DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL"

Transcriptie

1 DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL Zrg besteden aan het ntwerp en de uitvering m luchtinfiltratie drheen de gebuwschil tt een minimum te beperken PRINCIPES BENADERING Een gede luchtdichtheid van de gebuwschil garanderen, is ndzakelijk. Luchtinfiltratie in het gebuw det immers het vlgende: verhgd energieverbruik, want 's winters met meer kude lucht wrden verwarmd. Een spleet van 1 mm breed en 1 m lang bijvrbeeld in het dichtingssysteem, met een wind van 30 km/u, zrgt vr vijf keer meer warmteverlies dan de algehele islatieppervlakte (14 cm islatie). - Binnentemperatuur: +20 C - Buitentemperatuur: -10 C - Drukverschil: 20 Pa (= windkracht 2 à 3 Beaufrt) (Metingen: Duits Instituut vr Gebuwfysica in Stuttgart, brn: DBZ 12/98, blz e.v.) Spleet 1 mm Brn: Pr climat Dat warmteverlies heeft een niet nbelangrijke impact p het E-peil: men kan een winst maken van 5 tt 15 punten naargelang het geval (het reglementaire E-peil is vastgelegd p 90). het creëert naangename luchtstrmen; het vermindert de kwaliteit van de akestische islatie van de schil, wat in steden een steeds grtere uitdaging vrmt; verlies van de bescherming tegen externe vervuiling; BLZ 1 VAN 10 DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL VERZEKEREN JULI 2010

2 het kan de rzaak zijn van cndensatie aan de binnenkant van de muren, wat prblemen van vcht, schimmelvrming en/f crrsie tt gevlg kan hebben. beïnvledt de gede werking en de efficiëntie van de mechanische ventilatiesystemen. Deze infiltraties met dus beperkt wrden. De verse lucht vr de hygiënische ventilatie wrdt in de drge ruimten binnengebracht m een geznde en aangename mgeving te creëren dankzij een gecntrleerd ventilatiesysteem, natuurlijk f mechanisch, dat vr de exacte ndzakelijke luchtverversing zrgt (zie fiche ENE23 "Energie-efficiënte luchtverversingssystemen"). Maar luchtdichtheid is niet nverenigbaar met een ademende schil. De schil afdichten betekent de niet-gecntrleerde drver van buitenlucht via gaten in de gebuwschil (barsten, spleten,...) vermijden. Een dichte muur kan echter wel ademend zijn als hij de uitwisseling van damp tussen binnen en buiten bevrdert m de vchtigheidsgraad van de mgeving te regelen. In tegenstelling tt infiltraties is de verplaatsing van damp dr de muren heen gunstig vr een aangename mgeving. Het vermijdt dat er een te vchtige f te drge atmsfeer ntstaat. Z kan een dichte en ademende schil vergeleken wrden met een nieuwe Gre-Tex jas, terwijl men een niet-dichte en dampndrlatende schil kan vergelijken met een plastic regenjasje met gaten in. Dat jasje kan het zweet niet afveren ndanks de gaten, en de gaten zrgen vr luchtstrmen die het ngemak verhgen. De luchtdichtheid hangt vral af van de kwaliteit van de materialen en de kwaliteit van hun uitvering, terwijl de dampdrlaatbaarheid uitsluitend afhangt van de aard van de materialen zelf. De drlaatbaarheid vr waterdamp is een keuzecriterium vr het materiaal waaruit de verschillende wanden van de schil bestaan (zie.m. de fiche MAT06 "Bekleding van binnenmuren en plafnds: kies geznde en eclgische materialen"). KWALITEITSINDICATOREN De luchtdichtheid van een gebuw kan wrden nderzcht dr een techniek met de Engelse benaming blwer dr, zals bepaald in de nrm EN Bijkmende infrmatie ver de testprcedures zijn beschikbaar p de website Bij deze techniek wrden ruimten in nderdruk f verdruk geplaatst met behulp van een ventilatr en z sprt men de plaatsen p waar lucht drheen de schil kmt. Het visualiseren van de infiltraties kan als vlgt gebeuren: aan de hand van infrard thermgrafie; dr het pspren van luchtverplaatsingen met behulp van een anemmeter; met behulp van artificiële rk die dr barsten, vegen en andere gebreken van de schil dringt en uit het gebuw ntsnapt. De dichtheid van de schil kan wrden uitgedrukt in verschillende, ged te nderscheiden waarden: Het ttale debiet ntsnapte lucht bij een drukverschil van 50 pascal; het wrdt aangeduid met hfdletter V50 [m³/h] en kmt vereen met het gemiddelde gemeten debiet in verdruk en in nderdruk, waardr zwel de insijpelende als de uitsijpelende lucht in rekening wrdt gebracht. Het aantal verse-luchtvlumes per uur bij een drukverschil van 50 pascal; dat aantal wrdt aangeduid met de kleine letter n50 [m³/h.m³ u 1/h] (met name gebruikt in passiefbuw: n50 < 0,6 [1/h]). In de vergelijking n50 = V50/Vgebuw is Vgebuw het binnenvlume van het gebuw. Men neemt aan dat het delen van deze waarde dr 20 een benadering geeft van het gemiddelde infiltratiedebiet ver een jaar. Het ttale debiet ntsnapte lucht per m² verliesppervlakte At [m²] bij een drukverschil van 50 pascal wrdt aangeduid met de kleine letter v50 [m³/h.m²]; dit is de waarde die men invert in de EPB-sftware en vereenkmt met V50/At. BLZ 2 VAN 10 DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL VERZEKEREN JULI 2010

3 Vr de cnversie, bij benadering, van n50 naar v50, met de n50 wrden vermenigvuldigd met de cmpactheid C van het gebuw (met cmpactheid C = Vgebuw / At). Dit is bij benadering mdat de waarde n50 wrdt gemeten t..v. het binnenvlume, terwijl v50 wrdt berekend t..v. de buitenppervlakte. TE BEREIKEN DOELSTELLINGEN Minimaal De Belgische nrm NBN D Ventilatievrzieningen in wngebuwen beveelt een lekdebiet aan van maximaal n50 van: 3 m³/h.m³ als de ventilatie van het gebuw gebeurt met een mechanisch systeem met dubbele strm; 1 m³/h.m³ als de ventilatie van het gebuw gebeurt met een mechanisch systeem met dubbele strm en warmteterugwinning. Geen enkele nrm beveelt een te bereiken dichtheidsniveau aan als de ventilatie van het gebuw gebeurt met een systeem met enkelvudige strm. Het lijkt redelijk m in dat geval de delstelling aan te huden van een maximaal lekdebiet van 3 m³/h.m³, want bven die waarde is de energiebesparing dr een ng betere dichtheid steeds kleiner. Warmtestrm in functie van de luchtdichtheid vr een appartement. Brn: Methdlgie RELOSO, "Limiter les besins de chaleur"; MATRIciel vr de Waalse Huisvestingsmaatschappij, Aangeraden Men kan betere prestaties bereiken. De standaard van het passiefhuis bijvrbeeld eist een dichtheidsniveau n50 van minder dan 0,6 m³/h.m³. KEUZE-ELEMENTEN TECHNISCHE ASPECTEN De kwaliteit van de luchtdichtheid van een gebuwschil hangt af van talrijke parameters. Een gede luchtdichtheid is een prestatie die alleen kan wrden bereikt als: alle buwpartners zich van de ndzaak bewust zijn; de buw- en afwerkingsmethden geschikt zijn: BLZ 3 VAN 10 DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL VERZEKEREN JULI 2010

