ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN"

Transcriptie

1 - - ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN Zrgen vr een gede luchtkwaliteit met een z beperkt mgelijke energiekst PRINCIPES BENADERING Om luchtkwaliteit te kunnen garanderen, met er wrden gezrgd vr een efficiënte hygiënische ventilatie (zie fiche CSS07 "Gede luchtkwaliteit garanderen in elk lkaal"). Deze met ervr zrgen dat permanent verse lucht in de lkalen wrdt gebracht, en dat de verntreinigende stffen die aanwezig zijn in de lucht wrden afgeverd (vral vchtigheid en CO 2, maar k andere plluenten die wrden beschreven in de fiches CSS08 "Fysische en chemische verntreiniging binnenshuis" en CSS11 "Interne vervuilingsbrnnen beperken: bicntaminanten"). Bij nieuwbuw f grndige renvatie, die allebei aan bd kmen in deze fiche, met die ventilatie wrden gecreëerd dr een systeem dat vldet aan de rdnnantie inzake de energieprestatie en het binnenklimaat van gebuwen. In bestaande lkalen waar er niet z n systeem is, kan de ventilatie enkel gebeuren dr een efficiënt beheer van de vensters (zie de fiche CSS14 "Manuele ventilatie z ged mgelijk rganiseren"). Hygiënische ventilatie heeft een niet te verwaarlzen energetische kst. Het warmteverlies dr de ventilatie van een gebuw is des te grter als het gebuw ged geïsleerd is en de luchtdrlatendheid van de wanden beperkt. In het geval van een gebuw met islatieniveau K35 kan dit verlies 50 % van de energiebehefte bereiken. Deze fiche bespreekt de keuzes die meten wrden gemaakt m binnenluchtkwaliteit en de energetische efficiëntie van de ventilatie te cmbineren. TE BEREIKEN DOELSTELLINGEN Minimaal Een systeem ntwerpen dat zrgt vr een vldende grt luchtdebiet dat mi is verspreid ver de lkalen m zdende de binnenluchtkwaliteit te garanderen. Aangeraden Kiezen vr de ventilatietechniek met het laagste energieverbruik, met name het D- ventilatiesysteem met warmterecuperatie. Het systeem z ntwerpen dat ncmfrtabele luchtstrmingen wrden beperkt en het akestisch cmfrt wrdt gevrijwaard. Een systeem kiezen dat de bewner gemakkelijk kan cntrleren. Optimaal De hygiëne ventilatie uitrusten met testellen vr een beter rendement, zals een ged gedimensineerde aardwarmtewisselaar (zie fiche ENE22 "Installatie van een aardwarmtewisselaar") f een debietregeling afhankelijk van de meting van de binnenluchtkwaliteit. BLZ. 1 VAN 12 ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN JULI 2010

2 KEUZE-ELEMENTEN TECHNISCHE ASPECTEN > Wat is hygiënische ventilatie? Hygiënische ventilatie is een gefrceerde en gecntrleerde verversing van de lucht in de lkalen vr een betere hygiëne en een hger cmfrt (evacuatie van vervuilende stffen, vcht en geuren). De principes van hygiënische ventilatie staan beschreven in de nrm NBN D50-001, waarnaar de rdnnantie p de energieprestatie van gebuwen en het binnenklimaat verwijst. In hfdzaak beschrijft de nrm een ideale situatie, met name een permanente luchttever en -afver in elk lkaal. De pragmatische plssing bestaat erin dat verse lucht cntinu wrdt ingeblazen in de zgenaamde drge lkalen (slaapkamers, werk- en wnruimtes), vervlgens dr de secundaire lkalen strmt (gangen, hallen, sassen) en uiteindelijk wrdt afgeverd in de zgenaamde vchtige lkalen (badkamers, tiletten, keukens, washkken). > Waarm is verluchting via de vensters niet geschikt? Verluchting via de vensters is een tijdelijke intensieve vrm van ventilatie, die de mgelijkheid biedt m de verntreinigende stffen die in de mgeving wrden uitgestten snel te elimineren. Deze manier is niet geschikt m een basisventilatie te garanderen: Afhankelijk van de gede wil van de gebruikers. De ventilatie is niet cnstant, terwijl er permanent plluenten vrijkmen. Daardr zal bijvrbeeld, tussen de penings- en sluitingsperides, het CO 2 -gehalte in het lkaal sterk schmmelen en vaak de tegestane limieten verschrijden. Een vrbeeld : in een klas met een nrmale bezetting, die enkel wrdt verlucht tussen de lessen, wrden die limieten na een kwartier bezetting bereikt. Verluchting dr de vensters zrgt vr een tekrt aan cmfrt vr de gebruikers mdat de grte vlumes vers aangeverde lucht 's winters kud zijn. Verluchting via de vensters is meilijk te regelen en dus nch regelmatig, nch gecntrleerd. In bestaande wningen is het vaak de enige vrm van ventilatie die mgelijk is. Er is een fiche ver het beheer van deze "manuele ventilatie" en he men z ged mgelijk het penzetten van de ramen met regelen (CSS14 "Manuale ventilatie z ged mgelijk rganiseren"). > Verschillende perfrmante systemen vr hygiënische ventilatie De luchtkwaliteit van een gebuw wrdt gemeten aan de hand van de cncentratie van verntreinigende stffen die in de lucht aanwezig zijn. Aangezien die meting niet gemakkelijk te realiseren is, bepaalt de rdnnantie p de energieprestatie van gebuwen en het binnenklimaat de minimale verluchtingsdebieten die gegarandeerd meten wrden, al naargelang het srt lkaal en de ppervlakte. Vr wnvertrekken neemt de rdnnantie als basis (met elke nuances) de Belgische nrm NBN D50-001, die k de 4 ventilatiesystemen definieert die hiernder wrden vrgesteld. Hun installatie vereenkmstig de vrschriften, betekent k een kwaliteitsgarantie van de installatie. Vr tertiaire lkalen baseert de rdnnantie zich p de Eurpese nrm EN BLZ. 2 VAN 12 ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN JULI 2010

3 Ventilatiesysteem* Systeem A Natuurlijke ventilatie Systeem B** Ventilatie enkele strm dr mechanische tever Systeem C Ventilatie enkele strm dr mechanische afver Werklkalen (kantr, atelier) f leefruimtes (wn-, slaapkamer) Tever van natuurlijke lucht, bijvrbeeld dr regelbare rsters in het schrijnwerk Mechanische aanver Tever van natuurlijke lucht, bijvrbeeld dr regelbare rsters in het schrijnwerk Vchtige lkalen (sanitair, vestiaire, badkamer, keuken, ) Natuurlijke afver dr kkers, die verplicht verticaal meten zijn, wat zwaar weegt p de architectuur. Natuurlijke afver dr kkers, die verplicht verticaal meten zijn, wat zwaar weegt p de architectuur. Mechanische afver Systeem D Balansventilatie Mechanische aanver Mechanische afver * Benamingen gebruikt in de wningbuw ** wrdt zelden tegepast want meer beperkingen dan systeem C (mantels en kkers). Van links naar rechts, systeem A, C en D. (Brn: Cnstruire avec l'énergie Waals Gewest). > Beperkingen van elke ventilatiemethde Vr wat de buwvereisten en de integratie in een gebuw betreft, hebben de verschillen tussen de ventilatiesystemen vral betrekking p de ingenmen plaatsruimte. Natuurlijke ventilatie (systeem A): de luchtaanver gebeurt dr ventilatren f muurrsters die al naargelang de mdellen meer f minder discreet zijn pgesteld. De drver in een gebuw gebeurt ver het algemeen via de deuren, die nderaan een uitsparing van ng. 1 cm hebben. De extractie met gebeuren via kkers met de juiste afmetingen, die uitkmen bij de tp, na een z verticaal mgelijk traject. Dit is een belangrijke vereiste, vral indien de vchtige lkalen waar de extractie gebeurt niet dicht bij elkaar liggen. Vanaf de eerste schets met dus wrden nagedacht ver de luchtstrmen in het gebuw. Mechanische teverventilatie enkele strm (systeem B): de luchtinver en - drtcht in de wning gebeuren p dezelfde manier als vr systeem A. De inver gebeurt dr middel van ventilatren, terwijl de afver plaatsvindt via natuurlijke BLZ. 3 VAN 12 ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN JULI 2010

