Precisie geneeskunde in de longoncologie. Michel van den Heuvel, longarts

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Precisie geneeskunde in de longoncologie. Michel van den Heuvel, longarts"

Transcriptie

1 Precisie geneeskunde in de longoncologie Michel van den Heuvel, longarts

2 Leerdoelen Therapie op maat bij longkanker De huidige standaardzorg bij longkanker Wat komt er aan Immuuntherapie

3 Kerngegevens longkanker Sterfte cijfers 2011 NL (per inwoners)

4 Kerngegevens longkanker Incidentie

5 Precisie geneeskunde Complexiteit of NSCLC Genomisch landschap in patient met adenocarcinoom > 75,000 mutaties per patient >500 mutatie leiden tot afwijkingen eiwit Welke zijn relevant? Welke zijn bruikbaar voor gerichte behandeling? Lee, Nature 2010

6 Sequenom data NKI-AVL 2012 (n=212) EGFR 7,54% T790M 1,87% KRAS 26,89% 54,28% KIT 0,47% ERBB2 0,47% NRAS 3,77% BRAF 2,83% PIK3CA 1,87%

7 Pre EGFR-TKI era EGFR-TKI treatment of lung 6 Chemo cancer 12 mo. 24 mo. EGFR-TKI era EGFR Mutation 1 st line Gefitinib Gefitnib 10 Chemo nd line Gefitinib Chemo Gefitnib WT 2 nd line Gefitinib Chemo G 1 st line Gefitinib G Chemo 2

8 Resistentie mechanismen voor EGFR

9 En wat te doen bij resistentie voor erlotinib/gefitinib Verwijzen naar centra waar trials plaatsvinden Zeer veelbelovende resultaten: Nieuwe medicijnen (AZD9291, CO1686): (verwachte overlevingswinst 8-10 maanden) Combinatie EGFR met VEGF inhibitie Gerichte therapie specifiek voor mutatie: Exon 19Del Exon 20 mutatie (T790M)

10 Het ALK verhaal 8/2007: Het EML4-ALK fusie-eiwit wordt beschreven in NSCLC 9/2007: FISH techniek ontwikkeld 12/2007: Eerste pt geidentificeerd en in fase 1 setting behandeld 2008/9: Wereldwijde screening 1500 ptn, 89 ptn 10/2010: Publicatie fase 1 resultaten 11/2011: Registratie (FDA) obv 133ptn!

11 ALK-translocation Crizotinib, Phase I, 250mg BID PFS 9.7m RR 61% Kwak NEJM 2010; Camidge Lancet Oncology 2012

12 Resistentie mechanismen ALK Camidge, 2012, Nature Rev Clin Oncol

13 Ontwikkelingen ALK-NSCLC behandeling 2de lijns ALK-inhibitors: Ceritinib en Alectinib Verwachting: Gemiddeld nog 6-12 maanden extra voordeel voor ptn boven crizotinib. Stuur ptn naar de centra waar trials plaatsvinden!!

14 TKI s bij behandeling longkanker 12 mo. 24 mo. EGFR 1 st line Gefitinib Gefitnib 10 Chemo nd line Gefitinib Chemo Gefitnib ALK 2 nd line Crizotinib Chemo Crizotinib 2nd line ALK TKI 1 st line Crizotinib Crizotinib Chemo 2nd line ALK TKI

15 Stand van zaken therapy in NSCLC 2014 Histologie-gerichte chemotherapie EGFR mutaties: 1ste lijns TKI s: Erlotinib/Gefitinib/Afatinib 2de lijns TKI: trialbehandeling EML4-ALK: 1ste lijns TKI: Crizotinib 2de lijns TKI: Trials of Ceritinib compassionate use

16

17 Gerichte therapie Wat komt er aan Incidentie Medicijn Kans op respons (CR, PR, SD) Progressievrije overleving ROS1 1% Crizotinib >80% >7maand MET 1-3% Crizotinib 60-70% 1jr? BRAF 2% Dabrafenib 60% 6-12 maanden? RET 1% Diverse medicijnen 60-70%? HER2 1-2% Afatinib??

18 Bergethon, JCO 2012, Ou, ESMO 2013 ROS1-translocation Crizotinib

19 RET fusion Carbozantinib - Present in 1-2 % - Carbozantinib RETi /multi-targeted TKI - 2/3 treated pts had a PR - 1/3 had SD Drilon, Cancer Discovery 2013

20 ASCO 2013 BRAF V600E+ Dabrafenib

21 Immuuntherapie

22 Tumor immunity Opportunities for intervention Tumor antigen T-cell activation e.g. Immune checkpoint inhibitors Vaccines e.g. Stimuvax, Lucanix T-cell enumuration e.g. TIL therapy, IL-2

23 Brahmer, 2012 NEJM Efficacy of apd-l1 therapy BMS

24 Patient with NSCLC apd1 therapy (nivolumab ) RESIST v 1.1: PD Modified RESIST: PR Topalian, 2012 NEJM

25 MK-3475, 2 nd line treatment NSCLC, 61 yr, smoker Cyfra21.1

26 PD-L1 expression Response to immune checkpoint inhibitors IHC+: Response rate = 36% Topalian, 2012 NEJM

27 Immune checkpoints Programmed death PD-1 Pembrolizumab: ORR 20-30%, response duration? Nivolumab: 20-30%, response duration? PD-L1 BMS (BMS): ORR? MPDL3280A (Roche / Genentech): ORR 24%, response duration > 1yr MEDI4736 (AZD): ORR? Sharma, 2012 ASCO; Soria, 2013 ESMO

28 Samenvatting stand van zaken Gerichte therapie NSCLC 2014 EGFR KRAS ALK ROS RET BRAF PD(L)1 HER2 MET 1ste lijn TKI CT TKI CT CT CT Trial CT CT >1ste lijn TKI Trial TKI Trial Trial Trial Trial Trial CT 80% van den patiënten is heden afhankelijk van chemotherapie (CT)

