PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - PRAKTISCHE AANBEVELING ENE13 - DE JUISTE ZONWERING

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - PRAKTISCHE AANBEVELING ENE13 - DE JUISTE ZONWERING"

Transcriptie

1 - - DE JUISTE ZONWERING Het binnenkmend znlicht tijdens de zmer beperken en prfiteren van de warmte tijdens de winter PRINCIPES BENADERING Het znlicht dat binnenkmt in een gebuw mag dan wel het verwarmingsverbruik den dalen, tch kan dit tijdens de zmer f vanaf het tussenseizen leiden tt ververhitting en een danig gebrek aan cmfrt. Znwering is dus een belangrijk element in de kudestrategie. Het is dus ndig dat de bltstelling van de peningen aan het znlicht tijdens de seizenen kunnen wrden gewijzigd. Er bestaan veel srten znwering: permanente (speciale glasgrdijnen, zelfklevende films), vaste (afdaken, architecturale uitsteeksels), en mbiele (buitenstres, luiken). Een znwering met wrden gekzen, afhankelijk van de riëntatie van het venster. Indien mgelijk wrdt het best gekzen vr een znwering die ng vldende natuurlijk licht drlaat. De belangrijkste indicatr vr de efficiëntie van een znwering is de znnefactr. Die geeft het deel van de invallende energie weer die werkelijk drheen de znwering en de beglazing gaat. Een andere indicatr, te vinden in de Franse reglementering RT2000, is het ROSEcriterium (Rati d Ouverture Slaire Equivalent). Dit betreft de vlgende rati: Waarbij : ROSE-criterium = pening x FS x masker de pening, het glazen gedeelte van de gevel is, FS (f znnefactr), de fractie invallende znne-energie die in een lkaal binnenkmt drheen het glas en de znwering. Vr de beglazing alleen betreft het de waarde die ver het algemeen g wrdt genemd (tussen 0,6 en 0,7 vr een heldere dubbele beglazing, en tussen 0,25 en 0,40 vr een selectieve beglazing). Vr een buitenscherm (screen) alleen bedraagt de g-waarde vaak tussen 0,2 en 0,6 afhankelijk van de samenstelling. De cmbinatie van dubbel glas en een heel ndrzichtige stre geeft dus een FS-waarde van 0,65*0,2=0,13. het masker is een cëfficiënt die de schaduw die p het venster valt beschrijft. Een nauwkeurige evaluatie van deze cëfficiënt vereist een vrij cmplexe gemetrische berekening. Standaard bepaalt de RT2000 deze waarde p 0,75 vr een afdak. Andere waarden vr het masker, alsk een detail van de berekening van ROSE, kunnen wrden gevnden in artikel 18 van het besluit van 22 december 2003, fficieel blad van de Franse Republiek, 7 februari 2004, pagina's 2628 tt BLZ 1 VAN 12 DE JUISTE ZONWERING JULI 2010 PRAKTISCHE HANDLEIDING VOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN

2 In het Brussels Hfdstedelijk Gewest bestaat er geen specifieke indicatr m de znnesystemen te beschrijven, deze zijn immers geïntegreerd in de berekening van een indicatr van het risic p ververhitting in wningen, hetgeen meespeelt bij de evaluatie van het glbaal energetisch perfrmantieniveau E (zie fiche ENE03 Een kudestrategie ntwikkelen). DOELSTELLINGEN Minstens: Schaduw geven aan de glazen ppervlakken die ververhitting kunnen verrzaken dat wil zeggen een vlledige glazen ppervlakte in het sten, het zuiden f het westen die meer bedraagt dan 20 % van de vlerppervlakte van een lkaal, dr middel van een systeem aangepast aan de hgte van de zn vr de desbetreffende riëntering. Respecteren van de EPB-eisen inzake de beperking van ververhitting en van aircnditiningverbruik (zie hfdstuk in de praktijk ). Aangeraden: pteren vr een vldende efficiënte znwering: znnefactr < 0,45 indien de vensters pen kunnen (mgelijkheid van intensieve luchtverversing), en < 0,25 in het andere geval. De znnefactr wrdt vral pgegeven dr leveranciers van znnegrdijnen en ramen, en geeft de fractie znnestraling weer die dr de znwering dringt. fwel Rse < 0,3 in het zuiden, < 0,45 in het sten, < 0,55 in het westen. Dit met gebeuren znder dat men raakt aan de mgelijkheid m veel natuurlijk licht binnen te laten. Men met er dus in alle gevallen naar streven m de lichttransmissiewaarde van de beglazing p minstens 50 % te huden (dubbele beglazing vereist een lichttransmissie tussen 0,6 en 0,7). Ft 1 en 2: mbiele buitenznwering, ft 3: vaste znwering aan de buitenkant, Brunner, Wenen 2003 BLZ 2 VAN 12 DE JUISTE ZONWERING JULI 2010

3 KEUZE-ELEMENTEN TECHNISCHE ASPECTEN > Bltstelling aan de zn Al naargelang de datum, het uur en de riëntatie is de bltstelling aan het znlicht anders. De grafiek hiernder tnt de stand van de zn p elk mment: > Schaduw gebden dr de mgeving In de stad zrgen de mliggende gebuwen vaak vr schaduw. De beste manier m deze schaduw te visualiseren, is vr elk venster een znnegrafiek te tekenen waarp de hgte van de aanpalende gebuwen wrdt weergegeven. Bijvrbeeld vr een westelijk gerichte pening: Met deze grafiek kan de rsprng van de straling van de zn wrden gevisualiseerd, en dus k het type en de plaatsing van de. Aan de hand van deze grafiek kan k rekening wrden gehuden met het schaduwbereik van de bmen tijdens de zmer. BLZ 3 VAN 12 DE JUISTE ZONWERING JULI 2010

4 > Srten znwering Men maakt een nderscheid tussen: Mbiele znwering: buitenstres, claustra s, schuifpanelen, enz. Deze wrden gebruikt vlgens de beheften, en zrgen vr een efficiënte 's zmers, terwijl ze tijdens de winter vldende znlicht drlaten. Advcatenkantr Röthis Ostenrijk (arch. Reinhard, Drexel en Hhenhems) Znwering die wrdt geplaatst aan de binnenkant van een gebuw (grdijnen, vergrdijnen, enz.) is weinig efficiënt: de zn kan in de ruimte binnen en de straling wrdt mgezet in warmte. Wel kunnen rechtstreekse znnestralen p mensen hiermee wrden vermeden. Ok al heeft deze znwering geen invled p de temperatuur, tch heeft ze een invled p het cmfrt dat wrdt geveld. Permanente znwering. Er zijn twee srten permanente znwering: afdaken, architecturale uitsteeksels, enz.: zij zrgen vr een andere al naargelang de stand van de zn. De meting met dus crrect verlpen pdat het systeem efficiënt zu kunnen zijn. Om bijvrbeeld een venster dat naar het zuiden is gericht vlledig met een afdak af te schermen wanneer de zn tijdens de langste zmerdagen zeer hg staat, met de diepte van dat afdak minstens evenveel bedragen als de helft van de hgte van het venster. znwerend glas f zelfklevende films p de beglazing. Zij beperken de znneenergie zwel tijdens de winter als tijdens de zmer, en ze beperken de heveelheid natuurlijk licht aan de binnenkant. De tabel hiernder vat alle factren samen van het cmprmis dat met wrden gevnden tussen de lichttransmissie van de beglazing en de znnefactr. He meer licht de beglazing drlaat, he grter de lichttransmissiefactr, en He meer de beglazing isleert, he lager de verliesfactr zal zijn, en Energiebesparing he lager het verbruik van de elektrische verlichting. Het verwarmingsverbruik zal hier nrmal niet dr veranderen. he minder warmteverlies via het glasppervlak tijdens de winter. Visueel en thermisch cmfrt he meer de verlichting natuurlijk is en het cntact met buiten aangenamer. Maar het risic p verblinding is des te grter indien geen enkele vrm van znwering vrzien is. he warmer het binnenppervlak van het glas, en he minder cndensatierisic s p dat ppervlak. BLZ 4 VAN 12 DE JUISTE ZONWERING JULI 2010

