EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 3 februari 2012

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 3 februari 2012"

Transcriptie

1 EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I 3 februari Dit tentamen bestaat uit vier opgaven onderverdeeld in totaal 27 subvragen. - Geef bij het beantwoorden van de vragen een zo volledig mogelijk antwoord. Geef dus niet alleen de p-waarde, maar interpreteer wat je gevonden hebt. - Interpreteer altijd in termen van de context van de opgave. - Tenzij anders is vermeld gebruik je bij het toetsen een significantie niveau van 5%. Begin bij het beantwoorden van iedere nieuwe opgave op een nieuw antwoordvel. Zet op ieder antwoordvel je naam, studentnummer en bladnummer Schrijf duidelijk en leesbaar (liefst blokletters) Alleen de antwoordvellen moeten worden ingeleverd Veel succes!! 1

2 EINDTOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK - 3 FEBRUARI 2012 blz 2 Vraag 1 (18 punten) Een steekproef van 111 muizen werd willekeurig in twee groepen verdeeld: één groep van 54 muizen kreeg een standaard dosis van een pathogeen bacterie toegediend, één groep van 57 muizen een standaard dosis van hetzelfde pathogene bacterie samen met een antiserum. Na een vastgestelde periode, die lang genoeg was om de incubatietijd en de tijd voor een normaal ziekteverloop te beslaan, zijn er 38 dode muizen en 73 levende muizen geteld. Van de dode muizen hebben 13 de pathogene bacterie en het antiserum gehad. De onderzoekers willen weten of het antiserum de muizen beschermt tegen de ziekte en het uiteindelijke overlijden. Hieronder is een deel van de analyses welke in SPSS is uitgevoerd weergegeven. Beantwoord hiermee de volgende vragen. Geef steeds aan welk deel van de uitvoer je hebt gebruikt. Uitvoer 1 Pearson Chi-Square Continuity Correction a Likelihood Ratio Fisher's Exact Test Linear-by-Linear Association N of Valid Cases Chi-Square Tests Asymp. Sig. Value df (2-sided) b a. Computed only for a 2x2 table Exact Sig. (2-sided) Exact Sig. (1-sided) b. 0 cells (.0%) have expected count less than 5. The minimum expected count is a. Stel een kruistabel op voor deze data. (2 ptn) b. Wat is het verschil in proportie overlevende muizen tussen de 2 groepen muizen (3 ptn) c. Welke hypotheses zijn in uitvoer 1 getoetst? (2 ptn) d. Wat is het verwachte aantal levende muizen die de pathogene bacterie zonder antiserum hebben gekregen, ervan uitgaand dat de nulhypothese waar is? (2 ptn) e. Formuleer aan de hand van de SPSS output je conclusie ten aanzien van de in c. gestelde hypotheses en interpreteer het gevonden resultaat. Geef de bijbehorende p- waarde. (4 ptn) f. De onderzoekers willen in een nieuw experiment een ander antiserum gaan testen. Ook in dit nieuwe experiment gaan ze een groep muizen met en zonder antiserum met elkaar vergelijken. De onderzoekers verwachten dat dezelfde proporties overleven als in het eerdere experiment. Hoeveel muizen moeten de onderzoekers meenemen in dit nieuwe experiment wanneer ze met een power van 90% en een onbetrouwbaarheid van 5% hetzelfde verschil in proportie overleven willen aantonen? (5 ptn) 2

3 EINDTOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK - 3 FEBRUARI 2012 blz 3 Vraag 2 (30 punten) Er is een onderzoek gedaan naar de relatie tussen zink concentraties in de waterplant Eriocaulon septangulare (microgram per gram drooggewicht) en zink concentraties in de slib (microgram per gram) van 21 meren. Hieronder is een deel van de analyses welke in SPSS is uitgevoerd weergegeven. Beantwoord hiermee de volgende vragen. Geef steeds aan welk deel van de uitvoer je hebt gebruikt. a. Als eerste willen we weten of er een correlatie bestaat tussen concentratie zink in slib en concentratie zink in de waterplanten. Welke correlatie coëfficiënt is er berekend en wat is de waarde van deze correlatie coëfficiënt? (2 ptn) b. Ben je het eens met de keuze van de correlatie coëfficiënt? Motiveer je antwoord. (4 ptn) c. De onderzoekers willen weten of zink concentratie in slib voorspellend is voor de zink concentratie in de planten. Geef de bij deze data behorende regressielijn en geef een 95% betrouwbaarheidsinterval voor de richtingscoëfficiënt van deze lijn. (6 ptn) d. Is de regressie statistisch significant? (4 ptn) e. Bespreek de overeenkomst tussen het betrouwbaarheidsinterval uit (c) en de toets uit (d). (4 ptn) f. Voorspel de zink concentratie in de planten op basis van de regressielijn voor een nieuw slib monster met een zink concentratie van 60 µg/g. (2 ptn) g. De waarneming aangegeven met een 10 in het spreidingsdiagram lijkt af te wijken van de rest van de steekproef: deze waarneming heeft een slib zink concentratie van 75 µg/g en een zink concentratie in de plant van 80 µg/g drooggewicht. Beschrijf nauwkeurig wat er gebeurt met de correlatiecoëfficiënt en de proportie verklaarde variantie wanneer we deze waarneming niet meenemen in de analyse. (4 ptn) h. Welke aanname(s) van het regressiemodel is/zijn gecheckt? Welke uitvoer is daarvoor gebruikt? (4 ptn) Uitvoer 2 Descriptive Statistics N Minimum Maximum Mean Std. Deviation plant slib Valid N (listwise) 21 3

