Belang van K-RAS/EGFR. mutatie analyse bij longtumoren, nieuwe richtlijn. 5 de bijeenkomst Moleculaire diagnostiek in de pathologie 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Belang van K-RAS/EGFR. mutatie analyse bij longtumoren, nieuwe richtlijn. 5 de bijeenkomst Moleculaire diagnostiek in de pathologie 2010"

Transcriptie

1 Belang van K-RAS/EGFR K mutatie analyse bij longtumoren, nieuwe richtlijn 5 de bijeenkomst Moleculaire diagnostiek in de pathologie 2010 Harry J.M. Groen Universitair Medisch Centrum Groningen Patient / Pulmonologist pathologist - histology Molecular biology - mutation TTF-1 TTF-1: 80-85% in adenocarcinoma!!! 20-30% in large cell carcinoma!!! 50% large cell neuro-endocrine carcinoma!!! Metastatic thyroid carcinoma Histological subtyping 1

2 Histologische variatie in overleving Tevreden met de uitslag en resultaat Conclusie: 1. Adenocarcinoom: beter met pemetrexed, EGFR TKIs 2. Plaveiselcelcarcinoom: tendens dat ze beter doen met gemcitabine of IGFR antagonisten Key mutations in lung cancer Somatic mutations in adenocarcinoma of the lung Points of attack. Several mutations found in lung adenocarcinomas, a common type of lung cancer, make them vulnerable to molecularly targeted drugs Science, October 2009 =188 tumors 2

3 Significantly mutated pathways in lung adenocarcinomas L Ding et al. ature 455, (2008) doi: /nature07423 EGFR mutaties EGFR mutaties worden gevonden in 4 exonen van het EGFR gen; exon 18 tot 21 EGFR Gen Tyrosine Kinase Domein Exon Exon 18 Exon 19 Exon 20 Exon 21 Irmer D. et al Oncogene, 2008 G719C G719S G719A 5% Del E746-A750 Del E746_S752>V Del E746_T751>A Del E746_T751 Del L747_A750>P Del L747_E749 Del L747_P753>Q Del L747_P753>S Del L747_S752 Del L747_T751>P Del L747_T751 Del S752_I759 & additional deletions ~45% T790M D770_771 (ins PG) D770_771 (ins SVQ) D770_771 (insg) S768I ~5% L858R L861Q ~45% Lynch et al., 2004 Paez et al., 2004 Sharma et al., 2007 Hirsch and Bunn,

4 EGFR mutations Presence of T790M Mutations in Tumor-Biopsy Specimens and Decreased Progression-free Survival Maheswaran S et al. Engl J Med 2008; /EJMoa Example of the Response to Gefitinib in a Patient with Refractory on-small-cell Lung Cancer Randomized studies confirming the role of EGFR TKI as first line therapy Lynch T et al. Engl J Med 2004;350: Author Mok et al Lee et al Mitsudomi et al Kobayashi et al Zhou et al Study IPASS First- SIGAL WJTOG 3405 EJGSG00 2 OPTIMAL (EGFR mut +) RR (TKI vs Chemo) 71.2% vs 47.3% 84.6% vs 37.5% 62.1% vs 32.2% 74.5% vs 29% A PFS (HR, 95%CI) 0.48 (0.36, 0.64) 0.61 (0.31, 1.22) 0.49 (0.34, 0.71) 0.36 (0.25, 0.51) A Rosell EURTAC 130 A A Mok et al EJM 2009, Lee et al WCLC 2009, Mitsudomi et al ESMO 2009, Kobayahsi et al ASCO

5 Randomized studies confirming the role Author Mok et al Lee et al Mitsudomi et al Kobayashi et al Zhou et al of EGFR TKI as first line therapy Study IPASS First- SIGAL WJTOG 3405 EJGSG00 2 OPTIMAL (EGFR mut +) RR (TKI vs Chemo) 71.2% vs 47.3% 84.6% vs 37.5% 62.1% vs 32.2% 74.5% vs 29% A PFS (HR, 95%CI) 0.48 (0.36, 0.64) 0.61 (0.31, 1.22) 0.49 (0.34, 0.71) 0.36 (0.25, 0.51) A PFS by EGFR mutation status IPASS study Rosell EURTAC 130 A A Mok et al EJM 2009, Lee et al WCLC 2009, Mitsudomi et al ESMO 2009, Kobayahsi et al ASCO 2009 Mok T et al, EJM 2009 Zelfde overleving met erlotinib in eerste als in tweede lijnsbehandeling Effecten van EGFR mutatie of FISH op overleving First Line- Median 14 ( ) p= 0.62 Second Line- Median 13 ( ) First Line- Median 28 ( ) p= 0.67 Second Line- Median 27 ( ) EGFR mutation EGFR FISH OS 1.0 Mutant (n=25):mst 24.9m Wild (n=47):mst 8.5m P= OS FISH+ (n=29):mst 9.8 m FISH (n=43):mst 12.4 m P= Spanish Lung Cancer Study Group 217 EGFR mutation positive patient receiving erlotinib as first- or second line therapy year after gefitinib treatment year after gefitinib treatment Rosell et al EJM 361:958, 2009 Toyooka et al., Okayama University, Japan 5

6 Individualizing anti-egfr treatment EGFR biomarkers voor SCLC in de Westerse population (ISEL) Fig 1. Overlap in biomarker status: epidermal growth factor receptor (EGFR) gene copy number, protein expression, and mutation Hirsch, F. R. et al. J Clin Oncol; 24: Copyright American Society of Clinical Oncology EGFR biomarkers voor SCLC in de Aziatische population (IPASS) Prognostische en predictieve biomarkers in SCLC High EGFR gene copy number n = 198 EGFR mutationpositive n = Positive for all three biomarkers = = 329 with known biomarker status for all three biomarkers EGFR expressionpositive n = 242 egative for all three biomarkers = 31 Fukuoka M, et al. J Clin Oncol 2009;27(Suppl 15):Abstract 8006 Coate L.E. et al. Lancet Oncology,

7 Moleculaire biomarker analyses van gerandomiseerde studies EGFR biomarker analyses van gerandomiseerde studies Coate L.E. et al. Lancet Oncology, 2009 Coate L.E. et al. Lancet Oncology, 2009 Dual-target EGFR drugs in the pipeline Agent Target Sponsor Status Lapatinib EFGR,HER2 GlaxoSmithKline Phase III breast, kidney cancer ZD6474 EGFR, HER2, VEGFR AstraZeneca Phase III, SCLC; phase II, medullary thyroid carcinoma HKI-272 EGFR, HER2 Wyeth Phase II, breast, SCLC BIBW-2992 EGFR, HER2 Boehringer-Ingelheim Planning for phase II in breast, prostate, and ovarian cancer AEE788 EGFR, HER2, VEGFR ovartis Phase I solid tumor BMS EGFR, HER2 Bristol-Myers Squibb Phase I for solid tumors CI-1033 EGFR, HER2, HER4 Pfizer Phase II breast, SCLC XL-647 EGFR, HER2, VEGFR2, EphB4 Exelixis Phase I completed; phase II planned fo rsclc Richtlijn diagnostiek en behandeling niet-kleincellig longcarcinoom Bij alle adenocarcinomen en misschien wel bij alle longcarcinomen KRAS en EGFR mutatie verrichten Omdat goed te kunnen doen hebben we voldoende tumorweefsel nodig dus biopten en liefst geen cytologie VALT-14 studie om aard en frequentie van mutaties in ederland te onderzoeken 7