4 - In een traditinele buw wrdt de luchtdichtheidsbarrière meestal gevrmd dr de beraping. In ieder geval is nbedekt metselwerk in betn f baksteen te vermijden (vanwege de prsiteit van de materialen en vegen): Geef de vrkeur aan beraping! Opgelet, de samenstelling van de beraping is bepalend vr een barstvrije tepassing; vlg nauwgezet de aanwijzingen van de fabrikant. - In huten cnstructies speelt de dampwering de rl van luchtdichtheidsbarrière. Met kleefband kan men de strken samenvegen en de eventuele plaatselijke gebreken efficiënter afdichten dan met nietjes. Tussen binnenafwerking en dampwering met een technische ruimte zitten vr het plaatsen van de leidingen en kkers znder de dampwering te drbreken. De water- en elektriciteitsleidingen kunnen k z wrden ntwrpen dat er geen kabels f kkers lpen langs de gevels en daken, wel enkel langs binnenwanden. Vrbeld van technische ruimte tussen het parement en de muur in een huis met huten geraamte Infrardft waaruit luchtverlies blijkt ter hgte van de schakelaars. Brn: Hffmann & Dupnt sprl ( Geef de vrkeur aan dampweringen in versterkt papier, eerder dan aluminium f plyethyleen. Alle aansluitingsdetails tussen wanden wrden zrgvuldig bestudeerd: Typische zwakke punten in de luchtdichtheid van de schil BLZ 4 VAN 10 DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL VERZEKEREN JULI 2010

5 - Vr de aansluitingen tussen het metselwerk, het gebinte en het schrijnwerk bestaan er strken waarp gemakkelijk kan wrden gepleisterd. - Vr de verschillende aansluitingen in dakgebinten gebruikt men kleefband m de platen te verbinden, f men kiest vr een dak van het type Sarking, met plaatsing van de luchtdichting en de dampwering p een drlpende drager. Markering van de zrgvuldig uit te veren verbindingen in een zadeldak 1. Aansluiting van de luchtdichting aan de vet van het dak 2. Verbinding tussen dakhelling en zijgevel 3. Aansluiting tussen de luchtdichting en de grdingen 4. Drbring van de luchtdichting vr de inbuw van spts 5. Aansluiting tussen de luchtdichting en de nkbalk 6. Drbring van de luchtdichting vr de kabels van de znnepanelen 7. Drbring van de luchtdichting vr de rkafver- en de ventilatiekkers 8. Drbring van de luchtdichting dr een zlderbalk f andere huten elementen 9. Aansluiting van de luchtdichting p de lijsten van een dakvenster 10. Aansluiting van de luchtdichting rnd een zldergat 1. Dakspar 2. Dakbescht 3. Luchtdichting en dampwering 4. Islatie 5. Onderdakplaat 6. Rib 7. Lat 8. Dakpan Dak van het type "Sarking" de kwaliteit van de uitvering van de dampschermen f dampwerende schermen:. Het schrijnwerk en de vegen tussen schrijnwerk en peningen zijn van hge kwaliteit: - het raamwerk met luchtdicht zijn. De vegen tussen de wanden en de raamkzijnen meten zrgvuldig dichtgemaakt wrden dr een cmbinatie van een luchtdicht membraan, een teruglp van de islatie en afwerking, en idealiter een extra silicnenafdichting. BLZ 5 VAN 10 DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL VERZEKEREN JULI 2010

6 Deltreffende afdichting van een aansluiting muur schrijnwerk - De deuren wrden luchtdicht gemaakt tegen de drpels ur les prtes, veiller à prévir un système pur assurer l étanchéité au niveau du seuil (Zwitsere drpel, brstels met schrevende scharnieren, guilltineplint, ). De drbringen in de luchtdichting blijven beperkt. Zij zijn te wijten aan de drver van huten balken, speciale technieken (inbuwdzen vr de elektriciteit, tever en afver van water) enz. In een wand van het type hutskelet det de dampwering vaak dienst als luchtdichting. Gevelmuren meten een technische ruimte hebben tussen de dampwering en de afwerking, waar kkers en leidingen dr kunnen, zdat de luchtdichting niet nderbrken wrdt. MILIEUASPECTEN > Impact van de luchtdichtheid p het energieverbruik De reglementering p de energieprestaties van gebuwen in het Brussels Hfdstedlijk Gewest hudt rekening met het lekdebiet drheen de gebuwschil die bltstaat aan warmteverlies (At). Dit lekverlies wrdt v50 genemd. De nderstaande figuur tnt de impact van die waarde p het prestatieniveau E. Het E-peil staat gelijk met een specifiek primair verbruik in genrmaliseerde mstandigheden (weer, bezetting, functie,...). Men stelt vast dat als het lekdebiet verdubbelt van 3 m³/h.m² naar 6 m³/h.m², het primaire verbruik van 4 naar 5% stijgt. Brn: Cnstruire avec l énergie, naturellement, Waals Gewest + dcument van het Vlaamse Gewest als bijlage (punt 6) en beschikbaar p Energiesparen : > Welke milieuvriendelijke keuze vr de luchtdichtingsbarrière? De luchtdichtheid van een hutskelet wrdt vaak gerealiseerd dr het plaatsen van een dampscherm. Bij de klassieke dampschermen vinden we aluminium- f plyethyleenflies en flies in gewapend papier. Deze laatste zijn eclgisch interessanter. De verbindingen tussen dampschermflies kunnen gebeuren met zelfklevende strken, cntactlijm f nietjes in cmbinatie met een dubbele pli, enz. BLZ 6 VAN 10 DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL VERZEKEREN JULI 2010

