teunissen & E. van Veenendaal (1999). Tesen volgens TMap. Tuein Nolhenius. Rico, D.F. (2002). How o esimae ROI for Inspecions, PSP, TSP, SW-SMM, ISO 9000 and CMMI. Spider Koerier, sepember. Sassenburg, J.A. (2002). Sofware Engineering van ambach naar professie of he huis in de bergen. Tuein Nolhenius. Willcock, C. e.a. (2005). An Inroducion o TTCN-3. Wiley. Jan Jaap Cannegieer is adjunc-direceur van SYSQA, een onafhankelijke organisaie gespecialiseerd in kwalieismanagemen en esen en (mede)aueur van de boeken Kwalieiszorg in ICT-projecen, Sofware process improvemen en De kleine CMM. Cornell Heuink is fieldmanager van SYSQA. 36

Testen aan de voorkant

Testen aan de voorkant esen als kriische Tesen aan de voorkan Opimaal rendemen halen ui s De meese organisaies zien esen als noodzakelijke en effecieve maaregel om de kwaliei van sysemen e bepalen en fouen erui e halen voorda

Nadere informatie

Master data management

Master data management meadaa Maser daa Aanpak voor opzeen van maserdaa-programma De kwaliei van de oenemende hoeveelheid daa in ondernemingen is van groo belang. Om die kwaliei e waarborgen kan maser daa worden oegepas. De

Nadere informatie

Softwarearcheologie als basis voor strategie

Softwarearcheologie als basis voor strategie sofware legacy Besuurlijke grip op sofware Sofwarearcheologie als basis voor sraegie Als he managemen grip wil krijgen op de sofware binnen de organisaie, kan onderzoek door onafhankelijke expers uikoms

Nadere informatie

Transparantie: van bedreiging tot businessmodel

Transparantie: van bedreiging tot businessmodel rends Impac op organisaie en informaievoorziening Transparanie: van bedreiging o businessmodel Transparanie is een rend die zowel in he bedrijfsleven als in de publieke secor langzaam maar zeker in krach

Nadere informatie

haarlemmerolie van de IT? Tobias Kuipers en Per John

haarlemmerolie van de IT? Tobias Kuipers en Per John Complexiei onder conrole, kosen inzichelijk? Naar een diensbare Gezien de populariei van is he goed eens erug e gaan naar de basis en e kijken naar wa SOA eigenlijk is, wa de redenen zijn om he in e voeren,

Nadere informatie

Evolueren met portfoliomonitoring

Evolueren met portfoliomonitoring sofware-engineering Evolueren me porfoliomonioring Toolki analyseer en visualiseer sofwaresysemen Door gebrek aan inzich beschouwen bedrijven hun sofwareporfolio vaak als weerbarsige en onbeheersbare doos

Nadere informatie

Ernst de Boer en Albert Kleinjan

Ernst de Boer en Albert Kleinjan archiecuur verzekeringen Inernaionale afsemming archiecuur noodzakelijk Archiecuurimpac van rends in de verzekeringswereld In de voorbije jaren is archiecuur vaak synoniem geworden aan beheersing : conroleren

Nadere informatie

Wat is een training? Het doel van een trainingssessie is om met het team en de spelers vastgestelde doelstellingen te bereiken.

Wat is een training? Het doel van een trainingssessie is om met het team en de spelers vastgestelde doelstellingen te bereiken. Wa is een raining? He doel van een rainingssessie is om me he eam en de spelers vasgeselde doelsellingen e bereiken. De doelselling van de raining bepaal de inhoud van de rainingssessie. De keuze van de

Nadere informatie

software Architectuur en dynamiek van productsoftware Architectuur productsoftware ontwikkelt evolutionair architectuur

software Architectuur en dynamiek van productsoftware Architectuur productsoftware ontwikkelt evolutionair architectuur archiecuur sofware Archiecuur producsofware onwikkel evoluionair Archiecuur en dynamiek van producsofware Producsofwareonwikkeling ken een voorgeschreven dynamiek waarin produc- en procesverbeeringen een

Nadere informatie

Multidisciplinair veranderen

Multidisciplinair veranderen archiecuur Innovaief simuleer he verandervermogen Mulidisciplinair veranderen Zorgverzekeraars hebben voordurend e maken me veranderingen in regelgeving en producen. Di vereis een goede afsemming ussen

Nadere informatie

Tuinstijlen. Tuinstijlen. Het ontstaan van tuinstijlen. Formele tuinstijl. Informele tuinstijl. Moderne tijd

Tuinstijlen. Tuinstijlen. Het ontstaan van tuinstijlen. Formele tuinstijl. Informele tuinstijl. Moderne tijd Tuinsijlen Tuinsijlen He aanleggen van een uin word voorafgegaan door he maken van een uinonwerp. Om de uin o een geheel e maken moe u in he onwerp rekening houden me een bepaalde uinsijl. Door allerlei

Nadere informatie

Een risico- en kostengedreven aanpak voor architectuur

Een risico- en kostengedreven aanpak voor architectuur Een risico- en kosengedreven aanpak voor archiecuur Risico- en kosenmanagemen als primair businessdoel Archiecuur is e beschouwen als een discipline die gedreven word door risico s en kosen. Risico- en

Nadere informatie

De Knaakbaak. Het begrotingsprogramma van Het Digitale Huis

De Knaakbaak. Het begrotingsprogramma van Het Digitale Huis De Knaakbaak He begroingsprogramma van He Digiale Huis De Knaakbaak - gemaak door De Twee Snoeken Auomaisering - is een nieuwkomer in begroingsland, waarvan he markaandeel gesaag begin e groeien. He programma

Nadere informatie

Cloud computing: waar begin je aan?

