Internistisch perspectief

Vergelijkbare documenten
Diabetes en hart- en vaatziekten. CVRM nieuwe stijl. Nieuwe richtlijn CVRM Risicostratificatie. Wanneer risicostratificatie?

Diabetes en HVZ: Wat is de toekomst? Donderdag 27 november :45-11:15 Max Nieuwdorp, internist-endocrinoloog AMC-VUmc

Doel behandeling bij DM: verhinderen/vertragen complicaties. Haffner, NEJM 1998 UKPDS. T2DM, HbA1c, en HVZ

CARDIOVASCULAIR RISICO MANAGEMENT BIJ DEMENTIE

Lipiden, Diabetes en Cardiovasculair Risicomanagement. 17 januari 2013, Utrecht Dr. Janneke Wittekoek, Cardioloog Stichting Actief Preventie Plan

Diabetes en ouder worden Dr. K.J.J. van Hateren

De nieuwe NHG standaard Diabetes Mellitus type 2

Dia 1 Lipiden, Diabetes en Cardiovasculair Risicomanagement. Dia 2. Dia 3. Vet in Historisch Perspectief. simpele vetopstapelingsziekte

Behandeling type 2 diabetes in 2011

Bijlage III Wijzigingen van de samenvattingen van productkenmerken en bijsluiters.

Lipiden behandelen bij de oudere patiënt: starten, stoppen of doorgaan?

Het Congres Morbide Obesitas wordt mede mogelijk gemaakt door:

Cardiovasculair risicomanagement

Diabetes Mellitus. Toen en nu. 30 September 2015 Dr. M.G.A. Baggen Dr. M.P. Brugts

Scherpe behandeling of kan het ook wat minder?

% Slechter! Nieuwe langwerkende insulines. Wat is een goed basaal insuline? STEMSYSTEEM. Wat is een goed basaal insuline?

BMI > 35: hoog aantal eenheden insuline? Een discussie over de zin en onzin van heel veel insuline bij heel zware patiënten.

Bloeddruk: hoe lager hoe beter?

Bloeddrukstreefwaarden bij diabetes mellitus: lager of toch niet? Erik Serné Internist- vasculair geneeskundige

De ouder wordende diabetespatiënt. Allerlei typen ouderen. Getallen in Nederland

Nieuwe geneesmiddelen bij de behandeling van diabetes mellitus type 2. Nicolaas Schaper

Welke behandelstrategie bij obese type 2 patiënten: GLP 1 agonist!

Overbehandeling Nieuwe behandeling Bloeddrukbehandeling. Sterfte en HbA1c. ACCORD-studie. HbA1c en gezondheidstoestand

CVRM addendum (kwetsbare) ouderen

Cardiovasculair Risicomanagement bij DM2

Wat is mijn cardiovasculair risicoprofiel? 27 september 2016 Herbert De Raedt Dienst cardiologie Onze Lieve Vrouw Ziekenhuis Aalst

Prediabetes : ontwikkelt iedereen diabetes? Wie screenen en hoe? C. De Block Endocrinologie-Diabetologie Voorzitter Diabetes Liga

Back to lipids lange termijn effecten van sta6nes

Nieuwe guidelines voor preventie. Cardio 2013 Johan Vaes

CVRM kwetsbare ouderen. Rotterdam maart 2015 AJ Arends, klinisch geriater en klinisch farmacoloog io

De nieuwe NHG diabetes-standaard: de patiënt centraal. EADV-regiobijscholing najaar 2013: Diabetes Mellitus & Vrouwen

Nederlandse samenvatting

HbA1c streefwaarden. ADVANCE trial. Uitkomsten ADVANCE. Uitkomsten ADVANCE

Diabetes Mellitus en Beweging

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline?

(On)zin van diabetes behandeling bij ouderen

Persoonsgerichte preventie in de praktijk. S.A. Petra

Workshop voor apothekers en huisartsen. Altijd een statine bij hart- en. t Voorbeeld

Streefwaarden naar leeftijd: zowel de glucose, de bloeddruk als de lipiden?

HET LIPIDENSPECTRUM VAN PATIËNTEN

Dokter wat heb ik. Casuïstiek workshop over de Multidisciplinaire richtlijn CVRM 2011

24 september Van harte welkom!