4 schrstenen. Dit systeem neemt veel plaats in, want je hebt zwel een netwerk van blaasmnden ndig als een reeks verticale kkers. Dit nadeel wrdt niet gecmpenseerd met het vrdeel van een warmteterugwinning. Het systeem B is in de praktijk zeldzaam. Mechanische afverventilatie enkele strm (systeem C): de luchtinver en -drtcht in de wning gebeuren p dezelfde manier als vr systeem A. De extractie gebeurt dr middel van ventilatren in vchtige lkalen, en z vermijdt men dus de vereiste m een verticale kker te plaatsen. Ventilatren maken k vaak lawaai. Om een gede verluchting te garanderen meten ze echter permanent draaien en dat is een aanzienlijke brn van ergernis. Er wrdt daarm aangeraden m een netwerk van kkers te installeren, met een centrale ventilatr die geplaatst wrdt in een hek waar het lawaai niet strt (in het dak, de kelder, een berghk, enz.). De plaatsing van dergelijke kkers (die een diameter hebben van een vijftiental centimeter) is niet meilijk indien de vchtige lkalen waar de luchtafver gebeurt dicht bij elkaar liggen. Ng een ngemak van het systeem is dat bij sluiting van de rsters dr de gebruiker, de mechanische afver zal blijven draaien en de wning in nderdruk zal zetten. Dat kan zrgen vr tcht, bijvrbeeld aan de dampkappen (binnenkmende geuren) f de deuren (die kunnen gaan slaan). Dit ngemak kan k vrvallen met systeem A. Balansventilatie (systeem D): het systeem met dubbele strm vereist een netwerk m de verse lucht te verspreiden in de adequate lkalen. Vaak circuleert die lucht in een verlaagd plafnd p het niveau van de circulaties en inkmhallen, f in de daken. Vr een lagere kst en een ptimale werking van de installatie, tracht men het verdeelnet zveel mgelijk te ratinaliseren. Dit technische aspect met dus al in het vrntwerp wrden meegenmen, m lkalen te greperen en alle ruimtes efficiënt in verbinding te stellen met het verdeelnet. > Vrdelen van de verschillende methdes Het ventilatiesysteem C f D biedt de mgelijkheid m regelingen te integreren p basis van de vchtigheid in de lkalen: p een netwerk met klassieke dimensinering wrden verluchtingsgaten geplaatst, alsk - eventueel - luchtkleppen in de ramen waarvan de pening varieert in functie van de vchtigheid in het lkaal. Men spreekt van "vchtgestuurde" kleppen. Op basis van het meten van de druk in het afvernetwerk, wrdt de snelheid van de ventilatr aangepast. Indien er weinig mensen in de wning aanwezig zijn - bijvrbeeld tijdens weekdagen - kan het debiet wrden beperkt tt een fractie van z'n basiswaarde, wat een energiebesparing plevert. Die technieken zijn vrij recent. Hun energetische invled is duidelijk, maar ze kunnen wel bepaalde vragen prepen inzake luchtkwaliteit. s Nachts bijvrbeeld wrdt de vrijgekmen vchtigheid in de slaapkamers niet gedetecteerd dr de afverpeningen van de badkamer, waardr lgischerwijze de luchtdrlaat zal wrden beperkt. Omdat de twee lkalen zijn aangeslten p een "netwerk", zal k het verluchtingsniveau in de kamer dalen Men met dus ged p de luchtkwaliteit letten in wningen waar dit systeem geïnstalleerd is, m in dat cncreet geval te kunnen rdelen ver de efficiënte werking ervan. Het systeem D biedt de mgelijkheid m warmte terug te winnen p de luchtafver: de bedeling is niet m de lucht te recycleren, maar de binnenkmende strm pnieuw p te warmen dr hem te den kruisen met de buitenstrmende lucht. Hierdr kan men 's winters heel wat energie besparen, en in de lkalen warmere lucht aanveren, wat dan weer ncmfrtabele luchtstrmingen beperkt. In werkelijkheid heeft een systeem D znder warmtewisselaar niet veel zin (energieverlies en financieel verlies dr de verdubbeling van de ventilatren). De plaatsruimte vr de warmtewisselaar is heel beperkt. De belangrijkste randvrwaarde vr de plaatsing is dat de "netwerken BLZ. 4 VAN 12 ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN JULI 2010

5 elkaar meten kruisen": de aan- en afverleidingen meten samenkmen p een punt waar de warmtewisselaar en de ventilatren zich zullen bevinden. Het systeem D kan k werken met een aardwarmtewisselaar m warmte uit de bdem te recupereren. Dit levert een mie energiebesparing p, en eventueel extra cmfrt tijdens de zmer indien men prfiteert van de kelte van de grnd. Er is een aparte fiche die handelt ver de aardwarmtewisselaar. Die techniek is wel minder interessant in vergelijking met een luchtwarmtewisselaar. Ok rept ze vragen p aangaande de kwaliteit van de lucht ingevlge cndensatie in de buizen. ECONOMISCHE ASPECTEN Al naargelang de grtte en de cnfiguratie van de wning variëren de ksten van ventilatiesystemen enrm. Het is vral de keuze van de raamventilatren, waarbij er esthetische verwegingen meespelen, die de ksten aanzienlijk den schmmelen. Vr een systeem C wrdt een rdegrtte van à per wning gerekend. Een beheerssysteem afhankelijk van de vchtigheid is duurder, en de verluchtingspeningen in de ramen kunnen "klassiek" zijn f niet. Een meer esthetische installatie f een met een hger akestisch cmfrt zal het budget de hgte in jagen. Vr een systeem D met warmteterugwinning, een rdegrtte van tt per wning, waarvan tenminste de helft gaat naar het verdeelnet plus accessires. Het prijsverschil met een systeem C wrdt nageneg vlledig gecmpenseerd dankzij de gewestelijke energiepremie. In de tertiaire sectr is een mechanisch ventilatiesysteem van gede kwaliteit een zware investering (35 tt 40 /m² brut), pnieuw grtendeels dr het verdeelnet (50% van de kstprijs ngeveer). In tegenstelling tt de wningsectr dekken de energiepremies slechts een deel van de kstprijs van de warmteterugwinning, en niet de hele ventilatie-installatie. Dit systeem is dus relatief minder interessant dan in een wning. De basisterugverdientijd met men hier niettemin schatten p minder dan 10 jaar (zie vrbeeld verderp). MILIEUGEBONDEN EN ECONOMISCHE ASPECTEN > Vergelijking van de systemen vr een wning Hierna vlgt een vrbeeld van de energetische invled van de verschillende hygiënische ventilatiesystemen vr een klein appartementsgebuw van 8 appartementen van 100 m². Als warmte wrdt teruggewnnen p de afgeverde lucht, zijn energiepremies mgelijk vr de helft van het factuurbedrag. Hyptheses: Geventileerd vlume: m³. Ventilatievud na dimensinering vlgens het reglement: 0,7 verversing/uur. Nminaal debiet verse lucht: m³/u. Algemeen rendement van de verwarmingsinstallatie: 0,9. Rendement van de warmterecuperatie: 85%; van de aardwarmtewisselaar: 50%. Brandstfprijs: 0,06 /kwh PCI (gas). Prijs van de elektriciteit: 0,18 /kwh (gemiddelde dag/nacht). Drukverlies: 250 Pa in een systeem C, 800 Pa in een systeem D en 900 Pa in een systeem D + aardwarmtewisselaar. BLZ. 5 VAN 12 ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN JULI 2010

6 Resultaten: Basisgeval Systeem C Systeem C vchtgestuurd (vermindering debiet met 75% gedurende 50% van de tijd) Systeem D + warmtewisselaar Systeem D + warmtewisselaar + aardwarmtewisselaar Verbr. elek. [kwh/jaar] Verbr. verwarming [kwh/jaar] Ttaal verbr. primaire energie [kwh/jaar]* Primaire energiewinst - [kwh/jaar] Energiebesparing [%] - Opbrengst CO 2 [T/jaar]** Opbrengst CO 2 [%] % 68% 69% % 62% 63% Factuur [ /jaar] Winst [ /jaar] Investering [ ] Meerkst [ ] Terugverdientijd [jaren] znder premies*** Terugverdientijd [jaren] met premies ***** 3.2 De premie dekt de vlledige meerkst 0.2 * Verbruik berekend p basis van een gemiddeld rendement van de elektrische centrales van 38%. ** Rekening hudende met een prductie CO 2 van 0,217 kg/kwh gas en 0,337 kg/kwh elektriciteit ***Opmerking: de terugverdientijd van een balansventilatie (met dubbele strm en warmterecuperatr) wrdt berekend vr een cnstante prijs (exclusief inflatie) van de energie. Indien de energieprijs stijgt zal de terugverdientijd afnemen. Balansventilatie is vanuit het standpunt van de impact p het milieu het meest interessant. Nchtans brengt het een grter elektriciteitsverbruik mee, aangezien er naast een afzuigventilatr k een blaasventilatr met wrden geplaatst. Een aardwarmtewisselaar det het drukverlies nvermijdelijk stijgen en dus k het energieverbruik van de ventilatren. Ten sltte kunnen we stellen dat een balansventilatie met warmteterugwinning (met een efficiëntie van 85 %) de mgelijkheid biedt m 70 % primaire energie te besparen in vergelijking met een systeem met enkele strm met schakelklk, vr een vergelijkbare investering dankzij de energiepremie in het Brusselse gewest. > Vergelijking van de systemen vr een kantrgebuw met atelier Hier vlgt een tweede vrbeeld vr kantren met een klein atelier. Een aardwarmtewisselaar kmt in dit geval niet aan bd, mdat verndersteld wrdt dat de ventilatie s nachts phudt. Het is echter net s nachts dat de invled van een aardwarmtewisselaar het belangrijkst is. Als er k warmteterugwinning is p de uit de kantren afgeverde lucht, kunnen energiepremies wrden verkregen vr 30 % van de factuur (premie B9). Deze premie geldt niet vr aardwarmtewisselaars. BLZ. 6 VAN 12 ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN JULI 2010