8 EGFR mutaties EGFR mutaties worden gevonden in 4 exonen van het EGFR gen; exon 18 tot 21 EGFR Gen Tyrosine Kinase Domein Exon Tumor tissue: Enough amount Enough %, >50% Exon 18 G719C G719S G719A 5% Exon 19 Exon 20 Exon 21 Del E746-A750 Del E746_S752>V Del E746_T751>A Del E746_T751 Del L747_A750>P Del L747_E749 Del L747_P753>Q Del L747_P753>S Del L747_S752 Del L747_T751>P Del L747_T751 Del S752_I759 & additional deletions ~45% T790M D770_771 (ins PG) D770_771 (ins SVQ) D770_771 (insg) S768I ~5% L858R L861Q ~45% Lynch et al., 2004 Paez et al., 2004 Sharma et al., 2007 Hirsch and Bunn, 2009 Histology/ paraffin embedded Diagnostic tumor tissue ** Circulating tumor cells?? ** Primary lung carcinoma versus Metastatic tumor tissue De activatie in normale cellen De activatie in tumorcellen 1. Verhoogde expressie van groeifactor PTE PTE 2. Verhoogde expressie van EGFR door DA amplificatie 3. Mutaties in EGFR 4. Mutaties in KRAS 8

9 Amplificatie van het EGFR-gen Mutaties in het EGFR-gen Patiënten met deze tumoren hebben voordeel van EGFR-targeted therapie Detectie van EGFR amplificatie/polysomie mbv fluorescente-in-situ-hybridizatie Geen amplificatie DA amplificatie Mutaties in KRAS-gen Patiënten met deze tumoren hebben GEE voordeel van EGFR-targeted therapie metafase Interfase kern Interfase kernen Rosell EJM 2009, Mok EJM 2009, Capuzzo JCI 2005 = cen 7 controle (1 kopie) = EGFR gen (1 kopie) metafase = cen 7 controle (1 kopie) = EGFR gen (1 kopie) Detectie van EGFR amplificatie/polysomie mbv fluorescente-in-situ-hybridizatie Detectie van EGFR amplificatie/polysomie mbv fluorescente-in-situ-hybridizatie Geen amplificatie Polysomie Geen amplificatie FISH Interfase kern Interfase kern Interfase kern metafase metafase = cen 7 controle (1 kopie) = EGFR gen (1 kopie) metafase = cen 7 controle (1 kopie) = EGFR gen (1 kopie) = cen 7 controle (1 kopie) = EGFR gen (1 kopie) cen7 ormaal EGFR 9

10 Colorado criteria: 1. ormaal FISH-negatief 2. Lage polysomie FISH-negatief DA amplificatie 3. Hoge polysomie FISH-positief 4. Amplificatie FISH-positief Disomy: 2 kopieën in >90% van de cellen Interfase kernen FISH Amplificatie EGFR FISH Amplificatie EGFR cen7 Laag polysomie: 4 kopieën in 10%-40% van de cellen Hoog polysomie: 4 kopieën in 40% van de cellen = cen 7 controle (1 kopie) metafase = EGFR gen (1 kopie) Laag trisomy: 2 kopieën in 40% van de cellen 3 kopieën in 10% 40% van de cellen >4 kopieën in <10% van de cellen Hoog trisomy: 2 kopieën in 40% van de cellen 3 kopieën in 40% van de cellen 4 kopieën in <10% van de cellen) Detectie van mutaties in EGFR Waar zitten de mutaties? Extracellular domain P- loop 18 hotspots EGFR Exon 21 Detectie van mutaties in EGFR Hoe detecteren we mutaties? Golden standard: directe (bidirectionele) sequentie analyse (op paraffinemateriaal) EGFR Exon Deletions 45-50% Wild type αc- helix Transmembrane region ATP binding cleft Regulatory domain -lobe C-lobe TK domain A- loop Duplications/ Insertions (9%) Y845 L858R 35-45% Substitution T>G Leucine to Arginine del Deletie van 5 amimozuren EGFR-EIWIT-MOLECULE Sequist JCO 2007, 25; 587 EGFR-GE en EXOE 10

11 Amplification of EGFR detected by fluorescence in-situ hybridisation EGFR mutaties EGFR mutaties worden gevonden in 4 exonen van het EGFR gen; exon 18 tot 21 EGFR Gen Tyrosine Kinase Domein Exon Exon 18 Exon 19 Exon 20 Exon 21 G719C G719S G719A 5% Del E746-A750 Del E746_S752>V Del E746_T751>A Del E746_T751 Del L747_A750>P Del L747_E749 Del L747_P753>Q Del L747_P753>S Del L747_S752 Del L747_T751>P Del L747_T751 Del S752_I759 & additional deletions ~45% T790M D770_771 (ins PG) D770_771 (ins SVQ) D770_771 (insg) S768I ~5% L858R L861Q ~45% Lynch et al., 2004 Paez et al., 2004 Sharma et al., 2007 Hirsch and Bunn, 2009 Samenvatting biomarkers TS Fluoropyrimidine/antifolate resistentie ERCC1 Platinum resistentie RRM1 Gemcitabine resistentie EGFR EGFR TKI gevoeligheid Genomische strategie? Voorspelt recidief en potentieel voordeel van adjuvante chemotherapie Pooled analysis (any line of therapy) Pooled studies ERLOTIIB n = 365 GEFITIIB n = 1071 CHEMOTHERAPY n = PFS (months) Permutation test for estimated pooled median PFS (1,000 iterations) EGFR TKI vs. chemotherapy p=0.000 (two-sided) Pooled median PFS (95% accuracy interval) 13.2 ( ) 9.8 ( ) 5.9 ( ) Mok T, et al. J Thoracic Oncol 2009;4(9;Suppl 1):Abstract B9.7 11

12 Mechanisms of Action of Anti-EGFR Drugs in Cancer Cells BIBW 2992 (Tovok )*: A novel, potent and irreversible dual inhibitor of EGFR and HER2* * Ciardiello F and Tortora G. Engl J Med 2008;358: Mechanisms of Action of Anti-EGFR Monoclonal Antibodies in Cancer Cells Clustering of Mutations in the EGFR Gene at Critical Sites within the ATP-Binding Pocket Ciardiello F and Tortora G. Engl J Med 2008;358: Lynch T et al. Engl J Med 2004;350:

13 Introducing BIBW 2992 Dual targeting of EGFR and HER2 broadens the reach of erbb kinase receptor family inhibition BIBW 2992: a novel representative of the new-generation tyrosine kinase inhibitors a potent, irreversible dual inhibitor of EGFR and HER21 3 one of the most advanced inhibitors of this type in development active in SCLC cells harbouring EGFR activating and/or resistance mutations3 1. Eskens FALM et al. Br J Cancer 2008; 98: Solca F et al. AACR-CI-EORTC Proceedings, AACR-CIEORTC International Conference on Molecular Targets and Cancer Therapeutics. 2005;118 (Abstract A244). 3. Solca F et al. AACR-CI-EORTC Proceedings, AACR-CI-EORTC International Conference on Molecular Targets and Cancer Therapeutics. 2005;118 (Abstract A242) BIBW 2992 blocks all cancer-relevant EGFR and HER2 dimers Dual targeting of EGFR and HER2 broadens the reach of erbb kinase receptor family inhibition 13