5 Energiebesparing he warmer de beglazing zal zijn aan de binnenkant en he minder de binnentemperatuur zal meten wrden pgedreven m het cmfrt tijdens de winter te garanderen. Visueel en thermisch cmfrt he meer warmtecmfrt er tijdens de winter in het lkaal is. He beter de beglazing het binnenkmend znlicht cntrleert, he kleiner dus de znnefactr is, en De juiste keuze he minder de ksten vr eventuele aircnditining tijdens de zmer. Maar, he minder de aanver van gratis energie tijdens de winter. he minder het risic p ververhitting te wijten aan het breikaseffect in het lkaal. he minder natuurlijk znlicht er binnenkmt in het lkaal. Idealiter zal men kiezen vr een degelijk geïsleerde beglazing met een gede lichttransmissie, en een externe schaduw die ls staat van de beglazing, liever dan een beglazing die het znlicht filtert dat aan de rsprng ligt van de ververhitting, maar die k de natuurlijke verlichting beperkt. Met bepaalde srten beglazing, de zgenaamde selectieve beglazing, is een cmprmis mgelijk dr het znlicht te filteren en een bepaalde lichttransmissie te behuden die in de buurt ligt van "nrmale" beglazing. Men kan k ng de znwering dr plantengrei vermelden, die kan vrkmen p vrgevels f daken (zie aparte fiches). ECONOMISCHE ASPECTEN > Ksten van de verschillende srten znwering Permanente : de meerkst dr de keuze vr een znwerende beglazing bedraagt ngeveer 80 /m²; een znwering met kader in aluminium en platte klepjes in aluminium kst 60 tt 120 /m² gevel; reflecterende films m aan te brengen p beglazing ksten ngeveer 60 /m². Het aanbrengen van gemtriseerde buitenstres aan alle peningen van een gevel kst 88 tt 115 /m² uitgeruste ppervlakte. Permanente (selectieve beglazing f flie) is iets gedkper dan mbiele znwering f afdaken, maar leidt wel tt meer energieverbruik (verwarming en verlichting) dr de beperking van de znwinst tijdens de winter. Bvendien beperken deze flies en deze selectieve beglazing de lichttransmissie (meer f minder naargelang de prducten) en dus de lichtkwaliteit in het lkaal. Bepaalde flies kleuren het glas, wat de perceptie van de mgeving buiten wijzigt. Deze plssingen hebben dus niet de vrkeur. > Levensduur en nderhud van de verschillende srten beglazing Permanente f vaste znweringen vergen geen specifiek nderhud en hebben een lange levensduur. Mbiele znweringen daarentegen zijn vaak minder stevig. Smmige mdellen kunnen wrden beschadigd dr frse wind. Om die systemen te beschermen kunnen ze wrden uitgerust met autmatische winddetectiesystemen, maar een dergelijke dmticatepassing kmt zelden vr in wningen. Mbiele en in stf zijn k geveliger vr vandalisme BLZ 5 VAN 12 DE JUISTE ZONWERING JULI 2010

6 (scheuren, breekbaarheid van de prlsystemen, enz.), en meten wrden afgeraden p een gelijkvlerse verdieping. Er bestaan echter k stevige mbiele znweringsystemen, metalen rlluiken bijvrbeeld f blinden met scharnieren. MAATSCHAPPELIJKE EN CULTURELE ASPECTEN > Sturing van de znwering Als er in het gebuw een dmtica-installatie is, dan zal men er belang bij hebben m de znwering te integreren. Dit zal de mgelijkheid bieden m via een anemmeter, die wrdt geplaatst p het dak, autmatisch de stres p te halen als er veel wind staat. Het aflaten kan eveneens wrden geprgrammeerd in functie van het seizen en het uur. Vr lkalen die permanent bezet zijn, is een manuele regeling efficiënt indien de aanwezige persn beseft dat men zich met beschermen tegen de zn van zdra ze verschijnt. Er met niet wrden gewacht tt het te warm is m de stre af te laten. Vr lkalen waar verdag niemand aanwezig is, zal het tijdens de zmer vlstaan m erp te te zien dat de blinden geslten zijn f dat de stres s mrgens vr vertrek wrden neergehaald, m zdende te vermijden dat de temperatuur in de lkalen verdag begint te stijgen. > Verbinding met de penbare ruimte Het venster is een belangrijk element van de interface tussen het gebuw en de penbare ruimte, en mag niet enkel wrden samengesteld in functie van het gebuw. Vensters spelen bijvrbeeld een belangrijke maatschappelijke functie qua cntrle en veiligheid van de penbare ruimte. Het is dus belangrijk m daar rekening mee te huden vr het ntwerp van de znwering. De fiche TER02 Het vetgangersverkeer bevrderen biedt meer uitleg ver dit aspect. DE JUISTE KEUZE Afhankelijk van de riëntatie en de vrm van het venster zal het srt znwering anders zijn: Zuiden Permanente type znwerende beglazing Vaste type afdak Vaste type verticale uitsteek Mbiele aan de buitenkant Mbiele binnen Zmercmfrt Znnewinst 's winters en in het tussenseizen Indien het venster niet te hg is. Duurzaamheid Ged indien geautmatiseerd, zwak indien niet. Uitgeslten p de gelijkvlerse verdieping. Ksten Maar verwarmingsm eerkst. Behalve indien geïntegreerd in de architectuur. Behalve indien geïntegreerd in de architectuur. BLZ 6 VAN 12 DE JUISTE ZONWERING JULI 2010

7 Osten en westen Permanente type znwerende beglazing Vaste type afdak Vaste type verticale uitsteek Mbiele aan de buitenkant Mbiele aan de binnenkant Zmercmfrt Znnewinst 's winters en in het tussenseizen Duurzaamheid Ged indien geautmatiseerd, zwak indien niet. Uitgeslten p de gelijkvlerse verdieping. Ksten Maar meerkst vr verwarming. Behalve indien geïntegreerd in de architectuur. Behalve indien geïntegreerd in de architectuur. Samengevat: znwering plaatsen zals laterale uitsteken en buitenstres aan de st- en westzijde: in het sten en het westen staat de zn vlak bij de grnd in de zmer, wanneer de zn ververhitting dreigt te verrzaken. Daarm kunnen enkel buitenstres en in zekere mate laterale uitsteken dit ngemak vermijden. Vr deze riëntaties is de efficiëntie van de hrizntale afdaken heel beperkt tijdens de zmer. znwering plaatsen zals vaste afdaken f architecturale uitsteken (balkn, daken, enz.) aan de zuidkant: in het zuiden staat de zn hg tijdens de zmer wanneer de zntever vr ververhitting dreigt te zrgen en laag tijdens de winter wanneer de znne-inbreng eerder heilzaam is. Afdaken f architecturale uitsteken zijn dus efficiënt m warmtetever te vermijden tijdens de zmer, terwijl men het rechtstreeks znnelicht, dat heilzaam is tijdens de winter, laat binnendringen. BLZ 7 VAN 12 DE JUISTE ZONWERING JULI 2010