29 Verwachting voor de nabije toekomst Significante verbeteringen longkanker behandelingen vinden heden plaats Immuuntherapie is the new kid on the block NSCLC wordt voor een chronische ziekte voor velen

30

Leven met kanker Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling bij longkanker. Judith Herder 2017

Leven met kanker Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling bij longkanker. Judith Herder 2017 Leven met kanker Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling bij longkanker Judith Herder 2017 Deze presentatie Enkele feiten over kanker Wat is longkanker nou eigenlijk? Behandeling bij uitgezaaid longkanker

Nadere informatie

Wat weten we: Geregistreerd voor longkanker EGFR-mutatie -erlotinib/gefitinib

Wat weten we: Geregistreerd voor longkanker EGFR-mutatie -erlotinib/gefitinib Precisie Geneeskunde: indicatie voor nieuwe middelen Anne-Marie Dingemans 4 Driver mutations determine survival in smokers and never smokers with stage IIIB/IV lung adenocarcinomas 7 Paik, Cancer, 212

Nadere informatie

Immuuntherapie bij longkanker

Immuuntherapie bij longkanker Immuuntherapie bij longkanker Robin Cornelissen Longarts Erasmus MC Rotterdam Week van de Pathologie 29 maart 2017 Ede Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk

Nadere informatie

IMMUNOTHERAPIE BIJ LONGTUMOREN

IMMUNOTHERAPIE BIJ LONGTUMOREN IMMUNOTHERAPIE BIJ LONGTUMOREN HET GLAS IS NIET LANGER LEEG Paul Germonpré Pneumoloog Oncoloog geintegreerd Kankercentrum Gent Klinische Studiedienst Oncologie Disclaimer In the past I received unrestricted

Nadere informatie

Immuuntherapie: resultaten tot nu toe bij patiënten met een longcarcinoom Willemijn Theelen

Immuuntherapie: resultaten tot nu toe bij patiënten met een longcarcinoom Willemijn Theelen Immuuntherapie: resultaten tot nu toe bij patiënten met een longcarcinoom 15-06-2017 Willemijn Theelen w.theelen@nki.nl Risicofactoren Longcarcinoom Roken in 90% de oorzaak Passief roken : 1,2-1,3 x verhoogd

Nadere informatie

Nieuwe patiëntenselectie met longcarcinoom als role model voor de medisch oncoloog Anne-Marie Dingemans POST ASCO NVMO 18 juni 2015

Nieuwe patiëntenselectie met longcarcinoom als role model voor de medisch oncoloog Anne-Marie Dingemans POST ASCO NVMO 18 juni 2015 Nieuwe patiëntenselectie met longcarcinoom als role model voor de medisch oncoloog Anne-Marie Dingemans POST ASCO NVMO 18 juni 2015 Disclosure belangen Dingemans (potentiële) belangenverstrengeling Voor

Nadere informatie

Post-ASCO 2017 Molecular oncopathology

Post-ASCO 2017 Molecular oncopathology Post-ASCO 2017 Molecular oncopathology Ernst-Jan M. Speel Head Molecular Diagnostics, Department of Pathology, + ernstjan.speel@mumc.nl Disclosure (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk

Nadere informatie

Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie

Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie Marion Zimmerman Verpleegkundig specialist longkanker Onderwerpen Tki s, Immunotherpie, voor wie? Bijwerkingen

Nadere informatie

Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met een gemetastaseerd melanoom. Ellen Kapiteijn 10 oktober 2017

Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met een gemetastaseerd melanoom. Ellen Kapiteijn 10 oktober 2017 Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met een gemetastaseerd melanoom Ellen Kapiteijn 10 oktober 2017 Disclosures Advisory boards Roche, BMS, MSD, Novartis Melanoom, cijfers Nederland

Nadere informatie

Post-ASCO. Behandeling van melanoom en niercelcarcinoom John Haanen

Post-ASCO. Behandeling van melanoom en niercelcarcinoom John Haanen Post-ASCO Behandeling van melanoom en niercelcarcinoom John Haanen Disclosure belangen John Haanen (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Onderzoeksgeld

Nadere informatie

BRAF mutatie en de behandeling van het melanoom. John Haanen

BRAF mutatie en de behandeling van het melanoom. John Haanen BRAF mutatie en de behandeling van het melanoom John Haanen Melanoom 2015 vijfde meest voorkomende vorm van kanker Incidentie >4200 patiënten 15-20% ontwikkelt stadium IV Sterfte: 700-800 patiënten Melanoom:

Nadere informatie

Het leveren van de juiste behandelingen, op het juiste moment, iedere keer, bij de juiste persoon

Het leveren van de juiste behandelingen, op het juiste moment, iedere keer, bij de juiste persoon Het leveren van de juiste behandelingen, op het juiste moment, iedere keer, bij de juiste persoon Barack Obama NIEUWE PRECISIE ONCOLOGISCHE TEST OM DE MEEST EFFECTIEVE BEHANDELING TEGEN KANKER TE IDENTIFICEREN

Nadere informatie

Toepassing van circulerend, cel-vrij DNA in plasma als liquid biopsy voor solide tumoren

Toepassing van circulerend, cel-vrij DNA in plasma als liquid biopsy voor solide tumoren Toepassing van circulerend, cel-vrij DNA in plasma als liquid biopsy voor solide tumoren PAUL-EMILE CLAUS ASO KLINISCHE BIOLOGIE, AZ DELTA PROF. DR. GEERT MARTENS DR. DIETER DE SMET Questions 1. De rol

Nadere informatie

Significante Fase III Studies in de Oncologie Wat betekent dit voor de practicus?