14 BIBW 2992 blocks all cancer-relevant EGFR and HER2 dimers BIBW 2992 is an irreversible dual EGFR/HER2 inhibitor Dual EGFR and HER2 inhibitory activity is expected to 1 3 : Maximize inhibition of signaling by erbb receptors Result in improved efficacy across more cancer types Irreversible binding 1 3 : Provides a sustained blockade of receptors and may improve inhibition of tumour cell proliferation Provides activity against receptors that are resistant to first-generation inhibitors (e.g. EGFR L858R/T790M mutants) 1. Eskens FALM et al. Br J Cancer 2008; 98: Solca F et al. AACR-CI-EORTC Proceedings, AACR-CI- EORTC International Conference on Molecular Targets and Cancer Therapeutics. 2005;118 (Abstract A244). 3. Solca F et al. AACR-CI-EORTC Proceedings, AACR-CI-EORTC International Conference on Molecular Targets and Cancer Therapeutics. 2005;118 (Abstract A242) BIBW 2992 has a good safety profile Tolerability: BIBW 2992 was well tolerated and comparable with other agents in this class in terms of dose-limiting toxicities such as rash and diarrhoea 1,2 o non-mechanism-related toxicities are evident to date 1 8 BIBW 2992 has been designed to irreversibly inhibit the EGFR and HER2 kinases Structural model of BIBW 2992 in the EGFR kinase domain: BIBW 2992 was designed to covalently bind to EGFR and the related HER2 receptor F Cl F Cl BIBW 2992 O O O O O S S O O O 1. Eskens FALM et al. Br J Cancer 2008; 98: Plummer R et al. Eur J Cancer Suppl 2006;4(12): Agus DB et al. J Clin Oncol 2006:24(18S); Mom CH et al. J Clin Oncol 2006;24(18S): Shaw H et al. J Clin Oncol 2006;24(18S): Eskens FA et al. Proceedings, AACR-CI-EORTC International Conference on Molecular Targets and Cancer Therapeutics. ovember (Abstract A235). 7. Plummer R et al. Proceedings, AACR-CI-EORTC International Conference on Molecular Targets and Cancer Therapeutics. ovember (Abstract A105). 8. Marshall JL et al. Proceedings, AACR-CI-EORTC International Conference on Molecular Targets and Cancer Therapeutics. ovember (Abstract B161) Solca F et al. Presented at AACR-CI-EORTC International Conference on Molecular Targets and Cancer Therapeutics, Philadelphia, ov

15 EGFR mutations in SCLC EGFR mutations are over-represented in responders to EGFR inhibitors These mutations include: exon 19 small in-frame deletions exon 21 point mutations e.g. EGFR L858R Mutations known to cause resistance to first-generation EGFR include: exon 20 in-frame insertions exon 20 point mutations (e.g. T790M) Sharma et al. ature Rev Cancer 2007;7;169 Ji et al. Proc atl Acad Sci USA 2006;103;7817 Stephens et al. ature 2004;431:525 Deletions (viii) ~ 1% Exon TM Extracellular ligand-binding domain Tyrosine kinase domain Dual-target EGFR drugs in the pipeline Agent Target Sponsor Status Lapatinib EFGR,HER2 GlaxoSmithKline Phase III breast, kidney cancer ZD6474 EGFR, HER2, VEGFR AstraZeneca Phase III, SCLC; phase II, medullary thyroid carcinoma HKI-272 EGFR, HER2 Wyeth Phase II, breast, SCLC BIBW-2992 EGFR, HER2 Boehringer-Ingelheim Planning for phase II in breast, prostate, and ovarian cancer AEE788 EGFR, HER2, VEGFR ovartis Phase I solid tumor BMS EGFR, HER2 Bristol-Myers Squibb Phase I for solid tumors CI-1033 EGFR, HER2, HER4 Pfizer Phase II breast, SCLC XL-647 EGFR, HER2, VEGFR2, EphB4 Exelixis Phase I completed; phase II planned fo rsclc Phase II Single Arm BIBW 2992 in SCLC With EGFR Activating Mutations The primary objective of this open-label, single arm Phase II trial is to explore the efficacy of BIBW 2992 defined by the objective response rate (CR, PR) as determined by RECIST (R ) in patients with advanced SCLC Stage IIIB or IV whose tumors harbor activating mutations within exon 18 to exon 21 of EGFR and who have progressed or relapsed after one prior cytotoxic chemotherapy regimen. Pharmacokinetics At BIBW mg/day: Exposure: AUC0- and AUC,ss ng h/ml Peak plasma concentrations: Cmax and Cmax,ss range ng/ml. Volume of distribution; Vz/F L. Median tmax values 1 4 h. terminal t1/ h. Accumulation ratio based on AUC: Mom C.H. et al. JCO,

16 Efficacy of Erlotinib in Chemotherapy-Refractory on-small-cell Lung Cancer Beeldvormend onderzoek juni 2006 Ciardiello F and Tortora G. Engl J Med 2008;358: Activerende mutaties - Deletie in exon 19 - L858R in exon 21 16

Longkanker: de detectie van mutaties in EGFR, KRAS, ALK. Genmutatie-gerichte therapie. Histopathologie. Overleving in jaren

Longkanker: de detectie van mutaties in EGFR, KRAS, ALK. Genmutatie-gerichte therapie. Histopathologie. Overleving in jaren Longkanker: de detectie van mutaties in EGFR, KRAS, ALK Genmutatie-gerichte therapie Belangrijk onderdeel van de diagnostiek van longkankerpatiënten Ed Schuuring (klinisch) moleculair bioloog Hoofd Moleculaire

Nadere informatie

Wat weten we: Geregistreerd voor longkanker EGFR-mutatie -erlotinib/gefitinib

Wat weten we: Geregistreerd voor longkanker EGFR-mutatie -erlotinib/gefitinib Precisie Geneeskunde: indicatie voor nieuwe middelen Anne-Marie Dingemans 4 Driver mutations determine survival in smokers and never smokers with stage IIIB/IV lung adenocarcinomas 7 Paik, Cancer, 212

Nadere informatie

EGFR klinische relevantie bij longkanker

EGFR klinische relevantie bij longkanker EGFR klinische relevantie bij longkanker Longkanker oud Incidentie Histologie Stadiëring Behandeling roken EGFR Pathofysiologie Behandeling Varia Erik Thunnissen ethunnissen@vumc.nl 3. VIKC 2005 Incidentie

Nadere informatie

Moleculaire revolutie in de pathologie: next generation sequencing

Moleculaire revolutie in de pathologie: next generation sequencing Moleculaire revolutie in de pathologie: next generation sequencing John Hinrichs, klinisch moleculair bioloog in de pathologie UMC Utrecht, afdeling pathologie De (moleculaire) pathologie maakt op dit

Nadere informatie

Gebruik van nieuwe technieken in de moleculaire pathologie. John Hinrichs, klinisch moleculair bioloog

Gebruik van nieuwe technieken in de moleculaire pathologie. John Hinrichs, klinisch moleculair bioloog Gebruik van nieuwe technieken in de moleculaire pathologie John Hinrichs, klinisch moleculair bioloog Gebruik van nieuwe technieken in de moleculaire pathologie 1. Introductie moleculaire pathologie 2.

Nadere informatie

OLIJFdag 3 oktober 2015

OLIJFdag 3 oktober 2015 OLIJFdag 3 oktober 2015 Nieuwe behandelingen bij eierstokkanker Els Witteveen Internist-oncoloog Huidige en nieuwe inzichten Intraperitoneale toediening Toevoeging van bevacizumab Dose dense toediening

Nadere informatie

Post-ASCO. Behandeling van melanoom en niercelcarcinoom John Haanen

Post-ASCO. Behandeling van melanoom en niercelcarcinoom John Haanen Post-ASCO Behandeling van melanoom en niercelcarcinoom John Haanen Disclosure belangen John Haanen (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Onderzoeksgeld

Nadere informatie

Significante Fase III Studies in de Oncologie Wat betekent dit voor de practicus?