8 IN DE PRAKTIJK Er meten maatregelen wrden genmen tijdens de verschillende ntwikkelings- en realisatiefasen van het prject: SCHETS > Oppervlakte van de peningen Om vldende natuurlijk licht te garanderen, legt de Gewestelijke Stedenbuwkundige Verrdening een minimale glasppervlakte p die vereenkmt met 20% van de vlerppervlakte van het lkaal. In het zuiden is het 's winters nuttig m te beschikken ver een grtere ppervlakte, maar znwering zal nntbeerlijk zijn (theretisch is er een efficiënte znwering ndig vanaf 15% zuidelijk gerichte glasppervlakte). In het sten en in het westen is een grter ppervlak vanuit energiestandpunt ngunstig, zwel tijdens de winter als tijdens de zmer. > Oriëntatie van de peningen Kiezen een adequate riëntatie vr elk lkaal: lkalen met een hge interne belasting (vergaderzalen, lkalen met cmputers, enz.) meten z wrden gericht dat ze weinig znlicht krijgen. Er met in het bijznder aandacht wrden besteed aan zuidelijk en westelijk gerichte ppervlakken, en in mindere mate aan die naar het sten. Gespreid ver een hele dag zullen grte ramen een grtere impact hebben p de ververhitting indien ze gericht zijn: naar het zuiden: de znne-inbreng is grter tijdens de winter, mdat de zn lager aan de hrizn staat. Tch zal de znne-inbreng 's zmers dubbel wrden geveld, mdat deze bvenp een hgere mgevingstemperatuur kmt; naar het westen: de inbreng is maximaal p het einde van de namiddag. Dit is het meest kritieke geval mdat de mvangrijke tever van zn te wijten aan de geringe hgte van de zn gevegd wrdt bij de warmte die zich verdag heeft pgestapeld; naar het sten: de znnetever is maximaal in de vrmiddag. BLZ 8 VAN 12 DE JUISTE ZONWERING JULI 2010

9 VOORONTWERP > De vaste znwering dimensineren Vaste znwering heeft architecturaal een grte impact. Ze met dus al in de eerste schetsen mee wrden getekend. Het principe van de znnefactr is meilijk te te passen tijdens het dimensineren van de afdaken, gezien hun variabel is drheen de tijd. Een meetmethde vr vaste znwering is terug te vinden p de cd-rm Energie+. Die methde is gebaseerd p de znnegrafiek die hger is weergegeven. In een eerste dimensinering kan men zich baseren p de vlgende tabel: Hgte van de zn (zie Verhuding tussen de diepte van het afdak en de hgte van het venster znnegrafiek begin fiche) 20 % 40 % 60 % 80 % 100 % 0 Nul Nul Nul Nul Nul 10 Nul 0,1 0,1 0,1 0,2 20 0,1 0,1 0,2 0,3 0,4 30 0,1 0,2 0,3 0,5 0,6 40 0,2 0,3 0,5 0,7 0,8 50 0,2 0,5 0,7 Ttaal Ttaal 60 0,3 0,7 Ttaal Ttaal Ttaal 70 0,5 Ttaal Ttaal Ttaal Ttaal Gedeelte van het venster dat wrdt beschermd dr het afdak Men met prberen een ttale van het venster te verkrijgen die vereenstemt met de hgste znnestand in mei (55 in het zuiden, wat vereenstemt met een verhuding van 70 % tussen de diepte van het afdak en de hgte van het venster). Z zal de 's zmers efficiënt zijn. Een dergelijke znwering is vral deltreffend in het zuiden, maar vr riëntaties naar het sten en naar het westen vereist de lagere znnestand veel diepere afdaken vr een efficiënte werking. UITVOERINGSPROJECT, DOSSIER VOOR DE BOUWVERGUNNING > Kiezen vr een mbiele znwering Een mbiele znwering (type stre) zal z wrden gekzen dat de vlgende znnefactr wrdt verkregen: Kalme zne: intensieve luchtverversing mgelijk, hetgeen de behefte aan znwering beperkt Drukke zne: luchtverversing nmgelijk en behefte aan meer znwering Verticale beglazing < 0,45 < 0,25 Schuine f hrizntale beglazing < 0,25 < 0,15 Deze waarde is het prduct van de znnefactren van de znwering en van de beglazing. Verkpers van stffen stres f van zelfklevende films geven de znnefactr van het prduct drgaans in cmbinatie met een heldere dubbele beglazing. Indien men pteert vr een beglazing die de zn filtert, dan prbeert men dezelfde waarden te bereiken. Nteer, zals we hiervr hebben uitgelegd, dat deze plssing niet aan te raden BLZ 9 VAN 12 DE JUISTE ZONWERING JULI 2010

10 is. He geringer de znnefactr, he minder de znne-inbreng (die gunstig is tijdens de winter en ngunstig tijdens de zmer) het lkaal binnendringt. Wel heeft een kleine g-factr het nadeel dat de schaduw p de beglazing cnstant is, ngeacht het uur f het seizen. Het lkaal prfiteert dus maar weinig van de znne-inbreng tijdens de winter, wanneer dat heilzaam kan zijn. Een efficiënte mbiele znwering is dus veel interessanter dan een gede g-factr. > Naleven van de EPB-vereisten Vr individuele wningen (nieuwbuw f gelijkgestelde wningen) met de ververhittingsfactr wrden berekend vr de EPB-eenheid die het meest aan ververhitting is bltgesteld. De berekening kan gemakkelijk gebeuren met de EPB-sftware Brussel, beschikbaar p de website van het BIM: > Prfessinelen > Energie > EPB en interieurklimaat > Werkzaamheden EPB. De ververhittingsindicatr, berekend dr de EPB-sftware Brussel, hudt rekening met: de warmte-inbreng dr de zn; de warmte-inbreng dr de bezetting; het warmteverlies dr transmissie (via muren, vensters, enz.); het warmteverlies via de ventilatie (te wijten aan hygiënische verluchting en te wijten aan het ngecntrleerde verlies dr luchtaanver en -afver; de thermische capaciteit (inertie). U dient in de EPB-sftware parameters in te geven zals vlume, de warmtevraag, de kenmerken van de wanden, de dikte van de islatie, de g- en U-waarden van de beglazing, enz., m de ververhittingsfactr te berekenen. De ververhittingsfactr kan een aanzienlijke impact hebben p het E-peil van de EPBeenheid. Vr een individuele wning hudt het E-peil vanaf een ververhittingsfactr van Kh rekening met het elektriciteitsverbruik vr de actieve keling zelf, k al hebt u geen aircnditining vrzien f geïnstalleerd. Dat verbruik zal het E-peil van de EPB-eenheid aantasten. Het E-peil wrdt vermeld p het energieprestatiecertificaat. Er wrdt daarm sterk aangeraden m nder het niveau van Kh te blijven. Indien een wning niet vldet aan de limietwaarde vr de ververhittingsfactr, kan een bete 1 wrden pgelegd. Die bete zal in verhuding zijn tt het verschil tussen het vereiste niveau en het werkelijk bereikte niveau aan het einde van de werkzaamheden. Vr kantrruimtes, diensten- en nderwijsruimtes (nieuwbuw f gelijkgesteld) bestaat er daarentegen geen ververhittingsfactr: de kelingsvereisten afhankelijk van het risic p ververhitting hebben een negatieve impact p het E-peil van uw EPB-eenheid. Het E-peil hudt hierbij rekening met de nett kelbeheften, m de energie te berekenen die ndig is vr die keling. Die beheften, die representatief zijn vr het risic p ververhitting, hangen af van de interne winst, de znnewinst, het ventilatieverlies en het transmissieverlies. Indien er daadwerkelijk kelinstallaties aanwezig zijn, wrdt het E-peil ng meer aangetast want een factr van 1,5 wrdt tegepast p de kelbeheften. Krtm, indien de kelbeheften tenemen, stijgt het E-peil van de EPB-eenheid. Maar indien een actief kelsysteem is geïnstalleerd, dan zal de stijging van het E-peil ng grter zijn. Dit ngunstige E-peil zal k wrden vermeld p het energiecertificaat van uw EPB-eenheid, dat wrdt uitgereikt na vltiing van de werkzaamheden. 1 Bepaling van de bete: als de maximale waarde wrdt verschreden, dan gebeurt de berekening van de administratieve bete in eerste instantie dr de verschrijding van de ververhittingsfactr te vermenigvuldigen met het vlume van het energiegedeelte. Elke verschrijding met Khm³ stemt dan vereen met een primair energieverbruik van 2 MJ/jaar. De betes zijn daarp gebaseerd. In tweede instantie wrden de (eventuele) betes pgeteld van elke energiesectr, m z tt de ttale bete te kmen vr de wneenheid. BLZ 10 VAN 12 DE JUISTE ZONWERING JULI 2010

