Actuariële uitruilfactoren onder FTK. E.N. van de Fliert Juli 2007 Nieuwegein

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Actuariële uitruilfactoren onder FTK. E.N. van de Fliert Juli 2007 Nieuwegein"

Transcriptie

1 Acurëe urufcoren onder FTK E.N. vn de Fer Ju 7 Neuwegen

2 Acurëe urufcoren onder FTK Afsudeerscre Wskunde en Ssek Rchng: Wskunde n Econome en Bedrjf Emer vn de Fer Sudennummer 94 Sgebegeeder Wson W B.V. Drs. Josje Wjcks-Peek AAG Sgebegeeder Unverse Urech Prof. Dr. Ir. E.J. Bder

3

4 Smenvng Een ensoenovereenkoms s een fsrk ussen werknemer en werkgever de word ondergebrch bj een ensoenfonds. De overhed eg een ensoenfonds door mdde vn he FTK wegevng o. Vogens dee wegevng moe een ensoenfonds jn fnncëe sue me berekkng o de oekomsge ensoenverchngen roreren en her conroes o uvoeren. D od de oekomsge ensoenukerngen me groe ekerhed kunnen worden ubed. Me behu vn de conne wrde kunnen we berekenen hoevee ged een ensoenfonds s voorenng moe hebben om n de oekoms jrjks de ensoenen e kunnen ukeren. D moe vogens he FTK worden bed n de hnd vn de hudge reneermjnsrucuur. Een reneermjnsrucuur geef de ree weer ussen de oojd wrvoor je ged moe vseen en he rendemen d je drover onvng. Door he smueren vn reneermjnsrucuren me behu vn he resrceve mode vn Neson & Sege krjgen we mogejke scenro s voor de renesnden n de oekoms. De serfe vn deenemers be onder ndere de fnncëe verchngen vn een ensoenfonds. Om serfe n kr e brengen, worden owe serfefes s generefes geubceerd. Voor d doeende word gebruk gemk vn eroe modeen en rognosemodeen. De curëe fcoren voor de ngegne ukerngen, he ugesed OP (ouderdomsensoen), he en NP (nbesndenensoen) en he ugesed TOP (jdejk ouderdomsensoen) jn gejk n de conne wrde vn Euro ensoenukerng, rekenng houdend me de reneermjnsrucuren en de overevngsknsen vn nen en vrouwen. Uruen s he omeen vn een voorenng voor een ensoensoor n een voorenng voor een ndere ensoensoor. De urufcor bed de verhoudng wrn voorenngen worden omgee. Urufcoren denen sekseneur e worden vsgesed. D gebeur door eers de curëe fcoren voor ensoensooren sekseneur vs e seen en drn de sekseneure urufcor e been. Me behu vn he gemke mode jn de urufcoren voor de 5 smues berekend voor uru ussen OP 65 en OP 6 en voor uru ussen NP en OP 65. Door de schommengen vn

5 de rene n de reneermjnsrucuren s er srke vn verschen ussen de urufcoren voor ek vn de 5 berekenngsjren. D breng onekerhed voor de deenemer me ch mee. Door mddeng vn de fcoren ons er een geedejker veroo vn de urufcoren. Herdoor neem de onekerhed voor de deenemer f. Hoe nger de erode wrover gemdded word, des e vkker s he veroo vn de urufcoren. Dee vervkkng breng echer een fnncee rsco voor ensoenfondsen me ch mee omd er ne me de ddwerkejke urufcoren word ugerud. Een ensoenfonds drom de keue moeen mken ussen enerjds ekerhed voor de deenemer en nderjds he vermjden vn rsco. Bj curëe fcoren o bss vn de rognosefe s de oekomsge onwkkeng vn de overevngsknsen meegenomen. D heef o gevog d de fcoren voor he OP sjgen en de fcoren voor he NP den. Herdoor kunnen groe verschen onsn n de urufcoren. D en we voor bj uru ussen NP en OP 65. Wnneer de urufcoren worden gemdded neem he rsco voor de deenemers f, mr door de groe verschen n de urufcoren gn ensoenfondsen herdoor een groo rsco oen. Doord de gemddede urufcoren me behu vn de rognosefe s he wre cher de feen noen, een ensoenfonds d ne grg oessen.

6

7 Voorwoord Dee scre s geschreven nr nedng vn mjn es mnden durende sge bj Wson W B.V. e Neuwegen en den er frondng vn de sude Wskunde n Econome en Bedrjf (WEB) n de Unverse Urech. Wson W B.V. s een onfhnkejk en oonngevend dvesbureu o he gebed vn ensoenen, beeggngsbeed, hu c en ensoenjurdsche ken. Gedurende mjn sge ben k cef gewees bnnen de ensoengroe Neuwegen en heb k onderoek gedn nr he vsseen vn curëe fcoren onder he FTK (Fnncee Toesngskder). Bj dee w k mjn sgebegeeder bj Wson W B.V. Drs. Josje Wjcks-Peek AAG hrejk bednken voor de rege smenwerkng en e goede hu en deeën jdens mjn sge. Mjn dnk g ook u nr Prof. Dr. Ir. E.J. Bder, mjn sgebegeeder nmens de Unverse Urech, de mj evens gehoen heef me he vnden vn een fsudeersge. Verder w k mjn coeg s vn de vesgng Neuwegen bednken voor de geeghed en goede sfeer en nuurjk ook voor mjn vrgen de jue hebben benwoord. In he bjonder w k Frouwke bednken voor he doornemen vn mjn scre nd he schrjfwerk ws voood. Ook w k mjn vrenden n Cuemborg en Urech bednken voor de nodge onsnnng, eer en geeghed. Voor de vrjdgvonden wren es om nr u e kjken. To so w k mjn vrendn Eeke en mjn ouders oneend bednken voor hun efde, seun en verrouwen. D heef me hee erg goed gedn. Emer vn de Fer Neuwegen, 4 ju 7

8 Inhoudsogve Inedng Hoofdsuk Fnncee oesngskder (FTK). Inedng 3. FTK 4.3 Acuee wrdebeng 5.4 Sovbesoes 5.5 Connuïesnse 6.6 Indee 7.7 Wrdeoverdrch 8.8 Smenvng 8 Hoofdsuk Reneermjnsrucuren. Inedng. Reneermjnsrucuur.3 Rendemen.4 Ponome mode 3.5 Mode vn Neson & Sege 4.6 Mehode DNB 7.7 Genereren reneermjnsrucuren 9.7. Genereren reneermjnsrucuren me onome mode.7. Genereren reneermjnsrucuren me Neson & Sege.8 Smenvng 3 Hoofdsuk 3 Serfe 3. Inedng 4 3. Serfefes Generefes Eroe modeen Prognosemode Smenvng 3

9 Hoofdsuk 4 Fcoren 4. Inedng 3 4. Conne wrde Acurëe fcoren Ingegne ukerngen Ugesed OP Len NP Ugesed TOP Sekseneure Wegng o bss vn he n evenden Wegng o bss vn de eenjrge overevngsknsen Wegng o bss vn de hudge curëe fcoren Sekseneure fcoren Wegng o bss vn he n evenden Wegng o bss vn de eenjrge overevngsknsen Wegng o bss vn de hudge curëe fcoren 4 4. Smenvng 4 Hoofdsuk 5 Urufcoren 5. Inedng Sekseneure urufcoren Mehode Mehode Rekenvoorbeed mehode en mehode Fnncee resu bj uru Smenvng 47 Hoofdsuk 6 Mode voor urufcoren 6. Inedng Mode Smue Agemene bevndngen Smenvng 58

10 Hoofdsuk 7 Mddeng vn urufcoren 7. Inedng Mddeng Mddeng over dre jr (uru ussen OP 65 en OP 6) Mddeng over dre jr (uru ussen NP en OP 65) Mddeng over vjf jr (uru ussen OP 65 en OP 6) Mddeng over vjf jr (uru ussen NP en OP 65) Pensoenfondsen en mddeng Smenvng 69 Hoofdsuk 8 Prognosefe 8. Inedng 7 8. Groefcor vn de rognosefe Urufcoren o bss vn de rognosefe 7 (uru ussen OP 65 en OP 6) 8.3. Urufcoren o bss vn de rognosefe 74 (uru ussen NP en OP 65) Mddeng en de rognosefe 76 (uru ussen OP 65 en OP 6) 8.4. Mddeng en de rognosefe 78 (uru ussen NP en OP 65) 8.5 Pensoenfondsen en de rognosefe Smenvng 8 Concuses 83 Anbevengen 84

11 Bjge Hoofdsuk Voorenng ensoenverchngen 85 Mehodes berekenng verese buffer 86 Bjge Hoofdsuk 3 Serfequoënen 88 Afrondng bj hoge en ge eefjden 9 Bjge Hoofdsuk 6 IAS-mode 94 Reneermjnsrucuren 95 GBMV -5 fe 97 Leruurjs 99

12 Inedng De robeemseng vn dee scre ud s vog: Me weke mehoden kunnen sekseneure urufcoren worden vsgesed en weke mehode verden de voorkeur? He bebr bjven vn ensoenen s deer dgen mede door de vergrjng een seeds bengrjker wordend onderwer. Pensoenfondsen drgen org voor de beng vn de ensoenen en rekenen drvoor n de werkgevers en de deenemers een ensoenreme. De Nederndse Bnk (DNB) heef door mdde vn he Fnncee Toesngskder (FTK) regegevng ogeegd n ensoenfondsen om de fnncëe sue geond e houden en dee ook jrjks e conroeren. Deenemers kunnen verschende sooren ensoenen obouwen en ensoenfondsen houden de hervoor benodgde voorenngen n. Vogens de we moe een deenemer de mogejkhed geboden worden om een voorenng voor een ensoensoor om e een n een voorenng voor een ndere ensoensoor. D word uruen genoemd. De urufcor bed de verhoudng wrn de voorenngen worden omgee. Urufcoren moeen vogens de we sekseneur worden bed, w nhoud d de urufcoren voor nen en vrouwen gejk moeen jn. Onder he FTK moeen e bengen en oekomsge ukerngen vn ensoenfondsen en oche vn de hudge mrkrene worden gewrdeerd. Wnneer de mrkrene schommengen veroond, kn d gevogen hebben voor de hooge vn de voorenngen. Herdoor kunnen ook de urufcoren vernderen. In dee scre gekeken worden o weke wje de urufcoren moeen worden vsgesed en w er kn worden gedn om voor owe ensoenfondsen s de deenemers he rsco o ken mogejk e houden. In hoofdsuk word he FTK besroken od er een beer beed vn de wegevng ons. Omd de mrkrene een groe ro bnnen he FTK see, word n hoofdsuk ngegn o rene en de drbj behorende reneermjnsrucuren. Omd de serfe vn de deenemers de duur vn de oekomsge ukerngen vn een ensoenfonds bed, word her n hoofdsuk 3

13 o ngegn. In hoofdsuk 4 worden de formues voor de curëe fcoren vsgesed en word sekseneure besroken, wrn n hoofdsuk 5 de sekseneure urufcoren worden bed. In hoofdsuk 6 word he gebouwde mode besroken en de berekende urufcoren genseerd. Om he rsco voor de deenemers e vermnderen word n hoofdsuk 7 gekeken nr de effecen vn he mddeen vn de urufcoren. In hoofdsuk 8 word een mode gebruk wrbj de oekomsge onwkkeng vn de overevngsknsen word meegenomen n de berekenng vn de urufcoren. To so worden er concuses verbonden n de resuen.

