Systeemtheorie en Regeltechniek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Systeemtheorie en Regeltechniek"

Transcriptie

1 Systeemtheorie en Regeltehnie Oefenzitting Lineaire Tijds-invariante (LTI) Disrete tijdssystemen: Oplossen van de differentievergelijing

2 Hoe unnen we een system voorstellen? Vershillende mogelijheden: o o o o o Blo-diagram Toestandsbeshrijving / state spae representation Differentie- / differentiaalvergelijing Impulsresponsie Transferfuntie n i m ai * y[ i] bi *u[ i] ( ) i x[ ] A x[ ] B u[ ]. y[ ] C x[ ] D u[ ]. u[-2] x u[-] x u[] 2

3 Lineaire Homogene differentievergelijing n i Orde n ai * y[ i] ( ) Voorgestelde oplossing : lineaire ombinatie van termen van de vorm r Invullen van r in de differentievergelijing levert: n i i a i * r ( ) = arateristiee vgl Aan deze gelijheid is ehter enel voldaan als r een nulpunt van de bovenstaande n-degraads veeltermvgl is. 3

4 Lineaire Homogene differentievergelijing Dus voor nulpunten r j is de oplossing van de vorm: y[ ] n j * r j j Met r j een nulpunt van de arateristiee vgl. Ehter, voor m-voudige nulpunten zijn oo er oo oplossingstermen van de vorm j m * r,..., * r j (Verifieer dit op een simpel voorbeeld, bv. y[+2] - 4 y[+] + 4 y[] = ) 4

5 Lineaire Homogene differentievergelijing Een reële veeltermvgl an oo paren omplex toegevoegde nulpunten hebben: jφ -jφ rj R e, rj R e ( rj*) jrj jrj Omdat dan de oëffiiënten oo omplex toegevoegd moeten zijn, nl. j R e, R j -j j e ( j *) Kunnen beide oplossingstermen samengenomen worden en hershreven als volgt (formule van Euler): j * rj jrj 2 R R os( ) (Toon aan dat dit effetief zo is) 5

6 Lineaire Homogene differentievergelijing De oeffiienten n unnen bepaald worden adhv de beginvoorwaarden y[] y[n-] Deze leiden tot het stelsel: y[] n j... y[ n ] j n j * r j j * r n j n 6

7 Lineaire niet-homogene differentievergelijing General form: n i A linear ombination of inputs results in the same linear ombination of the outputs resulting from eah input individually. (~linearity) m ai * y[ i] bi *u[ i] ( ) i The equation an thus be solved for eah input individually and the results added together afterwards. The resulting partiular solutions an then be added to the general form of the homogenous solution. 7

8 Lineaire niet-homogene differentievergelijing n i ai * y[ i] b *u[ i] ( ) i Ingang u[] is gegeven, hoe bepalen we y[]? Mer op: totale oplossing y tot [] = y hom [] + y part [] aan de beginvoorwaarden y tot [], y8 tot [], voldaan is. m i. Bepaal eerst de algemene oplossing voor de overeenomstige homogene differentievergelijing y hom []. Bepaal de oeffiienten i nog niet! 2. Stel een geshite partiuliere oplossing y part [] voor (zie tabel) en bepaal via de methode van de onbepaalde oeffiienten (= substitutie van de partiuliere oplossing in de differentievergelijing) de parameters α i. 3. Bepaal de oeffiienten i van de homogene termen zodat

9 Lineaire niet-homogene differentievergelijing De reden waarom eerst de homogene oplossing gezoht moet worden: o o als deze termen van dezelfde vorm als de ingang u[] bevat, dan moet een partiuliere opl. voorgesteld worden met termen die een hogere graad in bevatten dan normaal. Anders zal door de partiuliere opl. niet aan de diff. vgl. voldaan unnen worden. 9

10 Lineaire niet-homogene differentievergelijing Voorbeeld: y[] - 4 y[-] + 4 y[-2] = 2. (Probeer zelf eerst uit!) o Homogene opl. van de vorm o Partiuliere opl. van de vorm a 2 + a 2 + a o o o We zetten a = a = omdat deze termen oo deel zijn van de homogene opl. (en hun oeffiienten dus later via en door de beginvwden bepaald zullen worden). Uiteindelije partiuliere opl. is dus uitsluitend van de vorm a Mer op dat als men enel een partiuliere opl. van de vorm 2 beshouwt, nooit aan de diff. vgl voldaan an zijn

11 Partiuliere oplossingen: (ursus p3.4)

12 Opgave Oefening Oefening 3.8 uit de ursus: Stel de differentievergelijing op voor de evolutie van het aantal onijnenparen als we de volgende veronderstellingen maen: o Een mannelij en vrouwelij onijn worden geboren bij el paar volwassen onijnen op het einde van iedere maand; o een pasgeboren paar onijnen heeft zijn eerste nageslaht op de ouderdom van twee maand o Eenmaal bijeen gebraht zal een paar onijnen bij elaar blijven en blijft het altijd produeren volgens de vorige twee veronderstellingen Wat is het aantal onijnenparen dat men beomt na 2 maand als men vertret met een pasgeboren paar op maand nul? Los hiervoor de opgestelde differentievergelijing op! 2

13 Oplossing Oefening In deze oplossing: y = # onijnenparen Differentievergelijing: (Fibonai) Y[] = y[-] + y[-2] Karateristiee veelterm: λ 2 λ = Nulpunten: 2 5,

14 Oplossing Oefening 4 Homogene oplossing: Beginvoorwaarden: Waardes van i : y ) 2 5 ( ) 2 5 ( ] [ 2 ) 2 5 ( ) 2 5 ( [] [] 2 2 y y ) 5 5 ( ), 5 5 ( 2

15 Opgave Oefening 2 Een LTI-systeem met een ingang u[] wordt gearateriseerd door de differentievergelijing y[] 4 y[-] + 4y[-2] = u[]. De aangelegde ingang is van de vorm u[] = *a os(φ) met a = 4 en φ = π. y[] =, y[] = 2. o Bepaal de uitgang y[] van het systeem. Los hiervoor de differentievergelijing op. Hint: de oplossing bestaat uit een homogeen en een partiulier deel. o Teen het blodiagram van het systeem o Bepaal de toestandsbeshrijving van het systeem (de resulterende matries A,B,C en D zijn nog nodig in oefening 4). o (Bepaal de begintoestanden x[] van het systeem. ) 5

16 Oplossing Oefening 2 Homogene oplossing: (dubbel nulpunt 2) y homogeen[ ] (2) 2(2) Partiuliere oplossing:!! mer op dat u[] = (-4)!! y part[ ] ( 4) ( 4) Part. Opl. Invullen in diff. vgl: ( 4) ( 4) 4 2 ( 4) ( 4) ( 4) 4 ( 4) ( 2)( 4) 2 ( 4) 6 ( )( 4) ( 4) (-4) (moet gelden!!!)