7 Hyptheses: Nminaal debiet verse lucht: m³/u, als vlgt berekend: In de kantren: 2,9 m³/u/m². In het atelier: 30 m³/u/pers (RGPT) x 40 pers. Glbaal rendement van de verwarmingsinstallatie: 90 % (p PCI). Opbrengst van de warmteterugwinning: 85 %. Brandstfprijs: 0,06 /kwh PCI (gas). Elektriciteitsprijs: 0,14 /kwh (gemiddelde dag/nacht). Drukverlies: 250 Pa bij enkele strming en 800 Pa met balansventilatie. Debiet bij het stpzetten van de enkele strming: 25 % (wanneer de mechanische afver wrdt stilgelegd, is er ng verluchting mgelijk via de rsters in de gevel, ngeveer 25 %). Tijdschema: van 8 tt 18 u, 5 dagen per week, 52 weken per jaar. Resultaten: Basisgeval Natuurlijke ventilatie Systeem C met tijdschema Systeem D + warmtewisselaar en schakelklk Verbr. elek [kwh/jaar] Verbr. verwarming [kwh/jaar] Tt. verbruik primaire energie [kwh/jaar]* Energiewinst [kwh/jaar] Energiewinst [%] - 44% 65% Factuur [ /jaar] Winst [ /jaar] Meerkst [ ] Terugverdientijd [jaren]** Terugverdientijd [jaren] met premie** * Verbruik berekend p basis van een gemiddeld rendement van de elektrische centrales van 38 %. **Opmerking: de terugverdientijd van een balansventilatie (met dubbele strming en warmterecuperatr) wrdt berekend vr een cnstante energieprijs (exclusief inflatie). Indien de energieprijs stijgt zal de terugverdientijd dalen. MAATSCHAPPELIJKE EN CULTURELE ASPECTEN > Alles verluchten, terwijl men met isleren en luchtdicht maken, waar is de lgica? Dat een ventilatiesysteem ndig is ziet men niet altijd in. Waarm de cnstructie luchtdicht maken en het gebuw isleren m vervlgens "gaten" te creëren m 's winters kude lucht binnen te laten? De energetische efficiëntie bestaat erin m het cmfrt van de bewners te garanderen, terwijl tegelijkertijd het energieverbruik efficiënt wrdt beheerd. De aanver van buitenlucht met wrden beperkt tt een ndzakelijke en vldende heveelheid (niet meer en k niet minder!) m de kwaliteit van de lucht binnenshuis te behuden. Dit principe kan meilijk wrden nageleefd in ude gebuwen: de debieten verse lucht die binnenkmen in het gebuw dr insijpeling (lekken en spleten) zijn ncntrleerbaar en variëren sterk vlgens de weersmstandigheden. Maar dr de ncntrleerbare strende luchtinfiltraties te elimineren BLZ. 7 VAN 12 ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN JULI 2010

8 en te zrgen vr een gerganiseerde ventilatie, krijgt men de juiste heveelheid verse lucht die ndig is vr de gebruikers, en beperkt men het energieverbruik. > Akestisch cmfrt In de stad is het lawaai van het verkeer en de buitenactiviteiten een grte brn van ngemak en hinder. De ventilatienetten met hun peningen in de gevel en in de leefruimtes, met name de slaapkamers, vrmen zwakke plekken in de akestische islatie van het gebuw. Men kan geluiddempers zetten p de luchtmnden, wat het ngemak vermindert, dch niet helemaal pheft. Een systeem D (balansventilatie) biedt in dat pzicht het vrdeel dat de gevel niet met wrden drbrd en er geen gaten meten wrden aangebracht in het schrijnwerk. Op dat vlak zijn ze dus p zich al perfrmanter. Maar het lawaai van buiten mag k niet dr het lawaai binnenshuis wrden vervangen. De mechanische ventilatie met dus wrden ntwrpen en geplaatst vlgens de regels van de kunst. Met name met men kiezen vr een weinig lawaaierige ventilatr/wisselaar, mag men geen ventilatrs plaatsen nabij een leefruimte, met men ze vastzetten met trilwerende bevestigingen, de kkers grt dimensineren en eventueel werken met geluiddempers p de juiste plaatsen. Vr meer infrmatie, zie de fiche "Vrbeeldgebuwen" 2.1, beschikbaar tegen eind 2010 p de website van Leefmilieu Brussel. DE JUISTE KEUZE MAKEN Op basis van wat vrafgaat en de delstellingen die men vrp gesteld heeft, kan men tt de vlgende classificatie kmen: Te vermijden in het kader van een efficiënt energiebeheer van de ventilatie: Natuurlijke ventilatie (type A). Niettegenstaande deze manier kan telaten m de luchtkwaliteit te garanderen, valt deze methde niet te verkiezen want ze laat niet te de circulatie en het luchtdebiet in het gebuw te beheersen (de lucht zal liever binnenkmen via een pen deur in een inkmhal dan via rsters vr luchttever). Bvendien is er van een tijdschema geen sprake (dag en nacht wrdt er verse lucht aangeverd). De vrkeur geven aan: Ventilatie met enkele strming (type C). Met een dergelijk systeem beheerst men efficiënter de luchtstrmen, waardr het gemakkelijker is m de luchtafver tijdens een peride van niet-bezetting te stppen. Hierdr kan men grtendeels het ventilatieverlies tijdens die uren beperken. Het equivalent met teverventilatie (systeem B) is theretisch evenwaardig, maar meilijk te te passen en dus niet aan te bevelen. Ideaal: Balansventilatie. Behalve de mgelijkheid m met een uurregeling te werken, heeft z n systeem het bijkmende vrdeel dat tt 85 % van de verlren warmte wrdt teruggewnnen p de nttrkken lucht. IN DE PRAKTIJK Er meten maatregelen wrden genmen tijdens de verschillende ntwikkelings- en uitveringsfasen van het prject: VOORONTWERP De berekening van de minimale te garanderen ventilatiedebieten in de verschillende lkalen met bepaald wrden p basis van de rdnnantie van 11/07/2007 van de Regering van het Brussels Hfdstedelijk Gewest inzake de energieprestatie van gebuwen en het binnenklimaat. Vr wningen betekent dat dat de nrm D met wrden nageleefd. De EPB wijzigt de nrm licht, in hfdzaak dr van de verplichtingen aanbevelingen te maken en bepaalde vrschriften te versepelen vr BLZ. 8 VAN 12 ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN JULI 2010

9 lkalen nder dak. In tertiaire lkalen impliceert de EPB-rdnnantie dat men zich schikt naar de nrm NBN EN Verblijfslkalen Slaapkamers, studielkalen en ntspanningsruimtes Geslten keukens, badkamer, washk Open keukens WC Aanver van verse lucht 3,6 [m³/h.m²] (min: 75 m³/h, kan wrden beperkt tt 150 m³/h) 3,6 [m³/h.m²] (kan wrden beperkt tt 72 m³/h) Afver van vuile lucht 3,6 [m³/h.m²] (min: 50 m³/h, kan wrden beperkt tt 75 m³/h) 3,6 [m³/h.m²] (min: 75 m³/h) 25 m³/h Debiet van de basisventilatie vlgens de nrm NBN D Categrie van luchtkwaliteit Uitstekende kwaliteit (mgevingsniveau CO 2 < 400 ppm bven het buitenniveau) Gemiddelde kwaliteit (mgevingsniveau CO ppm bven het buitenniveau) Middelmatige kwaliteit (verplicht minimaal niveau) (mgevingsniveau CO ppm bven het buitenniveau) Lage kwaliteit (niet tegestaan) (mgevingsniveau CO 2 > 1000 ppm bven het buitenniveau) Debiet verse lucht > 54 [m³/h.pers.] van 36 tt 54 [m³/h.pers.] van 22 tt 36 [m³/h.pers.] < 22 [m³/h.pers.] Eurpese nrm EN13779 (september 2004) vr rkvrije lkalen. Vr lkalen met rkers f speciale lkalen (sprtzalen, enz.), kan een studiebureau advies verstrekken ver het adequate luchtdebiet. Er met vldende technische ruimte, ndig m een balansventilatie te installeren, vrzien wrden. Vrnamelijk verticale bakken met een vldende drsnede en eventueel een verlaagd plafnd in bepaalde lkalen (hallen, gangen). Vr de predimensinering kan men zich baseren p een luchtsnelheid van 3 m/s in de leidingen, m geluidshinder dr de luchtdrver te vermijden. De verhuding tussen het ndzakelijke debiet en die waarde levert de gewenste buisdrsnede p. Er met k vldende technische ruimte zijn vr de warmtewisselaar van het systeem D. Hiernder wrden twee vrbeelden gegeven van plaatsruimte (p basis van dcumentatie van de fabrikanten) vr debieten die ndig kunnen zijn in een wning. Er met bvendien vldende plaats zijn m aan de vertrekzijde van de buizen geluiddempers te installeren. BLZ. 9 VAN 12 ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN JULI 2010