14 Hoofdsuk Fnncee Toesngskder (FTK). Inedng He Nedernds sese vn ensoenen voor de oude dg ken dre jers: de AOW, de ensoenen en de ndvduee derdejervoorenngen.. De overhed s vernwoordejk voor de AOW. D s een bssvoorenng voor edereen de n Nedernd woon. De AOW ken geen nkomens- of vermogensoes. Voor eder jr d ed ussen jn vjfende en vjfenesgse evensjr n Nedernd woon, bouw dee ersoon AOW-rechen o. De AOW word o omsgbss gefnncerd, d houd n d de hudge werkenden de remes voor de hudge AOW-gerechgden been. Om de groose kosen vn de vergrjng o e vngen s n 998 he AOW-srfonds geïnroduceerd.. De ensoenen behoren o de vernwoordejkhed vn soce rners. Pensoen s mmers een rbedsvoorwrde. Zj been de nhoud vn de ensoenovereenkoms. De ro vn de overhed s geegen n he wrborgen vn dee ensoenovereenkoms. 3. To so kunnen ndvduen chef verekeren voor de oude dg. En nuurjk kunnen e n nvung hero ook nog ndvduee sren. D s de ogenmde derdejervoorenng. Bnnen de ensoenwered bes een drehoeksverhoudng ussen werknemer, werkgever en ensoenfonds. De werknemer en werkgever suen een ensoenovereenkoms, d s een fsrk over een ukerng bj ouderdom of een ukerng bj rbedsongeschkhed of een ukerng bj overjden. Hern s de werkgever verch om dee ensoenovereenkoms eern onder e brengen o bss vn een uvoerngsovereenkoms (onderbrengngch). Drdoor ons een efsndge ree ussen he ensoenfonds en de werknemer de n dee ree een deenemer word genoemd. Bj he suen vn een ensoenovereenkoms moe worden gekoen u één vn de vogende vrnen: Kovereenkoms: Overeenkoms wrbj de hooge vn he k word vsgesed d uerjk o de ensoendum word omgee n een erodeke ukerng egen de dn gedende reven. Premeovereenkoms: Overeenkoms over de hooge vn de reme de erodek en behoeve vn ensoen beschkbr word gesed. Ukerngsovereenkoms: Overeenkoms voor een erodeke ukerng vn een bede hooge de vnf een bede eefjd onvngen word. Voorbeeden vn een 3

15 ukerngsovereenkoms jn de endoonregeng (ensoenregeng wrn de hooge vn he ouderdomsensoen fhng vn he srs d de deenemer drec voorfgnd n de ensoendum verden), de mddeoonregeng (ensoenregeng wrbj he n he ende vn de deenemng oe e kennen ensoen gereeerd s n he gemddede ensoensrs over de gehee erode vn deenemng n de regeng) en de vsebedrgenregeng (ensoenregeng wrbj he ensoenrech jrjks ngroe me een vs bedrg, d ne nkomensfhnkejk word vsgesed). De ensoenovereenkoms den enmnse de vogende vjf onderweren e omven: De rocedures voor omeng vn de ensoenovereenkoms n he ensoenregemen. De fnncëe ree ussen de werkgever en he ensoenfonds. He oesgbeed. De ugngsunen en rocedures de gevogd worden n gev vn vermogensekoren of overschoen, dn we wnsdeng. De nformeversrekkng vn de werkgever n he ensoenfonds. Pensoenuvoerders moeen deenemers rechsreeks nformeren over de uvoerng vn de ensoenovereenkoms. D od deenemers ef kunnen been of he o n ukerngen wr men rech o heef emen me evenuee egen mddeen vodoende s, of ngevud moe worden me behu vn een vrjwge ensoenregeng of een derdejer-roduc.. FTK Per jnur 7 s de neuwe Pensoenwe vn krch wrdoor ook he hern ngebedde Fnncee Toesngskder (FTK) verch word gesed voor ensoenfondsen. He FTK s een nsrumen om de fnncëe ose en he fnncëe beed vn ensoenfondsen e beoordeen. D neuwe kder ws vogens De Nederndse Bnk (DNB) veres omd de vorge wrderngsmehode ekor schoo bj he n kr brengen vn he fnncëe rscorofe vn een ensoenfonds. De oork hervn g n he fe d evee de ndruk werd geegd o de hudge fnncëe sue vn een ensoenfonds en er ne goed werd genceerd o he oekomsersecef. Men gng her u vn de Acurëe Prnces voor Pensoenen (APP), w bes u een door de curs u e voeren oes om e beoordeen of de hooge vn de voorenngen en reserves vn een ensoenfonds ruden genoeg jn. Herbj word bj he been vn de voorenng voor de verchngen een vse rekenrene gebruk vn mm 4%. De oekomsge ensoennsrken worden n berekenngen onder APP en FTK ne meegenomen. 4

16 De doesengen vn he FTK jn gebseerd o connuïe vn de ensoenoeeggng, meer rnsrne nr de deenemers en nernone vergejkbrhed vn fnncëe kerngegevens vn ensoenfondsen. He FTK se ne s he APP esen n he nveu vn de dekkngsgrd en he kunnen ovngen vn een dng vn de ndeenkoersen. He FTK se bovenden esen n he kunnen ovngen vn een renedng. D es od mensen er me een hoge me vn ekerhed o kunnen verrouwen d he ensoenfonds he gegrndeerde ensoen ook ddwerkejk kn ukeren. DNB houd hero oech door jrjks een oerekendhedsoes u e en voeren, besnde u een cuee wrdebeng en een sovbesoes. Bovenden moe een connuïesnse worden ugevoerd..3 Acuee wrdebeng Voor he FTK vnd een cuee wrdebeng s vn owe de bengen s de verchngen vn een ensoenfonds. Herdoor word he fnncëe rscorofe vn een ensoenfonds dudejk n kr gebrch. Dee cuee wrdebeng word vsgesed o bss vn een door DNB geubceerde cuee reneermjnsrucuur. He oe vermogen vn ensoenfondsen bes u beeggngen. De cuee wrde vn beeggngen s de wrde de een beeggng bj verkoo oever (ervn ugnde d de verkoo vn een beeggng oenbr en ne verch s en de koer kenns vn de mrk heef). He egen vermogen s gevormd door resuen n he vereden en s he versch ussen he oe vermogen en he vreemd vermogen. Voor he vreemd vermogen word her ugegn vn de voorenng ensoenverchngen (VPV), de voorenng de door ensoenfondsen word ngehouden om e oekomsge verchngen n e komen..4 Sovbesoes De sovbesoes s een oes voor de fnncëe ose vn een ensoenfonds. He egen vermogen o cuee wrde moe vodoende groo jn od me 97,5% ekerhed er bnnen een jr geen dekkngsekor oreed. D ercenge s vsgesed door de wegever. Er s vogens de we srke vn een dekkngsekor s de dekkngsgrd kener s dn 5%. De dekkngsgrd o jds vnden we door he vermogen o jds e deen door de VPV o jds en d e vermengvudgen me %: dekkngsgr d Vermogen VPV % Ze Hoofdsuk Reneermjnsrucuren Ze Bjge Hoofdsuk Voorenng ensoenverchngen 5

17 De hooge vn he vermogen moe vogens de wegever o jds n een jr dus mnm gejk jn n (,5) VPV, wrbj VPV de VPV o jds s. D vermogen word he veres vermogen genoemd. Inden he vermogen vn een ensoenfonds kener s dn he veres vermogen sreek de wegever vn een reserveekor. Om e voorkomen d een ensoenfonds n een reserveekor erechkom, jn door DNB dre mehodes ogesed om de hooge vn de verese buffer vn een ensoenfonds e berekenen, de ogeheen gesndrdseerde mehode, de vereenvoudgde mehode en de nerne mehode 3..5 Connuïesnse To so s voor de ngere ermjn een connuïesnse onworen wrn he ensoenfonds de verwche fnncëe ose en he effec vn evenuee geroffen mregeen o ngere ermjn n de oechhouder en. DNB gebruk dee nse om e kjken of de fnncëe rsco s o de nge ermjn bnnen nvrdbre grenen bjven en geef de vogende nchen: Inch voor he ensoenfonds n de e verwchen onwkkengen. Inch voor de oechhouder n de e verwchen onwkkengen. Verbeeren vn he nch n de beedseemenen. He n een vroeg sdum onderkennen vn een versecherng vn de fnncëe ose n de oekoms. Dee connuïesnse moe enmnse eens n de dre jr worden ugevoerd wrbj me een sochssche benderngswje word been of he fonds n hr verchngen o de nge ermjn kn vodoen. Hern word gebruk gemk vn een jdshoron me 5 rognosejren. Ook bed dee nse nch n de me wrn de voorwrdejke oesgverenng, ook we ndee 4 genoemd, nr verwchng kn worden oegekend. He ensoenfonds s eveneens verch om een kosendekkende reme voor de ensoenobouw e hneren. Dee reme word gebseerd o de curee benodgde reme vn de onvoorwrdejke onderdeen vn de ensoenregeng, een osg voor he bereken of n snd houden vn he veres egen vermogen (de sovbe), een osg voor uvoerngskosen en o de curee benodgde reme vn de voorwrdejke onderdeen vn de ensoenregeng. 3 Ze Bjge Hoofdsuk Mehodes berekenng verese buffer 4 Ze.6 Indee 6