Overgebleven risico op hart-en vaatziekten in patiënten met Familiaire Hypercholesterolemia, wat nu?

regio uw praktijk % % jaar 6.9 jaar % % % % % % mmhg

KGBN. Zin en onzin van statines bij de hoogbejaarde patiënt. De neuroloog & statines.

Feiten en fabels over voeding, medicatie en diabetes

Preventie in de spreekkamer met U-Prevent

Nieuwe ontwikkelingen bij hypertensie, beleid en medicatie

Medicatie, Consequenties voor dieetadviezen

Diabetes en ramadan Mohamed Ahdi

Transmurale afspraken m.b.t. patiënten met Diabetes mellitus type 2

Diabetes en kanker: nieuwe inzichten

Diabetes en vaatziekten. 19 september 2017 Jan Westerink Internist-vasculair geneeskundige

Cardiovasculaire zorgen van morgen: Individualiseren met U-Prevent

Nederlandse samenvatting

Doc.Ref.: CMDh/PhVWP/042/2012 January 2012 SUMMARY OF PRODUCT CHARACTERISTICS. New Class Warnings

17/12/2013. Inhoudsweergave. Hoe kunnen zorgverleners dagdagelijks meehelpen bij de preventiestrijd tegen T2DM en zwangerschapsdiabetes?

Aanpak van CVA. Robin Lemmens

Basaal Plus. Wat te doen als langwerkende insuline toegevoegd aan orale medicatie niet meer afdoende is? Duodagen april 2011

Reuma, atherosclerose & anti-inflammatie. Prof.dr. Mike T. Nurmohamed, reumatoloog Reade & VU Medisch Centrum

Behandeling na een acuut coronair syndroom

Individueel zorgplan vitale vaten

Factsheet Indicatoren Bariatrische Chirurgie (DATO) 2016

Landelijk Diabetes Congres Diabetes en hart- en vaatziekten

Cardiologie. Verder na het hartinfarct.

Staken antihypertensiva bij ouderen. Groot Haags Geriatrie Referaat oktober 2016 Marielle Hofman, aios geriatrie

Voorbereiding: Wilt u s.v.p.: - uw wifi aanzetten (van der Valk Arnhem) en. - schermvergrendeling (tijdelijk) uitzetten? Ketenzorg Arnhem 1

Cardiovasculair risicomanagement. Patrick Schrömbges Kaderhuisarts Diabetes Mellitus

Medicatie Stappenplan

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij

Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven

Sporten en diabetes type 2 Van 15 minuten per dag bewegen tot de marathon, maar eerst een fietsproef. Sport is goed voor elk?

NEDERLANDSE SAMENVATTING

Factsheet Indicatoren Bariatrische Chirurgie (DATO) Start registratie: 2014

Glucoseregulatie na bariatrische chirurgie HACA avond 2 juli 2015

Wat is de invloed van reuma op hart- en vaatziekten?

Regionale Transmurale Afspraken - DM

Landelijk Diabetes Congres Diabetes bij ouderen Dr Majon Muller Internist-ouderengeneeskunde

Transmurale zorg: hoe organiseer je dat? Dr. A.G. Lieverse - internist Máxima Medisch Centrum, Eindhoven

Behandeling van Diabetische Dyslipidemie: - plaats van de statines - PCSK-9 inhibitoren. Ann Mertens, MD, PhD dienst Endocrinologie

Het Vrouwenhart: begeerd maar (nog) onbekend

Diabetes. D1 Diabetes prevalentie 249,0 233,9. D2 Diabetespopulatie indicatoren 78,7 85,8. D3 Hoofdbehandelaar diabetes 58,2 49,6

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015

Leefstijlinterventies met stip op 1! Inhoud. Over de zgn. Preventieparadox. The Epidemiological Evidence. Edith Feskens,

OLIJFdag 3 oktober 2015

Inhoud. Leefstijlinterventies met stip op 1! Voorbeeld van de PP: het effect van bloeddrukverlaging op sterfte. Over de zgn.

CVRM in N.Kennemerland

Leefstijlinterventies met stip op 1!

Diabetes bij kwetsbare ouderen Dr. ST Houweling, kaderhuisarts. Waar gaat het over? De bejaarde. De ene bejaarde is de andere bejaarde niet...

Oud en anders Cardiovasculair risicomanagement bij ouderen: wat te doen of te laten?