Significante Fase III Studies in de Oncologie Wat betekent dit voor de practicus? Significante Fase III Studies in de Oncologie Wat betekent dit voor de practicus? Dr. L. Dirix Medische Oncologie Behandeling van vaste tumoren Adjuverende therapie Uitgezaaide ziekte Gerandomizeerd onderzoek

Nadere informatie

Moleculaire Diagnostiek binnen een routine Pathologie Laboratorium

Moleculaire Diagnostiek binnen een routine Pathologie Laboratorium Moleculaire Diagnostiek binnen een routine Pathologie Laboratorium Winand N.M. Dinjens Laboratorium voor Moleculaire Diagnostiek Afdeling Pathologie Josephine Nefkens Instituut (JNI) Erasmus MC, Universitair

Nadere informatie

Post-ASCO 2014 Nieuwe geneesmiddelen. Hans Gelderblom

Post-ASCO 2014 Nieuwe geneesmiddelen. Hans Gelderblom Post-ASCO 2014 Nieuwe geneesmiddelen Hans Gelderblom Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld

Nadere informatie

Pharmacogenomics: een uitdaging voor de Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie

Pharmacogenomics: een uitdaging voor de Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie Pharmacogenomics: een uitdaging voor de Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie Winand Dinjens Afdeling Pathologie Josephine Nefkens Instituut Erasmus MC, Rotterdam w.dinjens@erasmusmc.nl Werkgroep Moleculaire

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING 2 NEDERLANDSE SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN In gezonde personen is er een goede balans tussen cellen die delen en cellen die doodgaan. In sommige gevallen wordt deze balans verstoord en delen cellen

Nadere informatie

Nieuwe patiëntenselectie met longcarcinoom als role model voor de medisch oncoloog Anne-Marie Dingemans POST ASCO NVMO 18 juni 2015

Nieuwe patiëntenselectie met longcarcinoom als role model voor de medisch oncoloog Anne-Marie Dingemans POST ASCO NVMO 18 juni 2015 Nieuwe patiëntenselectie met longcarcinoom als role model voor de medisch oncoloog Anne-Marie Dingemans POST ASCO NVMO 18 juni 2015 Disclosure belangen Dingemans (potentiële) belangenverstrengeling Voor

Nadere informatie

19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht. Longkanker. Nieuwe inzichten en aanpak. Annemieke Kreiter Nurse practitioner oncologie SKB Winterswijk

19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht. Longkanker. Nieuwe inzichten en aanpak. Annemieke Kreiter Nurse practitioner oncologie SKB Winterswijk 19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht Longkanker Nieuwe inzichten en aanpak Annemieke Kreiter Nurse practitioner oncologie SKB Winterswijk Met dank aan Diane Paolilli, Elizabeth Waxman en Cynthia Chernecky Cijfers

Nadere informatie

Pathologie: herkennen van kanker. Han van Krieken, patholoog Universitair Medisch Centrum St. Radboud Nijmegen

Pathologie: herkennen van kanker. Han van Krieken, patholoog Universitair Medisch Centrum St. Radboud Nijmegen Pathologie: herkennen van kanker Han van Krieken, patholoog Universitair Medisch Centrum St. Radboud Nijmegen Pathologie: herkennen van kanker Definitie Moleculaire basis Morfologie en aanvullende technieken

Nadere informatie

Onderste deel tractus digestivus: behandeling colorectaal carcinoom

Onderste deel tractus digestivus: behandeling colorectaal carcinoom Onderste deel tractus digestivus: behandeling colorectaal carcinoom 19-06-2014 Post-ASCO, Ede Miriam Koopman Internist-oncoloog, UMC Utrecht Disclosures Advisory role: Amgen, Bayer, Merck-Serono, Roche

Nadere informatie

Oncologie in de komende periode: verbetering door selectie

Oncologie in de komende periode: verbetering door selectie Oncologie in de komende periode: verbetering door selectie Martijn P. Lolkema 7 maart 2013 Department of Medical Oncology The Netherlands Kanker: nog steeds een belangrijke doodsoorzaak Oncologie 1.0 http://nextarchitects.com/

Nadere informatie

Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met oesofagus- of maagcarcinoom. 17-9-2015 dr. Marije Slingerland, internist-oncoloog

Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met oesofagus- of maagcarcinoom. 17-9-2015 dr. Marije Slingerland, internist-oncoloog Ontwikkelingen en behandelmogelijkheden bij de patiënt met oesofagus- of maagcarcinoom 17-9-2015 dr. Marije Slingerland, internist-oncoloog Doelgerichte therapie bij het lokaal gevorderd en gemetastaseerd

Nadere informatie

Oligometastasen: Echt of wishfull thinking? Dirk De Ruysscher, MD, PhD Radiation Oncologist University Hospitals Leuven/ KU Leuven Leuven, Belgium

Oligometastasen: Echt of wishfull thinking? Dirk De Ruysscher, MD, PhD Radiation Oncologist University Hospitals Leuven/ KU Leuven Leuven, Belgium Oligometastasen: Echt of wishfull thinking? Dirk De Ruysscher, MD, PhD Radiation Oncologist University Hospitals Leuven/ KU Leuven Leuven, Belgium Casus 65-jaar oude blanke vrouw 20 pak jaren Gestopt met

Nadere informatie

Biologicals in de longziekten. Piet van Valenberg, longarts.

Biologicals in de longziekten. Piet van Valenberg, longarts. Biologicals in de longziekten. Piet van Valenberg, longarts. Biologicals Astma : anti IgE : omalizumab = Xolair Sarcoidosis : infliximab : anti-tnfalfa Bronchuscarcinoom Bronchus carcinoom Chemotherapie

Nadere informatie

Arash Bordbar, Patholoog, Symbiant, Alkmaar.

Arash Bordbar, Patholoog, Symbiant, Alkmaar. Arash Bordbar, Patholoog, Symbiant, Alkmaar. CK7, CK20, CDX2 en TTF-1 Aantal deelnemende laboratoria: 39. Aantal inzendingen 38. CK7 is door 38 deelnemers ingestuurd. CK20 is door 38 deelnemers ingestuurd.