18 DNB ondersched ver mogejke fnncëe oses vn een ensoenfonds, weke fhngen vn de dekkngsgrd, de sovbesoes en de remekorngsgrens (PKG, he egen vermogen d nodg s om korngen e mogen geven o de reme): Dekkngsekor: Treed o wnneer de dekkngsgrd onder de 5% g, een ensoenfonds krjg dn 3 jr de jd om d ekor weg e werken. Reserveekor: Treed o wnneer de dekkngsgrd boven de 5% g mr he egen vermogen kener s dn de verese sovbe, een ensoenfonds krjg dn 5 jr om d ekor weg e werken. Vrj egen vermogen onder de PKG: Treed o wnneer he egen vermogen groer s dn de verese sovbe mr kener dn de PKG. Vrj egen vermogen boven de PKG: Treed o wnneer he egen vermogen groer s dn de verese sovbe en groer dn de PKG. De fundmenee vernderng vn he FTK s d de vse rekenrene vn 4% ne nger mg worden gehneerd mr d er gebruk moe worden gemk vn de hudge mrkrene o bss vn de cuee reneermjnsrucuur de word geubceerd door DNB. Dee vernderng breng de wrdebeng vn ensoenfondsverchngen n overeensemmng me de nernone boekhoudkundge rchjnen..6 Indee Indee s voor de verhogng vn ensoennsrken er comense vn nfe. We onderscheden her dre verschende vormen vn ndee, nmejk voedge ndee, gedeeejke ndee en geen ndee. Er s srke vn voedge ndee wnneer de ensoennsrken voedg worden gecorrgeerd voor nfe, ofewe wnneer de kosen vn even me % sjgen, uen ook de ensoenukerngen me % sjgen. Er s srke vn geen ndee wnneer de oekomsge ensoenukerngen ne gecorrgeerd worden voor nfe. Gedeeejke ndee g her ussenn. Indee word oeges o nog ne ngegne ensoennsrken (ndee voor ngng) en o ngegne ensoenen (ndee n ngng). DNB vrg ensoenfondsen om dudejkhed e geven n hun deenemers w beref ndee. D doen ensoenfondsen door he usreken vn een ndeembe en door n e geven weke voorwrden hervoor geden. De ndeembe s he ndeenveu d een ensoenfonds nsreef. Vk s de mbe vn een ensoenfonds voedge ndee de vnf een bede dekkngsgrd word ugekeerd. Er worden dus voorwrdejke fsrken 7

19 over ndee gemk. D word door de overhed gesmueerd omd herdoor de ndee bebr bjf. Onvoorwrdejke fsrken over voedge ndee kn n he gev vn hoge nfe een ensoenfonds enorm vee ged kosen en s drom gekoed n de es voor een eer hoge dekkngsgrd voor d ensoenfonds..7 Wrdeoverdrch Wrdeoverdrch s de hndeng wrbj de wrde vn een ensoennsrk word ngewend voor een ndere ensoennsrk bj deefde of een ndere ensoenuvoerder of de hndeng wrbj deefde ensoennsrk bj een ndere ensoenuvoerder word ondergebrch. Wrdeoverdrchen jn n wee hoofdvormen o e deen, nmejk wrdeoverdrch wrbj de werknemer vn werkgever (dus ne ensoenuvoerder) vernder en wrdeoverdrch wrbj de werknemer bj deefde werkgever bjf. Bj dee weede vorm vn wrdeoverdrch bjf de rbedsverhoudng ongewjgd en moe he voorschrf voor gejke beonng voor nen en vrouwen worden oeges. Dee weede vorm vn wrdeoverdrch kn owe om ndvduee s om coeceve wrdeoverdrch gn. Bj ndvduee wrdeoverdrch g he bjvoorbeed om he uruen vn nbesndenensoen n ouderdomsensoen of ndersom of ndere keuemogejkheden ussen ensoensooren. He rech o uru ussen ensoensooren s vsgeegd n de ensoenwe. Vnwege he voorschrf voor gejke beonng voor nen en vrouwen mg een ensoenfonds geen ondersched mken ussen nen en vrouwen bj he vsseen vn een ruvoe, d beeken d de urufcoren 5 voor nen en vrouwen gejk moeen jn. Voor de kosen vn de wrdeoverdrch ged d wnneer he g om een rech vn de deenemer en een ch vn de ensoenuvoerder om mee e werken dee ne bj de deenemer n rekenng mogen worden gebrch. Wnneer er echer geen ch voor de ensoenuvoerder s om mee e werken me de wrdeoverdrch, s dee vrj om n een fonderjke rekenng de dmnsreve kosen bj de deenemer n rekenng e brengen. Dee kosen mogen ne n mnderng gebrch worden o de ensoennsrk..8 Smenvng Een ensoenovereenkoms s een fsrk ussen werknemer en werkgever de word ondergebrch bj een ensoenfonds. De overhed eg een ensoenfonds door mdde vn he FTK wegevng o. Vogens dee wegevng moe een ensoenfonds jn fnncëe sue me 5 Ze Hoofdsuk 5 Urufcoren 8

20 berekkng o de oekomsge ensoenverchngen roreren en her conroes o uvoeren. D od de oekomsge ensoenukerngen me groe ekerhed kunnen worden ubed. 9

21 Hoofdsuk Reneermjnsrucuren. Inedng Rene s een vergoedng de men onvng voor he uenen vn ged, bjvoorbeed bj een bnk. Vnwege de nfe (sjgng vn rjen) mk men ondersched ussen reëe en nomne rene. Een vusrege voor he berekenen vn de reëe rene s door de nfe vn de nomne rene f e rekken. Een ece berekenng word echer gegeven door: r R n r π me R r de reëe rene o jds n r de nomne rene o jds π de nfe o jds Een overch vn de rene over koroende enngen en de nfe n Nedernd vn de fgeoen jren s gegeven n de vogende fguur: Kore rene en nfe Nedernd 4,%,%,% Percenge 8,% 6,% 4,%,%,% -,% Kore rene Infe Jr De rd vn besuur vn de Euroese Cenre Bnk (ECB) be he nveu vn de gedmrk rene voor he eurogebed. Om he nveu vn de rene e kunnen been hneer de ECB een srege de o wee jers rus, nmejk de groe vn de gedhoeveehed en economsche ndcoren.

22 . Reneermjnsrucuur De reneermjnsrucuur geef de ree weer ussen de jd o he ende vn de oojd vn een obge en he rendemen vn dee obge o he ende vn de oojd. Norm geen hebben ngoende obges een hoger rendemen dn koroende obges. D hogere rendemen s een vergoedng voor he voor ngere jd vseen vn ged en he herdoor ne voor ndere doeenden er beschkkng hebben. D word geen s de norme reneermjnsrucuur en s weergegeven n de vogende fguur: 4,3% 4,% Rendemen vn obge 4,% 4,% 3,9% 3,8% 3,7% Tjd n jren Een gejke vernderng n he rendemen vn de obges me verschende oojden noem men een ree verschuvng vn de reneermjnsrucuur. Herbj bjf de vorm vn de kromme heefde. We sreken vn een vkke reneermjnsrucuur wnneer he versch n rendemen ussen obges vn verschende oojd mnm s. Wnneer d versch echer groo s, s er srke vn een see reneermjnsrucuur. De Eecons Hohess Theor (EHT) voor reneermjnsrucuren se d he rendemen o fnncëe mddeen vn verschende jdsduur n ekr gereeerd s o bss vn de verwchngen vn de oekomsge rendemenen. D omd chereenvogende obges me een kore oojd gecombneerd kunnen worden o een obge me een efde oojd s één obge me een nge oojd. Dus moeen dee rendemenen n ekr gejk jn. Anders kn er srke jn vn rbrge (mogejkhed om onder rsco wns e mken, de ogenmde free-unch ). Arbrge word ugesoen door de ngenomen effcëne vn de mrk en he fe d odr een mogejkhed o rbrge ons, dee onmddejk ene word gedn door he vernderen vn de rjen. De vorm vn de reneermjnsrucuur kn n de oo vn de jd serk wjgen.

23 Om een berouwbre reneermjnsrucuur e kunnen been, moeen e obges vn deefde kwe jn. D beeken d de fsce booseng en de kns o erugbeng vn de obges overeen moeen komen. Fcoren de vn nvoed jn o de vorm vn de reneermjnsrucuur jn mrkverwchngen en nen vn oekomsge reneonwkkengen, nweghed vn rscoremes voor ngere oojden en de me vn mrkneffcëne en vrje doorsroom vn k vn koroende nr ngoende obges en omgekeerd..3 Rendemen Er jn dre gecceeerde mehoden om he gemddede rendemen o he ende vn de oojd vn een obge e berekenen:. He rekenkundg gemddede vn de verwche jrjkse rendemenen. Dee word berekend door: T r T Men sch voor ek jr he verwche rendemen, weke gejk s n de jrjkse neresvergoedng us de vernderng n de rjs vn de obge, gedeed door de rjs vn de obge n he begn vn he desbereffende jr. Vervogens bereken men eenvoudg he rekenkundg gemddede vn dee jrjkse rendemenen. (Bj gebruk vn he rekenkundg gemddede word ngenomen d de oe nveserng ek jr gejk bjf.). He geomersch gemddede vn de verwche jrjkse rendemenen. Dee word berekend door: T / T ( r ) Se mmers d he geomersch gemddede vn de verwche jrjkse rendemenen gejk s n r g, dn word he oe rendemen over de jren o en me T gegeven door ( r ) T g weke gejk moe jn n he roduc vn e verwche jrjkse rendemenen, ofewe n ( ) En krjgen we: T. r T T ( ) ( ) ( ) ( ) T T r g r rg r rg ( r ) / T / T