11 > Verbuwingen plannen Indien het niet duidelijk is f znwering ndig is, en indien een preventieve investering niet kan gebeuren, dan met men de z vensters tekenen dat achteraf gemakkelijk een mbiele kan wrden aangebracht aan de buitenkant. Cncreet zal men dus een lege caissn plaatsen van 10 x 10 cm p de plaats waar de tekmstige znwering zal kmen. TOEZICHT OP DE WERKZAAMHEDEN De aansluiting tussen raam- en metselwerk is een detail dat met wrden verzrgd m thermische en akestische bruggen te vermijden. (Zie fiche ENE09 Beperking van kudebruggen en CSS05 Akestisch cmfrt ). De aanwezigheid van een caissn vr een prlbare stre kan dat detail ingewikkeld maken. De architect zal er dus bij zijn tezicht p de werkzaamheden meten p letten dat de islatie drlpt. ONDERHOUD Om de duurzaamheid te garanderen met de mbiele aan de buitenkant wrden gekzen zdanig dat ze uitznderlijk sterke wind kan verdragen. Daarm mag dit type van (mbiele aan de buitenkant) enkel wrden tegepast indien het gebuw is uitgerust met een autmatiseringsysteem en een weerstatin. In de andere gevallen zal men als mbiele znwering aan de buitenkant de vrkeur geven aan stevigere elementen, zals schuifelementen, scharnierende blinden f metalen rlluiken. BLZ 11 VAN 12 DE JUISTE ZONWERING JULI 2010

12 AANVULLENDE INFORMATIE ANDERE AANDACHTSPUNTEN In de vlgende fiches wrdt k gesprken ver zmercmfrt: ENE03 - Een kudestrategie ntwikkelen ENE06 - Optimaal ntwerpen van vensters ENE07 - Zrgen vr een intensieve luchtverversing ENE08 - Zrgen vr thermische inertie TER06 - Een grene dakbedekking realiseren TER07 - Een grene gevel realiseren BIBLIOGRAFIE Infrmatiebrnnen ver znwering: Energie+ : SEBTP, Guide de la prtectin slaire, SEBTP, JM Hauglustaine, F.Simn, La fenêtre et l énergie Guide pratique pur architecte, Ministerie van het Waalse Gewest, Namen, Gratis te bestellen p de website: BLZ 12 VAN 12 DE JUISTE ZONWERING JULI 2010

ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE

ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE Zware materialen kiezen en ze in rechtstreeks cntact laten met de mgeving van het lkaal, m te beschikken ver een gede thermische buffer PRINCIPES BENADERING Om tijdens de

Nadere informatie

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN KOUDEBRUGGEN BEPERKEN Details ntwerpen die de cntinuïteit van de thermische islatie garanderen, een crrecte tepassing p de werf garanderen en de bestaande kudebruggen pheffen PRINCIPES BENADERING Kudebruggen

Nadere informatie

EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN

EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN PRINCIPES BENADERING Wintercmfrt gegarandeerd tegen een z laag mgelijk energieverbruik Als je een gebuw buwt f renveert, wil je cmfrt bieden, zwel tijdens de winter als

Nadere informatie

EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN

EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN - - EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN PRINCIPES BENADERING Een efficiënt en vrdelig systeem kiezen m warmte uit te stralen Naast de prductiewijze, een kwaliteitsvlle verdeling en een efficiënte regeling,

Nadere informatie

DE "MANUELE VENTILATIE" OPTIMAAL ORGANISEREN

DE MANUELE VENTILATIE OPTIMAAL ORGANISEREN - - DE "MANUELE VENTILATIE" OPTIMAAL ORGANISEREN Wanneer en he lang meten kamers verlucht wrden wanneer er geen installatie vr hygiënische ventilatie aanwezig is? PRINCIPES CONTEXT De luchtkwaliteit hangt

Nadere informatie

HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN

HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN - - HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN Het algemeen rendement van de verwarmingsinstallatie verbeteren dr te zrgen vr een efficiënte verdeling van de energie PRINCIPES BENADERING Naast

Nadere informatie

EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE

EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE - - EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE Een ged geregeld verwarmingssysteem zrgt vr een ideaal evenwicht tussen de behefte aan energie en de werkelijk geprduceerde heveelheid warmte PRINCIPES

Nadere informatie

Bouwbedrijf Beneens. Stadsestraat 43 2250 Olen

Bouwbedrijf Beneens. Stadsestraat 43 2250 Olen Buwbedrijf Beneens Stadsestraat 43 2250 Olen 1 Alles heeft een levensduur. Alles dient vervangen te wrden. Bill McDnnuch C2C Livespan f Materials 2 3 Renvatie in de Praktijk 4 Renvatie in de Praktijk 5

Nadere informatie

OPTIMAAL ONTWERPEN VAN VENSTERS

OPTIMAAL ONTWERPEN VAN VENSTERS OPTIMAAL ONTWERPEN VAN VENSTERS De ptimale glasppervlakte vinden vereenkmstig de riëntaties en het srt lkaal, en de adequate srt beglazing kiezen vr een ptimaal lichtcmfrt en akestisch cmfrt PRINCIPES

Nadere informatie

OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT

OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT - OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT De vrm en de ppervlakte van de peningen bepalen, evenals de binnenhuisinrichting, vr ptimaal lichtcmfrt en gebruik van natuurlijk licht PRINCIPES BENADERING Het

Nadere informatie

EEN KOUDESTRATEGIE ONTWIKKELEN

EEN KOUDESTRATEGIE ONTWIKKELEN PRINCIPES BENADERING EEN KOUDESTRATEGIE ONTWIKKELEN Gegarandeerd zmercmfrt met een z laag mgelijk energieverbruik De terugkerende hitteglven van de afgelpen jaren heeft ervr gezrgd dat het zmercmfrt een

Nadere informatie

prijsaanvraag prairietuin - inlichtingenformulier -

prijsaanvraag prairietuin - inlichtingenformulier - prijsaanvraag prairietuin - inlichtingenfrmulier - Datum: Gegevens Klant Naam :... Adres :......... Tel /GSM:... Fax:... @:... Particulier Prfessineel Berep:... ON nr:... Handelaar Eigenschappen tuin in

Nadere informatie

Wie verkoopt uw huis?