Nadere informatie

BRAF mutatie en de behandeling van het melanoom. John Haanen

BRAF mutatie en de behandeling van het melanoom. John Haanen BRAF mutatie en de behandeling van het melanoom John Haanen Melanoom 2015 vijfde meest voorkomende vorm van kanker Incidentie >4200 patiënten 15-20% ontwikkelt stadium IV Sterfte: 700-800 patiënten Melanoom:

Nadere informatie

Nieuwe anti-tumor therapie

Nieuwe anti-tumor therapie Nieuwe anti-tumor therapie ontwikkelingen in de moleculaire pathologie therapie op maat Ed Schuuring Klinisch Moleculair Bioloog in de Pathologie Hoofd Laboratorium Moleculaire Pathologie Hoogleraar Moleculaire

Nadere informatie

10 e Post O.N.S. Meeting. Ted Goossens Verpleegkundig specialist Oncologie SJG Weert

10 e Post O.N.S. Meeting. Ted Goossens Verpleegkundig specialist Oncologie SJG Weert 10 e Post O.N.S. Meeting Ted Goossens Verpleegkundig specialist Oncologie SJG Weert 1 BIOMARKERS, PERSONALISED MEDICINE EN (BIOBANKING) 2 Indeling: Definitie Geschiedenis Plaats in diagnostiek en therapie

Nadere informatie

Angiogeneseremming: fundamenteel en klinisch 05 maart 2015

Angiogeneseremming: fundamenteel en klinisch 05 maart 2015 Angiogeneseremming: fundamenteel en klinisch 05 maart 2015 Annemarie Thijs Internist-klinisch farmacoloog Medisch oncoloog io Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER. Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek. Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden

TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER. Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek. Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden Triple negatief borstkanker TNBC Geen ER Geen PR Geen HER2 (Nog) geen target

Nadere informatie

Chemotherapie en stolling

Chemotherapie en stolling Chemotherapie en stolling Therapie, preventie en risicofactoren Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Avastin en longembolen: hoe behandelen en Avastin al dan niet verder? Chemotherapie en stolling: Therapie,

Nadere informatie

Rol van de apotheker bij het afleveren van dure en speciale geneesmiddelen. Tine Hendrickx Dag van de Ziekenhuisapotheker Affligem, 22 februari 2011

Rol van de apotheker bij het afleveren van dure en speciale geneesmiddelen. Tine Hendrickx Dag van de Ziekenhuisapotheker Affligem, 22 februari 2011 Rol van de apotheker bij het afleveren van dure en speciale geneesmiddelen Tine Hendrickx Dag van de Ziekenhuisapotheker Affligem, 22 februari 2011 ROTS: Raadpleging voor patiënten op Orale anti-tumorale

Nadere informatie

farmacotherapie J.S.W.Lind, G.J.M.Herder en E.F.Smit

farmacotherapie J.S.W.Lind, G.J.M.Herder en E.F.Smit farmacotherapie Nieuwe middelen voor de behandeling van gemetastaseerd niet-kleincellig longcarcinoom: remmers van de epidermale groeifactorreceptor en van de angiogenese J.S.W.Lind, G.J.M.Herder en E.F.Smit

Nadere informatie

Pancreascarcinoom en kansen voor de toekomst

Pancreascarcinoom en kansen voor de toekomst 18 mei 2006 Jaarbeurs Utrecht Pancreascarcinoom en kansen voor de toekomst Jan Ouwerkerk Research Coördinator Oncologie Leids Universitair Medisch Centrum Pancreas Carcinoom Incidencie: 33.730 nieuwe patiënten

Nadere informatie

Molecular Pathology for Pathologists. Pr P. Pauwels

Molecular Pathology for Pathologists. Pr P. Pauwels Molecular Pathology for Pathologists Pr P. Pauwels NGS moleculair pathologie rapport ontcijferen Nomenclatuur waarin gerapporteerd wordt: EGFR c.2573t>g, p.(leu858arg) Coderende sequentie Eiwit/proteïne

Nadere informatie

PD-L1 staining: een echte biomarker?

PD-L1 staining: een echte biomarker? PD-L1 staining: een echte biomarker? 10e NVMO Nascholing Targeted Therapy Donderdag 21 april 2016 Antropia, Driebergen Stefan M. Willems MD PhD Dept Pathology UMC Utrecht, Utrecht, The Netherlands Dept

Nadere informatie

7e BIJEENKOMST WERKGROEP "MOLECULAIRE DIAGNOSTIEK IN DE PATHOLOGIE 25 januari 2012

7e BIJEENKOMST WERKGROEP MOLECULAIRE DIAGNOSTIEK IN DE PATHOLOGIE 25 januari 2012 7e BIJEENKOMST WERKGROEP "MOLECULAIRE DIAGNOSTIEK IN DE PATHOLOGIE 25 januari 2012 Martijn P. Lolkema Department of Medical Oncology The Netherlands Oncology 1.0 http://nextarchitects.com/ Oncology 2.0

Nadere informatie

O.N.S.. Meeting. What s new in HER1 and 2

O.N.S.. Meeting. What s new in HER1 and 2 9 e Post-O.N.S O.N.S.. Meeting What s new in HER1 and 2 Diagnostiek en behandelingsopties Manon Komen Research Coördinator Oncologie Medisch Centrum Alkmaar Introductie De erbb tyrosine kinase familie

Nadere informatie

Wanneer geen chemo? Sabine Linn Internist-oncoloog NKI-AVL

Wanneer geen chemo? Sabine Linn Internist-oncoloog NKI-AVL Wanneer geen chemo? Sabine Linn Internist-oncoloog NKI-AVL Wanneer geen chemo? Als de patiënt al genezen is na locoregionale behandeling Prognostische factoren Als er geen extra overlevingswinst optreedt

Nadere informatie

Darmkanker. darmkanker nederland. lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging

Darmkanker. darmkanker nederland. lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging Darmkanker en uw DNA darmkanker nederland lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging Darmkanker Nederland Darmkanker Nederland wordt gesteund door een Raad van Advies. Deze bestaat uit specialisten

Nadere informatie

Chemotherapie en Farmacologie; Kliniek, Kinetiek, Dynamiek?

Chemotherapie en Farmacologie; Kliniek, Kinetiek, Dynamiek? Chemotherapie en Farmacologie; Kliniek, Kinetiek, Dynamiek? Dr Ferry ALM Eskens, Internist-oncoloog Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam Epidemiologie van kanker Life-time risk 33% 5 jaars overleving 50%

Nadere informatie

Pathologie van het colorectaal carcinoom

Pathologie van het colorectaal carcinoom 68 e Oncologiedag Colorectale kanker 28 januari 2010 Pathologie van het colorectaal carcinoom Iris Nagtegaal Afdeling Pathologie UMC St Radboud Klassieke pathologie Moderne pathologie Stagering (hoog risico

Nadere informatie

Deze presentatie is bedoeld voor het ontbijtsymposium tijdens de V&VN oncologiedagen en zijn gemaakt door I.O Baas.

Deze presentatie is bedoeld voor het ontbijtsymposium tijdens de V&VN oncologiedagen en zijn gemaakt door I.O Baas. Deze presentatie is bedoeld voor het ontbijtsymposium tijdens de V&VN oncologiedagen en zijn gemaakt door I.O Baas. Het ontbijtsymposium zal staan in het teken van de ontwikkelingen binnen HER2- positieve

Nadere informatie

Adjuvant!! Online ~ Wanneer helpt het en wanneer niet?