Significante Fase III Studies in de Oncologie Wat betekent dit voor de practicus? Significante Fase III Studies in de Oncologie Wat betekent dit voor de practicus? Dr. L. Dirix Medische Oncologie Behandeling van vaste tumoren Adjuverende therapie Uitgezaaide ziekte Gerandomizeerd onderzoek

Nadere informatie

Melanoom Systeemtherapie up-to-date

Melanoom Systeemtherapie up-to-date Melanoom Systeemtherapie up-to-date Jan Willem de Groot Licht aan het einde van de tunnel? Systeemtherapie voor melanoom Chemotherapie Targeted therapy (doelgerichte therapie) Immunotherapie pembrolizumab/

Nadere informatie

Immunotherapie van kanker: Wat moet u als huisarts hiervan weten? John Haanen

Immunotherapie van kanker: Wat moet u als huisarts hiervan weten? John Haanen Immunotherapie van kanker: Wat moet u als huisarts hiervan weten? John Haanen De kracht van eigen afweer Immuuncel vernietigt bacteriën Ons immuunsysteem is afgericht om ons te verdedigen tegen indringers

Nadere informatie

Nadia Haj Mohammad Internist-oncoloog The Netherlands

Nadia Haj Mohammad Internist-oncoloog The Netherlands Maagcarcinoom Nadia Haj Mohammad Internist-oncoloog The Netherlands Inhoud Therapie Systemisch Gericht op klachten Nieuwe ontwikkelingen/toekomst Epidemiologie Verschil Europa en Noord-Amerika vs Azië,

Nadere informatie

Ontwikkelingen longkanker en maligne mesothelioom

Ontwikkelingen longkanker en maligne mesothelioom Ontwikkelingen longkanker en maligne mesothelioom Wat is de stand van zaken Frank Jacobs sept 2017 Disclosures Frank Jacobs (potentiële) belangenverstrengeling geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante

Nadere informatie

Niet-kleincellig Longkanker 2015. Sjaak Burgers s.burgers@nki.nl

Niet-kleincellig Longkanker 2015. Sjaak Burgers s.burgers@nki.nl Niet-kleincellig Longkanker 2015 Sjaak Burgers s.burgers@nki.nl Adviesraadlid Adviseur AstraZeneca Boehringer Instituut AsbestSlachtoffers Patiëntenvereniging voor Asbestslachtoffers Te bespreken: Roken

Nadere informatie

Longkanker: de detectie van mutaties in EGFR, KRAS, ALK. Genmutatie-gerichte therapie. Histopathologie. Overleving in jaren

Longkanker: de detectie van mutaties in EGFR, KRAS, ALK. Genmutatie-gerichte therapie. Histopathologie. Overleving in jaren Longkanker: de detectie van mutaties in EGFR, KRAS, ALK Genmutatie-gerichte therapie Belangrijk onderdeel van de diagnostiek van longkankerpatiënten Ed Schuuring (klinisch) moleculair bioloog Hoofd Moleculaire

Nadere informatie

Dr. Marleen Kok, internist-oncoloog NKI-AVL. 22ste Antoni van Leeuwenhoek symposium 'Oncologie in perspectief - Maatwerk June 16,

Dr. Marleen Kok, internist-oncoloog NKI-AVL. 22ste Antoni van Leeuwenhoek symposium 'Oncologie in perspectief - Maatwerk June 16, Dr. Marleen Kok, internist-oncoloog NKI-AVL 22ste Antoni van Leeuwenhoek symposium 'Oncologie in perspectief - Maatwerk June 16, 2016 - m.kok@nki.nl IMMUNOTHERAPIE trastuzumab/herceptin immunotherapie

Nadere informatie

Niet-kleincellig Longkanker Willemijn Engelsman-Theelen

Niet-kleincellig Longkanker Willemijn Engelsman-Theelen Niet-kleincellig Longkanker 2016 Willemijn Engelsman-Theelen w.theelen@nki.nl Te bespreken: Roken Incidentie Screening Stadiering Chirurgie Radiotherapie Systemische therapie Boodschap Roken Incidentie

Nadere informatie

Wel of Niet starten?

Wel of Niet starten? Chemotherapie in de palliatieve setting van het pancreascarcinoom Wel of Niet starten? Dick Richel AMC / MST 3 e Verpleegkundig Congres 10 januari 2014 Pancreascarcinoom feiten Incidentie in Nederland

Nadere informatie

EGFR klinische relevantie bij longkanker

EGFR klinische relevantie bij longkanker EGFR klinische relevantie bij longkanker Longkanker oud Incidentie Histologie Stadiëring Behandeling roken EGFR Pathofysiologie Behandeling Varia Erik Thunnissen ethunnissen@vumc.nl 3. VIKC 2005 Incidentie

Nadere informatie

PD-L1 staining: een echte biomarker?

PD-L1 staining: een echte biomarker? PD-L1 staining: een echte biomarker? 10e NVMO Nascholing Targeted Therapy Donderdag 21 april 2016 Antropia, Driebergen Stefan M. Willems MD PhD Dept Pathology UMC Utrecht, Utrecht, The Netherlands Dept

Nadere informatie

DONAMO. 9 september 2015. Sjoerd Rodenhuis

DONAMO. 9 september 2015. Sjoerd Rodenhuis DONAMO 9 september 2015 Sjoerd Rodenhuis CASUS 1 (a1) 43-jarige vrouw met ct2n2 TN MC links In familie geen mamma- of ovariumcarcinoom Voelt niet voor behandeling in studieverband TNM studie (neoadj st

Nadere informatie

Immunotherapie: nieuwe behandeloptie bij gemetastaseerd longkanker. Jeske Staal-van den Brekel, longarts

Immunotherapie: nieuwe behandeloptie bij gemetastaseerd longkanker. Jeske Staal-van den Brekel, longarts . Immunotherapie: nieuwe behandeloptie bij gemetastaseerd longkanker Jeske Staal-van den Brekel, longarts Survival (%) Overall survival in NSCLC: Evolution over time First-line treatment of advanced NSCLC