Wie verkoopt uw huis? Wie verkpt uw huis? Accuntnet Verkp Vertruwens Persn Service Accuntnet V V P Service Wie verkpt uw huis? Als u uw huis wilt verkpen, schakelt u k in Spanje een makelaar in. Echter in Spanje geeft men nrmaal

Nadere informatie

ZORGEN VOOR EEN INTENSIEVE LUCHTVERVERSING

ZORGEN VOOR EEN INTENSIEVE LUCHTVERVERSING Om nline kennis te maken met de nieuwe versie 2016 van de Gids Duurzame Gebuwen, surft u naar: http://www.gidsduurzamegebuwen.brussels - - ZORGEN VOOR EEN INTENSIEVE LUCHTVERVERSING In het kader van een

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

EEN NIEUWE DEFINITIE GEVEN AAN HET THERMISCH COMFORT

EEN NIEUWE DEFINITIE GEVEN AAN HET THERMISCH COMFORT - PRAKTISCHE AANBEVELING CSS13 - EEN NIEUWE DEFINITIE GEVEN AAN HET THERMISCH COMFORT Ons gedrag ten pzichte van verwarmings- en kelingsinstallaties in vraag stellen PRINCIPES Het thermisch cmfrt is waarschijnlijk

Nadere informatie

Project Claes Luc - BPC

Project Claes Luc - BPC X-ECO Ing. Gert Vanden Ber Lenard Meesstraat 16 3970 Lepldsburg 0472-32.20.98 www.x-ec.net Prject Claes Luc - BPC EPB ENERGIE PRESTATIE EN BINNENKLIMAAT Nieuwbuwwning Ligging: Steenweg 273, 3570 Alken

Nadere informatie

Toelichting Checklist Optimale informatie beleggingsverzekering

Toelichting Checklist Optimale informatie beleggingsverzekering Telichting Checklist Optimale infrmatie beleggingsverzekering Algemeen Infrmatie ver beleggingsverzekeringen Beleggingsverzekeringen zijn cmplexe prducten. Om de klant beter inzicht te geven in de werking

Nadere informatie

Technische en bouwkundige voorschriften voor meterlokalen

Technische en bouwkundige voorschriften voor meterlokalen Technische en buwkundige vrschriften vr meterlkalen Referentie: SIB10 CCLB 110 Datum:22/10/2010 Pagina 1/9 Inhudstafel 1 INLEIDING... 3 2 AFKORTINGEN... 3 3 TOEGANKELIJKHEID INSTALLATIES... 3 4 LOKAAL...

Nadere informatie

EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN

EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN Verntreinigende stffen vermijden en zrgen vr vldende luchtverversing m de luchtkwaliteit te garanderen PRINCIPES BENADERING De luchtkwaliteit in gebuwen is vaak slechter

Nadere informatie

Veiligheidsinstructie voor opslag van gevaarlijke producten in recipiënten

Veiligheidsinstructie voor opslag van gevaarlijke producten in recipiënten Interne Dienst vr Preventie en Bescherming p het Werk Afdeling Risicbeheer Veiligheidsinstructie vr pslag van gevaarlijke prducten in recipiënten Datum 20 januari 2011 Inleiding Opslag wrdt gedefinieerd

Nadere informatie

De voorraad fossiele brandstoffen is eindig. Op termijn zullen we andere bronnen voor onze energievoorziening moeten gebruiken.

De voorraad fossiele brandstoffen is eindig. Op termijn zullen we andere bronnen voor onze energievoorziening moeten gebruiken. 5.2.7 Energie Wat is het thema en waarm is het belangrijk? Het thema energie gaat ver het gebruik van energie in de gebuwde mgeving vr verwarming, keling, verlichting en industriële en agrarische prcessen.

Nadere informatie

Chic, zo n gedragspatroongrafiek!

Chic, zo n gedragspatroongrafiek! Chic, z n gedragspatrngrafiek! Leerdelen: De leerlingen kunnen nder begeleiding de verwevenheid tussen ecnmische, sciale en eclgische aspecten in duurzaamheidsvraagstukken herkennen. De leerlingen krijgen

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost Bijlage 4 Tetsingskader ntwerp levenslpbestendig Zeist-Ost 1. Opzet Het tetsingskader Levenslpbestendig Zeist-Ost bestaat uit een aantel nderdelen. Een algemeen deel gaat ver de levenslpbestendige wijk:

Nadere informatie

dat u gemakkelijker het huurcontract kunt opzeggen als u een koper voor de woning heeft gevonden.

dat u gemakkelijker het huurcontract kunt opzeggen als u een koper voor de woning heeft gevonden. Telichting huurcntract Tijdelijke verhuur p basis Leegstandwet behrende bij het huurcntract p de website van Vereniging Eigen Huis datum van pstellen telichting: 14 december 2012 Inleiding Het verhuren

Nadere informatie

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar Fabels in islatieland Wat waar is f niet waar Fabels verleven de tijden. Sms is dat ged. Maar het kan k verkeerd uitpakken. Eind jaren '70 bracht Sven (Stichting vrlichting energiebesparing nederland)

Nadere informatie

EVALUATIE TER STATE. Marion Matthijssen, Marn van Rhee. Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2005. In opdracht van Raad van State

EVALUATIE TER STATE. Marion Matthijssen, Marn van Rhee. Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2005. In opdracht van Raad van State EVALUATIE TER STATE Marin Matthijssen, Marn van Rhee Centrum vr Onderzek en Statistiek (COS) juli 2005 In pdracht van Raad van State Centrum vr Onderzek en Statistiek (COS) Auteur: Marin Matthijssen en

Nadere informatie

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t D i e n s t v e r l e n i n g s d c u m e n t Ons kantr hudt zich bezig met financiële dienstverlening en heeft zich gespecialiseerd in schade- en levensverzekeringen en is daarbij actief p de zakelijkeen

Nadere informatie

BIJ RENOVATIE: DE WANDEN ISOLEREN

BIJ RENOVATIE: DE WANDEN ISOLEREN - - BIJ RENOVATIE: DE WANDEN ISOLEREN Bij renvatie de beste manier zeken m de islatie van de wanden te versterken PRINCIPES BENADERING Bij renvatie bieden islatie, luchtdichte wanden en efficiëntere verwarmings-

Nadere informatie

Kwaliteitsaspecten van onderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van opleiders

Kwaliteitsaspecten van onderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van opleiders Kwaliteitsaspecten van nderwijs Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van pleiders Clfn Titel Kwaliteitsaspecten van nderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van pleiders. Auteur

Nadere informatie

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

Les Hernieuwbare energie

Les Hernieuwbare energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Hernieuwbare energie Werkblad Les Hernieuwbare energie Werkblad "100% duurzaam", "Hllandse wind", "Kies bigas!": wie de reclames van energiebedrijven bekijkt zu bijna denken

Nadere informatie

Energie besparen door een correcte regeling van de verwarmingsinstallatie: praktijkvoorbeeld in een basisschool

Energie besparen door een correcte regeling van de verwarmingsinstallatie: praktijkvoorbeeld in een basisschool Energie besparen dr een crrecte regeling van de verwarmingsinstallatie: praktijkvrbeeld in een basisschl 1. INLEIDING Veel verwarmingsinstallaties in schlgebuwen draaien p vlle teren, k wanneer er geen

Nadere informatie

Analytische boekhouding

Analytische boekhouding Analytische Bekhuding Analytische bekhuding 1 Vrbereiding... 2 1.1 Dssier instellingen... 2 1.2 Analytische rekeningen maken... 3 2 Analytisch beken... 4 2.1 Kppeling... 5 2.2 Bekingsvrstellen (mdellen)...

Nadere informatie

Pestprotocol Cazemierschool 2012

Pestprotocol Cazemierschool 2012 Pestprtcl Cazemierschl 2012 Vrwrd De Cazemierschl is een Prtestants Christelijke schl, die werkt vanuit de Jenaplanvisie. Dat betekent dat vr nze schl de algemeen menselijke waarden zals gemeenschapszin,

Nadere informatie

Rollenspel Jezus redt

Rollenspel Jezus redt Rllenspel Jezus redt Krte mschrijving prgrammanderdeel De leerlingen spelen samen een bestuursrechtzaak bij de Raad van State na. De Raad van State is de hgste bestuursrechter van Nederland. In deze rechtszaak

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Zon-Privé gemeente Utrecht

Veelgestelde vragen Zon-Privé gemeente Utrecht Veelgestelde vragen Zn-Privé gemeente Utrecht In dit dcument beantwrden we een aantal veel gestelde vragen. Deze zijn als vlgt gecategriseerd: Zn-Privé actie Utrecht Het plaatsen van znnepanelen p een

Nadere informatie

James Boswell Examen Scheikunde Havo

James Boswell Examen Scheikunde Havo Datum: Tijd: 10:00-13:00 Aantal pgaven: 5 Aantal subvragen: 25 Ttaal aantal punten: 81 James Bswell Examen Scheikunde Hav Zet uw naam p alle blaadjes die u inlevert. Laat bij iedere pgave dr middel van

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

WAARDEVOLLE VOORWERPEN

WAARDEVOLLE VOORWERPEN WAARDEVOLLE VOORWERPEN Elk huis bevat wel interessante spullen: tv, dvd-speler, juwelen, spelcnsle, mp3-speler,... Hiernder vind je een aantal tips die je de burgers kunt geven m hun waardevlle spullen

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Ids Veiligheidscoördinatie

Ids Veiligheidscoördinatie Ids Veiligheidscördinatie 1 / 5 IDS-1119 - AG Vespa - Viletstraat 39-2060 Antwerpen - Ontwerpanalyse 01 COÖRDINATIEDAGBOEK Datum: 19-7-2005 Aanwezige partijen: COO: Jhan De Kninck Inf vr: BH AR Karlien.Vanmerhaeghe@vespa.antwerpen.