Cloud computing: waar begin je aan? cloud compuing Cloud compuing: waar begin je aan? Succesfacoren voor cloud compuing Cloud compuing is er en gaa nie meer weg. In 2010 sond he helemaal bovenaan in Garners hype cycle. Da geef aan da er

Nadere informatie

STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM. Protocol Collegiale Visitaties

STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM. Protocol Collegiale Visitaties 1 STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM Proocol Collegiale Visiaies Inleiding Aanleiding projec collegiale visiaie De gymnasia van de SHZG werken seeds inensiever samen aan de kwaliei van de gymnasiumopleiding,

Nadere informatie

Hoe goed bent u in control over de robuustheid van uw ICT-keten?

Hoe goed bent u in control over de robuustheid van uw ICT-keten? IT-audi & Hoe goed ben u in conrol over de robuusheid van uw ICT-keen? Mehodiek voor bepalen van mae van beheersing van robuusheid in ICT-keens ICT-keens worden enerzijds seeds complexer en anderzijds

Nadere informatie

Efficiënter zakendoen en innoveren met mobiele communicatie

Efficiënter zakendoen en innoveren met mobiele communicatie Whiepaper One Ne Efficiëner zakendoen en innoveren me mobiele communicaie One Ne is een complee oplossing voor hosed elefonie die kosen helder en beheersbaar maak, zorg voor eenvoud en de bereikbaarheid

Nadere informatie

Outsourcing. in control. kracht geworden. Ad Buckens en Dennis Houtekamer

Outsourcing. in control. kracht geworden. Ad Buckens en Dennis Houtekamer IT-audi & Ousourcing in conrol Leveranciersmanagemen en hird pary reporing Via ousourcing van sandaardprocessen proberen veel organisaies hun diensverlening aan de klan e verbeeren. Om in conrol e blijven

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Siching NIOC Siching NIOC en de NIOC kennisbank Siching NIOC (www.nioc.nl) sel zich conform zijn sauen o doel: he realiseren van congressen over informaica onderwijs en voors al hegeen me een en ander

Nadere informatie

Er zijn deeloplossingen voor de verschillende architectuurterreinen beschikbaar, zoals de Unified Modeling Language (UML) voor softwaremodellering

Er zijn deeloplossingen voor de verschillende architectuurterreinen beschikbaar, zoals de Unified Modeling Language (UML) voor softwaremodellering business alignmen case Overkoepelende aal en echnieken ArchiMae-mehode verbind archiecuurdomeinen In juli 2002 sare een aanal Nederlandse insiuen en bedrijven he projec ArchiMae. He doel is een aal voor

Nadere informatie

Wie is er bang voor zijn pensioen? Pleidooi voor een vraaggerichte aanpak van pensioenvoorlichting

Wie is er bang voor zijn pensioen? Pleidooi voor een vraaggerichte aanpak van pensioenvoorlichting Wie is er bang voor zijn pensioen? Pleidooi voor een vraaggeriche aanpak van pensioenvoorliching ERIK VAN DER SPEK De laase jaren is pensioenvoorliching vaak negaief in he nieuws gewees. Ui verschillende

Nadere informatie

De essenties van drie jaar NK ICT Architectuur

De essenties van drie jaar NK ICT Architectuur Trends in de inzendingen De essenies van drie jaar NK ICT Archiecuur He Nederlands Kampioenschap ICT Archiecuur is voor he eers georganiseerd in 2004 en heef o nu oe geleid o 25 archiecuurbeschrijvingen.

Nadere informatie

De Woordpoort. De besteksverwerker van Het Digitale Huis

De Woordpoort. De besteksverwerker van Het Digitale Huis De Woordpoor De beseksverwerker van He Digiale Huis Een STABU-beseksverwerker zonder weerga. Verfrissend eenvoudig en och me meer mogelijkheden dan welke andere beseksverwerker ook. Zeer uigebreide mogelijkheden

Nadere informatie

Door middel van deze memo informeren wij u over de stand van zaken met betrekking tot het dossier hoogspanningslijnen.