7 In hutskeletbuw kunnen buwplaten eveneens dienen als dampscherm en luchtafdichting, maar dan is een zelfklevende strk ndig m de vegen tussen de platen dicht te maken. Binnenbekleding van het type beraping biedt een perfecte dichtheid, vr zver er geen barsten zijn. De kans p barsten hangt af van de kwaliteit van het mengsel en de samenstelling van het pleister. Het is dus ndzakelijk m de aanbevelingen van de leveranciers te vlgen. Van de beschikbare pleisters verdienen die met de kleinste impact p het milieu de vrkeur, met name de kalk-, klei- f leempleisters (zie fiche MAT06 " Bekleding van binnenmuren en plafnds: kies geznde en eclgische materialen"). > Ndzaak van een gede hygiënische ventilatie De afdichting van de wanden vereist tegelijk het regelen van een kwaliteitsvlle gecntrleerde ventilatie. De kwaliteit van de binnenlucht is immers uiterst belangrijk vr de gezndheid van de bewners. Men met dus altijd vr een gede luchtkwaliteit zrgen. Zie hiervr de EPBvereisten zals pgenmen in de nrm NBN D vr individuele wningen en NBN vr andere gebuwen (zie fiche ENE23 "Energie-efficiënte luchtverversingsystemen"). ECONOMISCHE ASPECTEN > Kstprijs van de afdichting De eerste maatregel die men met nemen m een gede luchtdichtheid te garanderen, is een juiste uitvering van de buwmaterialen, met name van het dampscherm. Een gede luchtdichtheid nastreven vereist dus geen echte verinvestering. Wat de prijs van de buw de hgte injaagt, is het feit dat de aannemer algemeen verantwrdelijk is vr de gede uitvering van de details m het dr de buwheer begde resultaat te halen. Hij met dus een budget vrzien vr crrecties als de luchtdichtheidspref mislukt. Om die meerprijs te vermijden is het dus zeer belangrijk dat de architecten alle details bestuderen zdat de aannemer zijn risic's kan beperken. Het is k nuttig m de eerste blwerdrtest tamelijk vreg te den (vóór de afwerkingen), m de vastgestelde futen ng vlt te kunnen crrigeren. In een tweede pref p het einde van de werkzaamheden wrdt dan de eindprestatie geëvalueerd. Nteren we ten sltte dat de eigenlijke pref zelf niet veel kst, en zelfs heel gedkp is vr grte gebuwen. De prijs 1 van een thermgrafie bedraagt bijvrbeeld 310 tt 1200 en een vlledige test (thermgrafie + blwer dr) vr een eengezinswning kmt p 1700 tt 2500, afhankelijk van de verplaatsing, de duur van de vrbereiding p de buwplaats en de grtte van het gebuw, wat ngeveer 0,5% vertegenwrdigt van de ksten vr het buwen van een wnhuis. > Dichtheidsmeting De databank van buwprducten van het WTCB, tegankelijk via de internetsite bevat nder de titel pressurisatietests een lijst van bedrijven en nderzeksinstituten die luchtdichtheidsmetingen van gebuwen uitveren. Ok bij het passiefhuisplatfrm kunt u lijsten van bedrijven vinden. MAATSCHAPPELIJKE EN CULTURELE ASPECTEN > Verkeerde gewnten p de buwplaats De kwaliteit van de luchtdichtheid van een cnstructie hangt grtendeels af van de uitvering van de materialen. Tezicht p de werkzaamheden en gesprekken met de buwvakkers zijn dus van essentieel belang. Vral met de nadruk erp wrden gelegd dat luchtdichtheid een energieparameter is die alleen kan wrden bereikt als alle interveniënten het belang ervan ged beseffen. Men merkt dat wanneer alle partners het vraagstuk van de luchtdichtheid hebben pgenmen van bij de prgrammatiefase, de blwerdrtest vaak meteen lukt (sms met een heel kleine crrectie 1 Brn: BLZ 7 VAN 10 DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL VERZEKEREN JULI 2010

8 wrden aangebracht). Maar als mgekeerd één vakman deze parameter verwaarlst, kan het zijn dat de dr de buwheer gestelde eis nit gehaald wrdt, f anders tegen hge ksten (demntage van wanden, vervanging van schrijnwerk, ). Een gagarandeerd gede samenwerking tussen de verschillende actren, betekent Aanmedigen van de dialg tussen aannemer-architect en vaklieden Begrijpen en uitleggen, m zich niet te vergissen Futen melden. De realisatie van de test in aanwezigheid van de werklieden is een gede zaak m ze te helpen futen p te spren en die niet te herhalen in de tekmst. Verduidelijking vragen Tezien p de werkzaamheden IN DE PRAKTIJK Zals hierbven beschreven, is de medewerking van alle buwpartners ndzakelijk m een gede luchtdichtheid te verwezenlijken. In de verschillende fasen van de ntwikkeling en realisatie van een prject meten bijgevlg maatregelen wrden genmen: SCHETS Alleen al met het uittekenen van vlumetrie en riëntatie kan men de luchtinsijpelingen beperken: de vrdeur is een zwak punt inzake luchtdichtheid. Men met vermijden dat deze deur in de gevel kmt die aan de verheersende windrichting (ZW) bltstaat, en/f een inkmsas inbuwen die de luchtstrmen beperkt; denk vral aan cmpacte buw. VOORONTWERP Leg de delstellingen vast afhankelijk van het type cnstructie en het type ventilatie. Zrg vr een efficiënt systeem vr hygiënische ventilatie, dat beantwrdt aan de EPB-eisen. Maak duidelijke tekeningen p plannen en drsneden van de luchtdichte barrière, van bij het vrntwerp, m imprvisatie p de buwplaats te vermijden, want dat leidt tt hgere ksten en mindere prestaties (M.Bdem, 2010). UITVOERINGSONTWERP, DOSSIER VOOR DE BOUWVERGUNNING Kies vr buwmaterialen en een structuur die een efficiënte luchtdichting in de hand werken. Denk aan alle aansluitingsdetails tussen wanden en drbringen (zie hger "Technische aspecten"). BOUWPLAATS Het tezicht p de werkzaamheden is van wezenlijk belang (vral veel cmmuniceren!). Een strikte cntrle p de plaatsing van de dampschermen bijvrbeeld, is absluut ndzakelijk. Een luchtdichtheidstest met bij vrkeur wrden uitgeverd vóór de plaatsing van de afwerkingen, m de futen te kunnen crrigeren tegen lagere ksten. BLZ 8 VAN 10 DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL VERZEKEREN JULI 2010

9 Zrg ervr dat het schrijnwerk crrect geplaatst en het hang- en sluitwerk precies afgeregeld is. De aansluiting tussen wanden en prfielen met zrgvuldig dicht wrden gemaakt. OPLEVERING EN INGEBRUIKNAME Indien mgelijk wrdt p het einde van de werkzaamheden een pressurisatietest uitgeverd, gecmbineerd met infrardthermgrafie (in de winter) m eventuele lekken p te spren en te herstellen. BLZ 9 VAN 10 DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL VERZEKEREN JULI 2010

10 AANVULLENDE INFORMATIE ANDERE AANDACHTSPUNTEN Hiernder vindt u een lijst van fiches waarin luchtdichtheid aan bd kmt: ENE00 - Energie, buw en renvatie ENE04 - Een ged geïsleerd huis buwen ENE11 - Bij renvatie: de wanden isleren ENE12 - Een passieve wning verwegen ENE23 - Energie-efficiënte luchtverversingsystemen CSS07 - Gede luchtkwaliteit garanderen in elk lkaal MAT06 - Bekleding van binnenmuren en plafnds: kies geznde en eclgische materialen Fiche Vrbeeldgebuw: "Luchtdichtheid: terugkerende aandachtspunten in de ntwerpfase vr een gede luchtdichtheid van gebuwen en bijznderheden in grte nieuwbuw en renvatie", MATRIciel vr Leefmilieu Brussel, juni 2010 Fiche Vrbeeldgebuw: "Luchtdichtheid: wie det wat? )", MATRIciel vr Leefmilieu Brussel, juni BIBLIOGRAFIE Infrmatiebrnnen ver de dichtheid van muren: F. Dbbels, Vr hellende daken met een betere luchtdichtheid, WTCB-Cntact nr. 8 (4-2005). Luc Firket, Dichtheid van buitendeuren, WTCB-Cntact nr. 1 (1-2004). F. Simn, JM. Hauglustaine, Thermische islatie van de hutskeletgevel Praktische gids vr architecten, Ministerie van het Waalse Gewest, Namen, Energie+: Marc Bdem, Internatinal wrkshp n Large scale implementatin plans fr building airthightness assessment: a must fr 2020, juni 2010, Brussel Infrmatiebrnnen ver de keuze van dampschermen: F. Simn, JM. Hauglustaine, Thermische islatie van hellende daken Praktische gids vr architecten, Ministerie van het Waalse Gewest, Namen, juni Wetenschappelijk en Technisch Centrum vr het Buwbedrijf, Daken met tegelpannen. Opbuw en uitvering, TV 192, Infrmatiebrnnen ver de luchtbewegingen in gebuwen: Air Infiltratin and Ventilatin Center: ww.aivc.rg BLZ 10 VAN 10 DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL VERZEKEREN JULI 2010