Behandeling van hypertensie

Transcriptie:

Management van diabetes & ACS Internistisch perspectief Max Nieuwdorp Academisch Medisch Centrum Amsterd

Diabetes en hart en vaatziekten ~65% van alle sterfgevallen bij DM als gevolg van HVZ Dood door HVZ 2- to 4-verhoogd Cardiovasculaire complicaties van DM CVA risico 2- to 4-verhoogd Hartfalen 2- to 5-verhoogd Bell DSH. Diabetes Care. 2003;26:2433-41..

Obesitas oorzaak DM: 250 miljoen patienten.. Bevolkings percentage BMI > 30kg/m 2 50 40 30 20 USA Engeland Mauritius Australie Brazilie 10 0 1960 1970 1980 1990 2000 2010 2020 2030

Leeftijd en HVZ risico (%) bij DM patienten 0 Mannen 30 Vrouwen 5 met diabetes zonder diabetes 25 met diabetes zonder diabetes 0 20 15 15 10 10 5 5 0 0 Leeftijd (jaren) Leeftijd (jaren) Booth Lancet 2006; 368: 29-36

Hypertensie Dyslipidemie Wat dicteert HVZ risico factoren in DM? Hyperglycemie Plaatjes aggregatie/hypercoa gulatie

Hypertensie behandeling op HVZ bij DM (ADVANCE n=11000) Perindopril en indapide vs placebo Bloeddruk daling 5.6 mmhg systolisch en 2.2 mghg diastolisch NNT=79 Patel, Lancet 2007

Hypertensie Dyslipidemie HVZ risico factoren in DM Hyperglycemie Plaatjes aggregatie/hypercoa gulatie

Statine bij voorkomen HVZ/ACS essentieel 1mmol/l (40mg/dL) reductie in LDL correspondeert met 21% HVZ risico reductie

Cumulative Hazard (%) CARDS study (n=2828 DM) NNT=32 15 10 Relative Risk -37% (95% CI: -52, -17) P=0.001 Placebo 127 events Atorvastatin 83 events 5 Placebo Atorva 0 0 1 2 3 4 4.75 Number at risk 1410 1428 1351 1392 1306 1361 1022 1074 651 694 305 328 CARDS study, Lancet 2004:364(9435):685-966 Years

Cumulative risk (%) Geen gunstig effect Fibraat op HVZ in DM (n= 9795) CHD events (CHD death + nonfatal MI) 10 Placebo Fenofibrate 8 6 HR = 0.89 95% CI = 0.75 1.05 P=0.16 4 2 0 0 1 2 3 4 5 6 Years from randomisation Placebo 4900 4835 4741 4646 4547 2541 837 Fenofibrate 4895 4837 4745 4664 4555 2553 850 FIELD study, Lancet 2005:366(9500):1849-6

ACCORD study (n=5518) Triglyceriden verlaging bij DM door fibraat on top op simvastatine geen significant effect Ginsberg, N Engl J Med 2010

Wat doet LDL verlaging dan precies op atherosclerose laesie? 2237 DM patienten uit eerdere RCTs atheroma volume toegenomen bij DM tov controles (40.2 ± 0.9% vs 37.5 ± 0.8%; p<0.0001) LDL belangrijke predictor

Forse LDL verlaging geeft minder plaqueregressie in DM dan niet-dm 1039 patienten (15% DM) met 20% stenose IVUS voor/na 2 jaar Atorvastatine 80 vs rosuvastatine 40mg < plaquevolume afne in DM SATURN study Nicholls, NEJM 2011

Hypertensie Dyslipidemie HVZ risico factoren in DM Hyperglycemie Plaatjes aggregatie/hypercoa gulatie

% of pat i ents wi t h an event Glycemische controle op HVZ in DM (UKPDS n=4200) 3 0 % 2 0 % Co n v e n t i o n a l In te n s i v e p = 0.0 5 2 1 0 % 0% NNT=40 Ri s k re d u c ti o n 1 (9 5 % CI: % 0 t o 2 9 % 0 3 6 9 12 15 Ye a rs fro m ra n d o m i s a t i o n

Gunstige effect glycemische controle door metformine UKPDS follow up; Holman R. et al New Engl J Med 2008; 35

ACS en abnormaal glucose metabolisme (stress) Hyperglycemie risicofactor voor outcome Hyperglycemie geassocieerd met verhoogd mortaliteits risico: van 6.1 mmol/l tot 13 mmol/l: 1mnd mortaliteit: zonder DM 25% met DM 20% 1-jaars mortaliteit zonder DM 35% met DM 25% Controversieel of glucose verlaging tot betere overleving leidt (DIGAMI) NNT 17