24 Her s r he verwche rendemen n jr en T s he n jren o he ende vn de oojd. (Bj gebruk vn he geomersch gemddede neem men n d e obrengsen worden gehernveseerd en evenuee vereen ne worden ngevud.) 3. De nerne obrengs, d s de verdsconerngvoe de e oekomsge csh fows n verbnd me de obge verdsconeer o een conne wrde de gejk s n de hudge mrkrjs vn de obge. Dee verdsconerngvoe s dus gejk n Y n de vogende formue: P T C N ( Y ) ( Y ) T Her s P de hudge rjs, C de jrjkse neresvergoedng (couonrene), N de nomne wrde vn de obge en T he n jren o he ende vn de oojd. (Bj gebruk vn de nerne obrengs veronderse men d onvngen neresvergoedngen egen de nerne obrengs kunnen worden gehernveseerd. Dee veronderseng s ressch wnneer men verwch d de renesnd ongeveer gejk bjven.) Mees word de nerne obrengs s msf gebruk voor he been vn he jrjkse rendemen vn een obge o he ende vn de oojd. Zodr een n unen o de reneermjnsrucuur bekend jn, kunnen we me behu vn een mode her een (voeende) kromme doorheen rekken. Her uen dre modeen besroken worden, nmejk he Ponome mode, he mode vn Neson & Sege en he mode d gebruk word door DNB..4 Ponome mode Wnneer we de reneermjnsrucuur benderen me behu vn he onome mode mken we gebruk vn een onome benderng voor de (( ), (, ),..., (, )) n beschkbre dunen, n n vn de reneermjnsrucuur. Herbj jn de verschend Lgrnge neroe onoom geef ons de vogende funce voor de reneermjnsrucuur: n n k ( )( 3 ) ( n ) P( ) j j k j k ( )( 3 ) ( n ) k j ( )( 3) ( n ) ( )( ) ( n )... n ( )( ) ( ) ( )( ) ( ) D s een onoom vn grd 3 n n n n n n de g door de n unen ( ), (, ),..., ( n, n ),.. De 3

25 He ndee vn d mode s d voor een benderng vn de reneermjnsrucuur me weng dunen, de benderng buen he berek vn de dunen vk onressch word..5 Mode vn Neson & Sege In een oekoch nr een goede grfsche reresene vn reneermjnsrucuren jn Neson & Sege (987) gn kjken nr een sme en sober mode, de febe genoeg s om de verschende vormen vn reneermjnsrucuren (monooon, gebod en S-vormg) e rereseneren. Eerdere ogngen door mensen s Dvd Durnd (94) en J. Huson McCuoch (97, 975) hebben s ndee d de reneermjnsrucuren fbugen bj he nderen vn de vervdum, w he gevog s vn een nere rend de dee modeen beven. Dee rend drus n egen de verwchng d bj he nderen vn de mme duur vn obges he rendemen ongeveer gejk bjven. De EHT voor reneermjnsrucuren word door Neson & Sege geen s een move om e kjken nr de ksse vn dfferenvergejkngen en hun oossngen. Neson & Sege gebruken de nnme d de so res vn obges weede-orde dfferenvergejkngen vogen. Dee nnme s een gevog vn de veronderseng d de forwrd res vn obges de oossngen vn dee weede-orde dfferenvergejkngen jn. Drom mken Neson & Sege gebruk vn dfferenvergejkngen en hun oossngen bj he vnden vn een ksse vn funces de de verschende vormen vn reneermjnsrucuren kn genereren. L bjvoorbeed de forwrd re me oojd m ngedud me r (m) gegeven worden door de oossng vn een weede orde dfferenvergejkng me reëe en gejke wores. r( m) β β e m / τ m β e τ m / τ Hern s m de oojd (n mnden) en τ s een jdsconsne de be hoe sne de wee eonenëe deen convergeren. D kn geen worden s een Lguerre funce gesommeerd me een consne. Lguerre funces besn u een onoom vermengvudgd me een eonenëe ververm en jn een wskundge ksse vn benderngsfunces. Dee vergejkng genereer een fme vn forwrd rene krommen me monoone, gebode en S-vormge vormen, fhnkejk vn de wrden vn β en β. De obrengs vn een obge o he ende vn de oojd, ngedud me R (m), word berekend door: R( m) m m r( ) d 4

26 5 D geef he gemddede rendemen s een funce vn de jdsduur en word gegeven door: ( ) [ ] ( ) ( ) ( ) [ ] ( ) ( ) ( ) τ τ τ τ τ τ τ τ τ τ τ τ τ τ τ τ τ β τ β β β β β β τ β β τ β τβ τβ β τβ τβ β τβ β τβ τβ β τ τ β τ τ β τβ β τ β β β τ β β β / / / / / / / / / / / / / / / / / / ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( m m m m m m m m m m m m m o m m m m e m e e e m m e m me e m m e m me e m m d e m e m e m d e m d e m d e e m d r m m R Hern s β voor de conrbue vn de nge ermjn comonen, β voor de vn de kore ermjn comonen en β voor de conrbue vn de mddenge ermjn comonen, wrbj m weer de reserende oojd s en τ de jdsconsne. De nge ermjn comonen s een consne de n de me ne d nr nu. De mddenge ermjn comonen s de enge funce n d mode de begn n nu en endg n nu. De kore ermjn comonen d monooon nr nu en d he snes vn e funces n d mode. We en d dudejk n de vogende fguur u he rke vn Neson & Sege: Door he nssen vn de vrbeen voor dee comonenen krjgen we de verschende gewense vormen vn de krommen voor he rendemen.

27 Me d mode kunnen we me sechs dre rmeers de gemene kenmerken vn een reneermjnsrucuur nuwkeurg benderen. In he rke vn Neson & Sege komen we een vre n ome wrdes vn τ egen de gemenjk een medn hebben vn 5. U hun onderoek bjk d bj de rksche nnme vn τ 5 de gemddede oenme vn de sndrddeve vn de resduen voor hun d mr 7,9% bedrg. Bovenden voorkom dee nnme nsbe n de rmeers. Ook heef he mode s voordee d mr weng dunen nodg jn om one reneermjnsrucuur e schen. De reneermjnsrucuur word bed me behu vn de OLS-scher. OLS s een er om de bes mogejke kromme voor een gegeven n dunen e vnden. Drvoor word gebruk gemk vn een regressense. He vnden vn dee ome kromme gebeur me behu vn de kense kwdren mehode (ordnr es squres (OLS)), w ervn ug d de som vn de gekwdreerde fwjkngen en oche vn de regresse mnm moe jn. In he mode vn Neson & Sege kom d er o neer d voor de gegeven n dunen (( ), (, ),..., (, )) vodoe n de vogende regressevergejkng: β ( β β ) / τ ( e ) / τ / τ β e, n n een kromme word bed de Voor he been vn dee kromme kjk men nr de ogenmde resduen vn de regressevergejkng en dee word voor ek vn de n dunen gegeven door: u β β β ) / τ ( e ) β e / τ ( / τ D s he versch ussen de werkejke wrde vn en de wrde vn de regressevergejkng voor de gegeven. Vervogens worden de wrdes vn β, β en β bed wrvoor de som vn de kwdren vn de resduen he kens s. D kom neer o he vogende omserobeem: Mn n β ( β β ) / τ ( e ) β, β, β / τ β e / τ En heru vog de kromme de de reneermjnsrucuur he bese rereseneer. Neson & Sege meden echer n hun rke d he ook mogejk s om β gejk n nu e seen. Herdoor krjgen we een resrcef mode d nog sechs wee rmeers bev en kn 6

28 de reneermjnsrucuur me wee dunen worden gesch. Vnwege he gejk n nu seen vn β, reseer ons een sme eonenee mode d een n s s om monoone reneermjnsrucuren e genereren. D een reef seche reresene geven vn een reneermjnsrucuur nden dee S-vormg s. Omd voor d mode mr wee dunen nodg jn voor he genereren vn een reneermjnsrucuur mk Wson W echer gebruk vn d resrceve mode..6 Mehode DNB De ensoenfondsen denen gebruk e mken vn de reneermjnsrucuur de DNB consrueer en ubceer. Hervoor gebruk DNB een egen mehode wrbj de reneermjnsrucuur word geconsrueerd o bss vn de swcurve. Een renesw s he gemkkejks e nseren s een ong ose (koen vn een oe) n een vsrenende obge gecombneerd me een shor ose (verkoen vn een oe) n een vrbe renende obge, of ndersom. Een mrkconforme renesw word o geconsrueerd d bj nvng geen bengen hoeven s e vnden, ofewe de mrkwrde s nh. De swcurve word ogebouwd u renereven wrbj gedurende een ngere erode o vsgesede jdsen een vse rene egen de o he bemomen gedende 6-mnds Eurbor (Euro nerbnk offered re) word ugerud. Defneer hervoor de vogende (jrjks smengesede) renes: r de swrene bj een oojd de so erocouon swrene bj een oojd f de forwrd rene vn oojd o, De onderggende vsrenende obge vn een -jrs sw heef de vogende cshfows, wrbj de wrde vn de sw o he momen vn ngn gejk s n (%) : jds (jren) cshfow r r r r De erocouon rene word vn de swrene fgeed door de vogende sen (boosrmehode): Eers word de -jrs erocouon rene door de cshfows vn de -jrs sw conn e ( r ) mken, dus u ( ) vog r. De -jrs erocouon rene word bed door de cshfows vn de -jrs sw (een he vsrenende gedeee) conn e mken egen de - en -jrs erocouon rene en de 7

6.1 MICHELSON INTERFEROMETER

6.1 MICHELSON INTERFEROMETER 6. MICHELSON INTERFEROMETER Inledng Lch s e beschouwen ls een sroom vn foonen, ls een connue energesroom lngs een srl of ls een elekromgnesche golf. In d hoofdsuk word lch beschouwd ls golf. Wnneer verschllende

Nadere informatie

Stabieler treinverkeer Rekening houden met hinder op stations

Stabieler treinverkeer Rekening houden met hinder op stations Sbieer reinerkeer Rekening houden me hinder sions Een profiewerksuk in drch n ProRi geschreen door Heeen Bx en Jordi Zomer dum februri 01 begeeiding ProRi dhr. dr. ir. A.A.M. Schfsm en dhr. ir. V.A. Weed

Nadere informatie

2.1 Het differentiequotiënt

2.1 Het differentiequotiënt hoodsk : Diereniëren. He dierenieqoiën Me een ncie kn je de onwikkeling n een grooheid beschrijen. Neem bijoorbeeld een schoonspringer die n de ienmeerplnk spring. Als je de lchwrijing erwrloos, kn je

Nadere informatie

AKTE OPRICHTING EN VASTSTELLING STATUTEN STICHTING

AKTE OPRICHTING EN VASTSTELLING STATUTEN STICHTING .. J:'""" '"..;...r.4.' -'( 0 6 "'\!:0\. \ ' :.V! \ -r\; '.- \&. ': -'..':'.'-.: (7 '0.;'d/ '::.yoe. RE/CB/29696. RE/26 006 AKTE OPRCHTNG EN VASTSTELLNG STATUTEN STCHTNG Vandaag achen apr weeduzend zeven

Nadere informatie

A P E L D O A POE RL N D O O R N

A P E L D O A POE RL N D O O R N 58 Roues Apeldoorn Apeldoorn roue Apeldoorn roue R v e n w e g R v e n w e g 0 100 0 200 100 300 200 400 300 500m. 400 500m. 59 A r n h e m s e w e g A P E L D A P O E O L R D N O O R N Z u i d e r p r