Adjuvant!! Online ~ Wanneer helpt het en wanneer niet? Adjuvant!! Online ~ Wanneer helpt het en wanneer niet? Stella Mook NKI symposium Amsterdam, Oktober 2009 www.adjuvantonline.com Informatie Input Natural Mortality Tx benefit Breast Cancer Mortality Huidige

Nadere informatie

Targeted therapy: van proof of concept naar personalised cancer care. Carla van Herpen Internist-oncoloog 14 mei 2013

Targeted therapy: van proof of concept naar personalised cancer care. Carla van Herpen Internist-oncoloog 14 mei 2013 Targeted therapy: van proof of concept naar personalised cancer care Carla van Herpen Internist-oncoloog 14 mei 2013 Intracellular signaling networks regulate the operations of the cancer cell Hanahan

Nadere informatie

Biologicals; nieuwe therapeutische opties

Biologicals; nieuwe therapeutische opties Biologicals; nieuwe therapeutische opties Lidwine Tick, internist hemato-oncoloog Veldhoven, 19 september 2013 "De wereld van Mab-jes, Nib-jes en Mus-sen". Anti-tumor behandeling Chirurgie Radiotherapie

Nadere informatie

Nieuwe patiëntenselectie, nieuwe targets, nieuwe drugs. Hans Gelderblom, LUMC NVMO-Post-ASCO 20 juni 2013, Ermelo

Nieuwe patiëntenselectie, nieuwe targets, nieuwe drugs. Hans Gelderblom, LUMC NVMO-Post-ASCO 20 juni 2013, Ermelo Nieuwe patiëntenselectie, nieuwe targets, nieuwe drugs Hans Gelderblom, LUMC NVMO-Post-ASCO 20 juni 2013, Ermelo Building bridges to conquer cancer Dus: verbanden zien Patientenselectie: DPD Nieuwe targets

Nadere informatie

Moleculaire pathways/merkers/therapie. Wim Demey, medische oncologie

Moleculaire pathways/merkers/therapie. Wim Demey, medische oncologie Moleculaire pathways/merkers/therapie Wim Demey, medische oncologie Receptor tyrosine kinase: Transmembranaire groeifactorreceptor met een intrinsieke ligandgecontroleerde tyrosine kinase activiteit

Nadere informatie

Prof.dr. Epie Boven Medisch oncoloog

Prof.dr. Epie Boven Medisch oncoloog Prof.dr. Epie Boven Medisch oncoloog Nieuwe antikanker medicijnen, hoge kosten Waarom ontsporen cellen in ons lichaam? De normale cel bevat 46 chromosomen, ook wel DNA genoemd - het DNA vormt ons genetisch

Nadere informatie

Pien de Haas en John de Klerk nucleair geneeskundigen Meander Medisch Centrum Amersfoort. 2e Mammacongres 28 januari 2011 Harderwijk

Pien de Haas en John de Klerk nucleair geneeskundigen Meander Medisch Centrum Amersfoort. 2e Mammacongres 28 januari 2011 Harderwijk Pien de Haas en John de Klerk nucleair geneeskundigen Meander Medisch Centrum Amersfoort 2e Mammacongres 28 januari 2011 Harderwijk Siemens Biograph true point PET/CT 40 slice Sinds 21 januari 2011 Sinds

Nadere informatie

Nieuwe Ontwikkelingen in de Behandeling van Kanker. prostaatkanker

Nieuwe Ontwikkelingen in de Behandeling van Kanker. prostaatkanker Nieuwe Ontwikkelingen in de Behandeling van Kanker prostaatkanker Testosteron Testosteron geeft zakenvrouwen boost AMSTERDAM - Wil je als zakenvrouw slagen in de financiële wereld dan heb je geluk als

Nadere informatie

Pathologie: herkennen van kanker. Han van Krieken, patholoog Universitair Medisch Centrum St. Radboud Nijmegen

Pathologie: herkennen van kanker. Han van Krieken, patholoog Universitair Medisch Centrum St. Radboud Nijmegen Pathologie: herkennen van kanker Han van Krieken, patholoog Universitair Medisch Centrum St. Radboud Nijmegen Pathologie: herkennen van kanker Definitie Moleculaire basis Morfologie en aanvullende technieken

Nadere informatie

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline?

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Joost Hoekstra, internist, AMC Potentiële belangenverstrengeling Klinische Diabetologie AMC ontvangt sponsoring van cq doet projecten met

Nadere informatie

Basisbegrippen Oncologie

Basisbegrippen Oncologie Basisbegrippen Oncologie Tumor afmeting Diagnose periode Behandel periode Preventie/interventie periode Invasie interventie Tijd Detectie drempel Van normale naar kankercel Normale cel Van celkern naar

Nadere informatie

(Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom. Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam

(Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom. Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam (Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam Adjuvante chemotherapie bij rectumcarcinoom in Nederland Geloof Gewoonte Evidence-based medicine

Nadere informatie

Mammacarcinoom & targeted therapy

Mammacarcinoom & targeted therapy Mammacarcinoom & targeted therapy Sabine C. Linn, MD PhD Divisies Medische Oncologie en Moleculaire Biologie NKI-AVL Amsterdam Moleculaire (IHC) subtypes en therapie subtype Chemo Endocrien trastuzumab

Nadere informatie

Kankercellen in een kweekschaaltje. HeLa

Kankercellen in een kweekschaaltje. HeLa Kankercellen in een kweekschaaltje HeLa De Eigenschappen van een Tumor Hanahan and Weinberg, Cell 2011 A! H! B! Kanker = (cellulaire) remmen die niet goed werken: tumor suppressor eiwitten (bv. p53) (cellulaire)

Nadere informatie

Gastro-intestinale stromacel tumor: Risico classificatie en mutatie analyse door de patholoog. Dr. Judith V.M.G. Bovee Patholoog LUMC

Gastro-intestinale stromacel tumor: Risico classificatie en mutatie analyse door de patholoog. Dr. Judith V.M.G. Bovee Patholoog LUMC Gastro-intestinale stromacel tumor: Risico classificatie en mutatie analyse door de patholoog Dr. Judith V.M.G. Bovee Patholoog LUMC GastroIntestinale Stromacel Tumor 11-15 GISTen per 100.000 mensen (Scandinavië)

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen binnen de GE Oncologie: wordt de behandeling te duur? Hanneke Wilmink Internist- oncoloog

Nieuwe ontwikkelingen binnen de GE Oncologie: wordt de behandeling te duur? Hanneke Wilmink Internist- oncoloog Nieuwe ontwikkelingen binnen de GE Oncologie: wordt de behandeling te duur? Hanneke Wilmink Internist- oncoloog Kosten kanker behandeling 2011 NL: 100.600 nieuwe gevallen kanker Vooral op oudere leedijd

Nadere informatie

IKZ - 7 dec 2006 Adjuvante en Neo-adjuvante Chemotherapie na curatief geopereerd NSCLC

IKZ - 7 dec 2006 Adjuvante en Neo-adjuvante Chemotherapie na curatief geopereerd NSCLC IKZ - 7 dec 2006 Adjuvante en Neo-adjuvante Chemotherapie na curatief geopereerd NSCLC Erik van der Heijden, longarts UMC St Radboud 2005 CBS: Kanker belangrijkste doodsoorzaak in NL Longkanker verantwoordelijk

Nadere informatie

Rol van de pathologische anatomie in de oncologie. 16 maart 2013 Dr. Pascale De Paepe AZ St Jan Brugge-Oostende AV

Rol van de pathologische anatomie in de oncologie. 16 maart 2013 Dr. Pascale De Paepe AZ St Jan Brugge-Oostende AV Rol van de pathologische anatomie in de oncologie 16 maart 2013 Dr. Pascale De Paepe AZ St Jan Brugge-Oostende AV De oncologische patiënt Multidisciplinaire benadering: huisarts patholoog chirurg oncoloog

Nadere informatie

Mammacarcinoom: nieuwste inzichten op maat voor de huisarts

Mammacarcinoom: nieuwste inzichten op maat voor de huisarts Mammacarcinoom: nieuwste inzichten op maat voor de huisarts Sabine Linn Internist-oncoloog Antoni van Leeuwenhoek Hoogleraar Translationele Oncologie met focus op het mammacarcinoom - UMC Utrecht Disclosures

Nadere informatie

Osteonecrosis of the jaw (ONJ)