Nadere informatie

Moleculaire pathways/merkers/therapie. Wim Demey, medische oncologie

Moleculaire pathways/merkers/therapie. Wim Demey, medische oncologie Moleculaire pathways/merkers/therapie Wim Demey, medische oncologie Receptor tyrosine kinase: Transmembranaire groeifactorreceptor met een intrinsieke ligandgecontroleerde tyrosine kinase activiteit

Nadere informatie

Immunotherapie voor de oncologische praktijk

Immunotherapie voor de oncologische praktijk Immunotherapie voor de oncologische praktijk Het is er! m.vd.heuvel@nki.nl ms.vd.heijden@nki.nl Disclosures Advisory role: BMS, MSD, Novartis, Pfizer, Roche/Genentech Honoraria: BMS, MSD, Novartis Funding:

Nadere informatie

OLIJFdag 3 oktober 2015

OLIJFdag 3 oktober 2015 OLIJFdag 3 oktober 2015 Nieuwe behandelingen bij eierstokkanker Els Witteveen Internist-oncoloog Huidige en nieuwe inzichten Intraperitoneale toediening Toevoeging van bevacizumab Dose dense toediening

Nadere informatie

Chemotherapie en stolling

Chemotherapie en stolling Chemotherapie en stolling Therapie, preventie en risicofactoren Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Avastin en longembolen: hoe behandelen en Avastin al dan niet verder? Chemotherapie en stolling: Therapie,

Nadere informatie

19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht. Longkanker. Nieuwe inzichten en aanpak. Annemieke Kreiter Nurse practitioner oncologie SKB Winterswijk

19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht. Longkanker. Nieuwe inzichten en aanpak. Annemieke Kreiter Nurse practitioner oncologie SKB Winterswijk 19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht Longkanker Nieuwe inzichten en aanpak Annemieke Kreiter Nurse practitioner oncologie SKB Winterswijk Met dank aan Diane Paolilli, Elizabeth Waxman en Cynthia Chernecky Cijfers

Nadere informatie

Gepersonaliseerde aanpak bij longkanker

Gepersonaliseerde aanpak bij longkanker Gepersonaliseerde aanpak bij longkanker Dr. André VERSTRAETEN Dr. Elke GOVAERTS Dienst longziekten Pneumo-oncologie - Longkanker is de belangrijkste oorzaak van kankergerelateerde mortaliteit in beide

Nadere informatie

Moleculaire Diagnostiek binnen een routine Pathologie Laboratorium

Moleculaire Diagnostiek binnen een routine Pathologie Laboratorium Moleculaire Diagnostiek binnen een routine Pathologie Laboratorium Winand N.M. Dinjens Laboratorium voor Moleculaire Diagnostiek Afdeling Pathologie Josephine Nefkens Instituut (JNI) Erasmus MC, Universitair

Nadere informatie

7e BIJEENKOMST WERKGROEP "MOLECULAIRE DIAGNOSTIEK IN DE PATHOLOGIE 25 januari 2012

7e BIJEENKOMST WERKGROEP MOLECULAIRE DIAGNOSTIEK IN DE PATHOLOGIE 25 januari 2012 7e BIJEENKOMST WERKGROEP "MOLECULAIRE DIAGNOSTIEK IN DE PATHOLOGIE 25 januari 2012 Martijn P. Lolkema Department of Medical Oncology The Netherlands Oncology 1.0 http://nextarchitects.com/ Oncology 2.0

Nadere informatie

farmacotherapie J.S.W.Lind, G.J.M.Herder en E.F.Smit

farmacotherapie J.S.W.Lind, G.J.M.Herder en E.F.Smit farmacotherapie Nieuwe middelen voor de behandeling van gemetastaseerd niet-kleincellig longcarcinoom: remmers van de epidermale groeifactorreceptor en van de angiogenese J.S.W.Lind, G.J.M.Herder en E.F.Smit

Nadere informatie

Nieuwe middelen in de oncologie

Nieuwe middelen in de oncologie Nieuwe middelen in de oncologie Ed Wiltink, ziekenhuisapotheker/klinisch farmacoloog Nieuwe middelen in de oncologie longziekten melanoom ovarium mamma hemato-oncologie nivolumab nivolumab olaparib palbociclib

Nadere informatie

Anne-Marie C. Dingemans, longarts. Diagnostiek van longmaligniteiten Week van de pathologie 29 maart 2017

Anne-Marie C. Dingemans, longarts. Diagnostiek van longmaligniteiten Week van de pathologie 29 maart 2017 Anne-Marie C. Dingemans, longarts Diagnostiek van longmaligniteiten Week van de pathologie 29 maart 2017 Disclosure belangen Dingemans (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante

Nadere informatie

Behandeling Hodgkin lymfoom PET-gestuurde behandeling Immunotherapie

Behandeling Hodgkin lymfoom PET-gestuurde behandeling Immunotherapie Behandeling Hodgkin lymfoom PET-gestuurde behandeling Immunotherapie Moderator Jurgen Wegman 1st author / speaker Josée Zijlstra Belangenverklaring In overeenstemming met de regels van de Inspectie van

Nadere informatie

Post-ASCO 2014 Nieuwe geneesmiddelen. Hans Gelderblom

Post-ASCO 2014 Nieuwe geneesmiddelen. Hans Gelderblom Post-ASCO 2014 Nieuwe geneesmiddelen Hans Gelderblom Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld

Nadere informatie

Angiogeneseremming: fundamenteel en klinisch 05 maart 2015

Angiogeneseremming: fundamenteel en klinisch 05 maart 2015 Angiogeneseremming: fundamenteel en klinisch 05 maart 2015 Annemarie Thijs Internist-klinisch farmacoloog Medisch oncoloog io Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