Door middel van deze memo informeren wij u over de stand van zaken met betrekking tot het dossier hoogspanningslijnen. Gemeene Ede Memo Aan : Gemeeneraad Van : College van burgemeeser en wehouders Daum : 5 okober 203 Zaaknummer : 594 Opgeseld door : Rikker Sniselaar, Adviseur geluid, luchkwaliei en exerne veiligheid Bijlagen

Nadere informatie

Privacy en cloud computing

Privacy en cloud computing legale kaders Privacy en cloud compuing Beveiliging van persoonsgegevens in de cloud E-mail leen zich goed als cloudservice. He voordeel is da de ICT-afdeling geen eigen mailserver hoef op e zeen, wa efficiëner

Nadere informatie

2.4 Oppervlaktemethode

2.4 Oppervlaktemethode 2.4 Opperlakemehode Teken he --diagram an de eenparige beweging me een snelheid an 10 m/s die begin na 2 seconden en eindig na 4 seconden. De afgelegde weg is: =. (m/s) In he --diagram is de hooge an de

Nadere informatie

Zeven stappen naar succesvolle offshore uitbesteding

Zeven stappen naar succesvolle offshore uitbesteding globalisaie Zeven sappen naar succesvolle offshore uibeseding Een beheers proces voorkom eleursellingen Offshore uibeseding is een complexe manier van werken en er zijn veel verschillende onderwerpen die

Nadere informatie

Een methodische aanpak voor legacy

Een methodische aanpak voor legacy Een mehodische aanpak voor legacy Assessmens resuleren in vier mogelijke sraegieën Legacysysemen vormen een acuu probleem als onderhoud onmogelijk word door verdwijnende kennis of beëindigde onderseuning

Nadere informatie

In dít artike] wordt ingegaan op ontwikkelingen in de informatie technologie (IT) en de consequenties die dit heeft voor

In dít artike] wordt ingegaan op ontwikkelingen in de informatie technologie (IT) en de consequenties die dit heeft voor Sae of he ar van securiy echnologie nvloed van veranderingen in de infornøie eclnologie op beveiliging Àueur: ir. Paul Overbeek Fysisch en Elekronísch Laboraoriu n - TNO Posbus 96864, 2509,JG Den Haag

Nadere informatie

Toelichting Hoe gebruikt u deze toelichting? Correspondentieadres Wat is een schenking? Voor meer ontvangers samen aangifte doen

Toelichting Hoe gebruikt u deze toelichting? Correspondentieadres Wat is een schenking? Voor meer ontvangers samen aangifte doen 2011 Toeliching Aangife schenkbelasing Di is een oeliching bij he formulier Aangife schenkbelasing. Deze oeliching besaa ui vier onderdelen: A Algemene informaie over de schenkbelasing B Uileg bij de vragen

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO 2015

Correctievoorschrift VWO 2015 Correcievoorschrif VWO 205 ijdvak wiskunde C (pilo) He correcievoorschrif besaa ui: Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor

Nadere informatie

Voorkom onzichtbare verspilling: energiebehoefte

Voorkom onzichtbare verspilling: energiebehoefte Voorkom onzichbare verspilling: energiebehoefe van sofware Energie besparen dankzij zuinigere sofware De afgelopen jaren is de energie-efficiënie van ICT-sysemen al serk oegenomen als gevolg van de behoefe

Nadere informatie

case Gelaagde berichtenuitwisseling strafrechtsketen Respect voor verschillen en uiteenlopende bevoegdheden xml/integratie Brian Dommisse

case Gelaagde berichtenuitwisseling strafrechtsketen Respect voor verschillen en uiteenlopende bevoegdheden xml/integratie Brian Dommisse xml/inegraie Respec voor verschillen en uieenlopende bevoegdheden Gelaagde berichenuiwisseling in de srafrechskeen He programma epv houd zich bezig me elekronische berichenuiwisseling in de srafrechskeen.

Nadere informatie

Werkboek. meer. check! Geluk. in 3Weken! Marjan van de Bult

Werkboek. meer. check! Geluk. in 3Weken! Marjan van de Bult Werkboek meer Geluk J check! in 3Weken! Marjan van de Bul www.gelukfabriek.nl Unlock your Luck vormgeving www.somehingilse.nl Alsjeblief! Hier is jouw eigen werkboek voor meer geluk in 3 weken. Misschien

Nadere informatie

Gebruiksvriendelijke compiler voor het onderwijs

Gebruiksvriendelijke compiler voor het onderwijs Helium moe funcioneel programmeren onderseunen Gebruiksvriendelijke compiler voor he onderwijs Foumeldingen van compilers zijn vaak moeilijk e inerpreeren. Om he programmeeronderwijs e verbeeren word aan

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoorde

Maatschappelijk verantwoorde groene IT MVO Meer dan alleen maar groene IT Maaschappelijk veranwoorde informaievoorziening en IT Organisaies zijn seeds meer bezig me duurzaamheid en maaschappelijk veranwoord ondernemen (mvo). De aueurs

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholingsuitgaven

Studiekosten of andere scholingsuitgaven Bij voorlopige aanslag inkomsenbelasing 2013 IB 275-1T31FD Volg u in 2013 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen voor een EVC-procedure (Erkenning Verworven Compeenies)?