Nadere informatie

Tentamen CT3109 ConstructieMechanica 4 19 jan 2005 ANTWOORDEN

Tentamen CT3109 ConstructieMechanica 4 19 jan 2005 ANTWOORDEN Tenmen T09 onsrucieechnic 9 jn 005 NTWOORDN O de volgende bldijde is een uigebreide normuiwerking weergegeven. O he enmen mg worden volsn me de essenie. elngrijke omerkingen..v. verbnden en relies ijn

Nadere informatie

360 feedback rapport van Dirk Demo

360 feedback rapport van Dirk Demo 360 feedbk rpport vn Dirk Demo Dtum: 12 februri 2014 Nm: Dirk Demo Inhoud Leeswijer... 2 Legend... 3 Smenvtting... 4 Conusies bij de sores... 5 Feedbk uitgespitst... 6 Detis per ompetentie... 7 Beshouwing

Nadere informatie

Lekker puzzelen en lekker met taal bezig zijn. Puzzel mee! Ria van Adrichem Leonie van de Wetering. jaargang 1 2006/2007. serie 7

Lekker puzzelen en lekker met taal bezig zijn. Puzzel mee! Ria van Adrichem Leonie van de Wetering. jaargang 1 2006/2007. serie 7 Lekker puzzelen en lekker met tl bezg zjn R vn Archem Leone vn e Weterng jrgng 00/00 sere Vormgevng Hen Kreulen jrgng, 00/00, sere 00 Nets ut eze utgve mg gekopeer woren zoner utrukkeljke toestemmng vn

Nadere informatie

Module 2 Uitwerkingen van de opdrachten

Module 2 Uitwerkingen van de opdrachten 1 Modue Uitwerkingen vn de opdrchten Opdrcht 1 nyse Sttisch bepde constructie. Uitwendig evenwicht te bepen met evenwichtsvoorwrden. Drn op de gevrgde ptsen een denkbeedige snede nbrengen en met de evenwichtsvoorwrden

Nadere informatie

trétie l g Begerken E E E E E E I 10 E E . Werk ie logboek bij door de naam van de taak en de datum in te vutlen.

trétie l g Begerken E E E E E E I 10 E E . Werk ie logboek bij door de naam van de taak en de datum in te vutlen. Behve rekenen kn xcel veel meer. Zeker wnneer he om groe hoeveelheden gegevens g. Je kun me he progrmm snel ies opzoeken in een nge iis. ln deze k g ie d doen. OpdmchT Logboek bijwerken. Werk ie logboek

Nadere informatie

WATERWERKBLAD BEREKENINGSMETHODE IN VERBAND MET WATERSLAG

WATERWERKBLAD BEREKENINGSMETHODE IN VERBAND MET WATERSLAG Herzenng an jun 004 WTERWERKBLD BEREKENINGSMETHODE IN VERBND MET WTERSLG WB. F DTUM: DEC 05 ueurrehen oorbehouen Voor bereffene ek u NEN 006:05 ze WB... Te an e ermee normen, wegeng en oerge pubae NEN

Nadere informatie

Informatie van uw gemeente Uitlaatzones & uitlaatregels Hondenpoepbeleid

Informatie van uw gemeente Uitlaatzones & uitlaatregels Hondenpoepbeleid Informae van uw gemeene laazones & ulaaregels Hondenpoepbeled Honden zjn voor veel mensen gelefde husderen. Hondenpoep daarenegen s een groe ergerns van veel nwoners van Capelle aan den IJssel. Daarom

Nadere informatie

Írl* tt- IË" Klopt dat wel? f._. Advertentie-analvse. Ia*' Itr. r '- a*." Lcren denken r"net econornic - llocl Grol. Ir*'

Írl* tt- IË Klopt dat wel? f._. Advertentie-analvse. Ia*' Itr. r '- a*. Lcren denken rnet econornic - llocl Grol. Ir*' r*' - L Írl* - Ë" r r Klop d wel? f._ rg Adverenie-nlvse rë *' rë r _ r'- l* *." Lren denken r"ne eonorni - llol Grol 6l ; ] l, 8. Klop d wel? Adverenie-nlvse Conex n he dgelijks leven worden we overspoeld

Nadere informatie

Geestelijke gezondheidszorg, een methode e voor het bepalen van volume- en prijsontwikkelingen0g

Geestelijke gezondheidszorg, een methode e voor het bepalen van volume- en prijsontwikkelingen0g 07 k07 Geeseljke gezondhedszorg, een mehode e voor he bealen van volume- en rjsonkkelngen0g kelngen Arhur Denneman ublcaedaum CBS-ebse: 5 december 2008 Den Haag/Heerlen, 2008 Verklarng van ekens. = gegevens

Nadere informatie

Project B11: Vladymo update. KULeuven maart 2012

Project B11: Vladymo update. KULeuven maart 2012 Projec B11: Vladymo updae KULeuven maar 2012 Algemeen secrearaa Seunpun beledsrelevan Onderzoek Fscale & Begrong Voskenslaan 270 9000 Gen Belgë Tel: 0032 (0)9 248 88 35 E-mal: vanessa.bombeeck@hogen.be

Nadere informatie

Elke dag het zonnige leven

Elke dag het zonnige leven Elke dag het zonnge leven Zomer en wnter, lente en herfst: n Mpato genet u elke dag opneuw van medterrane sferen. In de overdekte bnnentun kunt u het hele jaar door endeloos ontspannen te mdden van groen,

Nadere informatie

Eindige Elementen Methode Syllabus over het gebruik in de lineair elastische vaste stof mechanica; Cursus 2001-2002, Trimester 2.2

Eindige Elementen Methode Syllabus over het gebruik in de lineair elastische vaste stof mechanica; Cursus 2001-2002, Trimester 2.2 Endge Eementen Methode Syabs over het gebrk n de near eastsche vaste stof mechanca; Crss -, rmester. r. J.H.P. de Vree echnsche Unverstet Endhoven Factet Werktgbowknde Materas echnoogy Inhod Inedng Notateafspraken

Nadere informatie

Hoofdstuk 4. Opdracht 4.16. Algemene oplossing: Algemene oplossing: n 1 1 2 n 1 7/2. Algemene oplossing: + = + ( ) Algemene oplossing: Opdracht 4.

Hoofdstuk 4. Opdracht 4.16. Algemene oplossing: Algemene oplossing: n 1 1 2 n 1 7/2. Algemene oplossing: + = + ( ) Algemene oplossing: Opdracht 4. Hoofdsuk Opdrch.6 k x + xk = = r = Algemee oplossig: k r xk = + xk = + / k xk = + k 9 7 x = x + 7 x + x = 7 x x = + + + 7 = r = Algemee oplossig: r 7/ x = + x = + / x = 7 c α α ( α α ) x = x x x x = x

Nadere informatie

Scholentoernooi 20í 3

Scholentoernooi 20í 3 Shenerni 20í 3 Grep 3,4, en n de bsisshen in en rnd he 7 pri2013 p: brj: p: wensd 24 pri203 Veberen ii n Kein Dheren Sprprk "' Shder", Zuphensewe, he Aeene reee 1'. De eerse wedsrijden beinnen rnd 13:00

Nadere informatie

Spiegels. N.G. Schultheiss

Spiegels. N.G. Schultheiss 1 Spegels N.G. Schulhess 1 Inledng Deze module s drec e volgen vanaf de derde klas. Deze module word vervolgd me de module Lenzen of de module Parabolsche spegels maken. Uendeljk kun je me de opgedane

Nadere informatie

Analyse en beheer van financieel risico van aandelen

Analyse en beheer van financieel risico van aandelen Analyse en beheer van fnanceel rsco van aandelen door J.J. Huj onder begeledng van dr. r. J. van den Berg en drs. W.M. van den Bergh afsudeerscrpe Informaca & Econome Erasmus Unverse Roerdam Analyse en

Nadere informatie

AKTE in de hoofdzaak alsmede. INCIDENTELË CONCLUSIE VAN ANTWOORD in het. vrijwa ringsincident. inzake SOBI. tegen DELOITTE ACCOUNTANTS B.V.

AKTE in de hoofdzaak alsmede. INCIDENTELË CONCLUSIE VAN ANTWOORD in het. vrijwa ringsincident. inzake SOBI. tegen DELOITTE ACCOUNTANTS B.V. AKTE in de hoofdzk lsmede NCDENTELË CONCLUSE VAN ANTWOORD in he vrijw ringsinciden inzke SOB egen DELOTTE ACCOUNTANTS B.V. Rechbnk Amserdm Rolnummer:2008/1465 Rolziing : lsepember2ol0 AKTE in de hoofdzk

Nadere informatie

.,. Behoort bij: Nadere Regels maatschappelijke ondersteuning 2015. Gemeente Boekel. 1 i. lnhoud GEMEENTEBOEKEL

.,. Behoort bij: Nadere Regels maatschappelijke ondersteuning 2015. Gemeente Boekel. 1 i. lnhoud GEMEENTEBOEKEL Scan nummer 2 van 3 - Scanpagna van 0 Nadere Reges maatschappejke ondersteunng 205.,. Behoort bj: Gemeente Boeke GEMEENTEBOEKEL 't k :,% nhoud Inedng Jurdsche status Hoofdstuk Procedure medng, onderzoek

Nadere informatie

Tuinstijlen. Tuinstijlen. Het ontstaan van tuinstijlen. Formele tuinstijl. Informele tuinstijl. Moderne tijd

Tuinstijlen. Tuinstijlen. Het ontstaan van tuinstijlen. Formele tuinstijl. Informele tuinstijl. Moderne tijd Tuinsijlen Tuinsijlen He aanleggen van een uin word voorafgegaan door he maken van een uinonwerp. Om de uin o een geheel e maken moe u in he onwerp rekening houden me een bepaalde uinsijl. Door allerlei

Nadere informatie

prouinci renthe ONTWERPBESCHIKKING VERZONNFN - /' FEB. 2O1T r (o592) 16 sl zl bijteam Bodem DR 168100318 gemeente Borger-Odoorn Aanvrager

prouinci renthe ONTWERPBESCHIKKING VERZONNFN - /' FEB. 2O1T r (o592) 16 sl zl bijteam Bodem DR 168100318 gemeente Borger-Odoorn Aanvrager Prov incie h øis rü/eserbrink r, Assen Posdres Posbus rzz, 94oo c Assen www.drenhe.nl r (o592) 16 s r (o592) 16 sl zl prouinci renhe VERZONNFN - /' FEB. 2O1T ONTWERPBESCHKKNG Globiscode Anvrger DR 168100318

Nadere informatie

Het kwadraat van een tweeterm a+b. (a+b)²

Het kwadraat van een tweeterm a+b. (a+b)² Merkwrdig producten: Het kwdrt vn een tweeterm + (+)² Even herhlen Wnneer een getl of een lettervorm met zichzelf vermenigvuldigd wordt, dn duid je dt n door dt getl of die lettervorm één keer te schrijven

Nadere informatie

CONCEPT WATERWERKBLAD BEREKENINGSMETHODE IN VERBAND MET WATERSLAG

CONCEPT WATERWERKBLAD BEREKENINGSMETHODE IN VERBAND MET WATERSLAG Herziening van juni 004 CONCEPT WATERWERKBLAD BEREKENINGSMETHODE IN VERBAND MET WATERSLAG WB. F DATUM: OKT 04 Aueurrehen voorbehouden Di werkbad heef berekking op de berekeningmehode in verband me waerag.