Hypoglycemie ook bij continue glucose monitoring Time in hypo: SAP group 8.9 vs. 0% in controle group Hermanides et al. DTT 2010;12:537-42

Glucagon-like peptide 1 (GLP-1) GLP-1 uit ileum/colon Verlaagd glucose door meer insulinesecretie (geen hypo!) GLP-1 GLP1 bioactieve vormen in bloed worden snel afgebroken door DPP4. Strategien om GLP1 in plasma te verhogen bestaan uit: - DPPIV remmers (vildagliptin/sitagliptin/saxagliptin) - GLP1 analogen (exenatide/liraglutide)

GLP-analoog exenatide verkleint infarctgrootte Varkensmodel (n=2x9) 75 minuten occlusie gevolgd door reperfusie vooraf exenatide /saline en gedurende 2 dagen Significant (10%)kleiner infarct Timmers, JACC 2009

Metaanalyse in DM suggereert gunstige HVZ risico effecten 2316 op exenatide vs 1600 placebo Bovenop standaard medicatie Huidige RCTs lopen Geschatte NNT=40 Ratner/Han, Cardiovasc Diabetol. 2011 Mar 16;10:22.

Hypertensie Dyslipidemie HVZ risico factoren in DM Hyperglycemie Plaatjes aggregatie/hyperc oagulatie

Aspirine en primaire HVZ preventie in DM Benefit nog niet aangetoond in grote RCTs Pignone, JACC 2010; Okada, Diabetes Care 2011

Voorkomen ACS/HVZ in DM Effectiviteit medicatie lijkt minder in DM Stricte dyslipidemie/normoglycemie bewezen! Grotere NNTs nodig dan in non dm trials (bv roken NNT=16) NNT statine = 32 NNT glycemische controle = 40 NNT hypertensie = 72

Homeostase model Glucose of HbA1c Tijd UKPDS, Holman NEJM 2008

Homeostase model BMI Tijd Iedere dieet studie

Bariatrische chirurgie en HVZ in obesitas/diabetes mellitus Benraouane, Curr opinion cardiology 2011

3 soorten Bariatrische Chirurgie Gastric Banding Gastric Bypass Sleeve Gastrectomy Roux-en Y Gastric Bypass (RYGBP) Gouden standaard

Monosaccharide en lipidenopne in darm

Gewichtseffecten dieet versus Bariatrische Chirurgie ± 2% -14% -16% -25% Swedish Obese Subjects Study: NEJM 2007

DM & Bariatrische Chirurgie Verscheidene studies laten zien dat DM2 patienten binnen 2dgn tot 1 week vrij zijn van insuline/ orale medicatie Effect houdt jarenlang aan en lijkt kosteneffectief (2000 euro per ingreep) Nadelen: life-style changes (bijna niets meer kunnen eten), vitine suppletie and levenslange follow up (psychologisch).

HVZ risico na bariatrische HVZ gerelateerde doden 50% risicoreductie in obese patienten chirurgie 1% OK complicaties NNT voor HVZ=23 Ads, NEJM 2007

Statement Internationale Diabetes Federatie april 2011 Bariatrische chirurgie is geaccepteerd behandelingsmodaliteit voor DM2 alsook obesitas indien medicatie/dieet inadequaat bij patienten met BMI > 35 kg/m2 Bariatrische chirurgie ook optie voor obese patienten (BMI 30-35 kg/m2) met/zonder DM die niet adequaat medicenteus behandeld kunnen worden, specifiek in aanwezigheid van major HVZ risicofactoren!

Take home messages Diabetes mellitus verhoogd risico op HVZ en ACS met grote NNTs. LDL Cholesterol verlaging en glycemische regulatie meest effectief bij DM in huidige primaire preventie HVZ setting Homeostase model impliceert meer radicale ingrepen om bij groeiende DM patientenpopulatie adequate preventieve zorg te bieden Bariatrische chirurgie (relatief goedkoop/veilig met goed lange termijnseffecten op HVZ risico reductie) lijkt een optie om deze spiraal te doorbreken Lange termijn RCTs die verschillende operatie technieken en cardiovasculaire outcome prospectief vergelijken zijn onderweg!