EEN GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL VERZEKEREN

EEN GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL VERZEKEREN EEN GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL VERZEKEREN Zrg besteden aan het ntwerp en de uitvering m luchtinfiltratie drheen de gebuwschil tt een minimum te beperken PRINCIPES BENADERING Een gede luchtdichtheid

Nadere informatie

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN KOUDEBRUGGEN BEPERKEN Details ntwerpen die de cntinuïteit van de thermische islatie garanderen, een crrecte tepassing p de werf garanderen en de bestaande kudebruggen pheffen PRINCIPES BENADERING Kudebruggen

Nadere informatie

EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN

EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN PRINCIPES BENADERING Wintercmfrt gegarandeerd tegen een z laag mgelijk energieverbruik Als je een gebuw buwt f renveert, wil je cmfrt bieden, zwel tijdens de winter als

Nadere informatie

DE "MANUELE VENTILATIE" OPTIMAAL ORGANISEREN

DE MANUELE VENTILATIE OPTIMAAL ORGANISEREN - - DE "MANUELE VENTILATIE" OPTIMAAL ORGANISEREN Wanneer en he lang meten kamers verlucht wrden wanneer er geen installatie vr hygiënische ventilatie aanwezig is? PRINCIPES CONTEXT De luchtkwaliteit hangt

Nadere informatie

ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE

ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE Zware materialen kiezen en ze in rechtstreeks cntact laten met de mgeving van het lkaal, m te beschikken ver een gede thermische buffer PRINCIPES BENADERING Om tijdens de

Nadere informatie

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar Fabels in islatieland Wat waar is f niet waar Fabels verleven de tijden. Sms is dat ged. Maar het kan k verkeerd uitpakken. Eind jaren '70 bracht Sven (Stichting vrlichting energiebesparing nederland)

Nadere informatie

EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN

EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN - - EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN PRINCIPES BENADERING Een efficiënt en vrdelig systeem kiezen m warmte uit te stralen Naast de prductiewijze, een kwaliteitsvlle verdeling en een efficiënte regeling,

Nadere informatie

Project Claes Luc - BPC

Project Claes Luc - BPC X-ECO Ing. Gert Vanden Ber Lenard Meesstraat 16 3970 Lepldsburg 0472-32.20.98 www.x-ec.net Prject Claes Luc - BPC EPB ENERGIE PRESTATIE EN BINNENKLIMAAT Nieuwbuwwning Ligging: Steenweg 273, 3570 Alken

Nadere informatie

HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN

HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN - - HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN Het algemeen rendement van de verwarmingsinstallatie verbeteren dr te zrgen vr een efficiënte verdeling van de energie PRINCIPES BENADERING Naast

Nadere informatie

Bouwbedrijf Beneens. Stadsestraat 43 2250 Olen

Bouwbedrijf Beneens. Stadsestraat 43 2250 Olen Buwbedrijf Beneens Stadsestraat 43 2250 Olen 1 Alles heeft een levensduur. Alles dient vervangen te wrden. Bill McDnnuch C2C Livespan f Materials 2 3 Renvatie in de Praktijk 4 Renvatie in de Praktijk 5

Nadere informatie

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN KOUDEBRUGGEN BEPERKEN Details ntwerpen die de cntinuïteit van de thermische islatie garanderen, een crrecte tepassing p de werf garanderen en de bestaande kudebruggen pheffen PRINCIPES BENADERING Kudebruggen

Nadere informatie

ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN

ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN - - ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN Zrgen vr een gede luchtkwaliteit met een z beperkt mgelijke energiekst PRINCIPES BENADERING Om luchtkwaliteit te kunnen garanderen, met er wrden gezrgd vr

Nadere informatie

AKOESTIEK IN HET VOORONTWERP

AKOESTIEK IN HET VOORONTWERP AKOESTIEK IN HET VOORONTWERP Inleiding PS-Acustics BVBA Alle rechten vrbehuden. Niets uit deze uitgave mag wrden vermenigvuldigd en/f penbaar gemaakt wrden dr middel van druk, ftkpie, micrfilm, elektrnisch

Nadere informatie

Analytische boekhouding

Analytische boekhouding Analytische Bekhuding Analytische bekhuding 1 Vrbereiding... 2 1.1 Dssier instellingen... 2 1.2 Analytische rekeningen maken... 3 2 Analytisch beken... 4 2.1 Kppeling... 5 2.2 Bekingsvrstellen (mdellen)...

Nadere informatie

Openwerf Scheldehoek 10A

Openwerf Scheldehoek 10A Openwerf Scheldehek 10A Het gebuw Deze halfpen bel etage BEN-wning bestaat uit 3 verdiepingen, met de leefruimte en keuken p de eerste verdieping. Grte glaspartijen p Westen en Nrden geven een practig

Nadere informatie

EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE

EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE - - EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE Een ged geregeld verwarmingssysteem zrgt vr een ideaal evenwicht tussen de behefte aan energie en de werkelijk geprduceerde heveelheid warmte PRINCIPES

Nadere informatie

EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN

EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN Verntreinigende stffen vermijden en zrgen vr vldende luchtverversing m de luchtkwaliteit te garanderen PRINCIPES BENADERING De luchtkwaliteit in gebuwen is vaak slechter

Nadere informatie

EEN NIEUWE DEFINITIE GEVEN AAN HET THERMISCH COMFORT

EEN NIEUWE DEFINITIE GEVEN AAN HET THERMISCH COMFORT - PRAKTISCHE AANBEVELING CSS13 - EEN NIEUWE DEFINITIE GEVEN AAN HET THERMISCH COMFORT Ons gedrag ten pzichte van verwarmings- en kelingsinstallaties in vraag stellen PRINCIPES Het thermisch cmfrt is waarschijnlijk

Nadere informatie

Technische en bouwkundige voorschriften voor meterlokalen

Technische en bouwkundige voorschriften voor meterlokalen Technische en buwkundige vrschriften vr meterlkalen Referentie: SIB10 CCLB 110 Datum:22/10/2010 Pagina 1/9 Inhudstafel 1 INLEIDING... 3 2 AFKORTINGEN... 3 3 TOEGANKELIJKHEID INSTALLATIES... 3 4 LOKAAL...

Nadere informatie

CPR305/2011/EU VERORDENING BOUWPRODUCTEN

CPR305/2011/EU VERORDENING BOUWPRODUCTEN XCDC Trading & Cnsultancy B.V.B.A. B-8780 Ostrzebeke 1. Algemeen CPR305/2011/EU VERORDENING BOUWPRODUCTEN Vanaf 1 st juli 2014 is de CE MARKERING van buwprducten die nder een geharmniseerde nrm vallen,

Nadere informatie

BIJ RENOVATIE: DE WANDEN ISOLEREN

BIJ RENOVATIE: DE WANDEN ISOLEREN - - BIJ RENOVATIE: DE WANDEN ISOLEREN Bij renvatie de beste manier zeken m de islatie van de wanden te versterken PRINCIPES BENADERING Bij renvatie bieden islatie, luchtdichte wanden en efficiëntere verwarmings-

Nadere informatie

Asbestbeleidsplan. Beleid en beheer asbest

Asbestbeleidsplan. Beleid en beheer asbest Asbestbeleidsplan Beleid en beheer asbest Dcumenttitel. Asbestbeleidsplan Status. Cncept Definitief Versie. 1.1 Datum. 22-03-2014 Organisatie. Wningcrpratie Rentree Opstellers. Wningcrpratie Rentree i.s.m.