10 Capaciteit Plaatsruimte 155 m³/h 700*725*540 mm 290 m³/h 810*733*570 mm In het geval van systeem A met men de afverkkers dimensineren en plaatsen vereenkmstig de bijlage II van de nrm NBN D Anders zu de wind strminversies kunnen creëren f het ventilatiedebiet den zakken. De hgte zal wrden bepaald p de vlgende basis: Brn: NDN D Met, γ 23 h > [ 0,5 + 0,16 1 ]. b (m) γ: dakhelling ( ). b: hrizntale afstand tussen de uitmnding en de daknk (m). De aanwezigheid van een bstakel in de buurt (hgere aanpalende gebuwen bijvrbeeld) kan in bepaalde gevallen (mschreven in de nrm), het bijkmend gebruik van statische zuigers vergen. UITVOERINGSONTWERP, DOSSIER VOOR DE BOUWVERGUNNING De luchtnetwerken van de systemen C en D meten ntwrpen zijn m het drukverlies zveel mgelijk te beperken (maximum 1 Pa/m). Het kmt erp aan het distributienetwerk zdanig te cnfigureren dat de lengte van de leidingen wrdt beperkt (centrale psitie van de ventilatieaggregaten) en de leidingen grt geneg zijn. Men zal k de vrkeur geven aan nbuigzame leidingen met een grte drsnede, en de bchten en de lengte van de leidingen beperken. Let k p de luchtdichtheid van het netwerk dr vrkeur te geven aan cirkelvrmige buizen met naden aan de kppelstukken. Opgepast, ventilatiekkers meten vrtaan vlden aan de eisen inzake thermische islatie (zals bepaald in de tepassingsbesluiten van de EPB-reglementering). De kkers en schachten meten dus vldende ruimte bieden m de islatie te plaatsen en m aan de aanbevlen verdimensinering te vlden. Het tevegen van filters p de ventilatienetwerken heeft k gevlgen qua drukverlies en meerverbruik van de ventilatren. Men zal dus van de filters met het adequate filterniveau diegene meten kiezen met het minste drukverlies. Ok een regelmatig nderhud (m de zes maanden) met dit meerverbruik beperken, en zal tegelijkertijd zrgen vr een gede luchtkwaliteit. BLZ. 10 VAN 12 ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN JULI 2010

11 TOEZICHT OP DE WERKZAAMHEDEN De kwaliteit van het aan- en afvernetwerk met zrgvuldig gecntrleerd wrden m lekken en drukverlies te vermijden. De kwaliteit van de installatie van een ventilatienetwerk wrdt ingecalculeerd in de berekening van het E-peil, het referentieenergieniveau, via de vermenigvuldigingsfactr "m". De standaardwaarde van die factr is 1,5, wat impliceert dat de ventilatie zrgt vr een verhging van het verbruik met 50%, maar er kan wrden gestreefd naar een gunstiger waarde. De vermenigvuldigingsfactr met dr metingen wrden bepaald, in tepassing van hfdstuk B1 van bijlage II van het besluit van de Regering van het Brussels Hfdstedelijk Gewest, waarin de eisen wrden aangegeven inzake de energiepresatie en het binnenklimaat van gebuwen. Cntrleer dat de bevestigingen die zijn aangeraden dr de fabrikanten m geluidshinder te vermijden, wrden gebruikt. ONDERHOUD Zwel de raamventilatren vr de systemen A en C als de netwerken vr de luchtaanver (met name de filters) van het systeem D meten regelmatig nderhuden wrden (m de zes maanden). Dit biedt de mgelijkheid m een gede luchtkwaliteit te behuden en het drukverlies te beperken. BLZ. 11 VAN 12 ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN JULI 2010

12 AANVULLENDE INFORMATIE ANDERE AANDACHTSPUNTEN Hier vlgt een lijst waarvan de thema's handelen ver hygiënische ventilatie: ENE10 - Een gede luchtdichtheid van de gebuwschil verzekeren ENE22 - Installatie van een aardwarmtewisselaar CSS07 - Een gede luchtkwaliteit verzekeren CSS08 - De binnenhuisverntreiniging beperken : fysische en chemische verntreiniging CSS11 - Interne vervuilingsbrnnen beperken: bicntaminanten CSS14 - De gebruikers infrmeren he de manuele ventilatie te gebruiken Fiche Vrbeeldgebuw: "Ventilatie met dubbele strm in individuele en cllectieve wningen", MATRIciel vr Leefmilieu Brussel, juni BIBLIOGRAFIE Algemene infrmatie ver hygiënische ventilatie F.Simn, JM.Hauglustaine, La ventilatin et l énergie Guide pratique pur les architectes, Ministerie van het Waalse Gewest, WTCB, "TV 192 Ventilatie van wningen. Deel 1: algemene principes", 1994 WTCB, "TV 203 Ventilatie van wningen. Deel 2: Uitvering en prestaties van ventilatiesystemen", 1997 Technische infrmatie ver ventilatienetwerken Energie+: Wetteksten Ordnnantie van 11/07/2007 van de Regering van het Brussels Hfdstedelijk Gewest inzake de energieprestatie van gebuwen en het binnenklimaat, beschikbaar p de website van Leefmilieu Brussel: "Ventilatievrzieningen in wngebuwen - NBN D50-001", Belgisch Instituut vr Nrmalisatie, Brussel, 1991 "Ventilatie vr utiliteitsgebuwen Prestatie-eisen vr ventilatie- en kamerbehandelingssystemen EN13779», Eurpees Cmité vr Nrmalisatie, Brussel, 2004 BLZ. 12 VAN 12 ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN JULI 2010

HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN

HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN - - HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN Het algemeen rendement van de verwarmingsinstallatie verbeteren dr te zrgen vr een efficiënte verdeling van de energie PRINCIPES BENADERING Naast

Nadere informatie

DE "MANUELE VENTILATIE" OPTIMAAL ORGANISEREN

DE MANUELE VENTILATIE OPTIMAAL ORGANISEREN - - DE "MANUELE VENTILATIE" OPTIMAAL ORGANISEREN Wanneer en he lang meten kamers verlucht wrden wanneer er geen installatie vr hygiënische ventilatie aanwezig is? PRINCIPES CONTEXT De luchtkwaliteit hangt

Nadere informatie

EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN

EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN PRINCIPES BENADERING Wintercmfrt gegarandeerd tegen een z laag mgelijk energieverbruik Als je een gebuw buwt f renveert, wil je cmfrt bieden, zwel tijdens de winter als

Nadere informatie

EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN

EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN - - EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN PRINCIPES BENADERING Een efficiënt en vrdelig systeem kiezen m warmte uit te stralen Naast de prductiewijze, een kwaliteitsvlle verdeling en een efficiënte regeling,

Nadere informatie

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN KOUDEBRUGGEN BEPERKEN Details ntwerpen die de cntinuïteit van de thermische islatie garanderen, een crrecte tepassing p de werf garanderen en de bestaande kudebruggen pheffen PRINCIPES BENADERING Kudebruggen

Nadere informatie

EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE

EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE - - EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE Een ged geregeld verwarmingssysteem zrgt vr een ideaal evenwicht tussen de behefte aan energie en de werkelijk geprduceerde heveelheid warmte PRINCIPES

Nadere informatie

EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN

EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN Verntreinigende stffen vermijden en zrgen vr vldende luchtverversing m de luchtkwaliteit te garanderen PRINCIPES BENADERING De luchtkwaliteit in gebuwen is vaak slechter

Nadere informatie

ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE

ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE Zware materialen kiezen en ze in rechtstreeks cntact laten met de mgeving van het lkaal, m te beschikken ver een gede thermische buffer PRINCIPES BENADERING Om tijdens de

Nadere informatie

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar Fabels in islatieland Wat waar is f niet waar Fabels verleven de tijden. Sms is dat ged. Maar het kan k verkeerd uitpakken. Eind jaren '70 bracht Sven (Stichting vrlichting energiebesparing nederland)

Nadere informatie

PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - PRAKTISCHE AANBEVELING ENE13 - DE JUISTE ZONWERING

PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - PRAKTISCHE AANBEVELING ENE13 - DE JUISTE ZONWERING - - DE JUISTE ZONWERING Het binnenkmend znlicht tijdens de zmer beperken en prfiteren van de warmte tijdens de winter PRINCIPES BENADERING Het znlicht dat binnenkmt in een gebuw mag dan wel het verwarmingsverbruik

Nadere informatie

ZORGEN VOOR EEN INTENSIEVE LUCHTVERVERSING

ZORGEN VOOR EEN INTENSIEVE LUCHTVERVERSING Om nline kennis te maken met de nieuwe versie 2016 van de Gids Duurzame Gebuwen, surft u naar: http://www.gidsduurzamegebuwen.brussels - - ZORGEN VOOR EEN INTENSIEVE LUCHTVERVERSING In het kader van een