17 Oplossing Oefening 2 In het algemeen geldt voor oeffiienten d i, e i : ( i d i )*( 4) ( i e )* ( 4) i!! ( i d i ) en ( i e i ) Hierdoor unnen we de ingevulde diff.vgl. uit de vorige slide hershrijven tot 2 aparte vgln waaruit de 2 onbeenden gevonden unnen worden: 8 α, α

18 Oplossing Oefening 2 8 Totale oplossing ogeen part tot y y y (2) * (2) 4) ( * 9 4 4) ( 27 8 ] [ ] [ ] [ 2 hom Beginvoorwaarden: 9 6, y[], y[] 2

19 Oplossing Oefening 2 Blodiagram uit hershreven diff.vgl.: y[] = 4 y[-] - 4y[-2] + u[]. y[-2] x y[-] x 2 u[] y[] Toestandsbeshrijving: x[ ] A x[ ] B u[ ]. y[ ] C x[ ] D u[ ]. 9 A 4 C 4, B 4 4, D

20 Opgave Oefening 3 Modelleer het signaal u[] = *a os(φ) met a = 4 en φ = π als de uitgang van een autonoom LTI-systeem. o Bepaal de differentievergelijing van dit LTI-systeem. Hint: shrijf eerst u[], u[+], als een lineaire ombinatie van een aantal basisfunties. Een signaal van de vorm n *a os(φ + φ ) heeft 2(n+) mogelije basisfunties. Deze zijn: a os(φ),, n *a * os(φ) en a * sin(φ),, n *a *sin(φ). o Teen het blodiagram van het systeem o Bepaal de toestandsbeshrijving van het autonoom systeem (de resulterende matries F en G zijn nog nodig in oefening 4) o Bepaal de begintoestanden x[] van het systeem. Hint: gebrui hiervoor de toestandsbeshrijving. 2

21 Oplossing Oefening 3 2 Een autonoom (zonder ingang dus) LTI-systeem met een uitgang u[] an altijd gearateriseerd worden door een diff.vgl. van de vorm: We zoeen dus een lineair verband tussen u[], u[+],, u[+n]. ] [... ] [ ] [,... met, ] [ a oo : of ), ( i] * u[ a T n i i n u u U U n

22 Oplossing Oefening 3 Mer op dat u[].. u[+n], als we ze uitshrijven en vereenvoudigen, zelf lineaire ombinaties zijn van enele basisfunties. Voor u[] = (-4) zijn dit slehts 2 basisfunties: (-4) en (-4). Hierdoor is de vetor U te shrijven als U[] (n+)x = A (n+)x2 *b[] 2x met b[ ] ( 4) ( 4) 22

23 Oplossing Oefening 3 Dus : a T (zie oef. 2) A A b[] T a a T U[] a T (!) A Dit wil zeggen dat ele vetor a die in de nulruimte van A T ligt voldoet aan de voorwaarde a T U[] = en dus tot een geldige differentievergelijing leidt. 23

24 Oplossing Oefening 3 A T heeft dimensie 2x(n+) en heeft dus reeds een nulruimte voor n = 2. Als we dus u[].. u[+2] uitshrijven ifv voorheenvermelde basisfunties rijgen we: A T A T a 6a Zo rijgen we bv : u[ 2] a 2, a 8a 2 8 u[ ] 6u[] 24

25 Alternatieve Oplossing Oefening 3 Deze oefening on sneller opgelost worden door op te meren dat een uitgang van de vorm (-4)^ voor een autonoom systeem (met een lineaire homogene differentievergelijing dus) slehts mogelij is als de arateristiee vgl twee nulpunten -4 heeft, en dus een fator (r + 4) 2 bevat. Zo omen we voor een minimaal systeem ((r + 4) 2 =) oo diret bij de oplossing u[+2] + 8u[+] + 6 u[] =. 25

26 Oplossing Oefening 3 Blodiagram uit hershreven diff.vgl.: u[] = -8 u[-] 6u[-2]. u[-2] u[-] x x u[] Toestandsbeshrijving: x,2 [ ] F x,2 [ ]. F 6 8 u[ ] G x,2 [ ]. 26 G 6 8

27 Oplossing Oefening 3 Begintoestand x[] te vinden via toestandsbeshrijving: u[] G x[] u[ ] GF x[] x[] u[] GF x[]

28 Opgave Oefening 4 Een LTI-systeem met een ingang wordt gearateriseerd door de differentievergelijing y[] 4 y[-] + 4y[-2] = u[]. De aangelegde ingang is van de vorm u[] = *a os(φ) met a = 4 en φ = π (fr. Oefening 2 en 3). Modelleer als een asadeshaeling van twee systemen, gebrui hiervoor de blodiagrammen uit oefening 2 en 3. o Bepaal de toestandsbeshrijving van het resulterende systeem. Hint: Gebrui de matries A,B,C,D,F en G uit de vorige oefeningen om deze toestandsbeshrijving eenvoudig in blomatrixvorm neer te shrijven. Noem de resulterende matries van deze toestandsbeshrijving A* en C*. o Gebrui de nieuw beomen matrix A* om de uitgang van het autonoom systeem te bepalen. Hint: De uitgangen van dit autonoom systeem zijn volledig bepaald door de eigenwaardes van A* (de polen/ resonanties van het systeem) en de beginvoorwaarden en/of begintoestanden van het systeem. 28

29 Oplossing Oefening 4 Mbv blodiagrammen uit oef. 2 en 3: u[-2] u[-] x x 2 y[-2] y[-] x 3 x u[] + y[] Mbv toestandsbeshrijvingen uit oef. 2 en 3: x,2,3,4 y[ ] [ C ] * x A,2,3,4 * x [ ].,2,3,4 [ ]. 29 A * C F BG * DG A C

30 Oplossing Oefening 4 De uitgang van het volledige systeem wordt bepaald door de nulpunten van zijn arateristiee vgl (zie oef.). Deze an oo opgesteld worden als det(a * - λ*i 4 ) =. De nulpunten van de arateristiee vgl zijn dus oo de eigenwaardes van A *. De eigenwaardes van deze onderdriehoes-blodiagonaalmatrix zijn gelij aan de eigenwaardes van A en die van F. (resp. 2,2,-4,-4). De oplossing is dus van de vorm:.. 4 unnen dan bepaald worden via: y y [ ] (2) 2 (2) 3( 4) 4 ( * * [ ] C A x[] y[]... y[3]... 4 (en zijn uiteraard dezelfde als in oef 2.) 3 4)

31 e 3

32 e 32

Hoofdstuk 12 : Vergelijkingen van de eerste graad met twee onbekenden.