Nadere informatie

Kantines tegen voedselverspilling

Kantines tegen voedselverspilling Kantines tegen vedselverspilling Principe: zwel klanten als kantinepersneel aanspren m vedselverspilling te verminderen Kantines van administraties, ng's, schlen f bedrijven zijn plekken waar grte heveelheden

Nadere informatie

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7 Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 2 van 7 Vergaderen Elke vergadering kent een vaste structuur en een vaste vlgrde. Deze structuur

Nadere informatie

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone Schade prtcl Zuiderpark Stadswalzne Gemeente s-hertgenbsch december 2012 Schadeprtcl Zuiderpark - Stadswalzne In dit dcument staat he de gemeente s-hertgenbsch mgaat met schadeclaims. Het is er p gericht

Nadere informatie

Project Be Home 3 woningen

Project Be Home 3 woningen X-ECO Ing. Gert Vanden Ber Lenard Meesstraat 16 3970 Lepldsburg 0472-32.20.98 www.x-ec.net Prject Be Hme 3 wningen EPB ENERGIE PRESTATIE EN BINNENKLIMAAT Ligging: Pater Asteerstraat 45 47 49 3970 Lepldsburg

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Diagnosetools voor renovatie Leefmilieu Brussel Diagnose van de isolatie van de luchtichteid Gauthier KEUTGEN ICEDD Doelstelling(en) van de presentatie De aandacht vestigen op

Nadere informatie

ZORGEN VOOR EEN INTENSIEVE LUCHTVERVERSING

ZORGEN VOOR EEN INTENSIEVE LUCHTVERVERSING Om nline kennis te maken met de nieuwe versie 2016 van de Gids Duurzame Gebuwen, surft u naar: http://www.gidsduurzamegebuwen.brussels - - ZORGEN VOOR EEN INTENSIEVE LUCHTVERVERSING In het kader van een

Nadere informatie

Energie besparen door een correcte regeling van de verwarmingsinstallatie: praktijkvoorbeeld in een basisschool

Energie besparen door een correcte regeling van de verwarmingsinstallatie: praktijkvoorbeeld in een basisschool Energie besparen dr een crrecte regeling van de verwarmingsinstallatie: praktijkvrbeeld in een basisschl 1. INLEIDING Veel verwarmingsinstallaties in schlgebuwen draaien p vlle teren, k wanneer er geen

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - PRAKTISCHE AANBEVELING ENE13 - DE JUISTE ZONWERING

PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - PRAKTISCHE AANBEVELING ENE13 - DE JUISTE ZONWERING - - DE JUISTE ZONWERING Het binnenkmend znlicht tijdens de zmer beperken en prfiteren van de warmte tijdens de winter PRINCIPES BENADERING Het znlicht dat binnenkmt in een gebuw mag dan wel het verwarmingsverbruik

Nadere informatie

De voorraad fossiele brandstoffen is eindig. Op termijn zullen we andere bronnen voor onze energievoorziening moeten gebruiken.

De voorraad fossiele brandstoffen is eindig. Op termijn zullen we andere bronnen voor onze energievoorziening moeten gebruiken. 5.2.7 Energie Wat is het thema en waarm is het belangrijk? Het thema energie gaat ver het gebruik van energie in de gebuwde mgeving vr verwarming, keling, verlichting en industriële en agrarische prcessen.

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

Formulier UK/S. 2. Gegevens aanvrager (De aanvrager dient tevens subsidieontvanger te zijn) Aanvrager: Postadres: Postcode: Contactpersoon:

Formulier UK/S. 2. Gegevens aanvrager (De aanvrager dient tevens subsidieontvanger te zijn) Aanvrager: Postadres: Postcode: Contactpersoon: Frmulier UK/S Indienen bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu, DG Milieu en Internatinaal, directie Klimaat, Lucht en Geluid, p/a Bureau Sanering Verkeerslawaai, Pstbus 97, 3440 AB, Werden. 1.

Nadere informatie

SPREEKBEURT SCHORPIOEN

SPREEKBEURT SCHORPIOEN l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT SCHORPIOEN ONGEWERVELDEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE SCHORPIOEN

Nadere informatie

Hoe zet ik een tent op?

Hoe zet ik een tent op? He zet ik een tent p? 1. Een Gede plek vinden en vrbereiden Zek een plek die hger ligt dan de rest Ga als het mgelijk is niet nder lfbmen staan. Bij regen druppelen deze namelijk lang na. Hud rekening

Nadere informatie

AKOESTIEK IN HET VOORONTWERP

AKOESTIEK IN HET VOORONTWERP AKOESTIEK IN HET VOORONTWERP Inleiding PS-Acustics BVBA Alle rechten vrbehuden. Niets uit deze uitgave mag wrden vermenigvuldigd en/f penbaar gemaakt wrden dr middel van druk, ftkpie, micrfilm, elektrnisch

Nadere informatie

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t D i e n s t v e r l e n i n g s d c u m e n t Ons kantr hudt zich bezig met financiële dienstverlening en heeft zich gespecialiseerd in schade- en levensverzekeringen en is daarbij actief p de zakelijkeen

Nadere informatie

Handleiding Opmaken fiche 281.50 Versie 2.0

Handleiding Opmaken fiche 281.50 Versie 2.0 Versie 2.0 1. Inleiding... 3 2. Vrbereidende werkzaamheden... 3 2.1. Algemene rekeningen... 3 2.2. Leveranciersfiches... 4 3. Het pstellen van de fiches... 6 3.1. Het vrbereidingsprgramma... 6 3.2. Het

Nadere informatie

Subsidieverordening isolatiemaatregelen bestaande eigen woningen

Subsidieverordening isolatiemaatregelen bestaande eigen woningen Raadsvrstel AGENDAPUNT: 6 VERGADERDATUM: 16 FEBRUARI 2012 Onderwerp Datum cllegebesluit Subsidieverrdening islatiemaatregelen bestaande eigen wningen Cmmissie Vlkshuisvesting, Datum vergadering 08-02-2012

Nadere informatie

Resultaten Enquête Particulieren 2008

Resultaten Enquête Particulieren 2008 Resultaten Enquête Particulieren 2008 Gedrag & ervaringen van huishudelijke afnemers p de vrijgemaakte Vlaamse energiemarkt resultaten met betrekking tt slimme meters Deelrapprt vr de Vlaamse Reguleringsinstantie

Nadere informatie

Aanvraag verlening eenmalige subsidie gemeente Wageningen

Aanvraag verlening eenmalige subsidie gemeente Wageningen Aanvraag verlening eenmalige subsidie gemeente Wageningen Dit aanvraagfrmulier is bedeld vr een eenmalige subsidie. Een eenmalige subsidie wrdt verleend vr een eenmalige activiteit f ander incidenteel

Nadere informatie

Strategisch gelegen kantorencomplex met ondergrondse parking in Mechelen.