Nadere informatie

Project Claes Luc - BPC

Project Claes Luc - BPC X-ECO Ing. Gert Vanden Ber Lenard Meesstraat 16 3970 Lepldsburg 0472-32.20.98 www.x-ec.net Prject Claes Luc - BPC EPB ENERGIE PRESTATIE EN BINNENKLIMAAT Nieuwbuwwning Ligging: Steenweg 273, 3570 Alken

Nadere informatie

EEN KOUDESTRATEGIE ONTWIKKELEN

EEN KOUDESTRATEGIE ONTWIKKELEN PRINCIPES BENADERING EEN KOUDESTRATEGIE ONTWIKKELEN Gegarandeerd zmercmfrt met een z laag mgelijk energieverbruik De terugkerende hitteglven van de afgelpen jaren heeft ervr gezrgd dat het zmercmfrt een

Nadere informatie

EEN NIEUWE DEFINITIE GEVEN AAN HET THERMISCH COMFORT

EEN NIEUWE DEFINITIE GEVEN AAN HET THERMISCH COMFORT - PRAKTISCHE AANBEVELING CSS13 - EEN NIEUWE DEFINITIE GEVEN AAN HET THERMISCH COMFORT Ons gedrag ten pzichte van verwarmings- en kelingsinstallaties in vraag stellen PRINCIPES Het thermisch cmfrt is waarschijnlijk

Nadere informatie

KIES DE BESTE MANIER OM WARMTE TE PRODUCEREN

KIES DE BESTE MANIER OM WARMTE TE PRODUCEREN - KIES DE BESTE MANIER OM WARMTE TE PRODUCEREN Een manier kiezen m warmte te prduceren die een ged energierendement cmbineert met een geringe invled p het milieu PRINCIPES BENADERING Samen met de kwaliteit

Nadere informatie

Uw partner in hernieuwbare energie

Uw partner in hernieuwbare energie www.svetechniek.be Znnebiler anaf 1999.00 * Inclusief 6% btw,levering en mntage : *Tarief ttaal te betalen 4333 Premie 2334 via netbeheerder te recupereren. Levering en mntage. Exclusief afbraak ude biler,

Nadere informatie

De voorraad fossiele brandstoffen is eindig. Op termijn zullen we andere bronnen voor onze energievoorziening moeten gebruiken.

De voorraad fossiele brandstoffen is eindig. Op termijn zullen we andere bronnen voor onze energievoorziening moeten gebruiken. 5.2.7 Energie Wat is het thema en waarm is het belangrijk? Het thema energie gaat ver het gebruik van energie in de gebuwde mgeving vr verwarming, keling, verlichting en industriële en agrarische prcessen.

Nadere informatie

Bouwbedrijf Beneens. Stadsestraat 43 2250 Olen

Bouwbedrijf Beneens. Stadsestraat 43 2250 Olen Buwbedrijf Beneens Stadsestraat 43 2250 Olen 1 Alles heeft een levensduur. Alles dient vervangen te wrden. Bill McDnnuch C2C Livespan f Materials 2 3 Renvatie in de Praktijk 4 Renvatie in de Praktijk 5

Nadere informatie

INSTALLATIE VAN EEN AARDWARMTEWISSELAAR

INSTALLATIE VAN EEN AARDWARMTEWISSELAAR Om nline kennis te maken met de nieuwe versie 2016 van de Gids Duurzame Gebuwen, surft u naar: http://www.gidsduurzamegebuwen.brussels PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE

Nadere informatie

Nieuwe Vlaamse renovatiepremie vanaf 1 november 2015!

Nieuwe Vlaamse renovatiepremie vanaf 1 november 2015! Nieuwe Vlaamse renvatiepremie vanaf 1 nvember 2015! Hebt u plannen m uw wning te renveren? Dan kunt u misschien rekenen p de steun van de vernieuwde Vlaamse renvatiepremie. Vanaf 1 nvember 2015 kunt u

Nadere informatie

Project Be Home 3 woningen

Project Be Home 3 woningen X-ECO Ing. Gert Vanden Ber Lenard Meesstraat 16 3970 Lepldsburg 0472-32.20.98 www.x-ec.net Prject Be Hme 3 wningen EPB ENERGIE PRESTATIE EN BINNENKLIMAAT Ligging: Pater Asteerstraat 45 47 49 3970 Lepldsburg

Nadere informatie

Ids Veiligheidscoördinatie

Ids Veiligheidscoördinatie Ids Veiligheidscördinatie 1 / 5 IDS-1119 - AG Vespa - Viletstraat 39-2060 Antwerpen - Ontwerpanalyse 01 COÖRDINATIEDAGBOEK Datum: 19-7-2005 Aanwezige partijen: COO: Jhan De Kninck Inf vr: BH AR Karlien.Vanmerhaeghe@vespa.antwerpen.

Nadere informatie

DE TECHNISCHE INSTALLATIES OPTIMAAL DIMENSIONEREN

DE TECHNISCHE INSTALLATIES OPTIMAAL DIMENSIONEREN Om nline kennis te maken met de nieuwe versie 2016 van de Gids Duurzame Gebuwen, surft u naar: http://www.gidsduurzamegebuwen.brussels PRAKTISCHE AANBEVELING ENE18 - DE TECHNISCHE INSTALLATIES OPTIMAAL

Nadere informatie

Technische en bouwkundige voorschriften voor meterlokalen

Technische en bouwkundige voorschriften voor meterlokalen Technische en buwkundige vrschriften vr meterlkalen Referentie: SIB10 CCLB 110 Datum:22/10/2010 Pagina 1/9 Inhudstafel 1 INLEIDING... 3 2 AFKORTINGEN... 3 3 TOEGANKELIJKHEID INSTALLATIES... 3 4 LOKAAL...

Nadere informatie

Uw woning. Standaard energiegebruik voor uw woning. Energielabel woning. 266.318 MJ (megajoules)

Uw woning. Standaard energiegebruik voor uw woning. Energielabel woning. 266.318 MJ (megajoules) Energielabel wning Afgegeven cnfrm de Regeling energieprestatie gebuwen. Veel besparingsmgelijkheden (zie in bijlage) Uw wning Weinig besparingsmgelilkheden Labelklasse maakt vergelijking met wning(en)

Nadere informatie

Management review. CO2-reductiesysteem. Rapportage juli 2015 (referentiejaar = 2010) I. Bangma O. Van der Ende

Management review. CO2-reductiesysteem. Rapportage juli 2015 (referentiejaar = 2010) I. Bangma O. Van der Ende Management review CO2-reductiesysteem Rapprtage juli 2015 (referentiejaar = 2010) Opgesteld dr: Akkrd: I. Bangma O. Van der Ende 1. Inleiding Op 28 juli is een management review gehuden waarin de energieprestaties

Nadere informatie

BELANGENVERENIGING PENSIOENGERECHTIGDEN PFZW KEUZEMOGELIJKHEID TUSSEN LAAG-PENSIOEN

BELANGENVERENIGING PENSIOENGERECHTIGDEN PFZW KEUZEMOGELIJKHEID TUSSEN LAAG-PENSIOEN BELANGENVERENIGING PENSIOENGERECHTIGDEN PFZW KEUZEMOGELIJKHEID TUSSEN HOOG-LAAG LAAG-PENSIOEN f f LAAG -HOOG HOOG-PENSIOEN Vr pensiengerechtigden die de 65-jarige leeftijd ng niet bereikt hebben U kunt

Nadere informatie

DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN

DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN PRAKTISCHE GIDS VOOR DE RENOVATIE EN DE DUURZAME CONSTRUCTIE VAN KLEINE GEBOUWEN DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN Sanitair warm water verwarmen, verdelen en aftappen, rekening hudend met

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

BIJ RENOVATIE: DE WANDEN ISOLEREN

BIJ RENOVATIE: DE WANDEN ISOLEREN - - BIJ RENOVATIE: DE WANDEN ISOLEREN Bij renvatie de beste manier zeken m de islatie van de wanden te versterken PRINCIPES BENADERING Bij renvatie bieden islatie, luchtdichte wanden en efficiëntere verwarmings-

Nadere informatie

Openwerf Scheldehoek 10A

Openwerf Scheldehoek 10A Openwerf Scheldehek 10A Het gebuw Deze halfpen bel etage BEN-wning bestaat uit 3 verdiepingen, met de leefruimte en keuken p de eerste verdieping. Grte glaspartijen p Westen en Nrden geven een practig

Nadere informatie

DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL

DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL DE GOEDE LUCHTDICHTHEID VAN DE GEBOUWSCHIL Zrg besteden aan het ntwerp en de uitvering m luchtinfiltratie drheen de gebuwschil tt een minimum te beperken PRINCIPES BENADERING Een gede luchtdichtheid van

Nadere informatie

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN KOUDEBRUGGEN BEPERKEN Details ntwerpen die de cntinuïteit van de thermische islatie garanderen, een crrecte tepassing p de werf garanderen en de bestaande kudebruggen pheffen PRINCIPES BENADERING Kudebruggen

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT

OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT - OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT De vrm en de ppervlakte van de peningen bepalen, evenals de binnenhuisinrichting, vr ptimaal lichtcmfrt en gebruik van natuurlijk licht PRINCIPES BENADERING Het

Nadere informatie

Les Hernieuwbare energie

Les Hernieuwbare energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Hernieuwbare energie Werkblad Les Hernieuwbare energie Werkblad "100% duurzaam", "Hllandse wind", "Kies bigas!": wie de reclames van energiebedrijven bekijkt zu bijna denken

Nadere informatie

Opleiding. Elektromechanica. Code + officiële benaming van de module. Db1 Verwarmings- en koeltechniek 1. Academiejaar 2015-2016.