Hoofdstuk 12 : Vergelijkingen van de eerste graad met twee onbekenden. - 239 - Naam:... Klas:... Hoofdstuk 12 : Vergelijkingen van de eerste graad met twee onbekenden. Eventjes herhalen!!! Voor een vergelijking van de eerste graad, herleid op nul, is het linkerlid een veelterm

Nadere informatie

Types differentiaal vergelijkingen

Types differentiaal vergelijkingen 1ste Bachelor Wiskunde/Natuurkunde Types differentiaal vergelijkingen Dit semester hebben we veel types differentiaalvergelijkingen gezien. In de WPO sessies was de rode draad: herken de type differentiaalvergelijking

Nadere informatie

Met passer en liniaal

Met passer en liniaal Met passer en liniaal De opgaven in deze opdracht gaan over het teenen met passer en liniaal. Een liniaal gebrui je om rechte lijnen te teenen, dat an dus een recht latje zijn. Je mag daarvoor oo je geodriehoe

Nadere informatie

Aanvullingen bij Hoofdstuk 8

Aanvullingen bij Hoofdstuk 8 Aanvullingen bij Hoofdstuk 8 8.5 Definities voor matrices De begrippen eigenwaarde eigenvector eigenruimte karakteristieke veelterm en diagonaliseerbaar worden ook gebruikt voor vierkante matrices los

Nadere informatie

Introductie Coach-modelleren

Introductie Coach-modelleren Inhoud Introductie Coach-modelleren... Coach-modelleren versus Excel...4 Opgave: Kennismaing met Coach-Modelleren...4 Satellietbanen in COACH-Modelleren...5 Opgave: GPS-satelliet...5 Alleen voor de geïnteresseerden...7

Nadere informatie

5. Vergelijkingen. 5.1. Vergelijkingen met één variabele. 5.1.1. Oplossen van een lineaire vergelijking

5. Vergelijkingen. 5.1. Vergelijkingen met één variabele. 5.1.1. Oplossen van een lineaire vergelijking 5. Vergelijkingen 5.1. Vergelijkingen met één variabele 5.1.1. Oplossen van een lineaire vergelijking Probleem : We willen x oplossen uit de lineaire vergelijking p x+q=r met p. Maxima biedt daartoe in

Nadere informatie

Praktische informatie m.b.t. College Lineaire Algebra en Beeldverwerking Bachelor Informatica en Economie 2 e jaar Voorjaar semester 2013 Docent:

Praktische informatie m.b.t. College Lineaire Algebra en Beeldverwerking Bachelor Informatica en Economie 2 e jaar Voorjaar semester 2013 Docent: Praktische informatie m.b.t. College Lineaire Algebra en Beeldverwerking Bachelor Informatica en Economie 2 e jaar Voorjaar semester 2013 Docent: D.P. Huijsmans LIACS Universiteit Leiden College Lineaire

Nadere informatie

ENKELE VOORBEELDEN UIT TE WERKEN MET ICT

ENKELE VOORBEELDEN UIT TE WERKEN MET ICT Differentiaalvergelijkingen kunnen we ook oplossen met behulp van ICT. In dit geval zijn de oplossingen uitgewerkt met behulp van Derive. dy De differentiaalvergelijking = ky, met k een reëel getal Voorbeeld

Nadere informatie

Lineaire Algebra (2DD12) Laatste nieuws in 2012

Lineaire Algebra (2DD12) Laatste nieuws in 2012 Lineaire Algebra (2DD12) Laatste nieuws in 2012 Kwartiel 3, week 1 Het eerste college zal op maandagmiddag 6 februari 2012 beginnen om 13:45 uur in Auditorium 8. Zie de desbetreffende pagina van OASE of

Nadere informatie

4.1 Rijen. Inhoud. Convergentie van een reeks. Reeksen. a k. a k = lim. a k = s. s n = a 1 + a 2 + + a n = k=1

4.1 Rijen. Inhoud. Convergentie van een reeks. Reeksen. a k. a k = lim. a k = s. s n = a 1 + a 2 + + a n = k=1 Reesen en Machtreesen Reesen en Machtreesen 4-0 Reesen en Machtreesen Inhoud. Rijen 2. Reesen Definities en enmeren Reesen met niet-negatieve termen Reesen met positieve en negatieve termen 3. Machtreesen

Nadere informatie

Convexe functies op R (niet in het boek)

Convexe functies op R (niet in het boek) Convee uncties op R (niet in het boe Een unctie : R R heet conve, als voor alle, R en ele λ [0,] geldt dat (λ + (-λ λ( + (-λ(. Voor een unctie op R beteent dit dat als je twee willeeurige punten op de

Nadere informatie

1 Vlaamse Wiskunde Olympiade 1985-1986: Eerste Ronde.

1 Vlaamse Wiskunde Olympiade 1985-1986: Eerste Ronde. Vlaamse Wiskunde Olmpiade 985-986: Eerste Ronde De eerste ronde bestaat uit 30 meerkeuzevragen Het quoteringsssteem werkt als volgt : een deelnemer start met 30 punten Per goed antwoord krijgt hij of zij

Nadere informatie

Volatility estimation and visualization for stock/option traders Bachelorscriptie leerstoelen SST/SP

Volatility estimation and visualization for stock/option traders Bachelorscriptie leerstoelen SST/SP Volatility estimation and visualization for stoc/option traders Bachelorscriptie leerstoelen SST/SP Peter Bosschaart Jeroen Spoor Berend Steenhuisen 9 juni 2011 Inhoudsopgave 1 Introductie 3 2 Discretisatie

Nadere informatie

1. Gegeven x Y, waaraan is de fouriergetransformeerde gelijk? f g 1

1. Gegeven x Y, waaraan is de fouriergetransformeerde gelijk? f g 1 1. Gegeven x Y, waaraan is de fouriergetransformeerde gelijk? (a) X ỹ (b) x Y 2π (c) 2π X ỹ (d) X y Vanwege Volgt er Of dus antwoord (1a). x X 2π x f g 1 2π F G x Y X ỹ 2. 4 personen lenen eenzelfde bedrag

Nadere informatie

Gaap, ja, nog een keer. In één variabele hebben we deze formule nu al een paar keer gezien:

Gaap, ja, nog een keer. In één variabele hebben we deze formule nu al een paar keer gezien: Van de opgaven met een letter en dus zonder nummer staat het antwoord achterin. De vragen met een nummer behoren tot het huiswerk. Spieken achterin helpt je niets in het beter snappen... 1 Stelling van