4 EINDTOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK - 3 FEBRUARI 2012 blz 4 Uitvoer 3 Uitvoer 4 Model Variables Entered/Removed b Variables Entered Variables Removed Method 1 slib a. Enter a. All requested variables entered. b. Dependent Variable: plant Uitvoer 5 Model R R Square Model Summary b Adjusted R Square Std. Error of the Estimate a a. Predictors: (Constant), slib b. Dependent Variable: plant 4

5 EINDTOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK - 3 FEBRUARI 2012 blz 5 Uitvoer 6 Model 1 ANOVA b Sum of Squares df Mean Square F Sig. Regression a Residual Total a. Predictors: (Constant), slib b. Dependent Variable: plant Uitvoer 7 Coefficients a Unstandardized Coefficients Standardized Coefficients Model B Std. Error Beta t Sig. 1 (Constant) slib a. Dependent Variable: plant Uitvoer 8 5

6 EINDTOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK - 3 FEBRUARI 2012 blz 6 Uitvoer 9 Vraag 3 (25 punten) De volgende vragen hebben allemaal betrekking op het artikel Environmental deterioration increases tadpole vulnerability to predation van ZE Squires, et al. Beargumenteer ieder antwoord en geef zonodig aan welke tekstfragmenten je hebt gebruikt. a. Geef de standaarddeviatie voor de 'burst-speed' van kikkervisjes in zoetwater. (3 ptn) b. In het artikel wordt niet expliciet genoemd dat er ontbrekende waarden (missing values) waren. Als je echter kijkt naar de resultaten van de 2-weg ANOVA blijkt dat er wel ontbrekende waarden waren. Hoeveel (van de 80) waarnemingen ontbraken? (3 ptn) c. In figuur 1 wordt per conditie het gemiddelde percentage time spent active gegeven met een maat voor de spreiding. Zou je op basis van figuur 1 mogen veronderstellen dat de varianties homogeen zijn? Motiveer je antwoord. (4 ptn) d. In figuur 2 wordt de overlevingskans van een kikkervisje weergegeven, dwz op ieder tijdstip een schatting van de kans dat een kikkervisje door een nimf wordt gepakt. Schat voor beide groepen (zoet en zout water) de kans dat een kikkervisje na 30 minuten nog niet is gepakt. Als we die 2 kansen willen gaan vergelijken welke toets kunnen we dan gebruiken? (5 ptn) e. Wat zou je als reviewer van dit artikel aangeven als belangrijkste kritiek punt ten aanzien van de statistical analyses paragraaf? (5 ptn) f. In de tweede alinea van de resultaten wordt aandacht besteed aan toetsen van verschillen tussen zoet- en zoutwater voor de tijd dat de kikkervisjes in de buurt zijn van de nimfen en voor het aantal aanvallen ( strikes ). Wat is het belang van deze resultaten voor de conclusies van het onderzoek? (5 ptn) 6

7 EINDTOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK - 3 FEBRUARI 2012 blz 7 Vraag 4 (27 punten) Een experiment wordt gedaan om te kijken of er verschil is in de groei tussen vier cultivars van een kamerplant. Op drie totaal verschillende plekken in een kas zijn drie tafels geplaatst. Van elke cultivar worden drie potten willekeurig verdeeld over de drie tafels (een pot per cultivar en vier potten in totaal per tafel). De hoogte van de planten (in cm) wordt na een maand gemeten: Cultivar Tafel A B C D 1 19,3 16,7 17,7 19,3 2 20,1 21,2 21,0 20,1 3 17,4 14,4 15,8 17,4 Hieronder is een deel van de analyses welke in SPSS is uitgevoerd weergegeven. Beantwoord hiermee de volgende vragen. Geef steeds aan welk deel van de uitvoer je hebt gebruikt. a. Waarom zouden de onderzoekers voor deze proefopzet hebben gekozen? (3 ptn) b. Welke toets zou je willen toepassen als je wilt onderzoeken welke van de vier cultivars het beste groeit? Formuleer ook het bijbehorende model. (5 ptn). c. Hieronder staan de resultaten van verschillende manieren waarop de hypothese is getoetst. Kies de juiste output en interpreteer de resultaten. (5 ptn) d. Welke conclusie trek je ten aanzien van de onderzoeksvraag? Geef niet alleen de p- waarde maar ook de bijbehorende toetsingsgrootheid. (3 ptn) e. Om de onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden zijn na de (juiste) analyse met behulp van post-hoc toetsen de gemiddelde groei van de cultivars onderling met elkaar vergeleken. Wat is het grootste verschil in cm groei tussen de cultivars? Geef de bijbehorende Bonferroni p-waarde en interpreteer deze. (4 ptn) f. Had je voor de toets uit (e) ook het 95% betrouwbaarheidsinterval in de uitvoer kunnen gebruiken? Motiveer je antwoord. (3 ptn) g. Welke voorwaarden zijn gecheckt en wordt hieraan voldaan? (4 ptn) Uitvoer 10 Descriptive Statistics Dependent Variable:lengte cultivar Mean Std. Deviation N 1 17,900 1, ,767, ,867 1, ,300 2, Total 17,208 2,