Nadere informatie

prijsaanvraag 'Kruidlaag in Woodland' - inlichtingenformulier -

prijsaanvraag 'Kruidlaag in Woodland' - inlichtingenformulier - prijsaanvraag 'Kruidlaag in Wdland' - inlichtingenfrmulier - Datum: Termijn: Beste klant Wij helpen u graag bij de creatie van uw schaduwtuin f schaduwbrder nder bestaande bmen f en heesters. Vul dit frmulier

Nadere informatie

Aanvraagformulier subsidieregeling isolatiemaatregelen woningen 2015

Aanvraagformulier subsidieregeling isolatiemaatregelen woningen 2015 Aanvraagfrmulier subsidieregeling islatiemaatregelen wningen 2015 Raadhuisplein 2 Pstbus 500 3850 AM Ermel t 0341 56 73 21 Vul dit frmulier in, zet uw handtekening en stuur het p naar de Gemeente Ermel,

Nadere informatie

Grand Prix Technology Save Weight, Gain Speed

Grand Prix Technology Save Weight, Gain Speed Grand Prix Technlgy Save Weight, Gain Speed Vlledig systeem: Het PwerLite systeem is de eerste vlledige staand want plssing. Alle cmpnenten van het staand want kunnen nu gemakkelijk mgezet wrden naar PBO

Nadere informatie

Schadeverzekeringen Zakelijk Zorgverzekeringen. o o

Schadeverzekeringen Zakelijk Zorgverzekeringen. o o Dienstenwijzer Z zijn wij u graag van dienst Op de dienstverlening van ns kantr is de Wet p het financieel tezicht van tepassing. Eén van de eisen die uit deze wet vlgt is dat wij u tijdig infrmeren ver

Nadere informatie

Resultaten Enquête Bedrijven 2008

Resultaten Enquête Bedrijven 2008 Resultaten Enquête Bedrijven 2008 Gedrag & ervaringen van bedrijven p de vrijgemaakte Vlaamse energiemarkt resultaten met betrekking tt slimme meters Rapprt vr de Vlaamse Reguleringsinstantie vr de Elektriciteits-

Nadere informatie

UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM

UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM DE AANPAK VAN CRM RESULTANTS Ongeveer eens per twee jaar brengt Micrsft een nieuwe versie uit van Micrsft Dynamics CRM. In deze zgenaamde majr releases

Nadere informatie

Algemeen Reglement voor de arbeidsbescherming

Algemeen Reglement voor de arbeidsbescherming Algemeen Reglement vr de arbeidsbescherming Titel II - Algemene bepalingen betreffende de arbeidshygiëne alsmede de veiligheid en de gezndheid van de arbeiders Hfdstuk I: Bepalingen betreffende de veiligheid

Nadere informatie

U heeft ons verzocht, om gezamenlijk, een gedegen voorstel ten aanzien van uw hypotheek uit te brengen.

U heeft ons verzocht, om gezamenlijk, een gedegen voorstel ten aanzien van uw hypotheek uit te brengen. Vragenfrmulier Klant Beeld U heeft ns verzcht, m gezamenlijk, een gedegen vrstel ten aanzien van uw hyptheek uit te brengen. Onze bedrijfsfilsfie is, m samen met nze relaties, een inventarisatie te maken

Nadere informatie

Handleiding Opmaken fiche 281.50 Versie 2.0

Handleiding Opmaken fiche 281.50 Versie 2.0 Versie 2.0 1. Inleiding... 3 2. Vrbereidende werkzaamheden... 3 2.1. Algemene rekeningen... 3 2.2. Leveranciersfiches... 4 3. Het pstellen van de fiches... 6 3.1. Het vrbereidingsprgramma... 6 3.2. Het

Nadere informatie

Onderhoudsdocument / Werkveldopdrachten Wellness. Rekenen

Onderhoudsdocument / Werkveldopdrachten Wellness. Rekenen Onderhudsdcument / Werkveldpdrachten Wellness Rekenen Ontwikkeld dr : Diny Veldstra Inhud Rekenen in het werkveld... 3 Opdracht 1: De spijkerbrek... 4 Opdracht 2: Het drmhuis... 5 Opdracht 3: Make-up...

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V.

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V. Vrijwilligersbeleid vetbalvereniging N.B.S.V.V. Waarm deze richtlijn? Geen enkele amateur-sprtvereniging kan tegenwrdig ng bestaan znder de inzet en bijdrage van (veel) vrijwilligers. Ok binnen nze vereniging

Nadere informatie

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van Gouda van 29 november 2011;

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van Gouda van 29 november 2011; I 00007777 besluit van de gemeenteraad vrstelnummer 723668 nderwerp Teslagenverrdening Wet werk en bijstand Guda 2012 de raad van de gemeente guda 29 nvember 2011 Gezien het vrstel van burgemeester en

Nadere informatie

Beheerplan voor bouwhistorische objecten

Beheerplan voor bouwhistorische objecten Beheerplan vr buwhistrische bjecten 2.7.1 Inleiding Met een beschermd stadsgezicht, ngeveer 1500 mnumenten en een uniek laatmiddeleeuws bdemarchief heeft Drdrecht een mvangrijke bven- en ndergrndse cultuurhistrische

Nadere informatie

Arbo Rapport. Darren Arendse M2a1 66753

Arbo Rapport. Darren Arendse M2a1 66753 Arb Rapprt Darren Arendse M2a1 66753 Inhudspgave Inleiding blz 3 Hfdstuk 1 Arb- wet blz 4 Hfdstuk 2 Nrmen en Richtlijnen vr beeldschermwerkplekken blz 5 Hfdstuk 3 Verbeterpunten werkplaats blz 6 Hfdstuk

Nadere informatie

geothermie, welke toepassingen en gebouwen?

geothermie, welke toepassingen en gebouwen? gethermie, welke tepassingen en gebuwen? prf. ir. Wim Bydens gedelegeerd bestuurder, studiebureau bydens nv gastdcent Ugent, Faculteit tegepaste wetenschappen vakgrep architectuur en stedenbuw Hasselt

Nadere informatie

SPREEKBEURT BAARDAGAME

SPREEKBEURT BAARDAGAME SPREEKBEURT BAARDAGAME l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE BAARDAGAME

Nadere informatie

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen.