Nadere informatie

De Droomstroom. Het project/document-beheerprogramma van Het Digitale Huis

De Droomstroom. Het project/document-beheerprogramma van Het Digitale Huis De Droomsroom He projec/documen-beheerprogramma van He Digiale Huis In he bouwvoorbereidingsproces spelen seeds meer gegevens een rol. We produceren als bezeenen informaie me een keur aan compuerprogramma

Nadere informatie

Juli 2003. Canonpercentages Het vaststellen van canonpercentages bij de herziening van erfpachtcontracten

Juli 2003. Canonpercentages Het vaststellen van canonpercentages bij de herziening van erfpachtcontracten Canonpercenages He vassellen van canonpercenages bij de herziening van erfpachconracen Juli 23 SBV School of Real Esae Drs. L.B. Uienbogaard Drs. J.P. Traudes Inhoud Blz. 1. Inleiding... 3 2. Toeliching

Nadere informatie

Studiekosten en andere scholings uitgaven

Studiekosten en andere scholings uitgaven bij aangife inkomsenbelasing 20 IB 266-1TFD (2576) Sudiekosen en andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen voor een EVCprocedure (Erkenning

Nadere informatie

Uw auto in 3 simpele stappen

Uw auto in 3 simpele stappen Uw auo in 3 simpele sappen 1 Als financieringsmaaschappij van Fia Group Auomobiles SA is Fia Financial Soluions als geen ander op de hooge van he Ialiaanse auoaanbod. Daarnaas beschik Fia Financial Soluions

Nadere informatie

Simulatiestudie naar Methodebreuken in het Onderzoek Verplaatsingen in Nederland

Simulatiestudie naar Methodebreuken in het Onderzoek Verplaatsingen in Nederland Simulaiesudie naar Mehodebreuken in he Onderzoek Verplaasingen in Nederland Bianca Wouers Cenraal Bureau voor de Saisiek bias@cbs.nl Jan van den Brakel Cenraal Bureau voor de Saisiek jbrl@cbs.nl Bijdrage

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholings uitgaven

Studiekosten of andere scholings uitgaven 20 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing 20 Sudiekosen of andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen voor een EVCprocedure

Nadere informatie

Pda s in de organisatie

Pda s in de organisatie mobiel werken Handvaen voor mobiel beleid Pda s in de organisaie He gebruik van pda s in organisaies is aanrekkelijk omda werknemers daarmee alijd en overal over de laase informaie kunnen beschikken. De

Nadere informatie

Overzicht. Inleiding. Classificatie. NP compleetheid. Algoritme van Johnson. Oplossing via TSP. Netwerkalgoritme. Job shop scheduling 1

Overzicht. Inleiding. Classificatie. NP compleetheid. Algoritme van Johnson. Oplossing via TSP. Netwerkalgoritme. Job shop scheduling 1 Overzich Inleiding Classificaie NP compleeheid Algorime van Johnson Oplossing via TSP Newerkalgorime Job shop scheduling 1 Inleiding Gegeven zijn Machines: M 1,,..., M m Taken: T 1, T 2,... T n Per aak

Nadere informatie

Wind en water in de Westerschelde. Behorende bij de Bacheloropdracht HS

Wind en water in de Westerschelde. Behorende bij de Bacheloropdracht HS Behorende bij de Bacheloropdrach HS Door: Julia Berkhou Lena Jezuia Sephen Willink Begeleider: Prof.dr. A.A. Soorvogel Daum: 17 juni 2013 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Achergrondinformaie 3 2.1 He geij.................................

Nadere informatie

wiskunde A bezem havo 2017-I

wiskunde A bezem havo 2017-I Disribuieriem Een disribuieriem is een geribbelde riem die in een moderne verbrandingsmoor van een auo zi. Zo n riem heef en opziche van een keing voordelen: hij maak minder lawaai en er is geen smering

Nadere informatie

lsolatieboxen met of zonder sluis?

lsolatieboxen met of zonder sluis? lsolaieboxen me of zonder sluis? Modelonderzoek naar he risico voor kruisinfecies bij verschillende bouwkundige onwerpen voor een medium-care verpleegafdeling in he Wilhelmina Kinderziekenhuis e Urech

Nadere informatie

Studiekosten en andere scholings uitgaven

Studiekosten en andere scholings uitgaven 20 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing 20 IB 266-1T12FD (2576) Sudiekosen en andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen

Nadere informatie

t Ik bekijk de plaatjes, de titel en de tussenkopjes.

t Ik bekijk de plaatjes, de titel en de tussenkopjes. 2.1 LWB 7A-20 Les: Geen vis INFORMATIE Leeseks Teks 1: informaieve eks over walvissen. Teks 1: oud AVI 9; nieuw AVI M6. Zie ook sofware. Cenrale sraegie/leerdoel Teks inerpreeren: je bedenk de hoofdvraag

Nadere informatie

Rekenen banken te veel voor een hypotheek?