Nadere informatie

#JONGERENGIDS. @student @werkzoekende @starter. van brabant

#JONGERENGIDS. @student @werkzoekende @starter. van brabant #JONGERENGIDS @student @werkzoekende @strter by Socilistische Mutuliteit vn brbnt Sport en Fitness Je prestties verdienen goede locties! Krijg 45 terug vn je sport- of fitnessbonnement. #WELKOM De Socilistische

Nadere informatie

6.4 Rekenen met evenwichtsreacties

6.4 Rekenen met evenwichtsreacties 6.4 Rekenen met evenwihtsreties An de hnd vn een reeks vooreelden zullen we het rekenwerk ehndelen n evenwihtsreties. Vooreeld 6.2 We estuderen het gsevenwiht: A(g) + B(g) C(g) + D(g) In een ruimte vn

Nadere informatie

Waardeoverdracht. Uw opgebouwde pensioen meenemen naar uw nieuwe pensioenuitvoerder

Waardeoverdracht. Uw opgebouwde pensioen meenemen naar uw nieuwe pensioenuitvoerder Waardeoverdracht Uw opgebouwde pensoen meenemen naar uw neuwe pensoenutvoerder In deze brochure 3 4 5 6 Gefelcteerd! Een neuwe baan Wel of net kezen voor waardeoverdracht? Vergeljk de regelngen Hoe waardevast

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 Exponentiële functies

Hoofdstuk 3 Exponentiële functies Havo B deel Uiwerkingen Moderne wiskunde Hoofdsuk Eponeniële funies ladzijde 6 V-a Door zih in weeën e delen vermenigvuldig he aanal aeriën per ijdseenheid zih seeds me een faor is de eginhoeveelheid,

Nadere informatie

2.4 Oppervlaktemethode

2.4 Oppervlaktemethode 2.4 Opperlakemehode Teken he --diagram an de eenparige beweging me een snelheid an 10 m/s die begin na 2 seconden en eindig na 4 seconden. De afgelegde weg is: =. (m/s) In he --diagram is de hooge an de

Nadere informatie

Al g e m e e n : O p a l o n z e a a n b i ed i n g en, a a n v a a r d i n g en, m ed ed el i n g en en o v er een k o m s t en v o o r o n d er s t a a n d e v er r i c h t i n g en z i j n u i t s l

Nadere informatie

#JONGERENGIDS. @student @werkzoekende @werknemer. Toegankelijke gezondheid voor iedereen!

#JONGERENGIDS. @student @werkzoekende @werknemer. Toegankelijke gezondheid voor iedereen! #JONGERENGIDS @student @werkzoekende @werknemer Socilistische Mutuliteit vn brbnt Toegnkelijke gezondheid voor iedereen! betlt 40 /jr De Socilistische Mutuliteit terug voor je nticonceptie Love4you.be

Nadere informatie

Vraag 2. a) Geef in een schema weer uit welke onderdelen CCS bestaat. b) Met welke term wordt onderstaande processchema aangeduid.

Vraag 2. a) Geef in een schema weer uit welke onderdelen CCS bestaat. b) Met welke term wordt onderstaande processchema aangeduid. Tentmen Duurzme Ontwikkeling & Kringlopen, 1 juli 2009 9:00-12:00 Voordt je begint: schrijf je nm en studentnummer bovenn ieder vel begin iedere vrg op een nieuwe bldzijde ls je een vkterm wel kent in

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde B (pilot) tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.30 uur

Examen VWO. wiskunde B (pilot) tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.30 uur Emen VW 0 tijdvk woensdg 6 mei 3.30-6.30 uur wiskunde B (pilot) Dit emen bestt uit 5 vrgen. Voor dit emen zijn miml 83 punten te behlen. Voor elk vrgnummer stt hoeveel punten met een goed ntwoord behld

Nadere informatie

Partners. Bunnig administtstie + belaslingadvies

Partners. Bunnig administtstie + belaslingadvies CHECKLIST IB 2013 Bunnig administsie + beaslingadvies Parners Om u in saa e seen deze gegevens overzicheijk en voedig aan e everen, hebben wij ondersaande vragenijs opgesed. Wij verzoeken u de vragen/

Nadere informatie

,,:,;. Belangrijke data. 24mei. iir. 25 mei. . Studiedag. ? juni. 3 juni. . Avondvierdaagse. Spoft na School. 4 juni. r Avondvierdaagse.

,,:,;. Belangrijke data. 24mei. iir. 25 mei. . Studiedag. ? juni. 3 juni. . Avondvierdaagse. Spoft na School. 4 juni. r Avondvierdaagse. R.K. lf* Bsisschool Pieer Wijen De jrigen. 27 mei Nikk Mosselveld (gr^ 3) 1 2 juni Lynn Borsje (gr ) i.'

Nadere informatie

Cursus BCO. Houten elementen. De Nayer, cursus BCO 15/09/2010

Cursus BCO. Houten elementen. De Nayer, cursus BCO 15/09/2010 Cursus Houen elemenen De Nayer, cursus 15/09/2010 Luc Schuereman/Lincy Pyl www.era-branveilighei.be Rekenregels voor houen elemenen EN1995-1-21 emperauursverloop in een warsoorsnee: gerelaeer aan he proces

Nadere informatie

Methodebreuken. Jan van den Brakel, Thomas Kraan en Joeri Roels. Statistische Methoden (10006)

Methodebreuken. Jan van den Brakel, Thomas Kraan en Joeri Roels. Statistische Methoden (10006) 09 Mehodebreuen Jan van den Brae Thomas Kraan en Joer Roes Sassche Mehoden (0006) Den Haa/Heeren 200 Verarn van eens. = eevens onbreen * = voorop cjfer ** = nader voorop cjfer x = ehem = nh = (nden vooromend

Nadere informatie

Rekenen met rente en rendement

Rekenen met rente en rendement Rekenen met rente en rendement Woekerpols? Lenng met lokrente? Er wordt met de beschuldgende vnger naar banken en verzekeraars gewezen de op hun beurt weer terugwjzen naar de consument: Deze zou te weng

Nadere informatie

C. von Schwartzenberg 1/11

C. von Schwartzenberg 1/11 G&R havo A deel C von Schwarzenberg 1/11 1a m 18:00 uur He verbruik was oen ongeveer 1150 kwh 1b Minimaal ongeveer 7750 kwh (100%), maimaal ongeveer 1150 kwh (145,%) Een oename van ongeveer 45,% 1c 1d

Nadere informatie

Werken aan resultaat, altijd en overal

Werken aan resultaat, altijd en overal nbroek choemn dviseurs Werken n resultt, ltijd en overl Nr een professionele implementtie vn Het Nieuwe Werken bij de Belstingdienst Michël Geerdink Onder het motto Werken n resultt, ltijd en overl is

Nadere informatie

fit BOUMAN MAKELAARDIJ Hazelaardreef 83 te Vlaardingen-Holy NVM Ploni F. Bouman - de lvolf Register makelaar - taxateur

fit BOUMAN MAKELAARDIJ Hazelaardreef 83 te Vlaardingen-Holy NVM Ploni F. Bouman - de lvolf Register makelaar - taxateur BOUMAN MAKELAARDJ Poni F. Bouman - de Vof Regiser makeaar - axaeur Hazeaardreef 83 e Vaardingen-Hoy Bouman Makea"ardij Riouwaan 56 3131 NL Vaardingen fit NVM Teefoon: OO -2342693 Fax: OLO-23429 16 BTW:

Nadere informatie

Hoofdstuk 8 Beslissen onder risico en onzekerheid

Hoofdstuk 8 Beslissen onder risico en onzekerheid Hoofdstuk 8 Beslissen onder risico en onzekerheid 8.5 Tectronis Tectronis, een friknt vn elektronic, kn vn een nder edrijf een éénjrige licentie verkrijgen voor de fricge vn product A, B of C. Deze producten

Nadere informatie

Opdrachten Hoofdstuk 7

Opdrachten Hoofdstuk 7 Opdrhten Hoofdstuk 7 7.1 Herinner je een situtie vn je werk of privé wrvn je hterf geonludeerd het 'dt hd ik nders moeten doen'. Dit mg gerust vn tien jr oud zijn. Het hoeft geen grote morele misser te

Nadere informatie

Juli 2003. Canonpercentages Het vaststellen van canonpercentages bij de herziening van erfpachtcontracten

Juli 2003. Canonpercentages Het vaststellen van canonpercentages bij de herziening van erfpachtcontracten Canonpercenages He vassellen van canonpercenages bij de herziening van erfpachconracen Juli 23 SBV School of Real Esae Drs. L.B. Uienbogaard Drs. J.P. Traudes Inhoud Blz. 1. Inleiding... 3 2. Toeliching

Nadere informatie

dé Krant! in dit nummer o.a.: De Voorstad Oost agenda Nieuwbouw en woningverbetering Leerzame peuterplusgroep bruisend terrein editie 2014 nr.

dé Krant! in dit nummer o.a.: De Voorstad Oost agenda Nieuwbouw en woningverbetering Leerzame peuterplusgroep bruisend terrein editie 2014 nr. dé Krn! ediie 2014 nr.1 woef in di nummer o..: De Voorsd Oos gend Nieuwbouw en woningverbeering Leerzme peuerplusgroep bruisend errein?! Eenrichingsverkeer Veenunnel In pril word de Veenweg eenrichingsverkeer