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen. 1 Leefbaarheid is een belangrijk, z niet hét thema van de laatste jaren. De wnmgeving wrdt vr mensen steeds belangrijker vr de ervaren wn. Ok vanuit het perspectief van sciale chesie, veiligheid en sciaal-ecnmische

Nadere informatie

ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN

ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN - - ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN Zrgen vr een gede luchtkwaliteit met een z beperkt mgelijke energiekst PRINCIPES BENADERING Om luchtkwaliteit te kunnen garanderen, met er wrden gezrgd vr

Nadere informatie

STAD LEUVEN BIJZONDER PLAN VAN AANLEG L21. Brusselsesteenweg GOEDGEKEURD BIJ KB VAN 06-04-1987 VOORSCHRIFTEN

STAD LEUVEN BIJZONDER PLAN VAN AANLEG L21. Brusselsesteenweg GOEDGEKEURD BIJ KB VAN 06-04-1987 VOORSCHRIFTEN STAD LEUVEN BIJZONDER PLAN VAN AANLEG L21 Brusselsesteenweg GOEDGEKEURD BIJ KB VAN 06-04-1987 VOORSCHRIFTEN Gedgekeurd bij KB van 6/04/1987, digitaal bestemmingsplan gedgekeurd bij MB van 28/04/2004 2

Nadere informatie

Vallen niet echt onder de rubriek Omnium, maar kunnen ook in het kader van een autoverzekering worden afgesloten :

Vallen niet echt onder de rubriek Omnium, maar kunnen ook in het kader van een autoverzekering worden afgesloten : De Omnium verzekering : wat zit daar allemaal in? Naast de verplichte verzekering 1, waarbij de burgerrechtelijke aansprakelijkheid (BA) met wrden gedekt bij het gebruik van een mtrvertuig p de penbare

Nadere informatie

draaiboek suïcidepreventie

draaiboek suïcidepreventie draaibek suïcidepreventie Algemeen Een draaibek is een handleiding f stappenplan waarin stap vr stap wrdt behandeld wat er p je af kan kmen mcht er zich een bepaalde gebeurtenis f crisis vrden. Elke gebeurtenis

Nadere informatie

Opleiding. Elektromechanica. Code + officiële benaming van de module. Db1 Verwarmings- en koeltechniek 1. Academiejaar 2015-2016.

Opleiding. Elektromechanica. Code + officiële benaming van de module. Db1 Verwarmings- en koeltechniek 1. Academiejaar 2015-2016. Opleiding Elektrmechanica Cde + fficiële benaming van de mdule Db1 Verwarmings- en keltechniek 1 Academiejaar 2015-2016 Semester 1 Studiemvang 6 studiepunten Ttale studietijd: 120 Aantal lestijden 80 Aandeel

Nadere informatie

OPLOSSINGENBOEK TANK- SILOVERVOER TRANSPORT EN LOGISTIEK

OPLOSSINGENBOEK TANK- SILOVERVOER TRANSPORT EN LOGISTIEK OPLOSSINGENBOEK TANK- SILOVERVOER TRANSPORT EN LOGISTIEK Wettelijke grndslag - Vrlichting en nderricht Arbwet Artikel 8 - Persnlijke Beschermingsmiddelen Arbbesluit - Fysische factren Arbbesluit - Fysieke

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over goodwill

Veelgestelde vragen over goodwill Veelgestelde vragen ver gdwill Geschiedenis van gdwill 1. Waarm wrdt dit nderwerp nu ter sprake gebracht? Gdwill bestaat tch al heel lang? Al enige jaren hrt de LOVAH het geluid dat gdwill weer terug is.

Nadere informatie

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone Schade prtcl Zuiderpark Stadswalzne Gemeente s-hertgenbsch december 2012 Schadeprtcl Zuiderpark - Stadswalzne In dit dcument staat he de gemeente s-hertgenbsch mgaat met schadeclaims. Het is er p gericht

Nadere informatie

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN KOUDEBRUGGEN BEPERKEN Details ntwerpen die de cntinuïteit van de thermische islatie garanderen, een crrecte tepassing p de werf garanderen en de bestaande kudebruggen pheffen PRINCIPES BENADERING Kudebruggen

Nadere informatie

RIJDENDE MELKONTVANGST (RMO)

RIJDENDE MELKONTVANGST (RMO) RIJDENDE MELKONTVANGST (RMO) Wettelijke grndslag De maatregelen beschrijven p welke wijze werkgevers en werknemers invulling kunnen geven aan de wettelijke bepalingen uit de Arbwet. - Fysieke belasting

Nadere informatie

AKOESTIEK IN HET VOORONTWERP

AKOESTIEK IN HET VOORONTWERP AKOESTIEK IN HET VOORONTWERP Inleiding PS-Acustics BVBA Alle rechten vrbehuden. Niets uit deze uitgave mag wrden vermenigvuldigd en/f penbaar gemaakt wrden dr middel van druk, ftkpie, micrfilm, elektrnisch

Nadere informatie

SPREEKBEURT KERKUIL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KERKUIL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KERKUIL l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KERKUIL BIJ ELKAAR

Nadere informatie

DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN

DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN PRAKTISCHE GIDS VOOR DE RENOVATIE EN DE DUURZAME CONSTRUCTIE VAN KLEINE GEBOUWEN DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN Sanitair warm water verwarmen, verdelen en aftappen, rekening hudend met

Nadere informatie

Beste geïnteresseerde,

Beste geïnteresseerde, INFORMATIE DOCUMENT Beste geïnteresseerde, Future4prfits is een bedrijf dat een unieke trendvlgend systeem heeft ntwikkeld die zeer winstgevende aan- en verkp signalen genereren vr diverse beurzen (.a.

Nadere informatie

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis 72095942000 VZW Psych. Centrum Caritas Caritasstraat 76 9090 MELLE Telichting bij het dcument pnameverklaring bij pname in een psychiatrisch ziekenhuis U kan als patiënt een aantal keuzes in verband met

Nadere informatie

PROJECT : IN DER OSTERBACH

PROJECT : IN DER OSTERBACH Brusselsesteenweg 6-2800 Mechelen tel 0475/478.477 - fax 015/340.310 www.vac-nline.be e-mail: inf@vac-nline.be U kan ns van maandag tem zaterdag bereiken van 8u tt 22u PROJECT : IN DER OSTERBACH ROUTE

Nadere informatie

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica Prgramma Welzijn en Zrg Nieuwe Zrg en Dmtica Aanleiding De mgelijkheden vr het langer zelfstandig thuis blijven wnen, meten wrden verbreed. Technlgische ntwikkelingen die zrg p afstand en het participeren

Nadere informatie

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen Stap 5 Deel 2 Je met niet alles gelven wat je denkt Lesje 5.2.1 Jezelf lsmaken uit vertuigingen Je hebt eerder al pgeschreven welke gedachtes zijn uitgegreid tt vertuigingen: de beelden ver jezelf en anderen

Nadere informatie

Eenzaamheid. 1. Ter inleiding 2. 2. Wat is eenzaamheid? 2

Eenzaamheid. 1. Ter inleiding 2. 2. Wat is eenzaamheid? 2 Eenzaamheid Idske de Haan- de Jng> 1. Ter inleiding 2 2. Wat is eenzaamheid? 2 3. He ntstaat eenzaamheid 3 a. Externe factren 3 b. Persnlijkheidskenmerken f karakter 4 c. Gedragspatrnen

Nadere informatie

Sales Acceleratie Management

Sales Acceleratie Management Sales Acceleratie Management Sales Wetmatigheid 2 - Kanalen 1. Het belang van multichannel management Niet ieder kanaal past bij het riëntatie- en inkpprces van je delgrep en levert eenzelfde rendement.