10-4-2016. ontwikkelingen in de moleculaire pathologie. Ed Schuuring. therapie op maat. Classical pathology

10-4-2016. ontwikkelingen in de moleculaire pathologie. Ed Schuuring. therapie op maat. Classical pathology Masterclass voor Verpleegkundigen Amersfoort, 11 Arpil 2016 Nieuwe anti-tumor therapie ontwikkelingen in de moleculaire pathologie therapie op maat Histologie (vaak gecombineerd met immunohistochemie)

Nadere informatie

DoNaMo GU Blaascarcinoom. André Bergman & Martijn Kerst 9 september 2015 NKI-AVL

DoNaMo GU Blaascarcinoom. André Bergman & Martijn Kerst 9 september 2015 NKI-AVL DoNaMo GU Blaascarcinoom André Bergman & Martijn Kerst 9 september 2015 NKI-AVL Paulus Potter Pissende koe (ca. 1650) 1632-1723 Casus Tijdens het Uro-Oncologisch overleg wordt een 65 jarige patiënt besproken

Nadere informatie

MSI/ KRAS/ NRAS consequenties behandeling? Hanneke Wilmink Internist-oncoloog AMC

MSI/ KRAS/ NRAS consequenties behandeling? Hanneke Wilmink Internist-oncoloog AMC MSI/ KRAS/ NRAS consequenties behandeling? Hanneke Wilmink Internist-oncoloog AMC Casus 1 74-jarige man, stadium II (T3N0M0) sigmoid carcinoom, nu 30 dagen na laparoscopische sigmoid resectie, MSS tumor,

Nadere informatie

Behandeling op maat. Mammacarcinoom en targeted therapy 4 e mammacongres Harderwijk. Carolien P. Schröder, MD, PhD Internist oncoloog UMCG

Behandeling op maat. Mammacarcinoom en targeted therapy 4 e mammacongres Harderwijk. Carolien P. Schröder, MD, PhD Internist oncoloog UMCG Behandeling op maat Carolien P. Schröder, MD, PhD Internist oncoloog UMCG Mammacarcinoom en targeted therapy 4 e mammacongres Harderwijk C.P. Schröder internist oncoloog Mammacarcinoom en targeted therapy

Nadere informatie

Nieuwe anti-tumor therapie

Nieuwe anti-tumor therapie Nieuwe anti-tumor therapie ontwikkelingen in de moleculaire pathologie therapie op maat Ed Schuuring Klinisch Moleculair Bioloog in de Pathologie Hoofd Laboratorium Moleculaire Pathologie Hoogleraar Moleculaire

Nadere informatie

Gebruik van nieuwe technieken in de moleculaire pathologie. John Hinrichs, klinisch moleculair bioloog

Gebruik van nieuwe technieken in de moleculaire pathologie. John Hinrichs, klinisch moleculair bioloog Gebruik van nieuwe technieken in de moleculaire pathologie John Hinrichs, klinisch moleculair bioloog Gebruik van nieuwe technieken in de moleculaire pathologie 1. Introductie moleculaire pathologie 2.

Nadere informatie

Nieuwe doelgerichte behandeling van longkanker

Nieuwe doelgerichte behandeling van longkanker Klinische les Nieuwe doelgerichte behandeling van longkanker Harry J.M. Groen, Thijo J.N. Hiltermann, Ed Schuuring en Wim Timens Dames en Heren, Bij ongeveer 10% van de patiënten met een adenocarcinoom

Nadere informatie

vrijdag 16 december 2016

vrijdag 16 december 2016 September 2016 Op vrijdag 16 december 2016, van 12u-17u, zal de tweede plenaire NVALT studiedag plaatsvinden in het Beatrixgebouw in Utrecht. Programma en uitnodiging krijgt u binnenkort. 2 e lijn centrale

Nadere informatie

Ervaring van de expertisecentra met het compassionate use -programma van nivolumab voor het niet-kleincellig longcarcinoom

Ervaring van de expertisecentra met het compassionate use -programma van nivolumab voor het niet-kleincellig longcarcinoom THERAPIE ACTUEEL 24 Ervaring van de expertisecentra met het compassionate use -programma van nivolumab voor het niet-kleincellig longcarcinoom Experience of the expertise centers with the compassionate

Nadere informatie

Het hoe en waarom van klinische studies

Het hoe en waarom van klinische studies Het hoe en waarom van klinische studies Marika Rasschaert, MD Early Clinical Trials Unit Medical Oncology Centre Antwerp (MOCA) Antwerp University Hospital Defini7e van klinisch onderzoek Klinische prakbjk:

Nadere informatie

Moleculaire revolutie in de pathologie: next generation sequencing

Moleculaire revolutie in de pathologie: next generation sequencing Moleculaire revolutie in de pathologie: next generation sequencing John Hinrichs, klinisch moleculair bioloog in de pathologie UMC Utrecht, afdeling pathologie De (moleculaire) pathologie maakt op dit

Nadere informatie

Gastro-intestinale stromacel tumor: Risico classificatie en mutatie analyse door de patholoog. Dr. Judith V.M.G. Bovee Patholoog LUMC

Gastro-intestinale stromacel tumor: Risico classificatie en mutatie analyse door de patholoog. Dr. Judith V.M.G. Bovee Patholoog LUMC Gastro-intestinale stromacel tumor: Risico classificatie en mutatie analyse door de patholoog Dr. Judith V.M.G. Bovee Patholoog LUMC GastroIntestinale Stromacel Tumor 11-15 GISTen per 100.000 mensen (Scandinavië)

Nadere informatie

Wanneer geen chemo? Sabine Linn Internist-oncoloog NKI-AVL

Wanneer geen chemo? Sabine Linn Internist-oncoloog NKI-AVL Wanneer geen chemo? Sabine Linn Internist-oncoloog NKI-AVL Wanneer geen chemo? Als de patiënt al genezen is na locoregionale behandeling Prognostische factoren Als er geen extra overlevingswinst optreedt