Osteonecrosis of the jaw (ONJ) INLEIDING Welkom 1 2 Osteonecrosis of the jaw (ONJ) Hoe kunnen we dit voorkomen en als het toch optreedt, hoe kunnen we het managen? 3 Complication of bisphosphonate and denosumab use 1 Dit ga je echter

Nadere informatie

CHAPTER 10. Nederlandse samenvatting

CHAPTER 10. Nederlandse samenvatting CHAPTER 10 Nederlandse samenvatting Om uit te groeien tot een kwaadaardige tumor met uitzaaiïngen moeten kankercellen een aantal karakteristieken verwerven. Eén daarvan is het vermogen om angiogenese,

Nadere informatie

Palliatieve zorg bij longkanker. Jeske Staal-van den Brekel, longarts ZGT, locatie Almelo

Palliatieve zorg bij longkanker. Jeske Staal-van den Brekel, longarts ZGT, locatie Almelo Palliatieve zorg bij longkanker Jeske Staal-van den Brekel, longarts ZGT, locatie Almelo Dhr E, 21-05-1943 Maart 2010:analyse dyspnoe Voorgeschiedenis: -2007 acuut myocard infarct, gevolgd door CABG -2008

Nadere informatie

Niels versus Sonja. Gedoemd te verliezen door Sonja. VU University Medical Center Amsterdam The Netherlands

Niels versus Sonja. Gedoemd te verliezen door Sonja. VU University Medical Center Amsterdam The Netherlands Niels versus Sonja Gedoemd te verliezen door Sonja Belangenverklaring NAAM : Sonja Zweegman ORGANISATIE: Hematologie In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ), zijn

Nadere informatie

chirurgische behandeling van kanker

chirurgische behandeling van kanker chirurgische behandeling van kanker p1 chirurgische behandeling van kanker p2 geen how I do it p3 wet van de afnemende meeropbrengst 2009 p4 chirurgische oncologie trends laatste 100 jaar meer is beter

Nadere informatie

Bloedplaatjes (over) belicht

Bloedplaatjes (over) belicht Bloedplaatjes (over) belicht Jean-Louis Kerkhoffs Er is een leven na HOVON 82 Sanquin Bloodbank, Dept. of Research & Development, The Netherlands 1 Pathogeen reductie van bloedplaatjes Algemene introductie

Nadere informatie

DUOS & Testiskanker. Jourik Gietema Sjoukje Lubberts Medische Oncologie Universitair Medisch Centrum Groningen

DUOS & Testiskanker. Jourik Gietema Sjoukje Lubberts Medische Oncologie Universitair Medisch Centrum Groningen DUOS & Testiskanker Jourik Gietema Sjoukje Lubberts Medische Oncologie Universitair Medisch Centrum Groningen DUOS Jaarsymposium 12-12-2014 Disclosures Geen 2 Stijgende incidentie Testis Carcinoom IKNL.Du

Nadere informatie

Gepersonaliseerde aanpak bij longkanker

Gepersonaliseerde aanpak bij longkanker Gepersonaliseerde aanpak bij longkanker Dr. André VERSTRAETEN Dr. Elke GOVAERTS Dienst longziekten Pneumo-oncologie - Longkanker is de belangrijkste oorzaak van kankergerelateerde mortaliteit in beide

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Nederlandse samenvatting Longkanker is een ziekte waaraan jaarlijks in Nederland ongeveer evenveel mensen overlijden als borst-, prostaat- en darmkanker bij elkaar. Ondanks de

Nadere informatie

Longkanker; state of the art

Longkanker; state of the art 24 mei 2005 Jaarbeurs Utrecht Longkanker; state of the art Ivonne Schoenaker Verpleegkundig consulent oncologie Isala Klinieken / Zwolle Longkanker: The ugly facts Per jaar wordt bij 8000 nieuwe patiënten

Nadere informatie

Is valpreventie kosteneffectief?

Is valpreventie kosteneffectief? Is valpreventie kosteneffectief? Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be Maart 2014 1 Reactie van de overheden op de crisis Jaarlijkse

Nadere informatie

english summary chapter 2 chapter 3 chapter 4

english summary chapter 2 chapter 3 chapter 4 Summaries English summary DNA amplification of the 11q13 region is a frequent event in carcinogenesis, and most frequent in head and neck squamous cell carcinoma (HNSCC)[107 ]. It has been shown that

Nadere informatie

Niet-kleincellig Longkanker 2015. Sjaak Burgers s.burgers@nki.nl

Niet-kleincellig Longkanker 2015. Sjaak Burgers s.burgers@nki.nl Niet-kleincellig Longkanker 2015 Sjaak Burgers s.burgers@nki.nl Adviesraadlid Adviseur AstraZeneca Boehringer Instituut AsbestSlachtoffers Patiëntenvereniging voor Asbestslachtoffers Te bespreken: Roken

Nadere informatie

Nieuwe geneesmiddelen. Post-ASCO 2015 Hans Gelderblom

Nieuwe geneesmiddelen. Post-ASCO 2015 Hans Gelderblom Nieuwe geneesmiddelen Post-ASCO 2015 Hans Gelderblom Disclosures Ik heb een relatie met alle farmaceutische bedrijven die werkzaam zijn in de oncologie (instituut of NVMO) Illumination and innovation Nieuwe

Nadere informatie

10-4-2016. ontwikkelingen in de moleculaire pathologie. Ed Schuuring. therapie op maat. Classical pathology

10-4-2016. ontwikkelingen in de moleculaire pathologie. Ed Schuuring. therapie op maat. Classical pathology Masterclass voor Verpleegkundigen Amersfoort, 11 Arpil 2016 Nieuwe anti-tumor therapie ontwikkelingen in de moleculaire pathologie therapie op maat Histologie (vaak gecombineerd met immunohistochemie)

Nadere informatie

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij Mensen met een Psychiatrische Stoornis de Modererende Invloed van de Therapeutische Alliantie The Effect of Arts Therapies

Nadere informatie

Coloncarcinoom. Inleiding 13/11/2009. Epidemiologie van het colorectaal carcinoom (CRC)

Coloncarcinoom. Inleiding 13/11/2009. Epidemiologie van het colorectaal carcinoom (CRC) Coloncarcinoom Ann Van Mechelen ZNA Stuivenberg Inleiding Definitie: kwaadaardige wildgroei van weefsel van de dikke darm. Epidemiologie van het colorectaal carcinoom (CRC) Belgie: 6.500 nieuwe gevallen/jaar

Nadere informatie

Meer sparend bestraling van de axilla? Less is more (than enough) Nicola Russell

Meer sparend bestraling van de axilla? Less is more (than enough) Nicola Russell Meer sparend bestraling van de axilla? Less is more (than enough) Nicola Russell Techniek tot nu toe Conventionele simulatie Virtuele simulatie Techniek voor okselbestraling Klier levels I III Plexus brachialis

Nadere informatie

Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie

Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie Marion Zimmerman Verpleegkundig specialist longkanker Onderwerpen Tki s, Immunotherpie, voor wie? Bijwerkingen

Nadere informatie

Uitkomstenonderzoek in non-hodgkin lymphoma. Hedwig Blommestein

Uitkomstenonderzoek in non-hodgkin lymphoma. Hedwig Blommestein Uitkomstenonderzoek in non-hodgkin lymphoma ~Kansen en uitdagingen~ Hedwig Blommestein Inleiding Inhoud presentatie Uitkomstenonderzoek Casus rituximab maintenance Achtergrond Resultaten t Conclusie Uitkomstenonderzoek

Nadere informatie

Genes, Molecular Mechanisms and Risk Prediction for Abdominal Aortic Aneurysm

Genes, Molecular Mechanisms and Risk Prediction for Abdominal Aortic Aneurysm Genes, Molecular Mechanisms and Risk Prediction for Abdominal Aortic Aneurysm Arne IJpma Clinical Genetics Department, Erasmus MC, Rotterdam, The Netherlands Financial Disclosure I have no financial relationships

Nadere informatie

Persisterende complete moleculaire remissie na imatinib behandeling voor chronische fase CML. wat nu?