Strategisch gelegen kantorencomplex met ondergrondse parking in Mechelen. 1 Inf Strategisch gelegen kantrencmplex met ndergrndse parking in Mechelen. Het prject Pure M situeert zich in het stadsgedeelte van het Raghen-Park, dat mmenteel ntwikkeld wrdt. Het bevindt zich net ten

Nadere informatie

Nieuwe Vlaamse renovatiepremie vanaf 1 november 2015!

Nieuwe Vlaamse renovatiepremie vanaf 1 november 2015! Nieuwe Vlaamse renvatiepremie vanaf 1 nvember 2015! Hebt u plannen m uw wning te renveren? Dan kunt u misschien rekenen p de steun van de vernieuwde Vlaamse renvatiepremie. Vanaf 1 nvember 2015 kunt u

Nadere informatie

Middelen Financiële middelen o De organisatie heeft een actueel beleid met betrekking tot het verkrijgen van de benodigde financiële middelen.

Middelen Financiële middelen o De organisatie heeft een actueel beleid met betrekking tot het verkrijgen van de benodigde financiële middelen. Categrie C Per aspect van het framewrk zijn nrmen pgesteld. Vetgedrukt zijn de verplichte nrmen. Organisaties die nder categrie C vallen, zullen verder zijn met het implementeren van kwaliteitssystemen

Nadere informatie

Uw partner in hernieuwbare energie

Uw partner in hernieuwbare energie www.svetechniek.be Znnebiler anaf 1999.00 * Inclusief 6% btw,levering en mntage : *Tarief ttaal te betalen 4333 Premie 2334 via netbeheerder te recupereren. Levering en mntage. Exclusief afbraak ude biler,

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

Kiezen of delen Quick scan van investeringen van gemeente Eindhoven

Kiezen of delen Quick scan van investeringen van gemeente Eindhoven Kiezen f delen Quick scan van investeringen van gemeente Eindhven Dr Paul J.G. Tang & Rbert-Jaap Vrn Eindhven, 11 december 2012 Dit rapprt is bestemd vr de rganisatie van de pdrachtgever. Verspreiding

Nadere informatie

- PRAKTISCHE AANBEVELING CSS05 - AKOESTISCH COMFORT

- PRAKTISCHE AANBEVELING CSS05 - AKOESTISCH COMFORT - - AKOESTISCH COMFORT Diverse vrzieningen vr akestische crrectie en islatie in de gebuwen verhgen het welzijn van de bewners. PRINCIPES BENADERING Akestisch cmfrt is een element van de binnenruimten dat

Nadere informatie

Subsidiereglement Energiezorg op School 2014. Hoofdstuk I: Algemene bepalingen

Subsidiereglement Energiezorg op School 2014. Hoofdstuk I: Algemene bepalingen Subsidiereglement Energiezrg p Schl 2014 Hfdstuk I: Algemene bepalingen Artikel 1.- Stedenfnds De subsidie Energiezrg p Schl past in de Beleidsvereenkmst Stedenfnds tussen de Vlaamse Gemeenschap en de

Nadere informatie

Beweeg Mee! De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de collectieve verzekering voor de minima van de gemeente Den Haag

Beweeg Mee! De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de collectieve verzekering voor de minima van de gemeente Den Haag Beweeg Mee! De gecmbineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de cllectieve verzekering vr de minima van de gemeente Den Haag Mensen niet alleen aan het bewegen brengen, maar k aan het bewegen huden. Dat

Nadere informatie

OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT

OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT - OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT De vrm en de ppervlakte van de peningen bepalen, evenals de binnenhuisinrichting, vr ptimaal lichtcmfrt en gebruik van natuurlijk licht PRINCIPES BENADERING Het

Nadere informatie

PROJECT : IN DER OSTERBACH

PROJECT : IN DER OSTERBACH Brusselsesteenweg 6-2800 Mechelen tel 0475/478.477 - fax 015/340.310 www.vac-nline.be e-mail: inf@vac-nline.be U kan ns van maandag tem zaterdag bereiken van 8u tt 22u PROJECT : IN DER OSTERBACH ROUTE

Nadere informatie

Aanvraagformulier subsidieregeling isolatiemaatregelen woningen 2015

Aanvraagformulier subsidieregeling isolatiemaatregelen woningen 2015 Aanvraagfrmulier subsidieregeling islatiemaatregelen wningen 2015 Raadhuisplein 2 Pstbus 500 3850 AM Ermel t 0341 56 73 21 Vul dit frmulier in, zet uw handtekening en stuur het p naar de Gemeente Ermel,

Nadere informatie

IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT

IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT BIJLAGE 1 IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT 1. Inleiding Op 1 juli 2013 is de Wet verplichte meldcde huiselijk geweld en kindermishandeling

Nadere informatie

Rollenspel Jezus redt

Rollenspel Jezus redt Rllenspel Jezus redt Krte mschrijving prgrammanderdeel De leerlingen spelen samen een bestuursrechtzaak bij de Raad van State na. De Raad van State is de hgste bestuursrechter van Nederland. In deze rechtszaak

Nadere informatie

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie en dyscalculie en spellingsbegeleiding p het Carlus Clusius Cllege Zwlle Signalering en Begeleiding dyslectische / dyscalculische leerlingen Dyslexie:

Nadere informatie

Huisbereiding in de kijker

Huisbereiding in de kijker NIEUWSBRIEF NUMMER 5 JANUARI 2010 P1 In dit nummer 1 Inleiding 2 Huisbereiding in de kijker 2 Stppen met rken 4 Zelftest 5 Vrdelen van stppen met rken Inleiding Beste nieuwslezer, 2009 det zijn uittrede,

Nadere informatie

Veiligheidsinstructie voor opslag van gevaarlijke producten in recipiënten

Veiligheidsinstructie voor opslag van gevaarlijke producten in recipiënten Interne Dienst vr Preventie en Bescherming p het Werk Afdeling Risicbeheer Veiligheidsinstructie vr pslag van gevaarlijke prducten in recipiënten Datum 20 januari 2011 Inleiding Opslag wrdt gedefinieerd

Nadere informatie

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost Bijlage 4 Tetsingskader ntwerp levenslpbestendig Zeist-Ost 1. Opzet Het tetsingskader Levenslpbestendig Zeist-Ost bestaat uit een aantel nderdelen. Een algemeen deel gaat ver de levenslpbestendige wijk:

Nadere informatie

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

1.2. Breng een ballon (na wrijven over een wollen sok, haren of trui) dicht tegen een leeg drankblikje. Wat gebeurt er?

1.2. Breng een ballon (na wrijven over een wollen sok, haren of trui) dicht tegen een leeg drankblikje. Wat gebeurt er? 2 INLEIDING Wat is elektriciteit? Net als vuur is Elektriciteit is een natuurkundig verschijnsel. De mens heeft het alleen leren pwekken, beheersen en gebruiken.we kunnen elektriciteit niet zien maar wel

Nadere informatie

Verkorte Handleiding Versie Medewerker Januari 2013

Verkorte Handleiding Versie Medewerker Januari 2013 Verkrte Handleiding Versie Medewerker Januari 2013 Starten met OTIB-skillsmanager OTIB-skillsmanager is een instrument m het gesprek dat u gaat veren met uw leidinggevende vr te bereiden. U wrdt gevraagd

Nadere informatie

Voorbeeldvragen Methodiek NEN 2767

Voorbeeldvragen Methodiek NEN 2767 Nb. Per vraag kunnen er meerdere gede antwrden zijn 1. Welke van de nderstaande bewering is juist? NEN 2767 is een: methdiek vr de bepaling van achterstallig nderhud bjectieve methdiek vr de bepaling van

Nadere informatie

Opleiding. Elektromechanica. Code + officiële benaming van de module. Db1 Verwarmings- en koeltechniek 1. Academiejaar 2015-2016.