8 EINDTOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK - 3 FEBRUARI 2012 blz 8 Uitvoer 11 Tests of Between-Subjects Effects Dependent Variable:lengte Source Type III Sum of Squares df Mean Square F Sig. Corrected Model 70,196 a 3 23,399 11,133,003 Intercept 3553, , ,811,000 cultivar 70, ,399 11,133,003 Error 16, ,102 Total 3640, Corrected Total 87, a. R Squared =.807 (Adjusted R Squared =.734) Uitvoer 12 Tests of Between-Subjects Effects Dependent Variable:lengte Source Intercept tafel a. MS(tafel) b. MS(Error) Type III Sum of Squares df Mean Square F Sig. Hypothesis 3553, , ,232,001 Error 8, ,051 a Hypothesis 8, ,051,462,644 Error 78, ,767 b Uitvoer 13 Tests of Between-Subjects Effects Dependent Variable:lengte Source Intercept cultivar tafel a. MS(tafel) b. MS(Error) Type III Sum of Squares df Mean Square F Sig. Hypothesis 3553, , ,232,001 Error 8, ,051 a Hypothesis 70, ,399 16,115,003 Error 8, ,452 b Hypothesis 8, ,051 2,790,139 Error 8, ,452 b 8

9 EINDTOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK - 3 FEBRUARI 2012 blz 9 Uitvoer 14 Dependent Variable:lengte Source Intercept cultivar tafel cultivar * tafel a. MS(tafel) b. MS(cultivar * tafel) c. MS(Error) Tests of Between-Subjects Effects Type III Sum of Squares df Mean Square F Sig. Hypothesis 3553, , ,232,001 Error 8, ,051 a Hypothesis 70, ,399 16,115,003 Error 8, ,452 b Hypothesis 8, ,051 2,790,139 Error 8, ,452 b Hypothesis 8, ,452.. Error, c Uitvoer 15 lengte LSD (I) cultivar (J) cultivar Multiple Comparisons Mean 95% Confidence Interval Difference (I-J) Std. Error Sig. Lower Bound Upper Bound 2-2,867 *, ,274 -, ,033, ,374 4, ,600 *, ,193 6, ,867 *, ,459 5, ,900 *, ,493 7, ,467 *, ,059 8, ,033, ,441, ,900 *, ,307-2, ,567, ,841 3, ,600 *, ,007-1, ,467 *, ,874-4, ,567, ,974,841 Based on observed means. The error term is Mean Square(Error) = *. The mean difference is significant at the 0.05 level. 9

10 EINDTOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK - 3 FEBRUARI 2012 blz 10 Uitvoer 16 Uitvoer 17 10

11 ANTWOORDEN EINDTOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK - 3 FEBRUARI 2012 blz 11 Vraag 1 (18 punten) a. levend dood Totaa l antiserum geen antiserum totaal b. Kans bij geen antiserum 29/54 = en bij wel antiserum 44/57 = Dus verschil in proportie overlevende muizen is c. H 0 : de kans op overleven is gelijk voor beide groepen H 1 : de kans op overleven verschilt voor beide groepen Of H 0 : er is geen samenhang tussen het al dan niet krijgen van een antiserum en sterfte. H 1 : er is een samenhang tussen het al dan niet krijgen van een antiserum en sterfte Kan ook gelezen worden als een éénzijdige onderzoeksvraag (moet dan wel consequent doorgevoerd worden in e en f): H 0 : de kans op overleven is gelijk of lager voor antiserum dan voor geen antiserum H 1 : de kans op overleven verschilt hoger voor antiserum dan voor geen antiserum 35,51 d. verwacht aantal levend zonder antiserum: 111 = e. p=0.016 (continuiteitscorrectie) (of: p = 0.016/2 = voor 1-zijdig) dus H 0 verwerpen. Er is een verschil in overlevingskans tussen de groepen wel of geen antiserum of er is wel een samenhang tussen het al dan niet krijgen van een antiserum en sterfte. f. p geen = en p wel = 0.772, verschil = = 0.235; p = 73/111 = α = 0.05, Z α(2) = 1.96 (Z α(1) = 1.645), β = = 0.1, Z β(1) = *0.658 * * [ + ] n = 0.228)* ( n *0.658 * * [ + ] = ) 0.228)* 2 of via (verbeterde!!) quick formule uit boek: 16 * * n = Per antiserum groep zijn er 84 (1-zijdig: 69) (of 66 via quick formule) muizen nodig om met een power van 90% en een onbetrouwbaarheid van 5% een verschil van in overlevingskans tussen wel of geen antiserum aan te kunnen tonen. 11