Rekenen banken te veel voor een hypotheek? Rekenen banken e veel voor een hypoheek? J.P.A.M. Jacobs en L.A. Toolsema Me enige regelmaa word door consumenen en belangenorganisaies gesuggereerd da banken de hypoheekrene onmiddellijk naar boven aanpassen

Nadere informatie

Belasting en schenken 2012

Belasting en schenken 2012 Belasing en schenken 2012 Krijg u een schenking? Dan moe u misschien schenkbelasing bealen. Doe u een schenking? Dan kun u die schenking mogelijk als gif van de belasing afrekken. In deze brochure lees

Nadere informatie

Belasting en schenken 2013

Belasting en schenken 2013 Belasing en schenken 2013 Krijg u een schenking? Dan moe u misschien schenkbelasing bealen. Doe u een schenking? Dan kun u die schenking mogelijk als gif van de belasing afrekken. In deze brochure lees

Nadere informatie

Leveringsvoorwaarden voor werken van beeldende kunst Beroepsvereniging van Beeldende Kunstenaars BBK Amsterdam

Leveringsvoorwaarden voor werken van beeldende kunst Beroepsvereniging van Beeldende Kunstenaars BBK Amsterdam Leveringsvoorwaarden voor werken van beeldende kuns Beroepsvereniging van Beeldende unsenaars BB Amserdam Gedeponeerd er griffie van de Arrondissemens-Rechbank e Amserdam d.d. 23-6-1983 onder nummer 174/1983

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO

Correctievoorschrift VWO Correcievoorschrif VWO 009 ijdvak wiskunde A, He correcievoorschrif besaa ui: Regels voor de beoordeling Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor de beoordeling

Nadere informatie

Lean IT: hype of volgend niveau?

Lean IT: hype of volgend niveau? procesverbeering Op naar groere klanevredenheid me Lean IT Lean IT: hype of volgend niveau? De Lean-filosofie is succesvol gebleken in de producieindusrie en lijk op he eerse gezich ook direc oe e passen

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 - Exponentiële formules

Hoofdstuk 1 - Exponentiële formules V-1a 4 Hoofdsuk 1 - Exponeniële formules Hoofdsuk 1 - Exponeniële formules Voorkennis prijs in euro s 70 78,0 percenage 100 119 1,19 b Je moe de prijs me he geal 1,19 vermenigvuldigen. c De BTW op de fies

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholingsuitgaven

Studiekosten of andere scholingsuitgaven 12345 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing IB 266-1T02FD (2464) Sudiekosen of andere scholingsuigaven Volgde u in een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Dan mag u de uigaven

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholingsuitgaven

Studiekosten of andere scholingsuitgaven 12345 20 Aanvullende oeliching Bij voorlopige aanslag inkomsenbelasing 20 Volg u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Dan mag u de uigaven hiervoor, zoals lesgeld en de uigaven

Nadere informatie

Aandacht voor allochtone studenten in het hoger onderwijs

Aandacht voor allochtone studenten in het hoger onderwijs Aandach voor allochone sudenen in he hoger onderwijs Inhoudsopgave Samenvaing en conclusies 5 1 Inleiding 15 1.1 Achergrond van he onderzoek 15 1.2 Opze van he onderzoek 16 1.3 Analyse van de nonrespons

Nadere informatie

Informatiebeveiliging. in de mobiele wereld. Risico s van mobiel werken. devices on the go. Willem Kossen

Informatiebeveiliging. in de mobiele wereld. Risico s van mobiel werken. devices on the go. Willem Kossen devices on he go Risico s van mobiel werken Informaie beveiliging in de mobiele wereld Mobiel werken is al lang geen hype meer. Inmiddels is he zakelijk gebruik van mobiele apparauur vrijwel volledig ingeburgerd.

Nadere informatie

Van metadata naar kennis

Van metadata naar kennis meadaa Een onologie creëren me Topic Maps Van meadaa naar kennis Soms zijn meadaa e beperk om een documen gemakkelijk erug e vinden en zouden de meadaa eigenlijk me meer kennis verrijk moeen worden. Me

Nadere informatie

Integratiepracticum III

Integratiepracticum III Inegraiepracicum III Casus I Projecevaluaie Irrigaie landbouwgronden in Ruriania Bas Beerenhou (556622) & Cliff Voeelink (554506) Deadline casus I: 2 januari 2007 TR2 Inleiding Er zijn een hoop derdewereldlanden.

Nadere informatie

Het wiskunde B1,2-examen

Het wiskunde B1,2-examen Ger Koole, Alex van den Brandhof He wiskunde B,2 examen NAW 5/4 nr. 2 juni 2003 65 Ger Koole Faculei der Exace Weenschappen, Afdeling Wiskunde, Vrije Universiei, De Boelelaan 08 a, 08 HV Amserdam koole@cs.vu.nl

Nadere informatie

GEBRUIKSAANWIJZING. Binnenunit voor lucht-waterwarmtepompsysteem EKHBRD011ABV1 EKHBRD014ABV1 EKHBRD016ABV1 EKHBRD011ABY1 EKHBRD014ABY1 EKHBRD016ABY1

GEBRUIKSAANWIJZING. Binnenunit voor lucht-waterwarmtepompsysteem EKHBRD011ABV1 EKHBRD014ABV1 EKHBRD016ABV1 EKHBRD011ABY1 EKHBRD014ABY1 EKHBRD016ABY1 GEBRUIKSAANWIJZING Binnenuni voor luch-waerwarmepompsyseem en opies EKHBRD011ABV1 EKHBRD014ABV1 EKHBRD016ABV1 EKHBRD011ABY1 EKHBRD014ABY1 EKHBRD016ABY1 EKHBRD011ACV1 EKHBRD014ACV1 EKHBRD016ACV1 EKHBRD011ACY1

Nadere informatie

Fibbe Advocaten. Wilhelminastraat 66. 2011 VP Haarlem

Fibbe Advocaten. Wilhelminastraat 66. 2011 VP Haarlem Fibbe Advocaen Wilhelminasraa 66 2011 VP Haarlem Wij, Fibbe Advocaen e Haarlem, doen ons bes om u zoveel mogelijk van diens e zijn. Daarom willen wij u vragen mee e werken aan een klanevredenheidsonderzoek.