Opleiding. Elektromechanica. Code + officiële benaming van de module. Db1 Verwarmings- en koeltechniek 1. Academiejaar 2015-2016. Opleiding Elektrmechanica Cde + fficiële benaming van de mdule Db1 Verwarmings- en keltechniek 1 Academiejaar 2015-2016 Semester 1 Studiemvang 6 studiepunten Ttale studietijd: 120 Aantal lestijden 80 Aandeel

Nadere informatie

BLADERDEEG/KORSTDEEG

BLADERDEEG/KORSTDEEG BLADERDEEG/KORSTDEEG Brn: www.passie.hreca.nl - 2009 DE GRONDSTOFFEN Om de werking en de mgelijke afwijkingen van bladerdeeg te kunnen begrijpen, is het ndzakelijk iets te weten ver de rl die de verschillende

Nadere informatie

Les Hernieuwbare energie

Les Hernieuwbare energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Hernieuwbare energie Werkblad Les Hernieuwbare energie Werkblad "100% duurzaam", "Hllandse wind", "Kies bigas!": wie de reclames van energiebedrijven bekijkt zu bijna denken

Nadere informatie

Oproep erkenning en subsidiëring van groepsgericht aanbod. opvoedingsondersteuning door vrijwilligers

Oproep erkenning en subsidiëring van groepsgericht aanbod. opvoedingsondersteuning door vrijwilligers Oprep erkenning en subsidiëring van grepsgericht aanbd pvedingsndersteuning dr vrijwilligers In het kader van het versterken van aanbd pvedingsndersteuning in de Huizen van het Kind lanceert Kind en Gezin

Nadere informatie

Stappenplan BTW-verhoging van 19 naar 21% per 1 oktober 2012

Stappenplan BTW-verhoging van 19 naar 21% per 1 oktober 2012 Stappenplan BTW-verhging van 19 naar 21% per 1 ktber 2012 Supprt ID: 57354 Versies: AccuntView Windws Dit stappenplan hebt u ndig m uw administraties in AccuntView gereed te maken vr het nieuwe BTW-percentage.

Nadere informatie

.::r. rt-.. -...D. '-û. Onderwerp: nb. RAB. ja of nee?

.::r. rt-.. -...D. '-û. Onderwerp: nb. RAB. ja of nee? Nummer 11 Onderwerp: nb. RAB. ja f nee? Omschrijving: TTB is de afkrting vr: Thermische terugslagbeveiliging RAB is een dr Fast beschermde afkrting vr: Rkgasafverbeveiliging Met beide aanduidingen wrdt

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V.

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V. Vrijwilligersbeleid vetbalvereniging N.B.S.V.V. Waarm deze richtlijn? Geen enkele amateur-sprtvereniging kan tegenwrdig ng bestaan znder de inzet en bijdrage van (veel) vrijwilligers. Ok binnen nze vereniging

Nadere informatie

Technische omschrijving huurappartementen De Eeuwsels te Helmond

Technische omschrijving huurappartementen De Eeuwsels te Helmond Technische mschrijving huurappartementen De Eeuwsels te Helmnd 1. Algemeen Deze technische mschrijving is nauwkeurig en met zrg samengesteld aan de hand van gegevens en tekeningen verstrekt dr architect

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Beeldkwaliteitplan Herontwikkeling woningbouw Van Dekemalaan evennr. 6-20

Beeldkwaliteitplan Herontwikkeling woningbouw Van Dekemalaan evennr. 6-20 Beeldkwaliteitplan Herntwikkeling wningbuw Van Dekemalaan evennr. 6-20 Team stedenbuw ntwerp 07062013 Inleiding Het prject betreft de herntwikkeling van de huurwningen aan de Van Dekemalaan westzijde evennummers

Nadere informatie

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid Samenvatting BEELDEN OVER COMMUNICATIE TEYLINGEN Bevindingen gesprekken ver Cmmunicatie, raad- en cllegeleden, rganisatie en samenleving In deze ntitie zijn de resultaten van zwel de gesprekken van 9 ktber

Nadere informatie

Vallen niet echt onder de rubriek Omnium, maar kunnen ook in het kader van een autoverzekering worden afgesloten :

Vallen niet echt onder de rubriek Omnium, maar kunnen ook in het kader van een autoverzekering worden afgesloten : De Omnium verzekering : wat zit daar allemaal in? Naast de verplichte verzekering 1, waarbij de burgerrechtelijke aansprakelijkheid (BA) met wrden gedekt bij het gebruik van een mtrvertuig p de penbare

Nadere informatie

Toelichting Financiële zaken Geworteld Wonen. 1. Voorfinanciering

Toelichting Financiële zaken Geworteld Wonen. 1. Voorfinanciering Telichting Financiële zaken Gewrteld Wnen 25-02- 2014 1. Vrfinanciering Iedere deelnemer in Gewrteld Wnen wrdt verzcht aan de vrfinanciering van dit gezamenlijke CPO- prject mee te den. Hiervan wrden ksten

Nadere informatie

Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes

Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes Samengevat 2011 Guidea - Kenniscentrum vr Terisme en Hreca vzw Deze infrmatie werd met de grtste zrg samengesteld.

Nadere informatie

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1 Prjectaanvraag Versterking sciale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1. Aanleiding Eind 2012 heeft Prvinciale Staten van de prvincie Fryslân keuzes gemaakt mtrent de 'kerntakendiscussie'.

Nadere informatie

ZNA Jan Palfijn Lange Bremstraat 70 B2170 Merksem. Totale knieprothese. Info voor patiënten. Toegankelijke en kwaliteitsvolle gezondheidszorg

ZNA Jan Palfijn Lange Bremstraat 70 B2170 Merksem. Totale knieprothese. Info voor patiënten. Toegankelijke en kwaliteitsvolle gezondheidszorg ZNA Jan Palfijn Lange Bremstraat 70 B2170 Merksem Ttale knieprthese Inf vr patiënten Tegankelijke en kwaliteitsvlle gezndheidszrg Gemaakt p: 01/10/2004 Gewijzigd p: B030206004.dc GEHEUGENSTEUNTJE VOOR

Nadere informatie

Niet meer manueel hanteren van lasten

Niet meer manueel hanteren van lasten Niet meer manueel hanteren van lasten Vrbeeld van een Gede Pratij Jeren van de Giessen Lelystad, 23-10-2008 Prgramma: Intrductie Het rbleem Nadere RI&E Fysiee belasting De lssing Onze winst Jury rdeel

Nadere informatie

Toelichting bij het gebruik van het Model Legionella Risicoanalyse en Beheersplan Luchtbevochtingsinstallatie

Toelichting bij het gebruik van het Model Legionella Risicoanalyse en Beheersplan Luchtbevochtingsinstallatie Telichting bij het gebruik van het Mdel Leginella Risicanalyse en Beheersplan Luchtbevchtingsinstallatie 1 Del van het mdel Het Mdel is te beschuwen als een nderlegger f mdel bij het pstellen van de risicanalyse