Nadere informatie

Heerhugowaard Stad van kansen

Heerhugowaard Stad van kansen Heerhugowaard Stad van kansen Bestuursdenst I adves aan Burgemeester en Wethouders Reg.nr: BW 13-0415 Sector/afd.: SO/OV Portefeullehouder: S. Bnnendjk Casenr.: Cbb130383 Steller/tst.: E. Brujns Agenda:

Nadere informatie

Bronnen & Methoden bij Marktscan medischspecialistische zorg 2015

Bronnen & Methoden bij Marktscan medischspecialistische zorg 2015 Bronnen & Methoden bj Marktscan medschspecalstsche zorg 2015 Hoofdstuk 2: Wachttjden voor medsch specalstsche zorg Ontwkkelng van wachttjden Voor de wachttjdanalyses s gebruk gemaakt van gegevens afkomstg

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde B1,2 (nieuwe stijl)

Examen VWO. wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) wiskunde 1,2 (nieuwe stijl) Exmen VWO Voorbereidend Wetenschppelijk Onderwijs Tijdvk 1 insdg 25 mei 13.30 16.30 uur 20 04 Voor dit exmen zijn mximl 86 punten te behlen; het exmen bestt uit 18 vrgen. Voor

Nadere informatie

ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD

ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD Al cohol kenn s door gespeel d Eval uat eal cohol voor l cht ng doorpeer sopf est val s ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD Evaluate alcoholvoorlchtng door peers op festvals December 2005 INTRAVAL Gronngen-Rotterdam

Nadere informatie

Ontdek de musea van Ede

Ontdek de musea van Ede 12 oerlo museumijzer gemeene ede Ondek de muse vn Ede me hndige overzichskr Verbzen over Europ s mees veelzijdige egelcollecie nederlnds egelmuseum He Nederlnds Tegelmuseum heef de mees bijzondere en veelzijdige

Nadere informatie

Wat heb je gisteren gedaan?

Wat heb je gisteren gedaan? Wat heb je gsteren gedaan? Basswoorden: 1 Wat hoort bj elaar? Kes bj el plaatje de juste test geegd, gegaan, A B C D 1 Je hebt toch t geegd! 2 Hj heeft naar een Nederlandse specaltet gevraagd Gee toersten!

Nadere informatie

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en opportuniteiten. www.eulerhermes.be. Monitoring van kredietverzekering. Euler Hermes Online Services

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en opportuniteiten. www.eulerhermes.be. Monitoring van kredietverzekering. Euler Hermes Online Services EH SmartVew Euler Hermes Onlne Servces Een slmme kjk op rsco s en opportunteten Montorng van kredetverzekerng www.eulerhermes.be De voordelen van EH SmartVew De juste nformate op het juste moment helder

Nadere informatie

Blok 1 - Vaardigheden

Blok 1 - Vaardigheden 6 Blok - Vaardigheden Blok - Vaardigheden Exra oefening - Basis B-a Bij abel A zijn de facoren achereenvolgens 8 : = 6 ; 08 : 8 = 6 en 68 : 08 = 6. Bij abel A is sprake van exponeniële groei. Bij abel

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 - Formules voor groei

Hoofdstuk 2 - Formules voor groei Moderne wiskunde 9e ediie Havo A deel Uiwerkingen Hoofdsuk - Formules voor groei bladzijde 00 V-a = 08, ; 870 08, ; 70 0, 8; 60 00 00 870 70 08,, gemiddeld 0,8 b De beginhoeveelheid is 00 en de groeifacor

Nadere informatie

Oplossen van een vergelijking van de vorm ax 3 + bx 2 + cx + d =0

Oplossen van een vergelijking van de vorm ax 3 + bx 2 + cx + d =0 CARDANO S METHODE (oor ng. P.H. Stkker) Olossen vn een vergeljkng vn e vorm x x x 0 Verse: 8 fe. 00 PDF rete wt fftor trl verson www.fftor.om LET OP ER ZULLEN NOG ENKELE VOORBEELDEN LATER WORDEN TOEGEVOEGD

Nadere informatie

Praktische opdracht Optimaliseren van verpakkingen Inleidende opgaven

Praktische opdracht Optimaliseren van verpakkingen Inleidende opgaven Prktische opdrcht Optimliseren vn verpkkingen Inleidende opgven V, WB Opgve 1 2 Gegeven is de functie f ( x) = 9 x. Op de grfiek vn f ligt een punt P ( p; f ( p)) met 3 < p < 0. De projectie vn P op de

Nadere informatie

Leven op het spel speelt zich af in een quizruimte op televisie. Bestemming bereikt speelt zich af in de auto.

Leven op het spel speelt zich af in een quizruimte op televisie. Bestemming bereikt speelt zich af in de auto. Boekversag Anhony Horowz 208 Pagna s Cavs B.V.B.A Eerse druk un 2010 MORE BLOODY HOROWITZ He boek gaa over e paar kore verha gemaak voor knder van 12 o me 14. Ae verha hebb es grezegs ern, he zn aemaa

Nadere informatie

Cats. Den Haag, ~ '' Kenmerk: DGB 2010-423

Cats. Den Haag, ~ '' Kenmerk: DGB 2010-423 Cats Den Haag, ~ '' Kenmerk: DGB 2010-423 ] Motverng vanjhet beroepschrft n cassate (rolnummer 10/00158) tegen de utspraak van het Gerechtshof te Arnhem van 1 december 2009, nr. 08/00145, j j/ nzake SËËÊÊÊÈÈÊÈtemÈ

Nadere informatie

Transparantie: van bedreiging tot businessmodel

Transparantie: van bedreiging tot businessmodel rends Impac op organisaie en informaievoorziening Transparanie: van bedreiging o businessmodel Transparanie is een rend die zowel in he bedrijfsleven als in de publieke secor langzaam maar zeker in krach

Nadere informatie

1.3 Wortels. x x 36 6 = x = 1.5 Breuken. teller teller noemer noemer. Delen: vermenigvuldig met het omgekeerde.

1.3 Wortels. x x 36 6 = x = 1.5 Breuken. teller teller noemer noemer. Delen: vermenigvuldig met het omgekeerde. Voorereidende opgven Stoomursus Tips: Mk de volgende opgven het liefst voorin in één vn de A4-shriften die je gt geruiken tijdens de ursus. Als een som niet lukt, werk hem dn uit tot wr je kunt en g verder

Nadere informatie

Nota van B&W. Onderwerp Plan van aanpak Haarlem smaakt naar meer

Nota van B&W. Onderwerp Plan van aanpak Haarlem smaakt naar meer Onderwerp Pan van aanpak Haarem smaak naar meer Noa van B&W Porefeue mr. B. B. Schneders Aueur Mevr. C. Hubers Teefoon 5113558 E-ma: c.hubers@haarem.n SO/BD Reg.nr. Te kopëren: A B & W-vergaderng van 3

Nadere informatie

Schoolwerkplan schooljaar 2012 2013

Schoolwerkplan schooljaar 2012 2013 Schoolwekpln choolj 2012 2013 N chool De Bege Ade Heidenkipedyk 28 Pocode 8724 HW Telefoon 0514 521466 E-il bege@nijeg.nl Webie www.nijeg.nl dieceu D.Wee Du velling: Dieceu: MR: Schoolwekpln De Bege choolj

Nadere informatie

DOEL: Weten wat de gevolgen en risico s kunnen zijn van het plaatsen van (persoonlijke) informatie op internet.

DOEL: Weten wat de gevolgen en risico s kunnen zijn van het plaatsen van (persoonlijke) informatie op internet. kennismking met i-respect.nl INTRODUCTIE GEMAAKT DOOR: Annèt Lmmers ONDERWERP: Een eerste kennismking met i-respect.nl en het onderwerp publiceren. DOEL: Weten wt de gevolgen en risico s kunnen zijn vn

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Lineaire en exponentiële verbanden

Hoofdstuk 1 Lineaire en exponentiële verbanden Hoofsuk Lineaire en exponeniële veranen lazije A: Geen lineair veran, als x me oeneem, neem y nie sees me ezelfe waare oe. B: Lineair veran, als x me oeneem, neem y sees me, oe. C: Geen lineair veran,

Nadere informatie

H. Detacheringen. Artikel 1. Inleiding

H. Detacheringen. Artikel 1. Inleiding H. Detcheringen Onder Dimnt groep Tlent&Werk wordt in deze lgemene verkoopvoorwrden verstn het onderdeel Tlent&Werk vn het rechtspersoonlijkheid bezittend lichm Dimnt groep ls bedoeld ls bedoeld in rtikel

Nadere informatie

AFRIKA RAPPORT www.burgerszoo.nl

AFRIKA RAPPORT www.burgerszoo.nl AFRIKA RAPPORT Je gt op ontdekkingstoht nr de Afriknse dieren die in het Prk en in de Sfri vn Koninklijke Burgers Zoo leven. Bentwoord lle vrgen en hl je Afrik Rpport! Wrttenzwijnen Welkom in Burgers Prk!