Nadere informatie

Immuuntherapie: Welke vorm en voor wie? John Haanen

Immuuntherapie: Welke vorm en voor wie? John Haanen Immuuntherapie: Welke vorm en voor wie? John Haanen Disclosures Advisiesrol: BMS, Novartis, Roche, MSD, Pfizer, Neon Therapeutics Research grants: BMS, MSD, GSK Geen persoonlijke neveninkomsten hieruit

Nadere informatie

Gebruik van prognostische en predictieve factoren bij de behandeling van het colorectaal carcinoom GIOCA congres 2017

Gebruik van prognostische en predictieve factoren bij de behandeling van het colorectaal carcinoom GIOCA congres 2017 Gebruik van prognostische en predictieve factoren bij de behandeling van het colorectaal carcinoom GIOCA congres 2017 Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam Colorectaal carcinoom Vroeger

Nadere informatie

Belang van K-RAS/EGFR. mutatie analyse bij longtumoren, nieuwe richtlijn. 5 de bijeenkomst Moleculaire diagnostiek in de pathologie 2010

Belang van K-RAS/EGFR. mutatie analyse bij longtumoren, nieuwe richtlijn. 5 de bijeenkomst Moleculaire diagnostiek in de pathologie 2010 Belang van K-RAS/EGFR K mutatie analyse bij longtumoren, nieuwe richtlijn 5 de bijeenkomst Moleculaire diagnostiek in de pathologie 2010 Harry J.M. Groen Universitair Medisch Centrum Groningen Patient

Nadere informatie

Onderste deel tractus digestivus: behandeling colorectaal carcinoom

Onderste deel tractus digestivus: behandeling colorectaal carcinoom Onderste deel tractus digestivus: behandeling colorectaal carcinoom 19-06-2014 Post-ASCO, Ede Miriam Koopman Internist-oncoloog, UMC Utrecht Disclosures Advisory role: Amgen, Bayer, Merck-Serono, Roche

Nadere informatie

Oligometastasen: Echt of wishfull thinking? Dirk De Ruysscher, MD, PhD Radiation Oncologist University Hospitals Leuven/ KU Leuven Leuven, Belgium

Oligometastasen: Echt of wishfull thinking? Dirk De Ruysscher, MD, PhD Radiation Oncologist University Hospitals Leuven/ KU Leuven Leuven, Belgium Oligometastasen: Echt of wishfull thinking? Dirk De Ruysscher, MD, PhD Radiation Oncologist University Hospitals Leuven/ KU Leuven Leuven, Belgium Casus 65-jaar oude blanke vrouw 20 pak jaren Gestopt met

Nadere informatie

Nieuwe middelen in acute lymfatische leukemie. Anita W Rijneveld Erasmus MC, Rotterdam

Nieuwe middelen in acute lymfatische leukemie. Anita W Rijneveld Erasmus MC, Rotterdam Nieuwe middelen in acute lymfatische leukemie Anita W Rijneveld Erasmus MC, Rotterdam EFS bij volwassenen 100% 80% 1989-1994 1995-2000 2001-2006 2007-2012 RSR 60% 40% 2007-2012 20% 0% 1989-1994 0 1 2 3

Nadere informatie

Breathing New Life Into Lung Cancer Screening programma Nieuwe behandelingen

Breathing New Life Into Lung Cancer Screening programma Nieuwe behandelingen Breathing New Life Into Lung Cancer Screening programma Nieuwe behandelingen Desiree van den Hurk Verpleegkundig specialist Radboudumc Nijmegen Post-ONS: 22-05-2017 Disclosure belangen spreker (potentiële)

Nadere informatie

Next Generation Sequencing: meer met minder

Next Generation Sequencing: meer met minder Next Generation Sequencing: meer met minder Robert van der Geize Klinisch Moleculair Bioloog in de Pathologie (KMBP) Xs2HiTek-workshop 'Diagnostiek in de Pathologie' 2015 www.labpon.nl Boerhaavelaan 59

Nadere informatie

BOM. Pembrolizumab als monotherapie bij niet-resectabel of gemetastaseerd melanoom

BOM. Pembrolizumab als monotherapie bij niet-resectabel of gemetastaseerd melanoom 49 Pembrolizumab als monotherapie bij niet-resectabel of gemetastaseerd melanoom Introductie De behandeling van niet-resectabel of gemetastaseerd (gevorderd) melanoom is in de laatste 5 jaar sterk verbeterd

Nadere informatie

Moleculaire pathologie als leiddraad voor individuele kankerbehandeling

Moleculaire pathologie als leiddraad voor individuele kankerbehandeling Moleculaire pathologie als leiddraad voor individuele kankerbehandeling Amersfoort 24 Maart 2015 Stefan Willems, MD PhD Pathologist, Depts of Pathology, UMC Utrecht and NKI-AvL Amsterdam Research fellow

Nadere informatie

Biologicals in de longziekten. Piet van Valenberg, longarts.