Nadere informatie

MATERIALEN IN BOUW EN RENOVATIE

MATERIALEN IN BOUW EN RENOVATIE - ALGEMENE PROBLEMATIEK MAT00 - MATERIALEN IN BOUW EN RENOVATIE Het belang van de keuze van materialen en buwtechnieken in het Brussels Hfdstedelijk Gewest BENADERING De keuze van materialen en buwtechnieken

Nadere informatie

Overzicht dakisolatiepremies 2011 en 2012

Overzicht dakisolatiepremies 2011 en 2012 Overzicht dakislatiepremies 2011 en 2012 Samengesteld dr Etienne Rubens, KOMOSIE Rel Vermeiren, VEA Update p 23 augustus 2011 In Vlaanderen kunt u via vier kanalen premies en vrdelen krijgen als u energiebesparende

Nadere informatie

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN ACTIVITEITENPLAN 2014 Activiteitenplan 2014 : INLEIDING In 1997 werd de in Zetermeer pgericht met als del het behartigen van de belangen van huurders van de cmplexen van R.K. Wningbuwstichting De Gede

Nadere informatie

IWT-TETRA project. Stortklaar zelfverdichtend beton Naar een optimale integratie in het bouwproces. dr. ir. Ann Van Gysel ing.

IWT-TETRA project. Stortklaar zelfverdichtend beton Naar een optimale integratie in het bouwproces. dr. ir. Ann Van Gysel ing. IWT-TETRA prject Strtklaar zelfverdichtend betn Naar een ptimale integratie in het buwprces dr. ir. Ann Van Gysel ing. Thmas Cls Inhud Intrductie Vrstelling prject Methdiek + Prjectteam Gebruikersgrep

Nadere informatie

Bureau-ergonomie. Werkhouding: een ergonomische werkomgeving

Bureau-ergonomie. Werkhouding: een ergonomische werkomgeving Bart Van Keymlen & Sfie Lagrin Bureau-ergnmie Werkhuding: een ergnmische werkmgeving Langdurig zitten is een belangrijke rzaak van rugklachten. We ntwaken, we zitten aan de ntbijttafel, p de trein f in

Nadere informatie

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis 72095942000 VZW Psych. Centrum Caritas Caritasstraat 76 9090 MELLE Telichting bij het dcument pnameverklaring bij pname in een psychiatrisch ziekenhuis U kan als patiënt een aantal keuzes in verband met

Nadere informatie

FYSISCHE EN CHEMISCHE VERONTREINIGING BINNENSHUIS BEPERKEN

FYSISCHE EN CHEMISCHE VERONTREINIGING BINNENSHUIS BEPERKEN PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - - FYSISCHE EN CHEMISCHE VERONTREINIGING BINNENSHUIS BEPERKEN Kies materialen die weinig f geen chemische en fysische verntreinigende

Nadere informatie

Deelprojectplan. Projectadministraties

Deelprojectplan. Projectadministraties Deelprjectplan Prjectadministraties Het beheersen van prjectadministraties dr de invering van een hgeschlbrede methdiek. 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Prbleemverkenning en stelling 3. Prjectdelen 4.

Nadere informatie

CURSUS. Basis Elektriciteit

CURSUS. Basis Elektriciteit CURSUS Centrum Vlwassen Onderwijs VTI BRUGGE F. Rubben 1 Wat wrdt van de cursist verwacht? Attitude: In staat zijn binnen de vrgeschreven tijd een taak nauwkeurig te vltien. In staat zijn m zich aan te

Nadere informatie

Ids Veiligheidscoördinatie

Ids Veiligheidscoördinatie Ids Veiligheidscördinatie 1 / 5 IDS-1119 - AG Vespa - Viletstraat 39-2060 Antwerpen - Ontwerpanalyse 01 COÖRDINATIEDAGBOEK Datum: 19-7-2005 Aanwezige partijen: COO: Jhan De Kninck Inf vr: BH AR Karlien.Vanmerhaeghe@vespa.antwerpen.

Nadere informatie

Wie verkoopt uw huis?

Wie verkoopt uw huis? Wie verkpt uw huis? Accuntnet Verkp Vertruwens Persn Service Accuntnet V V P Service Wie verkpt uw huis? Als u uw huis wilt verkpen, schakelt u k in Spanje een makelaar in. Echter in Spanje geeft men nrmaal

Nadere informatie

SPREEKBEURT TIJGERPYTHON

SPREEKBEURT TIJGERPYTHON SPREEKBEURT TIJGERPYTHON l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE TIJGERPYTHON

Nadere informatie

DE COMBINATIE VAN EEN KOUDE DIESELMOTOR EN DRUK STADSVERKEER IS EEN DRAMA OP VLAK VAN VERBRUIK EN UITSTOOT.

DE COMBINATIE VAN EEN KOUDE DIESELMOTOR EN DRUK STADSVERKEER IS EEN DRAMA OP VLAK VAN VERBRUIK EN UITSTOOT. Maarten Matienk 23 maart 2011 DE COMBINATIE VAN EEN KOUDE DIESELMOTOR EN DRUK STADSVERKEER IS EEN DRAMA OP VLAK VAN VERBRUIK EN UITSTOOT. Nieuw nderzek stelt prbleem van verdieselijking vr Brussel en Antwerpen

Nadere informatie

DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN

DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN PRAKTISCHE GIDS VOOR DE RENOVATIE EN DE DUURZAME CONSTRUCTIE VAN KLEINE GEBOUWEN DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN Sanitair warm water verwarmen, verdelen en aftappen, rekening hudend met

Nadere informatie

V-ICT-OR begeleidt besturen in hun informatiehuishouding voor optimaal verloop van samenvoeging gemeente en OCMW

V-ICT-OR begeleidt besturen in hun informatiehuishouding voor optimaal verloop van samenvoeging gemeente en OCMW V-ICT-OR begeleidt besturen in hun infrmatiehuishuding vr ptimaal verlp van samenveging gemeente en OCMW De infrmatica in steden en gemeenten greide sinds de jaren 80 rganisch. Dat stapje bij stapje greien

Nadere informatie

PROJECT JOZEF VOLDERSSTRAAT - LEOPOLDSBURG. OFFERTE : woning ruwbouw-winddicht

PROJECT JOZEF VOLDERSSTRAAT - LEOPOLDSBURG. OFFERTE : woning ruwbouw-winddicht PROJECT JOZEF VOLDERSSTRAAT - LEOPOLDSBURG OFFERTE : wning ruwbuw-winddicht Mderne betaalbare en energiezuinige wning gelegen te JOZEF VOLDERSSTRAAT. LIGGING : Het prject JOZEF VOLDERSSTRAAT is een dubbelwnst

Nadere informatie

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kp van Nrd-Hlland Er is sprake van hgbegaafdheid, blijkens uit: Een ttale intelligentie gelijk f hger dan 130 N.B.: bij een intelligentienderzek wrdt nrmaliter

Nadere informatie

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica Prgramma Welzijn en Zrg Nieuwe Zrg en Dmtica Aanleiding De mgelijkheden vr het langer zelfstandig thuis blijven wnen, meten wrden verbreed. Technlgische ntwikkelingen die zrg p afstand en het participeren

Nadere informatie