Nadere informatie

Hints en antwoorden bij de vragen van de cursus Lineaire Algebra en Meetkunde

Hints en antwoorden bij de vragen van de cursus Lineaire Algebra en Meetkunde Hints en antwoorden bij de vragen van de cursus Lineaire Algebra en Meetkunde Ik heb de vragen die in de nota s staan en de vragen van de samenvattingen samengebracht in deze tekst en voorzien van hints

Nadere informatie

Hoofdstuk 6 Matrices toepassen

Hoofdstuk 6 Matrices toepassen Hoofdstuk Matries toepassen Moderne wiskunde e editie vwo D deel Lesliematries ladijde a Van de dieren in de leeftijdsgroep van - jaar komen er, in de leeftijdsgroep - jaar Van de dieren in de leeftijdsgroep

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse

HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse 1. Netwerkanalyse situering analyseren van het netwerk = achterhalen van werking, gegeven de opbouw 2 methoden manuele methode = reductie tot Thévenin- of Norton-circuit zeer

Nadere informatie

Vectoranalyse voor TG

Vectoranalyse voor TG college 6 van een vectorveld collegejaar college build slides Vandaag : : : : 14-15 6 22 september 214 51 1 2 3 4 5 Gradiënt van een vectorveld 1 VA vandaag Section 16.2 Hoofdstu 4 Definitie Een vectorveld

Nadere informatie

Hoofdstuk 13 : Stelsels van vergelijkingen van de eerste graad met twee onbekenden.

Hoofdstuk 13 : Stelsels van vergelijkingen van de eerste graad met twee onbekenden. Hoofdstuk1: Stelsels van vergelijkingen met twee onbekenden - 9 - Hoofdstuk 1 : Stelsels van vergelijkingen van de eerste graad met twee onbekenden. Instap (boek pag ) Opgave: Zoek de afmetingen van alle

Nadere informatie

Thesisonderwerpen binnen de onderzoeksgroep klassieke analyse (Walter Van Assche)

Thesisonderwerpen binnen de onderzoeksgroep klassieke analyse (Walter Van Assche) Thesisonderwerpen binnen de onderzoeksgroep klassieke analyse (Walter Van Assche) De onderwerpen sluiten aan bij het onderzoek in de afdeling Analyse (onderzoeksgroep klassieke analyse) en zijn zo gekozen

Nadere informatie

Thesisonderwerpen binnen de onderzoeksgroep klassieke analyse (Walter Van Assche)

Thesisonderwerpen binnen de onderzoeksgroep klassieke analyse (Walter Van Assche) Thesisonderwerpen binnen de onderzoeksgroep klassieke analyse (Walter Van Assche) De onderwerpen sluiten aan bij het onderzoek in de afdeling Analyse (onderzoeksgroep klassieke analyse) en zijn zo gekozen

Nadere informatie

Eindtermen Lineaire Algebra voor E vor VKO (2DE01)

Eindtermen Lineaire Algebra voor E vor VKO (2DE01) Eindtermen Lineaire Algebra voor E vor VKO (2DE01) dr. G.R. Pellikaan 1 Voorkennis Middelbare school stof van wiskunde en natuurkunde. Eerste gedeelte (Blok A) van Lineaire Algebra voor E (2DE04). 2 Globale

Nadere informatie

Opgaven bij hoofdstuk 12

Opgaven bij hoofdstuk 12 32 Meerkeuze-opgaven Opgaven bij hoofdstuk 12 12.6 Van een lineaire tweepoort is poort 1 als ingang en poort 2 als uitgang op te vatten. Bij de Z-parametervoorstelling van deze tweepoort geldt dan: a:

Nadere informatie

Jordan normaalvorm. Hoofdstuk 7

Jordan normaalvorm. Hoofdstuk 7 Hoofdstuk 7 Jordan normaalvorm Zoals we zagen hangt de matrix die behoort bij een lineaire transformatie af van de keuze van een basis voor de ruimte In dit hoofdstuk buigen we ons over de vraag of er

Nadere informatie

Wiskundige Technieken

Wiskundige Technieken 1ste Bachelor Ingenieurswetenschappen Academiejaar 009-010 1ste semester 7 oktober 009 Wiskundige Technieken 1. Integreer de volgende differentiaalvergelijkingen: (a) y + 3x y = 3x (b) y + 3y + y = xe

Nadere informatie

7. Hamiltoniaanse systemen

7. Hamiltoniaanse systemen 7. Hamiltoniaanse systemen In de moleculaire dynamica, maar ook in andere gebieden zoals de hemelmechanica of klassieke mechanica, worden oplossingen gezocht van het Hamiltoniaanse systeem van differentiaalvergelijkingen

Nadere informatie

Auteur: Bart Goris Promotor: Dr. Sandra Van Aert

Auteur: Bart Goris Promotor: Dr. Sandra Van Aert Kwantitatieve dite- en positiebepaling van atoomolommen uit een complexe eletronen uittreegolf gebrui maend van statistische parameterschattingstheorie Auteur: Bart Goris Promotor: Dr. Sandra Van Aert

Nadere informatie

Stelsels van vergelijkingen

Stelsels van vergelijkingen Module 5 Stelsels van vergelijkingen 5.1 Definitie en voorbeelden Een verzameling van vergelijkingen in een aantal onbekenden waarvan men de gemeenschappelijke oplossing(en) zoekt, noemt men een stelsel

Nadere informatie

2.1 Twee gekoppelde oscillatoren zonder aandrijving

2.1 Twee gekoppelde oscillatoren zonder aandrijving Hoofdstuk Twee gekoppelde oscillatoren.1 Twee gekoppelde oscillatoren zonder aandrijving We beschouwen als voorbeeld van een systeem van puntmassa s die gekoppeld zijn aan elkaar en aan twee vaste wanden

Nadere informatie

Het oplossen van stelsels lineaire vergelijkingen Wiskunde 2, 2DM60 College 2b

Het oplossen van stelsels lineaire vergelijkingen Wiskunde 2, 2DM60 College 2b Het oplossen van stelsels lineaire vergelijkingen Wiskunde 2, 2DM60 College 2b Ruud Pellikaan g.r.pellikaan@tue.nl /k 2014-2015 Lineaire vergelijking 2/64 DEFINITIE: Een lineaire vergelijking in de variabelen

Nadere informatie

Basiskennistoets wiskunde

Basiskennistoets wiskunde Lkr.: R. De Wever Geen rekendoos toegelaten Basiskennistoets wiskunde Klas: 6 WEWI 1 september 015 0 Vraag 1: Een lokaal extremum (minimum of maximum) wordt bereikt door een functie wanneer de eerste afgeleide

Nadere informatie

routeplanner in diversiteitsland bel ACB kenniscentrum voor emancipatie en participatie b activeren om verbinding te maken emanciperen x inburgeren j

routeplanner in diversiteitsland bel ACB kenniscentrum voor emancipatie en participatie b activeren om verbinding te maken emanciperen x inburgeren j ACB enniscentrum voor emancipatie en participatie routeplanner in diversiteitsland emanciperen x inburgeren j participeren b activeren scholing h bel om verbinding te maen diversiteit gender integratie