12 ANTWOORDEN EINDTOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK - 3 FEBRUARI 2012 blz 12 Vraag 2 (30 punten) a. Pearson correlatie, r = (uitvoer 5 of 7). b. Spearman rangcorrelatie is beter te gebruiken vanwege de mogelijke outlier (uitvoer 3) c. Uitvoer 7: Zink concentratie in plant = * Zink concentratie in slib ; 95% BHI voor ß: b ± t 0.005;n-2 *SE(b) = ± * (0.658; 1.118) d. Ja, want p< (uitvoer 6 of 7). Indien met de hand gedaan T = df = 19 e. De waarde 0 * (H 0 : ß=0) zit niet in het 95% betrouwbaarheidsinterval en op basis daarvan had je ook al kunnen concluderen dat er een lineaire samenhang is tussen zink concentratie in plant en slib. * Let op: dat b (0.888) in het interval ligt, zegt helemaal niets! Je gebruikt b als middenpunt van het interval, natuurlijk ligt hij erin! f. De voorspelling is Zink concentratie in plant = * Zink concentratie in slib = * 60 = g. De puntenwolk wordt smaller/compacter, dus de samenhang sterker, de correlatie gaat meer naar de 1. De regressielijn past beter bij de data, geeft een betere fit en daardoor een grotere proportie verklaarde variantie. h. Met de error plot in Uitvoer 9 is de homogeniteit (gelijkheid) van de varianties (bij iedere X) gecheckt. Ondanks de ene extreme waarde, mag je op basis van deze plot wel veronderstellen dat de varianties gelijk zijn. Volgens W&S mag je deze plot ook gebruiken voor normaliteit van residuen, maar meestal gebruiken we een Q-Q plot daarvoor (normaliteit is dan makkelijker te zien). De scatterplot in Uitvoer 3 geeft aan dat het verband lineair is. Vraag 3 (25 punten) a. se betekent standaardfout en dat is niet gelijk aan standaarddeviatie se = 0.21; n = 20; dus sd = n * se = 20 * 0.21 = 0. b. Bij de 2-weg ANOVA met interactie zien we een F waarde staan met 1 en 72 vrijheidsgraden. De 72 vrijheidsgraden hoort bij de MS-residu. Op basis van 80 waarnemingen zou die vrijheidsgraden gelijk moeten zijn aan df(ms-residu) = df(mstotaal) - df(ms-salinity) - df(ms-presence) - df(ms-interactie) = (80-1) (2-1) (2-1) (2-1)*(2-1) = 76. Kortom van de oorspronkelijk 80 waarnemingen waren er = 4 missing. OF Bij de 2-weg ANOVA zonder interactie zien we een F waarde staan met 1 en 73 vrijheidsgraden. De 73 vrijheidsgraden hoort bij de MS-residu. Op basis van 80 waarnemingen zou die vrijheidsgraden gelijk moeten zijn aan df(ms-residu) = df(mstotaal) - df(ms-salinity) - df(ms-presence) = (80-1) (2-1) (2-1) = 77. Kortom van de oorspronkelijk 80 waarnemingen waren er = 4 missing. c. Figuur 1 is geen boxplot en ook geen staafdiagram, maar een soort combinatie van een error bar plot en staafdiagram. De hoogte van de staven geven het gemiddelde aan en de dunne staafjes op de staven de spreiding. Dat kunnen zijn de sd s, de sem s of de halve breedte van het betrouwbaarheidsinterval. In dit artikel zijn het de se s. Aangezien de dunne staafjes overal redelijk gelijk en aannemende dat de ontbrekende waarden gelijkmatig verdeeld zijn dan mag je best veronderstellen dat de varianties gelijk zijn. Als de ontbrekende waarden allemaal voorkomen bij 1 van de 4 condities dan kunnen de sd s wel degelijk van elkaar verschillen, immers 20 = 4.47 is niet gelijk aan 16 = 4. Echter in dit geval is dat niet het geval. De grootte van de staafjes zijn ongeveer 6. 12

13 ANTWOORDEN EINDTOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK - 3 FEBRUARI 2012 blz 13 Wat dus bij n = 20 een sd op levert van en met n=16 een sd van 24. Als je dat statistisch zou gaan toetsen zouden ze niet significant van elkaar verschillen. Checken of de varianties gelijk zijn KAN met de Levene toets, maar HOEFT NIET. Met behulp van de beschrijvende statistieken en de boxplots en/of error plots kan je ook al heel goed checken of de varianties gelijk zijn. Daar komt nog bij dat als de Levene toets geen significant verschil aan geeft dat dat nog niet meteen wil zeggen dat dan ook de varianties gelijk zijn. Het zegt alleen dat je data geen voldoende bewijs is om te zeggen dat de varianties ongelijk zijn. d. Voor zoetwater ca 0.65 en voor zout water ca Voor het vergelijken van deze kansen kan je kiezen tussen de z-toets voor het vergelijken van 2 kansen of de chikwadraat toets (met continuiteitscorrectie) bij een 2x2 tabel. Fisher exact toets mag maar de verwachte frequenties zijn met deze percentages en de n van 20 groter dan 5. e. De kritiek van de reviewer zou niet gaan om wat er wel staat (want dat was redelijk correct), maar juist om wat er niet staat. De allerbelangrijkste kritiek punt is dat de gebruikte statistische technieken die gebruikt zijn in de resultaten sectie niet worden benoemd in de statistische analyse sectie. Een kleiner en minder belangrijk kritiek punt mag zijn dat de keuze van het significantie nivo niet wordt genoemd. Ook had er iets gezegd kunnen worden over hoe om zou worden gegaan met missing values, bijv. door overlijden van kikkervisjes en/of nimfen. f. Zoet en zout water kunnen niet alleen een effect hebben op kikkervisjes maar ook op de nimfen zelf. Dat moet dus eerst gecheckt worden alvorens je de onderzoeksvraag kunt beantwoorden. Vraag 4 (27 punten) a. De omstandigheden in een kas hoeven niet overal in de kas hetzelfde te zijn. Denk aan lichtinval, tocht ed. Om zo min mogelijk verstoring te krijgen van deze omgevingsfactoren heeft de onderzoeker de proefopzet zo gekozen. b. De randmozid block design of blokkenproef. Het formele model is: x ijk = µ+ α i + B j + ε ijk ; µ overall gemiddelde; α i effect van i e cultivar, B j blok effect van j e tafel, B j ~ N(0, σ b 2 ); ε ijk ~ N(0, σ 2 ); ε ijk s onderling onafhankelijk c. Uitvoer 13: dus is er een verschil in het gemiddeld lengte tussen de 4 cultivars Hier had (maar was niet verplicht) je ook kunnen noemen dat er een significant verschil in lengte is tussen 2 en 3, en 2 en 4 maar dan wel met Bonferroni correctie. d. F=16.115, p = dus is er een verschil in het gemiddeld lengte tussen de 4 cultivars Hier had (maar was niet verplicht) je ook kunnen noemen dat er een significant verschil in lengte is tussen 2 en 3, en 2 en 4 maar dan wel met Bonferroni correctie. e. Het grootste verschil is tussen cultivar 2 en 4 nl met een LSD p-waarde van Totaal zijn er 6 paarsgewijze vergelijkingen gemaakt dus de Bonferroni p- waarde = en is dus significant. Er is een significant verschil in lengte tussen cultivar 2 en 4. f. Nee, want de betrouwbaarheidsintervallen zijn niet gecorrigeerd voor de Bonferroni correctie. g. Met de QQ plot in Uitvoer 17 is de normaliteit van de residuen gecheckt. Er is geen reden om te veronderstellen dat de residuen niet normaal verdeeld zijn. Hoewel niet expliciet gecheckt kan aan de hand van Uitvoer 10 wel worden gezien of de varianties mogelijkerwijs gelijk zijn. 13

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 30 januari 2009

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 30 januari 2009 EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I 30 januari 2009 - Dit tentamen bestaat uit vier opgaven onderverdeeld in totaal 2 subvragen. - Geef bij het beantwoorden van de vragen een zo volledig mogelijk antwoord.