Opleiding. Elektromechanica. Code + officiële benaming van de module. Db1 Verwarmings- en koeltechniek 1. Academiejaar 2015-2016. Opleiding Elektrmechanica Cde + fficiële benaming van de mdule Db1 Verwarmings- en keltechniek 1 Academiejaar 2015-2016 Semester 1 Studiemvang 6 studiepunten Ttale studietijd: 120 Aantal lestijden 80 Aandeel

Nadere informatie

Energie besparen door een correcte regeling van de verwarmingsinstallatie: praktijkvoorbeeld in een basisschool

Energie besparen door een correcte regeling van de verwarmingsinstallatie: praktijkvoorbeeld in een basisschool Energie besparen dr een crrecte regeling van de verwarmingsinstallatie: praktijkvrbeeld in een basisschl 1. INLEIDING Veel verwarmingsinstallaties in schlgebuwen draaien p vlle teren, k wanneer er geen

Nadere informatie

OPTIMAAL ONTWERPEN VAN VENSTERS

OPTIMAAL ONTWERPEN VAN VENSTERS OPTIMAAL ONTWERPEN VAN VENSTERS De ptimale glasppervlakte vinden vereenkmstig de riëntaties en het srt lkaal, en de adequate srt beglazing kiezen vr een ptimaal lichtcmfrt en akestisch cmfrt PRINCIPES

Nadere informatie

TOELICHTING KOSTEN MOZAÏEKBEHEER OPEN GRASLAND

TOELICHTING KOSTEN MOZAÏEKBEHEER OPEN GRASLAND STICHTING COLLECTIEF AGRARISCH NATUURBEHEER SCAN TOELICHTING KOSTEN MOZAÏEKBEHEER OPEN GRASLAND BESCHRIJVING De ksten mzaïekbeheer zijn een vergeding vr de ksten die p bedrijfsniveau gemaakt wrden vr het

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Zon-Privé gemeente Utrecht

Veelgestelde vragen Zon-Privé gemeente Utrecht Veelgestelde vragen Zn-Privé gemeente Utrecht In dit dcument beantwrden we een aantal veel gestelde vragen. Deze zijn als vlgt gecategriseerd: Zn-Privé actie Utrecht Het plaatsen van znnepanelen p een

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

BLADERDEEG/KORSTDEEG

BLADERDEEG/KORSTDEEG BLADERDEEG/KORSTDEEG Brn: www.passie.hreca.nl - 2009 DE GRONDSTOFFEN Om de werking en de mgelijke afwijkingen van bladerdeeg te kunnen begrijpen, is het ndzakelijk iets te weten ver de rl die de verschillende

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 19 de dato 13 februari 2007

COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 19 de dato 13 februari 2007 COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 19 de dat 13 februari 2007 Gelet dat de Cmmissie vr aanvullende pensienen, samengesteld krachtens art. 53 van de Wet van 28 april 2003 betreffende de aanvullende

Nadere informatie

Warmte inleiding. Opdracht 1. Wat weet je nog uit de tweede klas? Kruis bij iedere bewering aan of deze juist of onjuist is. Bewering Juist Onjuist

Warmte inleiding. Opdracht 1. Wat weet je nog uit de tweede klas? Kruis bij iedere bewering aan of deze juist of onjuist is. Bewering Juist Onjuist Warmte inleiding Opdracht 1. Wat weet je ng uit de tweede klas? Kruis bij iedere bewering aan f deze juist f njuist is. Bewering Juist Onjuist Temperatuur en warmte hebben dezelfde eenheid De eenheid van

Nadere informatie

Hieronder een vereenvoudigd voorstel van de herinrichting van het Brouckereplein.

Hieronder een vereenvoudigd voorstel van de herinrichting van het Brouckereplein. 1 HET NIEUWE BROECKEREPLEIN DE HUIDIGE AANLEG Het Breckereplein heeft zijn 'grandeur' verlren met het verdwijnen van de lantaarns, het Anspach-mnument, de tram en de buw van de twee kntsen van gebuwen

Nadere informatie

Analytische boekhouding

Analytische boekhouding Analytische Bekhuding Analytische bekhuding 1 Vrbereiding... 2 1.1 Dssier instellingen... 2 1.2 Analytische rekeningen maken... 3 2 Analytisch beken... 4 2.1 Kppeling... 5 2.2 Bekingsvrstellen (mdellen)...

Nadere informatie

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost Bijlage 4 Tetsingskader ntwerp levenslpbestendig Zeist-Ost 1. Opzet Het tetsingskader Levenslpbestendig Zeist-Ost bestaat uit een aantel nderdelen. Een algemeen deel gaat ver de levenslpbestendige wijk:

Nadere informatie

Intensieve nachtventilatie Evaluatie van de prestaties. Hilde Breesch Onderzoeksgroep Duurzaam Bouwen KULeuven - KAHO

Intensieve nachtventilatie Evaluatie van de prestaties. Hilde Breesch Onderzoeksgroep Duurzaam Bouwen KULeuven - KAHO Intensieve nachtventilatie Evaluatie van de prestaties Hilde Breesch Onderzeksgrep Duurzaam Buwen KULeuven - KAHO Situering Ontwikkeling NZEB-gebuwen -> grtere vraag naar keling gedurende hele jaar Oververhitting

Nadere informatie

AKOESTIEK IN HET VOORONTWERP

AKOESTIEK IN HET VOORONTWERP AKOESTIEK IN HET VOORONTWERP Inleiding PS-Acustics BVBA Alle rechten vrbehuden. Niets uit deze uitgave mag wrden vermenigvuldigd en/f penbaar gemaakt wrden dr middel van druk, ftkpie, micrfilm, elektrnisch

Nadere informatie

PROJECT : IN DER OSTERBACH

PROJECT : IN DER OSTERBACH Brusselsesteenweg 6-2800 Mechelen tel 0475/478.477 - fax 015/340.310 www.vac-nline.be e-mail: inf@vac-nline.be U kan ns van maandag tem zaterdag bereiken van 8u tt 22u PROJECT : IN DER OSTERBACH ROUTE

Nadere informatie

Veiligheidsinstructie voor opslag van gevaarlijke producten in recipiënten

Veiligheidsinstructie voor opslag van gevaarlijke producten in recipiënten Interne Dienst vr Preventie en Bescherming p het Werk Afdeling Risicbeheer Veiligheidsinstructie vr pslag van gevaarlijke prducten in recipiënten Datum 20 januari 2011 Inleiding Opslag wrdt gedefinieerd

Nadere informatie

Arbo Rapport. Darren Arendse M2a1 66753

Arbo Rapport. Darren Arendse M2a1 66753 Arb Rapprt Darren Arendse M2a1 66753 Inhudspgave Inleiding blz 3 Hfdstuk 1 Arb- wet blz 4 Hfdstuk 2 Nrmen en Richtlijnen vr beeldschermwerkplekken blz 5 Hfdstuk 3 Verbeterpunten werkplaats blz 6 Hfdstuk

Nadere informatie

EEN ZONNEBOILER OVERWEGEN

EEN ZONNEBOILER OVERWEGEN - - EEN ZONNEBOILER OVERWEGEN Een deel van het warm water verwarmen met een znneverwarmingsinstallatie PRINCIPES BENADERING Het energieverbruik m sanitair water p te warmen kan met meer dan 75% wrden verminderd

Nadere informatie

Resultaten Enquête Bedrijven 2008

Resultaten Enquête Bedrijven 2008 Resultaten Enquête Bedrijven 2008 Gedrag & ervaringen van bedrijven p de vrijgemaakte Vlaamse energiemarkt resultaten met betrekking tt slimme meters Rapprt vr de Vlaamse Reguleringsinstantie vr de Elektriciteits-

Nadere informatie

Hergebruikinitiatieven

Hergebruikinitiatieven Hergebruikinitiatieven Principe: materialen en verpakkingen hergebruiken vr ze afval wrden Hergebruik betekent de terugwinning en het hergebruik van prducten f nderdelen ervan: hergebruik van de verschillende

Nadere informatie

Beleidsregels verrekenen inkomsten uit commerciële (onder) verhuur en commerciële kostgeverschap 2015

Beleidsregels verrekenen inkomsten uit commerciële (onder) verhuur en commerciële kostgeverschap 2015 Beleidsregels verrekenen inkmsten uit cmmerciële (nder) verhuur en cmmerciële kstgeverschap 2015 Inhud Beleidsregels verrekenen inkmsten uit cmmerciële (nder) verhuur en cmmerciële kstgeverschap 2015...