Nadere informatie

Van grijs naar groen. Richtlijnen voor energiebesparingen in het rekencentrum. groene IT MVO. Esther Molenwijk

Van grijs naar groen. Richtlijnen voor energiebesparingen in het rekencentrum. groene IT MVO. Esther Molenwijk Van grijs naar groen Richlijnen voor energiebesparingen in he rekencenrum Ook binnen de ICT-branche word men zich seeds bewuser van de invloed van hun acivieien op he klimaa. Seeds meer ICT-managers houden

Nadere informatie

digitale signaalverwerking

digitale signaalverwerking digiale signaalverwerking deel 2: sampling en digiale filerechniek Hoewel we de vorige keer reeds over he samplen van signalen gesproken hebben, komen we daar nu op erug, om de ermee samenhangende effecen

Nadere informatie

4.9 Berekening van dragend metselwerk onderworpen aan verticale belasting

4.9 Berekening van dragend metselwerk onderworpen aan verticale belasting De radioaciviei die mogelijk word uigesraald in consrucies, is hoofdzakelijk e wijen aan de aanwezigheid van radium (Ra 226) en/of horium (Th 232) in de kelder en in de gebruike maerialen. Ui de ondersaande

Nadere informatie

Geen enkel lakproces is gelijk aan andere systemen.

Geen enkel lakproces is gelijk aan andere systemen. My of i l er ec hni eki n er na i ona l T : +31( 0) 481461191 E : i nf o@my ogend. c om W: www. my ogend. c om Pos a dr es Wi l l em Al e x a nder s r a a 23c 6691E EGend Geen enkel lakproces is gelijk

Nadere informatie

Lees deze bijsluiter op een rustig moment aandachtig door, ook als dit geneesmiddel al eerder aan u werd toegediend. De tekst kan gewijzigd zijn.

Lees deze bijsluiter op een rustig moment aandachtig door, ook als dit geneesmiddel al eerder aan u werd toegediend. De tekst kan gewijzigd zijn. I B2.4. Onwerp van de bijsluier voor HepBQuin Informaie voor de paiën Lees deze bijsluier op een rusig momen aandachig door, ook als di geneesmiddel al eerder aan u werd oegediend. De eks kan gewijzigd

Nadere informatie

. Tijd 75 min, dyslecten 90min. MAX: 44 punten 1. (3,3,3,3,2,2p) Chemische stof

. Tijd 75 min, dyslecten 90min. MAX: 44 punten 1. (3,3,3,3,2,2p) Chemische stof RUDOLF STEINERCOLLEGE HAARLEM WISKUNDE HAVO CM/EM T112-HCMEM-H579 Voor elk onderdeel is aangegeven hoeveel punen kunnen worden behaald. Anwoorden moeen alijd zijn voorzien van een berekening, oeliching

Nadere informatie

Pla n r-natige voorbefe ding

Pla n r-natige voorbefe ding nsrucie > eren mennen me... (2L) Rudolf Pesman en Pla n r-naige voorbefe ding Rudolf Pesman me Díesel. rkend paardendierenars rançoise Rey en inernaionale opmenners Tonnie Cazemier en Rudolf Pesman onderhouden

Nadere informatie

Etagevloeren. Ruimte creëren doe je met Nolte Opslag Systemen. www.nolteopslagsystemen.nl

Etagevloeren. Ruimte creëren doe je met Nolte Opslag Systemen. www.nolteopslagsystemen.nl Eagevloeren Ruime creëre g Sysemen g Sysemen is gespecialiseerd in de producie en levering van Eagevloeren. Een eagevloer ook wel enresol, mezzanine, ussenvloer, verdiepingsvloer of bordes genoemd, is

Nadere informatie

Manu De Backer en Carlos De Backer

Manu De Backer en Carlos De Backer service-oriened archiecure Inleiding in BPMN Karakerisieken en mogelijkheden van de modelleringsaal Bedrijfsprocessen kunnen beschreven worden aan de hand van de gesandaardiseerde grafische noaie Business

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO 2014

Correctievoorschrift VWO 2014 Correcievoorschrif VWO 04 ijdvak wiskunde A (pilo) He correcievoorschrif besaa ui: Regels voor de beoordeling Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor de

Nadere informatie

CONVE NANT KI N DEROPVANG EN ONDERWIJS

CONVE NANT KI N DEROPVANG EN ONDERWIJS CONVE NANT K N DEROPVANG EN ONDERWJS { ( ì 'h!\ irl Ëf \- 'v 1, û \ e a i '.* L(l. ìli-, \ i, ù. * qr 'L,i /,! 2. \ al> - ç Di convenan beschrijf de samenwerkingsafspraken ussen de aanbieders van Kinderopvang