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op dinsdag , uur.

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op dinsdag , uur. TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek voor TeMa (S95) op dinsdag 3-03-00, 9- uur. Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op vrijdag , 9-12 uur.

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op vrijdag , 9-12 uur. TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S95) op vrijdag 29-04-2004, 9-2 uur. Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 5 februari 2010

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 5 februari 2010 EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I 5 februari - Dit tentamen bestaat uit vier opgaven onderverdeeld in totaal 9 subvragen. - Geef bij het beantwoorden van de vragen een zo volledig mogelijk antwoord.

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek voor TeMa (S95) Avondopleiding. donderdag 6-6-3, 9.-. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

Antwoordvel Versie A

Antwoordvel Versie A Antwoordvel Versie A Interimtoets Toegepaste Biostatistiek 13 december 013 Naam:... Studentnummer:...... Antwoorden: Vraag Antwoord Antwoord Antwoord Vraag Vraag A B C D A B C D A B C D 1 10 19 11 0 3

Nadere informatie

Meervoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Meervoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek II voor TeMa (2S195) op maandag ,

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek II voor TeMa (2S195) op maandag , TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek II voor TeMa (2S195) op maandag 8-5-26, 9.-12. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een (grafisch)

Nadere informatie

Eindtoets Toegepaste Biostatistiek

Eindtoets Toegepaste Biostatistiek Eindtoets Toegepaste Biostatistiek 2013-2014 29 januari 2014 Dit tentamen bestaat uit vier opgaven, onderverdeeld in 24 subvragen. Begin bij het maken van een nieuwe opgave steeds op een nieuw antwoordvel.

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S95) dinsdag 2-08-2003, 4.00-7.00 uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine,

Nadere informatie

Bijlage 3: Multiple regressie analyse

Bijlage 3: Multiple regressie analyse Bijlage 3: Multiple regressie analyse REGRESSION /DESCRIPTIVES MEAN STDDEV CORR SIG N /MISSING PAIRWISE /STATISTICS COEFF OUTS CI(95) R ANOVA COLLIN TOL ZPP /CRITERIA=PIN(.05) POUT(.10) /NOORIGIN /DEPENDENT

Nadere informatie

mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren

mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren College 5: Regressie en correlatie (2) Rosner 11.5-11.8 Arnold Kester Capaciteitsgroep Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht Postbus 616, 6200 MD Maastricht

Nadere informatie

De primaire link op gemeentelijke websites, Bijlagen. over efficiëntie, effectiviteit en gebruiksvriendelijkheid

De primaire link op gemeentelijke websites, Bijlagen. over efficiëntie, effectiviteit en gebruiksvriendelijkheid De primaire link op gemeentelijke s, over efficiëntie, effectiviteit en gebruiksvriendelijkheid Bijlagen Henk S. Kok (9827722) scriptiebegeleiders: Frank Jansen en Leo Lentz Faculteit der Letteren Nederlands,

Nadere informatie

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40) woensdag 2 november 2011, uur

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40) woensdag 2 november 2011, uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40) woensdag 2 november 2011, 9.00-12.00 uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven

Nadere informatie

Interim Toegepaste Biostatistiek deel 1 14 december 2009 Versie A ANTWOORDEN

Interim Toegepaste Biostatistiek deel 1 14 december 2009 Versie A ANTWOORDEN Interim Toegepaste Biostatistiek deel december 2009 Versie A ANTWOORDEN C 2 B C A 5 C 6 B 7 B 8 B 9 D 0 D C 2 A B A 5 C Lever zowel het antwoordformulier als de interim toets in Versie A 2. Dit tentamen

Nadere informatie

introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets

introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week : de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week : het toetsen van gemiddelden: de t-toets week 5: het toetsen van varianties:

Nadere informatie

mlw stroom 2.2 Biostatistiek en Epidemiologie College 9: Herhaalde metingen (2) Syllabus Afhankelijke Data Hoofdstuk 4, 5.1, 5.2

mlw stroom 2.2 Biostatistiek en Epidemiologie College 9: Herhaalde metingen (2) Syllabus Afhankelijke Data Hoofdstuk 4, 5.1, 5.2 mlw stroom 2.2 Biostatistiek en Epidemiologie College 9: Herhaalde metingen (2) Syllabus Afhankelijke Data Hoofdstuk 4, 5.1, 5.2 Bjorn Winkens Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 21 maart

Nadere informatie

Verband tussen twee variabelen

Verband tussen twee variabelen Verband tussen twee variabelen Inleiding Dit practicum sluit aan op hoofdstuk I-3 van het statistiekboek en geeft uitleg over het maken van kruistabellen, het berekenen van de correlatiecoëfficiënt en

Nadere informatie

Oplossingen hoofdstuk XI

Oplossingen hoofdstuk XI Oplossingen hoofdstuk XI. Hierbij vind je de resultaten van het onderzoek naar de relatie tussen een leestest en een schoolrapport voor lezen. Deze gegevens hebben betrekking op een regressieanalyse bij