Biologicals in de longziekten. Piet van Valenberg, longarts. Biologicals in de longziekten. Piet van Valenberg, longarts. Biologicals Astma : anti IgE : omalizumab = Xolair Sarcoidosis : infliximab : anti-tnfalfa Bronchuscarcinoom Bronchus carcinoom Chemotherapie

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de aanpak van mesothelioom

Ontwikkelingen in de aanpak van mesothelioom Ontwikkelingen in de aanpak van mesothelioom s.burgers@nki.nl 16 september 2017 Advisory Board AstraZeneca Boehringer-Ingelheim Roche Adviseur Voorzitter Instituut Asbest Slachtoffers Patiëntenvereniging

Nadere informatie

Moleculaire testen en de invloed op klinische beslissingen. Janneke Linnekamp Arts-onderzoeker

Moleculaire testen en de invloed op klinische beslissingen. Janneke Linnekamp Arts-onderzoeker Moleculaire testen en de invloed op klinische beslissingen Janneke Linnekamp Arts-onderzoeker Disclosures Geen Inhoud Introductie (Moleculaire) Kenmerken van kanker Personalized medicine Moleculaire testen

Nadere informatie

Pharmacogenomics: een uitdaging voor de Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie

Pharmacogenomics: een uitdaging voor de Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie Pharmacogenomics: een uitdaging voor de Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie Winand Dinjens Afdeling Pathologie Josephine Nefkens Instituut Erasmus MC, Rotterdam w.dinjens@erasmusmc.nl Werkgroep Moleculaire

Nadere informatie

De detectie van de ALK-translocatie in de diagnostiek van longkanker. Effect van crizotinib bij patiënt met FISH positieve EML4-ALK translokatie

De detectie van de ALK-translocatie in de diagnostiek van longkanker. Effect van crizotinib bij patiënt met FISH positieve EML4-ALK translokatie De detectie van de ALK-translocatie in de diagnostiek van longkanker Effect van crizotinib bij patiënt met FISH positieve EML4-ALK translokatie hoe kunnen we dat nu het beste doen? Ed Schuuring (klinisch)

Nadere informatie

TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER. Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek. Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden

TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER. Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek. Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden Triple negatief borstkanker TNBC Geen ER Geen PR Geen HER2 (Nog) geen target

Nadere informatie

Innovatie in de Hematologie. het belang van onderzoek en toetsing. Prof. Dr. P. Sonneveld Afdeling Hematologie Erasmus MC Rotterdam

Innovatie in de Hematologie. het belang van onderzoek en toetsing. Prof. Dr. P. Sonneveld Afdeling Hematologie Erasmus MC Rotterdam Innovatie in de Hematologie het belang van onderzoek en toetsing Prof. Dr. P. Sonneveld Afdeling Hematologie Erasmus MC Rotterdam Hematologie Ziekten van bloed, beenmerg en lymfeklieren Acute en chronische

Nadere informatie

Farmacologie van de monoklonale anti-stoffen in de oncologie

Farmacologie van de monoklonale anti-stoffen in de oncologie Farmacologie van de monoklonale anti-stoffen in de oncologie Bart van den Bemt Apotheker/klinisch farmacoloog, Sint Maartenskliniek/RadboudUMC Annemarie Thijs internist/klinisch farmacoloog/ oncoloog (io)

Nadere informatie

Mammacarcinoom & targeted therapy

Mammacarcinoom & targeted therapy Mammacarcinoom & targeted therapy Sabine C. Linn, MD PhD Divisies Medische Oncologie en Moleculaire Biologie NKI-AVL Amsterdam Moleculaire (IHC) subtypes en therapie subtype Chemo Endocrien trastuzumab

Nadere informatie

Prof.dr. Epie Boven Medisch oncoloog

Prof.dr. Epie Boven Medisch oncoloog Prof.dr. Epie Boven Medisch oncoloog Nieuwe antikanker medicijnen, hoge kosten Waarom ontsporen cellen in ons lichaam? De normale cel bevat 46 chromosomen, ook wel DNA genoemd - het DNA vormt ons genetisch

Nadere informatie

Microscopen door de eeuwen heen

Microscopen door de eeuwen heen Masterclass voor Verpleegkundigen Amersfoort, 10 april 2017 Nieuwe anti-tumor therapie ontwikkelingen in de moleculaire pathologie therapie op maat Microscopen door de eeuwen heen 2017 1899 1648 Ed Schuuring

Nadere informatie

Richtlijn verslaglegging moleculaire diagnostiek

Richtlijn verslaglegging moleculaire diagnostiek Richtlijn verslaglegging moleculaire diagnostiek Juni 2012 Werkgroep Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie Dr. Ir. Saskia van den Berg van Erp De Toren van Babel- Pieter Bruegel de Oudere (ca. 1560)

Nadere informatie

Systeemtherapie bij erfelijke borstkanker (BRCA mutatie) Hans Wildiers Medisch oncoloog, UZLeuven, MBC

Systeemtherapie bij erfelijke borstkanker (BRCA mutatie) Hans Wildiers Medisch oncoloog, UZLeuven, MBC Systeemtherapie bij erfelijke borstkanker (BRCA mutatie) Hans Wildiers Medisch oncoloog, UZLeuven, MBC Wat is er speciaal aan BRCAm borstkanker? - BRCA = tumor suppresor gen - Zorgt voor herstel van double

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING 2 NEDERLANDSE SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN In gezonde personen is er een goede balans tussen cellen die delen en cellen die doodgaan. In sommige gevallen wordt deze balans verstoord en delen cellen

Nadere informatie

(O)varia. Gabe Sonke post-asco 2014

(O)varia. Gabe Sonke post-asco 2014 (O)varia Gabe Sonke post-asco 2014 Disclosure Onderzoeksgeld AstraZeneca, Novartis, Roche % overleving Ovariumcarcinoom Meest frequente oorzaak gyn sterfte ± 1.300 nieuwe patiënten per jaar ± 1.000 vrouwen

Nadere informatie

Diagnostiek bij immuno- en doelgerichte therapie

Diagnostiek bij immuno- en doelgerichte therapie Diagnostiek bij immuno- en doelgerichte therapie Nieuwe ontwikkelingen in een groeiend vakgebied Speciale uitgave bij Oncologie Up-to-date Inhoud 2 Voorwoord Moleculaire diagnostiek in de pathologie: een

Nadere informatie

Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met oesofagus- of maagcarcinoom. 17-9-2015 dr. Marije Slingerland, internist-oncoloog

Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met oesofagus- of maagcarcinoom. 17-9-2015 dr. Marije Slingerland, internist-oncoloog Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met oesofagus- of maagcarcinoom 17-9-2015 dr. Marije Slingerland, internist-oncoloog Doelgerichte therapie bij het lokaal gevorderd en gemetastaseerd

Nadere informatie

Longtumoren. Wordt longkanker een chronische ziekte?