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 Exponentiële functies

Hoofdstuk 3 Exponentiële functies Havo B deel Uiwerkingen Moderne wiskunde Hoofdsuk Eponeniële funies ladzijde 6 V-a Door zih in weeën e delen vermenigvuldig he aanal aeriën per ijdseenheid zih seeds me een faor is de eginhoeveelheid,

Nadere informatie

Oefeningen Elektriciteit I Deel Ia

Oefeningen Elektriciteit I Deel Ia Oefeningen Elekriciei I Deel Ia Di documen beva opgaven die aansluien bij de cursuseks Elekriciei I deel Ia ui he jaarprogramma van de e kandidauur Indusrieel Ingenieur KaHo Sin-Lieven.. De elekrische

Nadere informatie

Stappenplan. Winning Aardwarmte voor Glastuinbouw. Ammerlaan Grond & Hydrocultuur VOF. Voor een krachtige klimaatneutrale glastuinbouw.

Stappenplan. Winning Aardwarmte voor Glastuinbouw. Ammerlaan Grond & Hydrocultuur VOF. Voor een krachtige klimaatneutrale glastuinbouw. December 2013 Sappenplan Winning Aardwarme voor Glasuinbouw Rik van den Bosch: Ben Flipse: Radboud Vorage: Vleesomaenbedrijf A+G van den Bosch Ammerlaan Grond & Hydroculuur VOF GreenhouseGeoPower 1 Voor

Nadere informatie

Voorwoord. nuoktober. 1 Voorwoord voorzitter pensioenfonds. 2 Update van de financiële positie. 3 Eerste baan?

Voorwoord. nuoktober. 1 Voorwoord voorzitter pensioenfonds. 2 Update van de financiële positie. 3 Eerste baan? acuele informaie voor alle deelnemers, gewezen deelnemers en gepensioneerden van he pensioenfonds o Voorwoord nuoober Veel pensioenfondsen vereren in zwaar weer door de financiële crisis, vooral door de

Nadere informatie

1800W. 2. De klemspanning van een batterij daalt van 14,4V naar 8V bij het belasten met 100A. Hoe groot is de inwendige weerstand van de batterij?

1800W. 2. De klemspanning van een batterij daalt van 14,4V naar 8V bij het belasten met 100A. Hoe groot is de inwendige weerstand van de batterij? Basisleersof vragen: oplossingmodel. Een accu van ol lever een sroom van 50A aan een moor. Hoe groo is de weersand (impedanie) van de moor? Hoe groo is he geleverde vermogen in W en PK? Geg. Ω 4 Gevr.?

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 - Formules voor groei

Hoofdstuk 2 - Formules voor groei Moderne wiskunde 9e ediie Havo A deel Uiwerkingen Hoofdsuk - Formules voor groei bladzijde 00 V-a = 08, ; 870 08, ; 70 0, 8; 60 00 00 870 70 08,, gemiddeld 0,8 b De beginhoeveelheid is 00 en de groeifacor

Nadere informatie

OVERZICHT. De Raad 09-12-2014 Aanvang: 19:00. Vermeerzaal 1.03. Tijd. Molendijkzaal 0.01. Raadzaal 1.02. Het Plein 19:00

OVERZICHT. De Raad 09-12-2014 Aanvang: 19:00. Vermeerzaal 1.03. Tijd. Molendijkzaal 0.01. Raadzaal 1.02. Het Plein 19:00 OVERZICHT De Raad 0--0 anvang: :00 Tijd Raadzaal.0 Molendijkzaal 0.0 Vermeerzaal.0 He Plein :00 :0 Tweerichingenvarian omgeving Kersenbaan vrz: Dijkserhuis pfh: Buijelaar secr: Bongers Onwikkeling groenvisie

Nadere informatie

nr. 833 OMBOUWSET NS 2530 De Bisschop

nr. 833 OMBOUWSET NS 2530 De Bisschop Deze bouwse beva beselnr. - 55 cabine NS 2530-5556 huif NS 2530-5558 bufferbalk open (2x) - 5559 bufferbalk dich; virine (2x) - 5560 vacuüm gevormde cabine ramen - 5561 geës rooser.b.v. venilaor op huif

Nadere informatie

Onderzoek naar waarschuwingsniveaus voor de dekkingsgraad op marktwaardebasis

Onderzoek naar waarschuwingsniveaus voor de dekkingsgraad op marktwaardebasis Onderzoek naar waarschuwingsniveaus voor de dekkingsgraad op markwaardebasis Jasper Holke Klein Juni 2009 Vrije Universiei Faculei der Exace Weenschappen Sudieriching Bedrijfswiskunde en Informaica De

Nadere informatie

Gebruik van condensatoren

Gebruik van condensatoren Gebruik van condensaoren He spanningsverloop ijdens he laden Als we de schakelaar s sluien laden we de condensaor op. De condensaorspanning zal oenemen volgens een exponeniële funcie en de spanning over