Nadere informatie

De comfortabele auto

De comfortabele auto De comfortabele auto 1e Matlab practicum Inleiding Wiskundige Systeemtheorie (156056) (inleveren tot en met vrijdag 13 Maart 2009, via Teletop). Dit is de eerste van twee verplichte Matlab/Simulink-practica

Nadere informatie

Zin en onzin van de normale benadering van de binomiale verdeling

Zin en onzin van de normale benadering van de binomiale verdeling Zin en onzin van de normale benadering van de binomiale verdeling Jef Hendricx 1, 18 november 26 In lassiee handboeen van statistie worden ansen van de binomiale verdeling bereend met tabellen. Voor grotere

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Lineaire Algebra en Lineaire Analyse (Y550/Y530), op donderdag 5 november 00, 9:00 :00 uur. De uitwerkingen van de opgaven dienen

Nadere informatie

Oefening 4.3. Zoek een positief natuurlijk getal zodanig dat de helft een kwadraat is, een derde is een derdemacht en een vijfde is een vijfdemacht.

Oefening 4.3. Zoek een positief natuurlijk getal zodanig dat de helft een kwadraat is, een derde is een derdemacht en een vijfde is een vijfdemacht. 4 Modulair rekenen Oefening 4.1. Merk op dat 2 5 9 2 = 2592. Bestaat er een ander getal van de vorm 25ab dat gelijk is aan 2 5 a b? (Met 25ab bedoelen we een getal waarvan a het cijfer voor de tientallen

Nadere informatie

Zomercursus Wiskunde. Katholieke Universiteit Leuven Groep Wetenschap & Technologie. September 2008

Zomercursus Wiskunde. Katholieke Universiteit Leuven Groep Wetenschap & Technologie. September 2008 Katholieke Universiteit Leuven September 2008 Limieten en asymptoten van rationale functies (versie juli 2008) Rationale functies. Inleiding Functies als f : 5 5, f 2 : 2 3 + 2 f 3 : 32 + 7 4 en f 4 :

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Lineaire Algebra voor ST (2DS06) op 16-4-2012, 14.30-17.00 uur.

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Lineaire Algebra voor ST (2DS06) op 16-4-2012, 14.30-17.00 uur. TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Lineaire Algebra voor ST (DS6) op 6--,.-7. uur. Aan dit tentamen gaat een MATLAB-toets van een half uur vooraf. Pas als de laptops

Nadere informatie

recursie Hoofdstuk 5 Studeeraanwijzingen De studielast van deze leereenheid bedraagt circa 6 uur. Terminologie

recursie Hoofdstuk 5 Studeeraanwijzingen De studielast van deze leereenheid bedraagt circa 6 uur. Terminologie Hoofdstuk 5 Recursion I N T R O D U C T I E Veel methoden die we op een datastructuur aan kunnen roepen, zullen op een recursieve wijze geïmplementeerd worden. Recursie is een techniek waarbij een vraagstuk

Nadere informatie

Scalair en vectorieel product

Scalair en vectorieel product (HOOFDSTUK, ut Theory and problems of Vector Analyss, door Murray, R. Spegel, Schaum s Seres, McGraw-Hll, New Yor). Scalar en vectoreel product SCALAIR PRODUCT. Het scalar product (of nwendg product) van

Nadere informatie

Tips & Tricks: Tip van de maand december 2011. NX CAE NX Nastran: Memory optimalisatie buffsize f06 output

Tips & Tricks: Tip van de maand december 2011. NX CAE NX Nastran: Memory optimalisatie buffsize f06 output Tips & Tricks: Tip van de maand december 2011 NX CAE NX Nastran: Memory optimalisatie buffsize f06 output Door: Christophe Vandevelde In de techtip van augustus hebben we het gehad over de hardware optimalisatie

Nadere informatie

x cos α y sin α . (1) x sin α + y cos α We kunnen dit iets anders opschrijven, namelijk als x x y sin α

x cos α y sin α . (1) x sin α + y cos α We kunnen dit iets anders opschrijven, namelijk als x x y sin α Lineaire afbeeldingen Rotatie in dimensie 2 Beschouw het platte vlak dat we identificeren met R 2 Kies een punt P in dit vlak met coördinaten (, y) Stel dat we het vlak roteren met de oorsprong (0, 0)

Nadere informatie

2. Een eerste kennismaking met Maxima

2. Een eerste kennismaking met Maxima . Een eerste kennismaking met Maxima Als u nog niet eerder kennis heeft gemaakt met CAS (Computer Algebra System) software, dan lijkt Maxima misschien erg gecompliceerd en moeilijk, zelfs voor het oplossen

Nadere informatie

Zomercursus Wiskunde. Katholieke Universiteit Leuven Groep Wetenschap & Technologie. September 2008

Zomercursus Wiskunde. Katholieke Universiteit Leuven Groep Wetenschap & Technologie. September 2008 Katholieke Universiteit Leuven September 008 Algebraïsch rekenen (versie 7 juni 008) Inleiding In deze module worden een aantal basisrekentechnieken herhaald. De nadruk ligt vooral op het symbolisch rekenen.

Nadere informatie

8. Differentiaal- en integraalrekening

8. Differentiaal- en integraalrekening Computeralgebra met Maxima 8. Differentiaal- en integraalrekening 8.1. Sommeren Voor de berekening van sommen kent Maxima de opdracht: sum (expr, index, laag, hoog) Hierbij is expr een Maxima-expressie,

Nadere informatie

Technische Universiteit Delft Uitwerking Tentamen Analyse 3, WI 2601 Maandag 11 januari 2010, 9.00-12.00

Technische Universiteit Delft Uitwerking Tentamen Analyse 3, WI 2601 Maandag 11 januari 2010, 9.00-12.00 Technische Universiteit Delft Uitwerking Tentamen Analyse 3, WI 6 Maandag januari, 9- Faculteit EWI Dit tentamen bestaat uit 6 opgaven Alle antwoorden dienen beargumenteerd te worden Normering: punten

Nadere informatie

Propositionele logica en predikatenlogica. 1. Noteer volgende Nederlandse uitspraken formeel m.b.v. propositionele logica :

Propositionele logica en predikatenlogica. 1. Noteer volgende Nederlandse uitspraken formeel m.b.v. propositionele logica : HOOFDSTUK 4. LOGICA Opgaven Propositionele logica en predikatenlogica 1. Noteer volgende Nederlandse uitspraken formeel m.b.v. propositionele logica : a) Als de maan ichtbaar is en het niet sneeuwt, al