Longtumoren. Wordt longkanker een chronische ziekte? Parallelsessie 2.2 Longtumoren Wordt longkanker een chronische ziekte? dr. J. Widder, radiotherapeut, afdeling Radiotherapie drs. C. Van De Wauwer, chirurg, afdeling Thoraxchirurgie dr. H. Kramer, longarts,

Nadere informatie

De achilleshiel van CLL

De achilleshiel van CLL De achilleshiel van CLL Dr. S.H. Tonino 22 november 2012 Afdeling Hematologie AMC, Amsterdam Chronische lymfatische leukemie 1. wat is chronische lymfatische leukemie (CLL?) 2. behandeling anno 2012 3.

Nadere informatie

Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC?

Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC? Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC? Nina Bijker, radiotherapeut AMC BBB symposium 7 september 2017 No conflict of interest Focus op postmastectomie radiotherapie (PMRT)

Nadere informatie

(Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom. Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam

(Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom. Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam (Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam Adjuvante chemotherapie bij rectumcarcinoom in Nederland Geloof Gewoonte Evidence-based medicine

Nadere informatie

Targeted therapy voor basaalcelcarcinomen

Targeted therapy voor basaalcelcarcinomen Targeted therapy voor basaalcelcarcinomen Klara Mosterd Oncologiesymposium Maastricht, 28 januari 2016 Belangenverstrengeling Adviesraad BCC/ Vismodegib (Roche NL) Adviesraad BCC/ Sonidegib (Novartis Internationaal)

Nadere informatie

Borstkanker bij ouderen: opereren of niet? Hans Wildiers Medisch oncoloog, MBC, Leuven, Belgium

Borstkanker bij ouderen: opereren of niet? Hans Wildiers Medisch oncoloog, MBC, Leuven, Belgium Borstkanker bij ouderen: opereren of niet? Hans Wildiers Medisch oncoloog, MBC, Leuven, Belgium Lancet Oncol 2007 Wildiers et al; Lancet Oncol 2012 Biganzoli et al. Ann Oncol 2015 Wildiers and Brain Ouderen

Nadere informatie

Multipel Myeloom; De nieuw(st)e middelen

Multipel Myeloom; De nieuw(st)e middelen Multipel Myeloom; De nieuw(st)e middelen Moderator Prof dr Gerard Bos Spreker Dr Monique Minnema Belangenverklaring In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ) Naam:

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Nederlandse samenvatting Longkanker is een ziekte waaraan jaarlijks in Nederland ongeveer evenveel mensen overlijden als borst-, prostaat- en darmkanker bij elkaar. Ondanks de

Nadere informatie

Casuïstiek bespreking: EGFR mutaties. Jeske Staal-van den Brekel, longarts

Casuïstiek bespreking: EGFR mutaties. Jeske Staal-van den Brekel, longarts . Casuïstiek bespreking: EGFR mutaties Jeske Staal-van den Brekel, longarts Mw N, 31-10-1948 Anamnese (sept 2015) Sinds 2 maanden progressieve dyspneu d effort. Pijnlijk gevoel over rechter thorax. Droge

Nadere informatie

( O )varia. Gabe Sonke post-asco 2015

( O )varia. Gabe Sonke post-asco 2015 ( O )varia Gabe Sonke post-asco 2015 Disclosure Onderzoeksgeld AstraZeneca, Novartis, Roche Nieuws op ASCO PARP remming (McNeish #5508) Wee1 remming (Leijen #2507, Oza #5506) Bevacizumab endometrium (Lorusso

Nadere informatie

Multipel myeloom 2012

Multipel myeloom 2012 Multipel myeloom 2012 Op weg naar genezing? Prof. Dr. R Schots MYELOOMKLINIEK UZ Brussel Mijlpalen in de geschiedenis 1969 2008 1996 Mijlpalen in de behandeling van multipel myeloom Autologe stamceltransplantatie

Nadere informatie

Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom. M. van der Sangen, radiotherapeut

Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom. M. van der Sangen, radiotherapeut Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom M. van der Sangen, radiotherapeut Borstkanker in perspectief Borstkanker in Nederland Nieuwe borstkankers per jaar: 15.000 Metastasen bij diagnose: 750 (5%)

Nadere informatie

PEMBROLIZUMAB: VRAGEN EN ANTWOORDEN

PEMBROLIZUMAB: VRAGEN EN ANTWOORDEN PEMBROLIZUMAB: VRAGEN EN ANTWOORDEN Na nivolumab is er nu een tweede immunotherapie voor longkanker beschikbaar: pembrolizumab (merknaam: Keytruda ). Na de registratie van het medicijn heeft het een aantal

Nadere informatie

Oma carcinoom: hoe ver moet je gaan? S. De Bie J. Van der Sijp C.H. Smorenburg

Oma carcinoom: hoe ver moet je gaan? S. De Bie J. Van der Sijp C.H. Smorenburg Oma carcinoom: hoe ver moet je gaan? S. De Bie J. Van der Sijp C.H. Smorenburg Kanker bij ouderen 11 november 2009 Casus Weduwe, geboren in 1920 Licht dementerend Woont in verzorgingshuis Verzorging heeft

Nadere informatie

ASCO 2015 Behandeling van oesofagus/maag en pancreas carcinoom: The future starts now?

ASCO 2015 Behandeling van oesofagus/maag en pancreas carcinoom: The future starts now? ASCO 2015 Behandeling van oesofagus/maag en pancreas carcinoom: The future starts now? Hanneke W.M. van Laarhoven Medical Oncology Academic Medical Centre University of Amsterdam Disclosures Consultant

Nadere informatie