Nadere informatie

Een feestmaal. Naam: -Ken jij nog een ander speciaal feest? Typ of schrijf het hier. a

Een feestmaal. Naam: -Ken jij nog een ander speciaal feest? Typ of schrijf het hier. a Werkbld Een feestml Nm: Ieder lnd en iedere cultuur kent specile dgen. Dn gn fmilies bij elkr op bezoek. Op die specile dgen is er meestl extr ndcht voor het eten. Hier zie je wt voorbeelden vn feesten

Nadere informatie

gronmgen 4 november 2008 Corr.nr. 2008-60.677, MB Zaaknr. 133918 Nummer 39/2008

gronmgen 4 november 2008 Corr.nr. 2008-60.677, MB Zaaknr. 133918 Nummer 39/2008 gronmgen 4 november 2008 Corr.nr. 2008-60.677, MB Zaaknr. 133918 Nummer 39/2008 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provncae Staten van Gronngen betreffende subsdërng van de Verengng Gronnger Dorpen

Nadere informatie

BRAND EXPEDITION ZONDER EEN CENT OP ZAK DE WERELD VEROVEREN

BRAND EXPEDITION ZONDER EEN CENT OP ZAK DE WERELD VEROVEREN BRAND EXPEDITION ZONDER EEN CENT OP ZAK DE WERELD VEROVEREN In 2010 zegde Martjn Arets zjn baan op, leverde zjn lease auto met tankpas n en negeerde alle onzekerheden om zjn droom achterna te gaan. In

Nadere informatie

Functiebeschrijving en -waardering Stichting Promes, Meppel

Functiebeschrijving en -waardering Stichting Promes, Meppel Functie-informtie Functienm Orgnistie Stichting Promes, onderdeel Onderwijsondersteuning Slrisschl 4 Indelingsniveu FUWASYS-dvies IIb Werkterrein Bedrijfsvoering - Mngementondersteuning Activiteiten Bewerken

Nadere informatie

Een CVA (beroerte) kan uw leven drastisch veranderen! 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging

Een CVA (beroerte) kan uw leven drastisch veranderen! 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging N een CVA (beroerte)... hoe verder?. Een CVA (beroerte) kn uw leven drstisch vernderen! 2009 Een uitgve vn de Nederlndse CVA-vereniging Wt is een CVA? In Nederlnd leven meer dn een hlf miljoen mensen met

Nadere informatie

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W +

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + D o e l m a t i g h e i d s t o e t s v o o r g e b i e d e n w a a r v o o r g e e n b o d e m b e h e e r p l a n i s v a s t g e s

Nadere informatie

REGLEMENT BETREFFENDE DE SPAARLOONREGELING

REGLEMENT BETREFFENDE DE SPAARLOONREGELING De rd vn de gemeente Coevorden; gelezen het voorstel vn urgemeester en wethouders d.d. 13 jnuri 1998; gelet op de ereikte overeenstemming met de ommissie voor Bijzonder Georgniseerd overleg; e s l u i

Nadere informatie

5 vragen over de Deelnemersraad

5 vragen over de Deelnemersraad 1VERKIEZINGS Verkezngskrant KRANT Voor DEELNEMERS Utgave van Stchtng Pensoenfonds ING Uteg dgtae krant De navgate van het document bevndt zch aan de onderkant. Door op de ptes naar rechts of naar nke kkken

Nadere informatie

Studiekosten of andere scholings uitgaven

Studiekosten of andere scholings uitgaven 20 Aanvullende oeliching bij aangife inkomsenbelasing 20 Sudiekosen of andere scholings uigaven Volgde u in 20 een opleiding of een sudie voor uw (oekomsige) beroep? Of had u kosen voor een EVCprocedure

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO. Wiskunde B1 (nieuwe stijl)

Correctievoorschrift VWO. Wiskunde B1 (nieuwe stijl) Wiskunde B (nieuwe stijl) Correctievoorschrift VWO Voorbereidend Wetenschppelijk Onderwijs 0 0 Tijdvk Inzenden scores Vul de scores vn de lfbetisch eerste vijf kndidten per school in op de optisch leesbre

Nadere informatie

Rekenregels van machten

Rekenregels van machten 4 Rekenregels vn mchten Dit kun je l 1 mchten met een ntuurlijke exponent berekenen mchten met een gehele exponent berekenen 3 terminologie in verbnd met de mchtsverheffing correct gebruiken Test jezelf

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwaarden Hypotheek SpaarVerzekering Model 10052. Delta Lloyd Levensverzekering NV. 1 Wat bedoelen wij met? 3

Inhoudsopgave. Voorwaarden Hypotheek SpaarVerzekering Model 10052. Delta Lloyd Levensverzekering NV. 1 Wat bedoelen wij met? 3 Voorwrden Hypotheek SprVerzekering Model 10052 Delt Lloyd Levensverzekering NV Inhoudsopgve 1 Wt edoelen wij met? 3 2 Wnneer strt uw verzekering? 3 3 Wnneer stopt uw verzekering? 3 3.1 Kunt u de verzekering

Nadere informatie

(wi s ) Uitdagend teken-, kleur- en doeboek. Anna Weltman

(wi s ) Uitdagend teken-, kleur- en doeboek. Anna Weltman A Wetm R U L K D N U K ) (w KLUR(w )KUND o e, y mm et e O td ek ee we e d v p t td g e de te ke g e. e ve e d e vo m e u j ke d e ho ek e e ge mo o, e k c e g d e o M et t d t bo ek je e b jo de e k eu

Nadere informatie

Er komen in december de volgende films in de bioscoop : Koning van Katoren, Niko 2, Anna Karenina, Alex Cross, Cakallarla Dans 2,

Er komen in december de volgende films in de bioscoop : Koning van Katoren, Niko 2, Anna Karenina, Alex Cross, Cakallarla Dans 2, SCHOOLKRANT rp 6 LKP ICT & STUDIEVAARDIGHEDEN D Bp n h d ch. Er zjn h d rkrchn n r zjn k h d LKP- rkrchn. En w hbbn n h d drc: W hbbn n h fjn ch. Er zjn pr v rkrchn!! Hr z j h vn nz fjn ch: (Urn & Mrv)

Nadere informatie

Japan en Afrika: een nieuw begin, een middenweg

Japan en Afrika: een nieuw begin, een middenweg Mke Okno-Hejmns Jpn en Afrk: een neuw begn, een mddenweg Economsche dplomte voor ontwkkelng met Europese én Chnese trekken De betrekkngen tussen Jpn en Afrk hebben de fgelopen jren meer substnte gekregen.

Nadere informatie

Functiebeschrijving en -waardering Stichting Promes, Meppel

Functiebeschrijving en -waardering Stichting Promes, Meppel Functie-informtie Functienm Orgnistie Stichting Promes, onderdeel Onderwijsondersteuning Slrisschl 5 Indelingsniveu FUWASYS-dvies IIc Werkterrein Onderwijsproces -> onderwijsbegeleiding Activiteiten Bewerken

Nadere informatie

columbus Onrust in Iran: het begin van het einde of het einde van het begin? HAVO/VWO brengt het beste uit twee werelden samenlesbrief

columbus Onrust in Iran: het begin van het einde of het einde van het begin? HAVO/VWO brengt het beste uit twee werelden samenlesbrief olumus rengt het este uit twee werelden smenlesrief HAVO/VWO Foto: Polo Woods / Anzenerger / Hollndse Hoogte Onrust in Irn: het egin vn het einde of het einde vn het egin? olumus Inleiding Er gt geen dg

Nadere informatie

BIJLAGE 4. MODEL - WERKGEVERSVERKLARING

BIJLAGE 4. MODEL - WERKGEVERSVERKLARING BIJLGE 4. MOEL - WERKGEVERSVERKLRING Gegevens werkgever Gegevens werknemer rd vn het dienstverbnd Nm werkgever: dres werkgever: Pstcde en wnplts: KvK-nummer Nm werknemer: dres werknemer: Pstcde en wnplts:

Nadere informatie

fonts: achtergrond PostScript Fonts op computers?

fonts: achtergrond PostScript Fonts op computers? fonts: chtergrond PostScript Fonts op computers? Tco Hoekwter tco.hoekwter@wkp.nl bstrct Dit rtikel geeft een korte inleiding in de interne werking vn PostScript computerfonts en hun coderingen. Dit rtikel

Nadere informatie

POST in 2009ev - 37436

POST in 2009ev - 37436 POST n 2009ev - 37436 Scan nummer 1 van 1 - Scanpagna 1 van 3 f -.».< '.V L" :gj"š',3 ff,, É z w. R BSGW Beastíngsamenwerkng Gemeenten en Waterschappen Mara Theresíaaan 99 V j 6043 CX Roermond

Nadere informatie

Aanvulling oefenboek rijbewijs B 19 e druk

Aanvulling oefenboek rijbewijs B 19 e druk Anvulling oefenoek rijewijs B 19 e druk Deze nvulling is noodzkelijk geworden door npssingen ij het CBR en vernderingen in de wetgeving. Met deze nvulling ij het oek ent u weer up to dte. Tijdens of n

Nadere informatie

Ontvlechting van ICT vereist nieuwe samenwerking

Ontvlechting van ICT vereist nieuwe samenwerking Behoefte aan Archtectuur Lfecycle Management Ontvlechtng van ICT verest neuwe samenwerkng Bnnen de ICT s sprake van verzulng van zowel de systemen als het voortbrengngsproces. Dt komt doordat de ICT n

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 BASISBEGRIPPEN

HOOFDSTUK 1 BASISBEGRIPPEN I - 1 HOOFDSTUK 1 BASISBEGRIPPEN 1.1. Het egrip krcht 1.1.1. Definitie vn krcht Een stoffelijk punt is een punt wrn een zekere mss toegekend wordt. Dit punt is meestl de voorstellende vn een lichm. Zo

Nadere informatie

HOEVEEL KEREN WIJ UIT? 5.1 Keren we altijd alles uit? WANNEER KEREN WIJ NIET UIT? WAT DOEN WIJ BIJ FRAUDE? 9.1 Wat zijn de gevolgen van fraude?

HOEVEEL KEREN WIJ UIT? 5.1 Keren we altijd alles uit? WANNEER KEREN WIJ NIET UIT? WAT DOEN WIJ BIJ FRAUDE? 9.1 Wat zijn de gevolgen van fraude? VOORWAARDEN Overlijdensrisicoverzekering Delt Lloyd Levensverzekering NV Amsterdm MODEL 2401 U wilt uw finnciële zken goed geregeld heen. Ook ij overlijden. Drom het u een overlijdensrisicoverzekering

Nadere informatie

1.0 Voorkennis. Voorbeeld 1:

1.0 Voorkennis. Voorbeeld 1: 1.0 Voorkennis Voorbeeld 1: 4 2 4 2 8 5 3 5 3 15 Als je twee breuken met elkr vermenigvuldigd moet je de tellers en de noemers vn beide breuken met elkr vermenigvuldigen. Voorbeeld 2: 3 3 1 5 4 8 3 5 4

Nadere informatie

EVENT OVERDRACHT IN LAND- EN TUINBOUW

EVENT OVERDRACHT IN LAND- EN TUINBOUW 14 MAART 2014 KONING BOUDEWIJNSTADION EVENT OVERDRACHT IN LAND- EN TUINBOUW Infostands Indvdueel adves Workshops GRATIS EVENT overdrachtsplan fnancerng coachng talentenjacht emotes overdracht orënteren

Nadere informatie

Bijlage agendapunt 7: Inhoudelijke planning overlegtafels 2015

Bijlage agendapunt 7: Inhoudelijke planning overlegtafels 2015 Bijlge gendpunt 7: Inhoudelijke plnning overlegtfels 2015 In de Ontwikkelgend (ijlge 5 ij de Deelovereenkomst mtwerkvoorziening egeleiding 18+) zijn 7 them s en 31 suthem s opgenomen die in 2015 tijdens

Nadere informatie