Nadere informatie

Digitale systemen. Hoofdstuk 6. 6.1 De digitale regelaar

Digitale systemen. Hoofdstuk 6. 6.1 De digitale regelaar Hoofdstuk 6 Digitale systemen Doelstellingen 1. Weten dat digitale systemen andere stabiliteitsvoorwaarden hebben In deze tijd van digitalisatie is het gebruik van computers in regelkringen alom.denk maar

Nadere informatie

25 JAAR VLAAMSE WISKUNDE OLYMPIADE. De slechtst beantwoorde vragen in de eerste ronde per jaar

25 JAAR VLAAMSE WISKUNDE OLYMPIADE. De slechtst beantwoorde vragen in de eerste ronde per jaar 25 JAAR VLAAMSE WISKUNDE OLYMPIADE De slechtst beantwoorde vragen in de eerste ronde per jaar Samenstelling en lay-out: Daniël Tant Luc Gheysens Vlaamse Wiskunde Olympiade v.z.w. VWO 1 1986 Vraag 17 Een

Nadere informatie

Vergelijkingen met breuken

Vergelijkingen met breuken Vergelijkingen met breuken WISNET-HBO update juli 2013 De bedoeling van deze les is het doorwerken van begin tot einde met behulp van pen en papier. 1 Oplossen van gebroken vergelijkingen Kijk ook nog

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Wiskunde: veeltermfuncties en berekening parameters. 23 juli 2015. dr.

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Wiskunde: veeltermfuncties en berekening parameters. 23 juli 2015. dr. Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Wiskunde: veeltermfuncties en berekening parameters 23 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

Een korte beschrijving van de inhoud

Een korte beschrijving van de inhoud Een korte beschrijving van de inhoud Lineaire algebra maakt een betrekkelijk eenvoudige behandeling van de meetkunde in een vlak of de ruimte mogelijk. Omgekeerd illustreren meetkundige toepassingen op

Nadere informatie

Lineaire dv van orde 2 met constante coefficienten

Lineaire dv van orde 2 met constante coefficienten Lineaire dv van orde 2 met constante coefficienten Homogene vergelijkingen We bekijken eerst homogene vergelijkingen van orde twee met constante coefficienten, d.w.z. dv s van de vorm a 0 y + a 1 y + a

Nadere informatie

Analyse I. 1ste Bachelor Ingenieurswetenschappen Academiejaar 2005-2006 1ste semester 31 januari 2006

Analyse I. 1ste Bachelor Ingenieurswetenschappen Academiejaar 2005-2006 1ste semester 31 januari 2006 1ste semester 31 januari 2006 Analyse I 1. Onderstel dat f : [a, b] R continu is, en dat f(a)f(b) < 0. Toon aan dat f minstens 1 nulpunt heeft gelegen in het interval (a, b). 2. Gegeven is een functie

Nadere informatie

Breuksplitsen WISNET-HBO NHL. update juli 20014

Breuksplitsen WISNET-HBO NHL. update juli 20014 Breuksplitsen WISNET-HBO NHL update juli 20014 1 Inleiding Bij sommige opleidingen is het belangrijk dat er enige vaardigheid ontwikkeld wordt om grote breuken te manipuleren en om te zetten in een aantal

Nadere informatie

4. Determinanten en eigenwaarden

4. Determinanten en eigenwaarden 4. Determinanten en eigenwaarden In dit hoofdstuk bestuderen we vierkante matrices. We kunnen zo n n n matrix opvatten als een lineaire transformatie van R n. We onderscheiden deze matrices in twee typen:

Nadere informatie

Stochastische Modellen in Operations Management (153088)

Stochastische Modellen in Operations Management (153088) Stochastische Modellen in Oerations Management (15388) S1 S2 Ack X ms X ms S 24 ms R1 R2 R3 L1 L2 1 ms 1 ms D Internet D1 D2 Richard Boucherie Stochastische Oerations Research TW, Ravelijn H 219 htt://wwwhome.math.utwente.nl/~boucherierj/onderwijs/15388/15388.html

Nadere informatie

Zomercursus Wiskunde. Module 4 Limieten en asymptoten van rationale functies (versie 22 augustus 2011)

Zomercursus Wiskunde. Module 4 Limieten en asymptoten van rationale functies (versie 22 augustus 2011) Katholieke Universiteit Leuven September 20 Module 4 Limieten en asymptoten van rationale functies (versie 22 augustus 20) Inhoudsopgave Rationale functies. Inleiding....................................2

Nadere informatie

Voorwoord Hans Bruning

Voorwoord Hans Bruning oorwoor Bijzoner elom; een boe at je e weg wijst naar e meest gastvrije en bijzonere aressen in Neerlan. aarom bijzoner? Omat in alle genoeme eme winels, onernemingen en horecagelegenheen mensen met een

Nadere informatie

Systeemtheorie. De Brabanter Jos

Systeemtheorie. De Brabanter Jos Systeemtheorie De Brabanter Jos Deel I Inleiding 1 Hoofdstuk 1 Signalen en Systemen 1.1 Signalen en classificatie van signalen Een signaal wordt mathematisch voorgesteld als een functie van een onafhankelijke

Nadere informatie

Differentiaalvergelijkingen

Differentiaalvergelijkingen Analyse Differentiaalvergelijkingen Jens Bossaert 2013 Gottfried Leibniz Isaac Newton Inhoudsopgave 1 Terminologie 4 2 Algemene technieken 5 2.1 Factorisatie..............................................

Nadere informatie

UNIVERSITEIT TWENTE Faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica

UNIVERSITEIT TWENTE Faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica UNIVERSITEIT TWENTE Faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica Uitwerking tentamen Functies van één veranderlijke (5260) op dinsdag 6 januari 2009, 9.00 2.00 uur. De uitwerkingen van de opgaven

Nadere informatie

Kwantitatieve Economie / Faculteit Economie en Bedrijfskunde / Universiteit van Amsterdam. Schrijf je naam en studentnummer op alles dat je inlevert.

Kwantitatieve Economie / Faculteit Economie en Bedrijfskunde / Universiteit van Amsterdam. Schrijf je naam en studentnummer op alles dat je inlevert. Kwantitatieve Economie / Faculteit Economie en Bedrijfskunde / Universiteit van Amsterdam Tentamen Lineaire Algebra A (met uitwerking) Maandag juni 00, van 9:00 tot :00 (4 opgaven) Schrijf je naam en studentnummer

Nadere informatie

Wandelen voor Water Kenia, Oeganda en Tanzania 2016-2018

Wandelen voor Water Kenia, Oeganda en Tanzania 2016-2018 Kenia, Oeganda en Tanzania 2016-2018 is de landelije sponsorloop waarbij basisschoolleerlingen van groep 7 en 8 ervaren hoe de toegang tot schoon drinwater verschilt in Nederland en Afria. Tijdens lopen

Nadere informatie

Het opstellen van een lineaire formule.