Nadere informatie

Hogerbeetsstraat 18-B. 3039 XJ Rotterdam. Vraagprijs: 220.000 k.k. Woonbron Makelaars. woonoppervlakte 100 m2 3 slaapkamers te koop

Hogerbeetsstraat 18-B. 3039 XJ Rotterdam. Vraagprijs: 220.000 k.k. Woonbron Makelaars. woonoppervlakte 100 m2 3 slaapkamers te koop Hogerbeessraa -B 303 XJ Roerdam woonoppervlake 100 m 3 slaapkamers e koop Vraagprijs: 0.000 k.k. Woonbron Makelaars info@woonbronmakelaars.nl 010-0 00 www.woonbronmakelaars.nl Kenmerken Locaie Energie

Nadere informatie

Krommen in het platte vlak

Krommen in het platte vlak Krommen in he plae vlak 1 Een komee beschrijf een baan om de zon. We brengen een assenselsel aan in he vlak van de baan van de komee, me de zon als oorsprong. Als eenheid in he assenselsel nemen we de

Nadere informatie

- 1 - Vaststelling van de methodiek voor de rentetermijnstructuur

- 1 - Vaststelling van de methodiek voor de rentetermijnstructuur - - Vasselling mehode eneemijnsucuu Vasselling van de mehodiek voo de eneemijnsucuu Hiebij maak DNB bekend da DNB de nominale eneemijnsucuu voo he FTK wil consueen op basis van de swapcuve. Deze eneemijnsucuu

Nadere informatie

ADOBE ACROBAT 9-PRODUCTREEKS

ADOBE ACROBAT 9-PRODUCTREEKS ACROBAT 9-DUCTREEKS DUCTVERGELIJKING Me Acroba 9 kun u beer dan ooi communiceren me PDF, de sandaard voor de uiwisseling van elekronische documenen. Aan de hand van di vergelijkend overzich kun u bepalen

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO 2014

Correctievoorschrift VWO 2014 Correcievoorschrif VWO 04 ijdvak nauurkunde He correcievoorschrif besaa ui: Regels voor de beoordeling Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor de beoordeling

Nadere informatie

1 Je zelfbeeld is nooit afgerond

1 Je zelfbeeld is nooit afgerond 1 Je zelfbeeld i nooi afgerond 1.1 Je heb heel veel geleerd in je leven 12 1.2 De poiieve en negaieve kan van je vanzelfprekendheden 13 1.3 Je kun je zelfbeeld zelf bijellen 14 1.4 Veranderingen in je

Nadere informatie

Studiekosten en andere scholings uitgaven

Studiekosten en andere scholings uitgaven 11 IB 185-1T11FD Sudiekosen en andere scholings uigaven Volgde u in 2011 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Dan mag u de uigaven hiervoor, zoals lesgeld en de uigaven voor boeken, afrekken

Nadere informatie

Bijverdiensten of opbrengsten als freelancer, gastouder, artiest of beroepssporter

Bijverdiensten of opbrengsten als freelancer, gastouder, artiest of beroepssporter bij aangife inkomsenbelasing 2014 voor buienlands belasingplichigen IB 264-1T41FD BUI Bijverdiensen of opbrengsen als Werke u in 2014 als freelancer of gasouder of had u bijverdiensen? Selde u een beziing,

Nadere informatie

Informatie over. Praktijkonderwijs

Informatie over. Praktijkonderwijs Informaie over Prakijkonderwijs Colofon Een uigave van he dr. Alea Jacobs College in Hoogezand 2009 Teks: Henk Blik Foografie: Sigh-by-Sie Layou: Jeroen de Jonge Drukkerij: Reinier van der Kooi Oplage:

Nadere informatie

t 1 Hier staat hoe je een toetje maakt. 2 Het is

t 1 Hier staat hoe je een toetje maakt. 2 Het is Blok 2 LB 60-61 16-17 WB 12-13 Les 1 Maak een oeje INFORMATIE Leeseks Teks 1: Reep voor een oeje van peer in de vorm van een gezih (oe). Teks 1: oud AVI 2; nieuw AVI M3, me uizondering van he woord reep

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholings uitgaven

Studiekosten of andere scholings uitgaven 20 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing 20 voor buienlandse belasingplichigen IB 266-1T21FD BUI Sudiekosen of andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige)

Nadere informatie

Het wiskunde B1,2-examen

Het wiskunde B1,2-examen Ger Koole, Alex van den Brandhof He wiskunde B,2 examen NAW 5/4 nr. 2 juni 2003 65 Ger Koole Faculei der Exace Weenschappen, Afdeling Wiskunde, Vrije Universiei, De Boelelaan 08 a, 08 HV Amserdam koole@cs.vu.nl

Nadere informatie

Bestemmingsplan Broek op Langedijk V A S T G E S T E L D

Bestemmingsplan Broek op Langedijk V A S T G E S T E L D Besemmingsplan Broek op Langedijk V A S T G E S T E L D Besemmingsplan Broek op Langedijk VASTGESTELD Inhoud Toeliching + bijlagen Regels + bijlagen Verbeelding juni 01 Projecnummer 1.00..0.0 O v e r z

Nadere informatie