Nadere informatie

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y 1 Regressie analyse Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y Regressie: wel een oorzakelijk verband verondersteld: X Y Voorbeeld

Nadere informatie

Opgave 1: (zowel 2DM40 als 2S390)

Opgave 1: (zowel 2DM40 als 2S390) TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (DM4 en S39) op donderdag, 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

College 2 Enkelvoudige Lineaire Regressie

College 2 Enkelvoudige Lineaire Regressie College Enkelvoudige Lineaire Regressie - Leary: Hoofdstuk 7 tot p. 170 (Advanced Correlational Strategies) - MM&C: Hoofdstuk 10 (Inference for Regression) - Aanvullende tekst 3 Jolien Pas ECO 011-01 Correlatie:

Nadere informatie

Bestaat er een betekenisvol verband tussen het geslacht en het voorkomen van dyslexie? Gebruik de Chi-kwadraattoets voor kruistabellen.

Bestaat er een betekenisvol verband tussen het geslacht en het voorkomen van dyslexie? Gebruik de Chi-kwadraattoets voor kruistabellen. Oplossingen hoofdstuk IX 1. Bestaat er een verband tussen het geslacht en het voorkomen van dyslexie? Uit een aselecte steekproef van 00 leerlingen (waarvan 50% jongens en 50% meisjes) uit het basisonderwijs

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40), op maandag 5 januari 2009 14.00-17.00 uur

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40), op maandag 5 januari 2009 14.00-17.00 uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (2DM4), op maandag 5 januari 29 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven

Nadere informatie

Voorbeeld regressie-analyse

Voorbeeld regressie-analyse Voorbeeld regressie-analyse In dit voorbeeld wordt gebruik gemaakt van het SPSS data-bestand vb_regr.sav (dit bestand kan gedownload worden via de on-line helpdesk). We schatten een model waarin de afhankelijke

Nadere informatie

Enkelvoudige lineaire regressie

Enkelvoudige lineaire regressie Enkelvoudige lineaire regressie Inleiding Dit hoofdstuk sluit aan op hoofdstuk I-9 van het statistiekboek. Er wordt hier steeds gesproken over het verband tussen één afhankelijke variabele Y en één onafhankelijke

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op woensdag 10 april 2013 14.00-17.00 uur

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op woensdag 10 april 2013 14.00-17.00 uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op woensdag 10 april 2013 14.00-17.00 uur Bij het tentamen mag alleen gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine. Het

Nadere informatie

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 1 februari 2008

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 1 februari 2008 EID TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I februari 008 - Dit tentamen bestaat uit vier opgaven onderverdeeld in totaal 0 subvragen - Geef bij het beantwoorden van de vragen een zo volledig mogelijk antwoord

Nadere informatie

Faculteit der Wiskunde en Informatica

Faculteit der Wiskunde en Informatica Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (DM4), op woensdag 7 januari 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op maandag ,

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op maandag , TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S95) op maandag 08-03-2004, 9.00-2.00 uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine,

Nadere informatie

2DM71: Eindtoets Biostatistiek, op dinsdag 20 Januari 2015, 13.30-16.30

2DM71: Eindtoets Biostatistiek, op dinsdag 20 Januari 2015, 13.30-16.30 Faculteit der Wiskunde en Informatica 2DM71: Eindtoets Biostatistiek, op dinsdag 20 Januari 2015, 13.30-16.30 Opgave 1: (5 x 6 = 30 punten) (Bij deze opgave is gebruik van resultaten uit bijlage 1 noodzakelijk)

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40) woensdag 28 oktober 2009, 9.00-12.00 uur

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40) woensdag 28 oktober 2009, 9.00-12.00 uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (DM4) woensdag 8 oktober 9, 9.-. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven Statistisch

Nadere informatie

1 vorig = omzet voorgaande jaar. Forward (Criterion: Probability-of-F-to-enter <=,050) 2 bezoek = aantal bezoeken vertegenwoordiger

1 vorig = omzet voorgaande jaar. Forward (Criterion: Probability-of-F-to-enter <=,050) 2 bezoek = aantal bezoeken vertegenwoordiger De groothandel Onderwerp: regressieanalyse met SPSS Bij: hoofdstuk 10 Een groothandel heeft onderzoek gedaan onder de klanten en daarbij geprobeerd met regressieanalyse vast te stellen wat de bepalende

Nadere informatie

M M M M M M M M M M M M M M La La La La La La La Mid Mid Mid Mid Mid Mid Mid 65 56 83 68 64 47 59 63 93 65 75 68 68 51

M M M M M M M M M M M M M M La La La La La La La Mid Mid Mid Mid Mid Mid Mid 65 56 83 68 64 47 59 63 93 65 75 68 68 51 INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 7 1. Een onderzoeker wil nagaan of de fitheid van jongeren tussen 14 en 18 jaar (laag, matig, hoog) en het geslacht (M, V) een

Nadere informatie

Analyse van kruistabellen

Analyse van kruistabellen Analyse van kruistabellen Inleiding In dit hoofdstuk, dat aansluit op hoofdstuk II-13 (deel2) van het statistiekboek wordt ingegaan op het analyseren van kruistabellen met behulp van SPSS. Met een kruistabel

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (2DM4 en 2S39) op maandag 2--27, 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren:

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 4 1. Toets met behulp van SPSS de hypothese van Evelien in verband met de baardlengte van metalfans. Ga na of je dezelfde conclusies