Het opstellen van een lineaire formule. Het opstellen van een lineaire formule. Gegeven is onderstaande lineaire grafiek (lijn b). Van deze grafiek willen wij de lineaire formule weten. Met deze formule kunnen we gaan rekenen. Je kan geen lineaire

Nadere informatie

Elke uitspraak is waar of onwaar

Elke uitspraak is waar of onwaar Boole Algebra E.S.Wojiulewitsh, 1974 Deze tekst kan vrij gebruikt worden voor elke eduatieve ativiteit. Vriendelijk verzoek de oorsprong ervan wel te respeteren. Boole-algebra 1. Een en ander over logia

Nadere informatie

WISKUNDE VOOR HET HOGER TECHNISCH ONDERWIJS. deel 1 LOTHAR PAPULA. 2e druk > ACADEMIC SERVICE

WISKUNDE VOOR HET HOGER TECHNISCH ONDERWIJS. deel 1 LOTHAR PAPULA. 2e druk > ACADEMIC SERVICE WISKUNDE VOOR HET HOGER TECHNISCH ONDERWIJS deel 1 LOTHAR PAPULA 2e druk > ACADEMIC SERVICE inhoud 1 Algemene grondbegrippen 1 1.1 Enkele basisbegrippen in de verzamelingenleer 1 1.1.1 Definitieenbeschrijvingvaneenverzameling

Nadere informatie

Netwerken. De ideale spanningsbron. De ideale stroombron. De weerstand. De bouwstenen van elektrische netwerken.

Netwerken. De ideale spanningsbron. De ideale stroombron. De weerstand. De bouwstenen van elektrische netwerken. Netwerken De bouwstenen van elektrische netwerken. Topologie van netwerken. Wetten van Kirchoff. Netwerken met één bron. Superpositiestelling. Stellingen van Thevenin en Norton. Stelsel van takstromen.

Nadere informatie

Johto. Flexible light

Johto. Flexible light Johto Flexible light Johto is a high quality lighting system based on LED for technically sophisticated interior and exterior light. It provides homogeneous and dot free illumination in very low installation

Nadere informatie

b + b c + c d + d a + a

b + b c + c d + d a + a Voorwoord De wiskundige vorming die in de wiskundig sterke richtingen van het Vlaamse secundair onderwijs wordt aangeboden, vormt een zeer degelijke basis voor hogere studies in wetenschappelijke, technologische

Nadere informatie

Bij vragen over deze brochure kunt u contact opnemen met de GaN: info@gegevensautoriteitnatuur.nl of 030 2398860.

Bij vragen over deze brochure kunt u contact opnemen met de GaN: info@gegevensautoriteitnatuur.nl of 030 2398860. De Nationale Databan Flora en Fauna Natuurbewust plannen, besluiten en adviseren De Nationale Databan Flora en Fauna bundelt natuurgegevens in Nederland en maat ze toeganelij. Snel, betrouwbaar, eenvoudig

Nadere informatie

De ombouw van de BPM, lastenneutraliteit en 'autonome vergroening'

De ombouw van de BPM, lastenneutraliteit en 'autonome vergroening' CPB Notitie Datum : 8 otober 2009 Aan : De Staatssecretaris van Financiën De ombouw van de BPM, lastenneutraliteit en 'autonome vergroening' Samenvatting De grondslag van de aanschafbelasting op personenauto

Nadere informatie

Een combinatorische oplossing voor vraag 10 van de LIMO 2010

Een combinatorische oplossing voor vraag 10 van de LIMO 2010 Een combinatorische oplossing voor vraag 10 van de LIMO 2010 Stijn Vermeeren (University of Leeds) 16 juni 2010 Samenvatting Probleem 10 van de Landelijke Interuniversitaire Mathematische Olympiade 2010vraagt

Nadere informatie

5 Lineaire differentiaalvergelijkingen

5 Lineaire differentiaalvergelijkingen 5 Lineaire differentiaalvergelijkingen In veel toepassingen in de techniek en de exacte wetenschappen wordt gewerkt met differentiaalvergelijkingen om continue processen te modelleren. Het gaat dan meestal

Nadere informatie

Je moet nu voor jezelf een overzicht zien te krijgen over het onderwerp Complexe getallen. Een eigen samenvatting maken is nuttig.

Je moet nu voor jezelf een overzicht zien te krijgen over het onderwerp Complexe getallen. Een eigen samenvatting maken is nuttig. 6 Totaalbeeld Samenvatten Je moet nu voor jezelf een overzicht zien te krijgen over het onderwerp Complexe getallen. Een eigen samenvatting maken is nuttig. Begrippenlijst: 21: complex getal reëel deel

Nadere informatie

Zomercursus Wiskunde. Rechten en vlakken (versie 14 augustus 2008)

Zomercursus Wiskunde. Rechten en vlakken (versie 14 augustus 2008) Katholieke Universiteit Leuven September 2008 Rechten en vlakken (versie 14 augustus 2008) 2 Rechten en vlakken Inleiding In deze module behandelen we de theorie van rechten en vlakken in de driedimensionale

Nadere informatie

Voorkennis wiskunde voor Bio-ingenieurswetenschappen

Voorkennis wiskunde voor Bio-ingenieurswetenschappen Onderstaand overzicht volgt de structuur van het boek Wiskundige basisvaardigheden met bijhorende website. Per hoofdstuk wordt de strikt noodzakelijke voorkennis opgelijst: dit is leerstof die gekend wordt

Nadere informatie

Hoofdstuk 7: METING VAN DE FREQUENTIE- NAUWKEURIGHEID

Hoofdstuk 7: METING VAN DE FREQUENTIE- NAUWKEURIGHEID Hoofdstuk 7: METING VAN DE FREQUENTIE- NAUWKEURIGHEID 7.1. Inleiding In dit hoofdstuk zullen we enkele methoden bespreken voor het bepalen van de nauwkeurigheid van de door ons te distribueren frequentiestandaard.