Nadere informatie

Beste geïnteresseerde,

Beste geïnteresseerde, INFORMATIE DOCUMENT Beste geïnteresseerde, Future4prfits is een bedrijf dat unieke trendvlgende systemen heeft ntwikkeld die zeer winstgevende aan- en verkp signalen genereren vr diverse beurzen (.a. de

Nadere informatie

vaak jarenlange dienstverlening

vaak jarenlange dienstverlening INFORMATIE DOCUMENT Beste geïnteresseerde, Future4prfits is een bedrijf dat unieke trendvlgende systemen heeft ntwikkeld die zeer winstgevende aan- en verkp signalen genereren vr diverse beurzen (.a. de

Nadere informatie

Prospectbeheer : Te exporteren adressen

Prospectbeheer : Te exporteren adressen Prspectbeheer : Te exprteren adressen 2 Inhudstafel 1. Inleiding: Te exprteren adressen p3 2. Wat verstaan we nder een gekwalificeerd adres? p4 2.1 Particulier=eindklant 2.2 Bestuurder verbnden aan een

Nadere informatie

TOELICHTING KOSTEN MOZAÏEKBEHEER OPEN GRASLAND

TOELICHTING KOSTEN MOZAÏEKBEHEER OPEN GRASLAND STICHTING COLLECTIEF AGRARISCH NATUURBEHEER SCAN TOELICHTING KOSTEN MOZAÏEKBEHEER OPEN GRASLAND BESCHRIJVING De ksten mzaïekbeheer zijn een vergeding vr de ksten die p bedrijfsniveau gemaakt wrden vr het

Nadere informatie

Artikel IDE442 MATERIALISEREN 2001 DE BROODROOSTER. Wouter van Dillen, Rogier Hartgring, Bart Ruijpers, Remko Waanders & Guido Zwanenburg

Artikel IDE442 MATERIALISEREN 2001 DE BROODROOSTER. Wouter van Dillen, Rogier Hartgring, Bart Ruijpers, Remko Waanders & Guido Zwanenburg DE BROODROOSTER Wuter van Dillen, Rgier Hartgring, Bart Ruijpers, Remk Waanders & Guid Zwanenburg Z n 75% van de Nederlandse huishudens is in het bezit van een brdrster. Hierdr is het een behrlijk drntwikkeld

Nadere informatie

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563 Inspectie Werk en Inkmen Tezicht Gemeentelijk Dmein De Gemeenteraad Pstbus 11563 2502 AN Den Haag Prinses Beatrixlaan 82 2595 AL Den Haag Telefn (070) 304 44 44 Fax (070) 304 44 45 www.lwiweb.nl Cntactpersn

Nadere informatie

Factsheet Zonnepanelen

Factsheet Zonnepanelen Znnepanelen Znnepanelen staan veelvuldig vermeld in kranten, magazines en reclameflders. Ze lijken ht. Bvendien zijn er veel gezamenlijke inkpacties en prijsstunters p internet. In Bsweide zijn nu k de

Nadere informatie

Preventie tegen chemische risico s in carrosseriebedrijven

Preventie tegen chemische risico s in carrosseriebedrijven Preventie tegen chemische risic s in carrsseriebedrijven Eind 2010 werd k een inspectiecampagne gehuden bij de carrsseriebedrijven. De campagne kaderde in een Eurpese SLIC-campagne Chemische agentia p

Nadere informatie

S&A bvba. 1. Startverklaring definitief goedgekeurd. Ambachtsweg 20-9820 Merelbeke. Inhoudstafel 1. STARTVERKLARING DEFINITIEF GOEDGEKEURD...

S&A bvba. 1. Startverklaring definitief goedgekeurd. Ambachtsweg 20-9820 Merelbeke. Inhoudstafel 1. STARTVERKLARING DEFINITIEF GOEDGEKEURD... S&A bvba Ambachtsweg 20-9820 Merelbeke tel 09/329 87 75 fax 09/329 87 85 URL: www.sabvba.cm e-mail: inf@sabvba.cm Startverklaring definitief gedgekeurd Inhudstafel 1. STARTVERKLARING DEFINITIEF GOEDGEKEURD...

Nadere informatie

Dienstverlening in Dampoort en Sint-Amandsberg

Dienstverlening in Dampoort en Sint-Amandsberg Dienstverlening in Damprt en Sint-Amandsberg 14 nvember 2013 Activiteit Tijdens een lunchgesprek ging schepen en OCMW-vrzitter Rudy Cddens in gesprek met bewners ver de zrg en dienstverlening in Damprt

Nadere informatie

Opgave 4 Hout is een isolator. Aan een isolator kan je je niet branden. Wel aan een geleider!

Opgave 4 Hout is een isolator. Aan een isolator kan je je niet branden. Wel aan een geleider! Uitwerkingen 1 Opgave 1 Geleiding, strming en straling. Opgave 2 Metalen Kper, zilver, ld, ijzer, gud, nikkel, platin Hut, rubber, kurk, glas en zand. Opgave 3 Geleiding Strming Geleiding Opgave 4 Hut

Nadere informatie

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020.

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020. Handleiding Handleiding Cmmunicatie vr Prmtren Eurpees Fnds vr Reginale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020 1 Eurpese Unie Inhud 1 Inleiding... 1 2 De minimale cmmunicatieverplichtingen... 1 a) Weergave

Nadere informatie

MONTEREN EN AANSLUITEN VAN LED ARMATUREN

MONTEREN EN AANSLUITEN VAN LED ARMATUREN MONTEREN EN AANSLUITEN VAN LED ARMATUREN Mnteren en aansluiten van led armaturen Hug Blm 2014 Breda2014 1/24/2014 Tips en achtergrnd infrmatie Dit is een handreiking aan degenen die led armaturen meten

Nadere informatie

Subsidiereglement Energiezorg op School 2014. Hoofdstuk I: Algemene bepalingen

Subsidiereglement Energiezorg op School 2014. Hoofdstuk I: Algemene bepalingen Subsidiereglement Energiezrg p Schl 2014 Hfdstuk I: Algemene bepalingen Artikel 1.- Stedenfnds De subsidie Energiezrg p Schl past in de Beleidsvereenkmst Stedenfnds tussen de Vlaamse Gemeenschap en de

Nadere informatie

IKZ DEEL II : De informatieronde

IKZ DEEL II : De informatieronde Vanuit het standpunt van de zn is de schaduw nzichtbaar (Gethe) IKZ DEEL II : De infrmatiernde Het is méér dan een cliché f butade: m aan een breed kwaliteitsbeleid te werken, heb je écht steun, inbreng

Nadere informatie

Resultaten openbare marktconsultatie. Verkoop klooster Groot Bijstervelt Gemeente Oirschot. BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012

Resultaten openbare marktconsultatie. Verkoop klooster Groot Bijstervelt Gemeente Oirschot. BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012 Resultaten penbare marktcnsultatie Verkp klster Grt Bijstervelt Gemeente Oirscht BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012 1. Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Oirscht is sinds nvember 2009 eigenaar

Nadere informatie

Huisregelement opvang Kiddyzz

Huisregelement opvang Kiddyzz Huisregelement pvang Kiddyzz Deze huisregels gelden in cmbinatie met de vereenkmst van pdracht tussen uders/verzrgers en gastuder, welke dr beide partijen ndertekend zijn. Alle vraaguders dienen van deze

Nadere informatie

Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen.

Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen. Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen. Inhudspgave 1. Inleiding 3 2. De eerste dagen na een ramp: riëntatie en besluitvrming 4 3. Een hulpkanaal kiezen 5 3.1 Hulpkanaal A: Ndhulp via de SHO 6 3.2 Hulpkanaal

Nadere informatie

BELANGENVERENIGING PENSIOENGERECHTIGDEN PFZW KEUZEMOGELIJKHEID TUSSEN LAAG-PENSIOEN

BELANGENVERENIGING PENSIOENGERECHTIGDEN PFZW KEUZEMOGELIJKHEID TUSSEN LAAG-PENSIOEN BELANGENVERENIGING PENSIOENGERECHTIGDEN PFZW KEUZEMOGELIJKHEID TUSSEN HOOG-LAAG LAAG-PENSIOEN f f LAAG -HOOG HOOG-PENSIOEN Vr pensiengerechtigden die de 65-jarige leeftijd ng niet bereikt hebben U kunt

Nadere informatie