Nadere informatie

Data analyse Inleiding statistiek

Data analyse Inleiding statistiek Data analyse Inleiding statistiek Terugblik - Inductieve statistiek Afleiden van eigenschappen van een populatie op basis van een beperkt aantal metingen (steekproef) Kennis gemaakt met kans & kansverdelingen

Nadere informatie

Bij factor ANOVA is er een tweede onafhankelijke variabele in de analyse bij gekomen. Er zijn drie soorten designs mogelijk:

Bij factor ANOVA is er een tweede onafhankelijke variabele in de analyse bij gekomen. Er zijn drie soorten designs mogelijk: 13. Factor ANOVA De theorie achter factor ANOVA (tussengroep) Bij factor ANOVA is er een tweede onafhankelijke variabele in de analyse bij gekomen. Er zijn drie soorten designs mogelijk: 1. Onafhankelijke

Nadere informatie

Residual Plot for Strength. predicted Strength

Residual Plot for Strength. predicted Strength Uitwerking tentamen DS mei 4 Opgave Een uitwerking geven is hier niet mogelijk. Het is van belang het iteratieve optimaliseringsproces goed uit te voeren (zie ook de PowerPoint sheets): screening design

Nadere informatie

SPSS. Statistiek : SPSS

SPSS. Statistiek : SPSS SPSS - hoofdstuk 1 : 1.4. fase 4 : verrichten van metingen en / of verzamelen van gegevens Gegevens gevonden bij een onderzoek worden systematisch weergegeven in een datamatrix bij SPSS De datamatrix Gebruik

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op woensdag 29 juni uur

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op woensdag 29 juni uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op woensdag 29 juni 2011 9.00-12.00 uur Bij het tentamen mag alleen gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine. Het

Nadere informatie

Open het databestand in SPSS en kies Analyze > Correlate > Bivariate. Vul vervolgens het dialoogvenster in als volgt:

Open het databestand in SPSS en kies Analyze > Correlate > Bivariate. Vul vervolgens het dialoogvenster in als volgt: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 9 1. Een klinisch psycholoog vraagt zich af of er een verband bestaat tussen depressie en sociale vermijding in de populatie

Nadere informatie

Het gebruik van een grafische rekenmachine is toegestaan tijdens dit tentamen, alsmede één A4-tje met aantekeningen.

Het gebruik van een grafische rekenmachine is toegestaan tijdens dit tentamen, alsmede één A4-tje met aantekeningen. Het gebruik van een grafische rekenmachine is toegestaan tijdens dit tentamen, alsmede één A4-tje met aantekeningen. 1. (a) In de appendix van deze vraag, is een dataset gegeven met de corresponderende

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op woensdag 22 april uur

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op woensdag 22 april uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op woensdag 22 april 2009 9.00-12.00 uur Bij het tentamen mag alleen gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine. Het

Nadere informatie

Meervoudige variantieanalyse

Meervoudige variantieanalyse Meervoudige variantieanalyse Inleiding In dit hoofdstuk, dat aansluit op hoofdstuk II-12 (deel2) van het statistiekboek, wordt besproken hoe met SPSS gemiddelden van verschillende groepen met elkaar vergeleken

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamenopgaven Statistiek (2DD71) op xx-xx-xxxx, xx.00-xx.00 uur.

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamenopgaven Statistiek (2DD71) op xx-xx-xxxx, xx.00-xx.00 uur. VOORAF: Hieronder staat een aantal opgaven over de stof. Veel meer dan op het tentamen zelf gevraagd zullen worden. Op het tentamen zullen in totaal 20 onderdelen gevraagd worden. TECHNISCHE UNIVERSITEIT

Nadere informatie

Tabel 2: Stemgedrag van respondenten bij de TK verkiezingen in 2010 VVD xx % PvdA PVV CDA SP D66 CU PvdD SGP GL Te jong om te stemmen Niet gestemd

Tabel 2: Stemgedrag van respondenten bij de TK verkiezingen in 2010 VVD xx % PvdA PVV CDA SP D66 CU PvdD SGP GL Te jong om te stemmen Niet gestemd 2. Resultaten ZONDER WEGING Tabel 1: Aantal respondenten dat heeft deelgenomen aan een peiling van Maurice de Hond Ja xx % Nee xx % N = xx Statistics participated 529 N Missing 0 Std. Error of,01053 Std.

Nadere informatie

Meervoudige lineaire regressie

Meervoudige lineaire regressie Meervoudige lineaire regressie Inleiding In dit hoofdstuk dat aansluit op hoofdstuk II- (deel 2) wordt uitgelegd hoe een meervoudige regressieanalyse uitgevoerd kan worden met behulp van SPSS. Aan de hand

Nadere informatie

INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 8

INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 8 INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 8 1. Eén van de nadelige gevolgen van de moderne welvaart is een monstrueus mobiliteitsprobleem. Om één of andere bizarre reden

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op dinsdag 5 april 2011 9.00-12.00 uur

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op dinsdag 5 april 2011 9.00-12.00 uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op dinsdag 5 april 2011 9.00-12.00 uur Bij het tentamen mag alleen gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine. Het gebruik

Nadere informatie

WAGENINGEN UNIVERSITEIT Leerstoelgroep MAT

WAGENINGEN UNIVERSITEIT Leerstoelgroep MAT WAGENINGEN UNIVERSITEIT Leerstoelgroep MAT ASN-092- Tentamen Advanced Statistics for Nutritionists (MAT-24306) Maandag 2 december 2009, 4.00-7.00 uur Schrijf op elk blad je naam en registratienummer. Vraagstuk

Nadere informatie

Wiskunde B - Tentamen 1

Wiskunde B - Tentamen 1 Wiskunde B - Tentamen Tentamen 57 Wiskunde B voor CiT vrijdag januari 5 van 9. tot. uur Dit tentamen bestaat uit 6 opgaven, formulebladen en tabellen. Vermeld ook uw studentnummer op uw werk en tentamenbriefje.