Persisterende complete moleculaire remissie na imatinib behandeling voor chronische fase CML. wat nu? Persisterende complete moleculaire remissie na imatinib behandeling voor chronische fase CML wat nu? J.H.F Falkenburg Afdeling Hematologie Leids Universitair Medisch Centrum Geen conflicts of interest

Nadere informatie

Presentatie over Longkanker voor het. Yvonne Berk, longarts CWZ December 2015

Presentatie over Longkanker voor het. Yvonne Berk, longarts CWZ December 2015 Presentatie over Longkanker voor het Yvonne Berk, longarts CWZ December 2015 De cijfers De onderzoeken De diagnose De behandeling De prognose Man: 2 e plaats; vrouw 3 e plaats Longkanker: de lelijke feiten

Nadere informatie

Prognostische toepassing van flowcytometrie bij het myelodysplastisch syndroom

Prognostische toepassing van flowcytometrie bij het myelodysplastisch syndroom Workshop Flowcytometrie in MDS 5 september 2012 Prognostische toepassing van flowcytometrie bij het myelodysplastisch syndroom Canan Alhan VU Medisch Centrum Cancer Center Amsterdam Klinische prognostische

Nadere informatie

Targeted Therapy Casus Oesofaguscarcinoom. Dokter, dit is mijn tumor. Marion Stevense AIOS Interne Oncologie 31-3-2015

Targeted Therapy Casus Oesofaguscarcinoom. Dokter, dit is mijn tumor. Marion Stevense AIOS Interne Oncologie 31-3-2015 Targeted Therapy Casus Oesofaguscarcinoom Dokter, dit is mijn tumor Marion Stevense AIOS Interne Oncologie 31-3-2015 Disclosure Belangen (Potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante

Nadere informatie

Farmacogenetica bij targeted therapies

Farmacogenetica bij targeted therapies Farmacogenetica bij targeted therapies Henk-Jan Guchelaar Klinische Farmacie & Toxicologie Amersfoort 8 april 2010 Farmacogenetica Mahgoub, A., R. & Smith, R. L. Lancet 1977(2): 584 586 Polymorphic hydroxylation

Nadere informatie

Beleidsdag ZOL 2 december 2005. Dr. Paul Bulens

Beleidsdag ZOL 2 december 2005. Dr. Paul Bulens Beleidsdag ZOL 2 december 2005 Dr. Paul Bulens Hasselt Genk vzw LOC Zorggroep oncologie St.-Trudo St.-Franciskus Zorgprogramma oncologie CAZ/VJZ Vesalius Diest Vzw LOC ZMK Zorgprogramma oncologie ZOL MZNL

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de moleculaire pathologie. Werkgroep Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie. Morfologisch. Functioneel

Ontwikkelingen in de moleculaire pathologie. Werkgroep Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie. Morfologisch. Functioneel Ontwikkelingen in de moleculaire pathologie Moleculaire dag WMDP Carel van Noesel Utrecht, 29 januari 2010 Morfologisch Functioneel Werkgroep Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie Opleiding tot klinisch

Nadere informatie

(O)varia. Liesbeth de Vries UMCG

(O)varia. Liesbeth de Vries UMCG (O)varia Liesbeth de Vries UMCG Opbouw Vulvacarcinoom Endometriumcarcinoom Cervixcarcinoom Ovariumcarcinoom Vulvacarcinoom 330 nieuwe tumoren/jaar Inguinale lymfekliermetastasen negatieve prognostische

Nadere informatie

Work to Work mediation

Work to Work mediation Work to Work mediation Mobility Centre Automotive Theo Keulen 19-9-2008 Policy Context Flexibility,mobility and sustainable employability are key words in modern labour market policy Work to work arrangements

Nadere informatie

Geneesmiddelen ontwikkeling 21 juni 2014

Geneesmiddelen ontwikkeling 21 juni 2014 Geneesmiddelen ontwikkeling 21 juni 2014 Therapeu:c development Cultured Cells First test Feasibility Small numbers No circula:on No immunity No organs Animal models Mdx mouse No dystrophin Organs, immunity

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33832 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33832 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33832 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Krens, Lisanne Title: Refining EGFR-monoclonal antibody treatment in colorectal

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Evolutie Oncologie voorbije 10 jaar - Prostaatkanker. Dirk Schrijvers, MD, PhD Dienst Medische Oncologie ZNA-Middelheim

Evolutie Oncologie voorbije 10 jaar - Prostaatkanker. Dirk Schrijvers, MD, PhD Dienst Medische Oncologie ZNA-Middelheim Evolutie Oncologie voorbije 10 jaar - Prostaatkanker Dirk Schrijvers, MD, PhD Dienst Medische Oncologie ZNA-Middelheim Evolutie Behandeling Prostaatkanker 1563 1864 1920 1930 1940 1941 1950 1960 1960-80

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Gastrointestinale stromacel tumoren (GIST): incidentie, diagnostiek, behandeling en prognose Hans Gelderblom 18 november 2014

Gastrointestinale stromacel tumoren (GIST): incidentie, diagnostiek, behandeling en prognose Hans Gelderblom 18 november 2014 Gastrointestinale stromacel tumoren (GIST): incidentie, diagnostiek, behandeling en prognose Hans Gelderblom 18 november 2014 Gastrointestinale Stromacel Tumoren Infrequent type of sarcoma, a tumour of

Nadere informatie

Kanker en het hart. de ultieme uitdaging?

Kanker en het hart. de ultieme uitdaging? Kanker en het hart de ultieme uitdaging? Rienk Rienks, cardioloog UMCU/CMH Hoe groot is het probleem? Stollingstoornissen bij kanker Kanker van het hart Hartproblemen bij (de behandeling van) kanker Nederland:

Nadere informatie

Basiscursus Oncologie Hormonale therapie en doelgerichte behandeling bij kanker

Basiscursus Oncologie Hormonale therapie en doelgerichte behandeling bij kanker Basiscursus Oncologie Hormonale therapie en doelgerichte behandeling bij kanker Koos van der Hoeven Hoofd Afdeling Klinische Oncologie LUMC 5 Maart 2015 Maligniteiten gevoelig voor hormonale therapie Borstkanker

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Aanvraag gegevens ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek

Aanvraag gegevens ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek Aanvraag gegevens ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek Registratie waarvan gegevens worden opgevraagd: DSCA Contactpersoon: Naam: Mw. Drs. J. t Lam - Boer Centrum/ziekenhuis: Radboud umc Adres: Postbus

Nadere informatie

Betaalbare en gepersonaliseerde zorg. Page 1 Smaling 2012 Siemens Healthcare

Betaalbare en gepersonaliseerde zorg. Page 1 Smaling 2012 Siemens Healthcare Betaalbare en gepersonaliseerde zorg Page 1 Smaling 2012 Siemens Healthcare Betaalbare en gepersonaliseerde zorg Beelden bepalen de toekomst De beste manier om de toekomst te voorspellen is door hem zelf

Nadere informatie