Nadere informatie

Schadeverzekeringen Zakelijk Zorgverzekeringen. o o

Schadeverzekeringen Zakelijk Zorgverzekeringen. o o Dienstenwijzer Z zijn wij u graag van dienst Op de dienstverlening van ns kantr is de Wet p het financieel tezicht van tepassing. Eén van de eisen die uit deze wet vlgt is dat wij u tijdig infrmeren ver

Nadere informatie

dat u gemakkelijker het huurcontract kunt opzeggen als u een koper voor de woning heeft gevonden.

dat u gemakkelijker het huurcontract kunt opzeggen als u een koper voor de woning heeft gevonden. Telichting huurcntract Tijdelijke verhuur p basis Leegstandwet behrende bij het huurcntract p de website van Vereniging Eigen Huis datum van pstellen telichting: 14 december 2012 Inleiding Het verhuren

Nadere informatie

Kantines tegen voedselverspilling

Kantines tegen voedselverspilling Kantines tegen vedselverspilling Principe: zwel klanten als kantinepersneel aanspren m vedselverspilling te verminderen Kantines van administraties, ng's, schlen f bedrijven zijn plekken waar grte heveelheden

Nadere informatie

Aanpassingen voorwaarden BREEAM Materialen in RVO Milieulijst t.b.v. MIA/VAMIL-regeling

Aanpassingen voorwaarden BREEAM Materialen in RVO Milieulijst t.b.v. MIA/VAMIL-regeling Aanpassingen vrwaarden BREEAM Materialen in RVO Milieulijst t.b.v. MIA/VAMIL-regeling Op 4 januari 2017 is de Milieulijst 2017 van de Rijksdienst vr Ondernemend Nederland gepubliceerd. Net zals in vrige

Nadere informatie

Procedure om de vraag naar elektriciteit in gebouwen te verminderen

Procedure om de vraag naar elektriciteit in gebouwen te verminderen AD Energie Rev 7 04/12/2014 Prcedure m de vraag naar elektriciteit in gebuwen te verminderen INHOUD CONTEXT... 2 DOELSTELLINGEN... 2 TOEPASSINGSGEBIED... 3 PRAKTISCH... 3 A) MAATREGELEN OM HET ELEKTRICITEITSVERBRUIK

Nadere informatie

Subsidiereglement Energiezorg op School 2014. Hoofdstuk I: Algemene bepalingen

Subsidiereglement Energiezorg op School 2014. Hoofdstuk I: Algemene bepalingen Subsidiereglement Energiezrg p Schl 2014 Hfdstuk I: Algemene bepalingen Artikel 1.- Stedenfnds De subsidie Energiezrg p Schl past in de Beleidsvereenkmst Stedenfnds tussen de Vlaamse Gemeenschap en de

Nadere informatie

Resultaten Enquête Particulieren 2008

Resultaten Enquête Particulieren 2008 Resultaten Enquête Particulieren 2008 Gedrag & ervaringen van huishudelijke afnemers p de vrijgemaakte Vlaamse energiemarkt resultaten met betrekking tt slimme meters Deelrapprt vr de Vlaamse Reguleringsinstantie

Nadere informatie

Wie verkoopt uw huis?

Wie verkoopt uw huis? Wie verkpt uw huis? Accuntnet Verkp Vertruwens Persn Service Accuntnet V V P Service Wie verkpt uw huis? Als u uw huis wilt verkpen, schakelt u k in Spanje een makelaar in. Echter in Spanje geeft men nrmaal

Nadere informatie

Oproep erkenning en subsidiëring van groepsgericht aanbod. opvoedingsondersteuning door vrijwilligers

Oproep erkenning en subsidiëring van groepsgericht aanbod. opvoedingsondersteuning door vrijwilligers Oprep erkenning en subsidiëring van grepsgericht aanbd pvedingsndersteuning dr vrijwilligers In het kader van het versterken van aanbd pvedingsndersteuning in de Huizen van het Kind lanceert Kind en Gezin

Nadere informatie

Aandachtspunten Verkeersveiligheid, Leefbaarheid en Mobiliteit

Aandachtspunten Verkeersveiligheid, Leefbaarheid en Mobiliteit Aandachtspunten Verkeersveiligheid, Leefbaarheid en Mbiliteit 1 De mzetting van de nieuwe Eurpese Richtlijn (2006/126/EG) ver het mtrrijbewijs is nu uiteindelijk in de Belgische wetgeving vergenmen en

Nadere informatie

Samenvatting H9 - Schommelingen in de economie

Samenvatting H9 - Schommelingen in de economie Samenvatting H9 - Schmmelingen in de ecnmie 9.1 Als je het gemiddelde neemt van een grei f afname nem je dat een trend. Als je die trend van een paar jaar neemt, nem je dat trendmatige grei. De prductiemvang

Nadere informatie

E-pupillen. Leeftijdskenmerken

E-pupillen. Leeftijdskenmerken E-pupillen Leeftijdskenmerken De kinderen hebben een grte speldrang. Ze den dingen vanwege het plezier van-hetden. De kinderen meten de kans krijgen allerlei vaardigheden en plssingen in spelsituaties

Nadere informatie

James Boswell Examen Scheikunde Havo

James Boswell Examen Scheikunde Havo Datum: Tijd: 10:00-13:00 Aantal pgaven: 5 Aantal subvragen: 25 Ttaal aantal punten: 81 James Bswell Examen Scheikunde Hav Zet uw naam p alle blaadjes die u inlevert. Laat bij iedere pgave dr middel van

Nadere informatie

Bureau-ergonomie. Werkhouding: een ergonomische werkomgeving

Bureau-ergonomie. Werkhouding: een ergonomische werkomgeving Bart Van Keymlen & Sfie Lagrin Bureau-ergnmie Werkhuding: een ergnmische werkmgeving Langdurig zitten is een belangrijke rzaak van rugklachten. We ntwaken, we zitten aan de ntbijttafel, p de trein f in

Nadere informatie

Hoe zet ik een tent op?

Hoe zet ik een tent op? He zet ik een tent p? 1. Een Gede plek vinden en vrbereiden Zek een plek die hger ligt dan de rest Ga als het mgelijk is niet nder lfbmen staan. Bij regen druppelen deze namelijk lang na. Hud rekening

Nadere informatie

Onderwerp Wijziging van de Verordening tot het kunnen verlenen van een alleenrecht voor Concern voor Werk. Aan de raad. Status: ter besluitvorming

Onderwerp Wijziging van de Verordening tot het kunnen verlenen van een alleenrecht voor Concern voor Werk. Aan de raad. Status: ter besluitvorming N. 218419-1 Emmelrd, 14 januari 2014. Onderwerp Wijziging van de Verrdening tt het kunnen verlenen van een alleenrecht vr Cncern vr Werk. Advies raadscmmissie [ ] Aan de raad. Status: ter besluitvrming

Nadere informatie

RIJDENDE MELKONTVANGST (RMO)

RIJDENDE MELKONTVANGST (RMO) RIJDENDE MELKONTVANGST (RMO) Wettelijke grndslag De maatregelen beschrijven p welke wijze werkgevers en werknemers invulling kunnen geven aan de wettelijke bepalingen uit de Arbwet. - Fysieke belasting

Nadere informatie

prijsaanvraag prairietuin - inlichtingenformulier -

prijsaanvraag prairietuin - inlichtingenformulier - prijsaanvraag prairietuin - inlichtingenfrmulier - Datum: Gegevens Klant Naam :... Adres :......... Tel /GSM:... Fax:... @:... Particulier Prfessineel Berep:... ON nr:... Handelaar Eigenschappen tuin in

Nadere informatie

Effectenbeoordeling inzake parkeerplaatsen

Effectenbeoordeling inzake parkeerplaatsen Effectenberdeling inzake parkeerplaatsen Basisstructuur van het dcument vr de parkings die 3 tt 10 'vertllige' parkeerplaatsen bevatten ten pzichte van de vrschriften van art. 2.3.54, 1 en 2 van het BWLKE

Nadere informatie

Documentatie. KERN Timemanagement

Documentatie. KERN Timemanagement Dcumentatie KERN Timemanagement Versie 2.0 28 mei 2010 Inhud KERN en Kerninfrmatie.nl... 3 Inleiding KERN uren... 3 KERN urenregistratie: de input... 5 Aanwezigheid van medewerkers bekijken... 10 Samenvatting...

Nadere informatie

Aansluitingstarieven 2012-2015

Aansluitingstarieven 2012-2015 Aansluitingstarieven 2012-2015 DE TARIFAIRE VOORWAARDEN VOOR DE KLANTEN DIRECT AANGESLOTEN OP HET ELIA- NET De tarifaire vrwaarden vr elke aansluiting p het Elia-net, zals bepaald dr de beslissing van

Nadere informatie

Strategisch gelegen kantorencomplex met ondergrondse parking in Mechelen.