Nadere informatie

1 Uw secretaresse vraagt u wie u voor deze sessie wilt uitnodigen. Aan welke mensen denkt u?

1 Uw secretaresse vraagt u wie u voor deze sessie wilt uitnodigen. Aan welke mensen denkt u? CREATIVITEIT drs. R.B.E. vn Wijngrden 1 SITUATIE Elke dg zijn er momenten die om retiviteit vrgen. Een proleem oplossen, een nieuw idee ontwikkelen, ties edenken, vereterpunten zoeken zken wrvoor het nuttig

Nadere informatie

M1 Wiskundig taalgebruik en notaties

M1 Wiskundig taalgebruik en notaties M1 Wiskundig taalgebruik en notaties Verzamelingenleer Verzameling = aantal objecten samengebracht tot een geheel - Lege verzameling = verzameling die geen elementen bevat A = - Singleton verzameling =

Nadere informatie

Beveiliging van museum Kempenland

Beveiliging van museum Kempenland Beveiliging van museum Kempenland Irene Man 0721206 Richard Kuijstermans 0720436 31 maart 2011 Inhoudsopgave 1 Probleembeschrijving 3 1.1 Vereenvoudiging van het probleem............... 4 1.1.1 Geheeltallige

Nadere informatie

Voorbeeld theorie examen

Voorbeeld theorie examen Vooreeld theorie examen Het schriftelijk examen over de theorie en de oefeningen heeft plaats op 27 juni van 8u3 t/m 13u. 1 uur en 3 minuten zijn voorzien voor het theorie examen. De vragen zijn gericht

Nadere informatie

Elektronische basisschakelingen: Oplossingen 2

Elektronische basisschakelingen: Oplossingen 2 Elektronische basisschakelingen: Oplossingen Nico De Clercq (nico.declercq@esat.kuleuven.ac.be) ESAT 9.0 November 5, 03 Differentieelversterker. Differentieelversterker met weerstanden als last i i v uit,l

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Numerieke Methoden voor Werktuigbouwkunde (2N460) op donderdag 23 juni 2011, 1400-1700 uur Deel 1: Van 1400 uur tot uiterlijk

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Numerieke Methoden voor Werktuigbouwkunde (2N46) op maandag 23 Deel 1: Van 14 uur tot uiterlijk 153 uur Het gebruik van het

Nadere informatie

MC 885 HL CMP Hoog/Laag Brander Thermostaat

MC 885 HL CMP Hoog/Laag Brander Thermostaat MC 885 HL CMP Hoog/Laag Brander Thermostaat VDH doc: 9675 Versie: v. Datum: 7729 Software: 9668 MC885HLCMP File: Do9675.wpd Regelbereik: 5/+7 C per, C * Werking De MC 885 HL CMP is een brander thermostaat

Nadere informatie

Week 5 Convectie nader bekeken

Week 5 Convectie nader bekeken Wee 5 Convectie nader beeen ogeschool Wertuigbouwunde/E52/'03-'04/ wee5 1 Convectie nader beeen Onderscheid in beschrijvingswijze voor enerzijds geleiding/straling en anderzijds convectie Bij convectie

Nadere informatie

OVER IRRATIONALE GETALLEN EN MACHTEN VAN π

OVER IRRATIONALE GETALLEN EN MACHTEN VAN π OVER IRRATIONALE GETALLEN EN MACHTEN VAN π KOEN DE NAEGHEL Samenvatting. In deze nota buigen we ons over de vraag of een macht van π een irrationaal getal is. De aangereikte opbouw en bewijsmethoden zijn

Nadere informatie

Wiskundige Technieken 1 Uitwerkingen Hertentamen 23 december 2014

Wiskundige Technieken 1 Uitwerkingen Hertentamen 23 december 2014 Wiskundige Technieken Uitwerkingen Hertentamen 3 december 04 Normering voor 4 pt vragen andere vragen naar rato: 4pt 3pt pt pt 0pt goed begrepen én goed uitgevoerd, eventueel met enkele onbelangrijke rekenfoutjes

Nadere informatie

Berekenen van regelaars

Berekenen van regelaars Hoofdstuk 4 Berekenen van regelaars Doelstellingen 1. Regelaars kunnen berekenen voor stap- en sinusresponsies 2. Basiseigenschappen van een aantal regelaars kennen 4.1 Eigenschappen van een regelkring

Nadere informatie

IJkingstoets Wiskunde-Informatica-Fysica 1 juli 2015 Oplossingen

IJkingstoets Wiskunde-Informatica-Fysica 1 juli 2015 Oplossingen IJkingstoets Wiskunde-Informatica-Fysica 1 juli 15 Oplossingen IJkingstoets wiskunde-informatica-fysica 1 juli 15 - p. 1/1 Oefening 1 Welke studierichting wil je graag volgen? (vraag zonder score, wel

Nadere informatie

Meetkundige Ongelijkheden Groep 2

Meetkundige Ongelijkheden Groep 2 Meetkundige Ongelijkheden Groep Trainingsweek Juni 009 1 Introductie We werken hier met ongeoriënteerde lengtes en voor het gemak laten we de absoluutstrepen weg. De lengte van een lijnstuk XY wordt dus

Nadere informatie

Pretpark als laboratorium. Opdrachtenboekje secundair onderwijs

Pretpark als laboratorium. Opdrachtenboekje secundair onderwijs Pretpark als laboratorium Opdrachtenboekje secundair onderwijs Fysica in het pretpark: Opdrachten in Bobbejaanland - secundair onderwijs De oplossingen van de opdrachten zijn op uw vraag verkrijgbaar

Nadere informatie

Bilineaire Vormen. Hoofdstuk 9

Bilineaire Vormen. Hoofdstuk 9 Hoofdstuk 9 Bilineaire Vormen In dit hoofdstuk beschouwen we bilineaire vormen op een vectorruimte V nader. Dat doen we onder andere om in het volgende hoofdstuk de begrippen afstand en lengte in een vectorruimte

Nadere informatie

Voorkennis wiskunde voor Biologie, Chemie, Geografie

Voorkennis wiskunde voor Biologie, Chemie, Geografie Onderstaand overzicht volgt de structuur van het boek Wiskundige basisvaardigheden met bijhorende website. Per hoofdstuk wordt de strikt noodzakelijke voorkennis opgelijst: dit is leerstof die gekend wordt

Nadere informatie

Classification - Prediction

Classification - Prediction Classification - Prediction Tot hiertoe: vooral classification Naive Bayes k-nearest Neighbours... Op basis van predictor variabelen X 1, X 2,..., X p klasse Y (= discreet) proberen te bepalen. Training

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Getallen tellen. 1.1 Gehele getallen. 1.2 Recursieve definities. 1.3 Het induktieprincipe

Hoofdstuk 1. Getallen tellen. 1.1 Gehele getallen. 1.2 Recursieve definities. 1.3 Het induktieprincipe Hoofdstuk 1 Getallen tellen 1.1 Gehele getallen 1.1.1 Inleiding 1.1.2 De optelling en de vermeningvuldiging 1.1.3 De ordening van de gehele getallen 1.1.4 Het axioma van de goede ordening 1.2 Recursieve

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden. Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.. Doel. Het is de bedoeling een grote schakeling met weerstanden te vervangen door één equivalente weerstand. Een equivalente schakeling betekent dat een buitenstaander

Nadere informatie