Strategisch gelegen kantorencomplex met ondergrondse parking in Mechelen. 1 Inf Strategisch gelegen kantrencmplex met ndergrndse parking in Mechelen. Het prject Pure M situeert zich in het stadsgedeelte van het Raghen-Park, dat mmenteel ntwikkeld wrdt. Het bevindt zich net ten

Nadere informatie

1 november 2005 Nr. 2005-19.670, FZ Nummer 31/2005

1 november 2005 Nr. 2005-19.670, FZ Nummer 31/2005 1 nvember 2005 Nr. 2005-19.670, FZ Nummer 31/2005 Vrdracht van Gedeputeerde Staten aan Prvinciale Staten van Grningen inzake een vrstel m het dak van het St. Jansstraat cmplex van znnepanelen te vrzien

Nadere informatie

Grand Prix Technology Save Weight, Gain Speed

Grand Prix Technology Save Weight, Gain Speed Grand Prix Technlgy Save Weight, Gain Speed Vlledig systeem: Het PwerLite systeem is de eerste vlledige staand want plssing. Alle cmpnenten van het staand want kunnen nu gemakkelijk mgezet wrden naar PBO

Nadere informatie

PROJECT JOZEF VOLDERSSTRAAT - LEOPOLDSBURG. OFFERTE : woning ruwbouw-winddicht

PROJECT JOZEF VOLDERSSTRAAT - LEOPOLDSBURG. OFFERTE : woning ruwbouw-winddicht PROJECT JOZEF VOLDERSSTRAAT - LEOPOLDSBURG OFFERTE : wning ruwbuw-winddicht Mderne betaalbare en energiezuinige wning gelegen te JOZEF VOLDERSSTRAAT. LIGGING : Het prject JOZEF VOLDERSSTRAAT is een dubbelwnst

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

Technische omschrijving huurappartementen De Eeuwsels te Helmond

Technische omschrijving huurappartementen De Eeuwsels te Helmond Technische mschrijving huurappartementen De Eeuwsels te Helmnd 1. Algemeen Deze technische mschrijving is nauwkeurig en met zrg samengesteld aan de hand van gegevens en tekeningen verstrekt dr architect

Nadere informatie

Preventie tegen chemische risico s in carrosseriebedrijven

Preventie tegen chemische risico s in carrosseriebedrijven Preventie tegen chemische risic s in carrsseriebedrijven Eind 2010 werd k een inspectiecampagne gehuden bij de carrsseriebedrijven. De campagne kaderde in een Eurpese SLIC-campagne Chemische agentia p

Nadere informatie

CONDAIR ME. Adiabatische luchtbevochtiger/koeler voor kanaalmontage Zeer energiezuinig. Luchtbevochtiging en adiabatische koeling

CONDAIR ME. Adiabatische luchtbevochtiger/koeler voor kanaalmontage Zeer energiezuinig. Luchtbevochtiging en adiabatische koeling CONDAIR ME Adiabatische luchtbevchtiger/keler vr kanaalmntage Zeer energiezuinig Luchtbevchtiging en adiabatische keling Verdampingsmdule Leidingwater f mgekeerd smsewater wrdt naar de bvenkant van de

Nadere informatie

Voorwoord. Wanneer is een binnenklimaat perfect?

Voorwoord. Wanneer is een binnenklimaat perfect? Kelcnvectren 2012 Vrwrd Wanneer is een binnenklimaat perfect? Overal m ns heen is lucht. Meestal merken we daar niets van. Pas als er iets met de lucht mis is, merken we het bestaan ervan p. Als de lucht

Nadere informatie

Spaar energie! Zoals het klokje thuis tikt... Energie bij de vleet. Jeroen Defauw. Herken je dit? Je komt thuis van. school met de auto.

Spaar energie! Zoals het klokje thuis tikt... Energie bij de vleet. Jeroen Defauw. Herken je dit? Je komt thuis van. school met de auto. Jeren Defauw Zals het klkje thuis tikt... Herken je dit? Je kmt thuis van schl met de aut. Je papa drukt p een knpje aan de muur. De garageprt gaat pen. Je springt uit de aut en det het licht aan in de

Nadere informatie

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone Schade prtcl Zuiderpark Stadswalzne Gemeente s-hertgenbsch december 2012 Schadeprtcl Zuiderpark - Stadswalzne In dit dcument staat he de gemeente s-hertgenbsch mgaat met schadeclaims. Het is er p gericht

Nadere informatie

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

Project Boskant Leopoldsburg Vooruitzien

Project Boskant Leopoldsburg Vooruitzien X-ECO Ing. Gert Vanden Ber Lenard Meesstraat 16 3970 Lepldsburg 0472-32.20.98 www.x-ec.net Prject Bskant Lepldsburg Vruitzien EPB ENERGIE PRESTATIE EN BINNENKLIMAAT Simulatie Prjectwning type B (LOT 2)

Nadere informatie

Stappenplan BTW-verhoging van 19 naar 21% per 1 oktober 2012

Stappenplan BTW-verhoging van 19 naar 21% per 1 oktober 2012 Stappenplan BTW-verhging van 19 naar 21% per 1 ktber 2012 Supprt ID: 57354 Versies: AccuntView Windws Dit stappenplan hebt u ndig m uw administraties in AccuntView gereed te maken vr het nieuwe BTW-percentage.

Nadere informatie

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan Handleiding Het pstellen van een diacnaal beleidsplan Versie 1.0 Generale diacnale cmmissie Datum: augustus 2015 Generale diacnale cmmissie Vendelier 51-D 3905 PC VEENENDAAL Telefn (0318) 505541 Website:

Nadere informatie

van gebruikers, en het toekennen van lees- en schrijfrechten (zie hiervoor http://www.grensregio.eu/project-indienen/ ).

van gebruikers, en het toekennen van lees- en schrijfrechten (zie hiervoor http://www.grensregio.eu/project-indienen/ ). LEIDRAAD AANMELDING Bij het aanmaken van een prjectaanmelding in het digitale e-lket kunnen er verschillende vragen bij u pkmen, zals: He lang mag een tekst zijn? Welk detailniveau wrdt er gevraagd? Waar

Nadere informatie

Dossier Ecocheques. Bron: Lex4you op www.securex.eu. BOL BUDIV vzw Kerkstraat 108 9050 Gentbrugge 09 324 38 77. helpdesk@bol budiv.be www.bol budiv.

Dossier Ecocheques. Bron: Lex4you op www.securex.eu. BOL BUDIV vzw Kerkstraat 108 9050 Gentbrugge 09 324 38 77. helpdesk@bol budiv.be www.bol budiv. Dssier Eccheques Brn: Lex4yu p www.securex.eu BOL BUDIV vzw Kerkstraat 108 9050 Gentbrugge 09 324 38 77 helpdesk@bl budiv.be www.bl budiv.be Dssier Eccheques Wat is een eccheque? Eccheques zijn een initiatief

Nadere informatie

Automatiseren van een gravitatiemagazijn aan de hand van een pneumatische sturing

Automatiseren van een gravitatiemagazijn aan de hand van een pneumatische sturing Prject 1 Autmatiseren van een gravitatiemagazijn aan de hand van een pneumatische sturing Fest Belgium nv Klnel Burgstraat 101 BE-1030 Brussel Tel.: +3 70 3 39 Inf_be@fest.cm www.fest.cm Naam: Klas: Datum:

Nadere informatie

GESTUURDE BORINGEN. Voor gasleidingen met een bedrijfsdruk van maximaal 15 bar

GESTUURDE BORINGEN. Voor gasleidingen met een bedrijfsdruk van maximaal 15 bar Versie 01.2012 GESTUURDE BORINGEN Vr gasleidingen met een bedrijfsdruk van maximaal 15 bar Versie 2012.01 1. Tepassingsgebied Deze aanbeveling is van tepassing p de gestuurde bringen uitgeverd vr de gasdistributienetten

Nadere informatie

vaak jarenlange dienstverlening

vaak jarenlange dienstverlening INFORMATIE DOCUMENT Beste geïnteresseerde, Future4prfits is een bedrijf dat unieke trendvlgende systemen heeft ntwikkeld die zeer winstgevende aan- en verkp signalen genereren vr diverse beurzen (.a. de

Nadere informatie

Ontwikkelingsplan 2010-2020 van het transmissienet voor elektriciteit ELIA

Ontwikkelingsplan 2010-2020 van het transmissienet voor elektriciteit ELIA Ontwikkelingsplan 2010-2020 van het transmissienet vr elektriciteit ELIA Verklaring van de Algemene Directie Energie met het g p de gedkeuring van het plan dr de federale Minister van Energie Deze verklaring

Nadere informatie

Kiezen of delen Quick scan van investeringen van gemeente Eindhoven

Kiezen of delen Quick scan van investeringen van gemeente Eindhoven Kiezen f delen Quick scan van investeringen van gemeente Eindhven Dr Paul J.G. Tang & Rbert-Jaap Vrn Eindhven, 11 december 2012 Dit rapprt is bestemd vr de rganisatie van de pdrachtgever. Verspreiding

Nadere informatie