Nadere informatie

Methoden van Onderzoek en Statistiek, Deeltentamen 2, 29 maart 2012 Versie 2

Methoden van Onderzoek en Statistiek, Deeltentamen 2, 29 maart 2012 Versie 2 Vraag 1. Voor welk van de onderstaande variabelen zal een placebo effect waarschijnlijk het grootst zijn? 1. Haarlengte. 2. Lichaamstemperatuur. 3. Mate van tevredenheid met de behandeling. 4. Hemoglobinegehalte

Nadere informatie

Hierbij is het steekproefgemiddelde x_gemiddeld= en de steekproefstandaardafwijking

Hierbij is het steekproefgemiddelde x_gemiddeld= en de steekproefstandaardafwijking Opdracht 9a ----------- t-procedures voor een enkelvoudige steekproef Voor de meting van de leesvaardigheid van kinderen wordt als toets de Degree of Reading Power (DRP) gebruikt. In een onderzoek onder

Nadere informatie

1. De volgende gemiddelden zijn gevonden in een experiment met de factor Conditie en de factor Sekse.

1. De volgende gemiddelden zijn gevonden in een experiment met de factor Conditie en de factor Sekse. Oefentoets 1 1. De volgende gemiddelden zijn gevonden in een experiment met de factor Conditie en de factor Sekse. Conditie = experimenteel Conditie = controle Sekse = Vrouw 23 33 Sekse = Man 20 36 Van

Nadere informatie

Feedback examen Statistiek II Juni 2011

Feedback examen Statistiek II Juni 2011 Feedback examen Statistiek II Juni 2011 Bij elke vraag is alternatief A correct. 1 De variabele X is Student verdeeld in een bepaalde populatie, met verwachting µ X en variantie σ 2 X. Je trekt steekproeven

Nadere informatie

toetsende statistiek deze week: wat hebben we al geleerd? Frank Busing, Universiteit Leiden

toetsende statistiek deze week: wat hebben we al geleerd? Frank Busing, Universiteit Leiden toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week 2: de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week 4: het toetsen van gemiddelden: de t-toets Moore, McCabe, and Craig.

Nadere informatie

Berekenen en gebruik van Cohen s d Cohen s d is een veelgebruikte manier om de effectgrootte te berekenen en wordt

Berekenen en gebruik van Cohen s d Cohen s d is een veelgebruikte manier om de effectgrootte te berekenen en wordt A. Effect & het onderscheidingsvermogen Effectgrootte (ES) De effectgrootte (effect size) vertelt ons iets over hoe relevant de relatie tussen twee variabelen is in de praktijk. Er zijn twee soorten effectgrootten:

Nadere informatie

College 6 Eenweg Variantie-Analyse

College 6 Eenweg Variantie-Analyse College 6 Eenweg Variantie-Analyse - Leary: Hoofdstuk 11, 1 (t/m p. 55) - MM&C: Hoofdstuk 1 (t/m p. 617), p. 63 t/m p. 66 - Aanvullende tekst 6, 7 en 8 Jolien Pas ECO 01-013 Het Experiment: een voorbeeld

Nadere informatie

4 Domein STATISTIEK - versie 1.2

4 Domein STATISTIEK - versie 1.2 USolv-IT - Boomstructuur DOMEIN STATISTIEK - versie 1.2 - c Copyrighted 42 4 Domein STATISTIEK - versie 1.2 (Op initiatief van USolv-IT werd deze boomstructuur mede in overleg met het Universitair Centrum

Nadere informatie

Kruis per vraag slechts één vakje aan op het antwoordformulier.

Kruis per vraag slechts één vakje aan op het antwoordformulier. Toets Stroom 1.2 Methoden en Statistiek tul, MLW 7 april 2006 Deze toets bestaat uit 25 vierkeuzevragen. Kruis per vraag slechts één vakje aan op het antwoordformulier. Vraag goed beantwoord dan punt voor

Nadere informatie

Statistiek Hoorcollege 5. Χ 2 toets 10/7/2009. De Collegereeks Statistiek. Deze week. Vandaag. Keuze voor een toets

Statistiek Hoorcollege 5. Χ 2 toets 10/7/2009. De Collegereeks Statistiek. Deze week. Vandaag. Keuze voor een toets 10/7/009 De Collegereeks Statistiek Informatiekunde Universiteit Utrecht Dr. H. Prüst Statistiek Hoorcollege 5 Χ toets (37): Descriptieve statistiek (H 1,,3) (HP) 3(38): Score & Kans verdelingen (H 4,

Nadere informatie

Statistiek II. 1. Eenvoudig toetsen. Onderdeel toetsen binnen de cursus: Toetsen en schatten ivm één statistiek of steekproef

Statistiek II. 1. Eenvoudig toetsen. Onderdeel toetsen binnen de cursus: Toetsen en schatten ivm één statistiek of steekproef Statistiek II Onderdeel toetsen binnen de cursus: 1. Eenvoudig toetsen Toetsen en schatten ivm één statistiek of steekproef Via de z-verdeling, als µ onderzocht wordt en gekend is: Via de t-verdeling,

Nadere informatie

Hoofdstuk 10 Eenwegs- en tweewegs-variantieanalyse

Hoofdstuk 10 Eenwegs- en tweewegs-variantieanalyse Hoofdstuk 10 Eenwegs- en tweewegs-variantieanalyse 10.1 Eenwegs-variantieanalyse: Als we gegevens hebben verzameld van verschillende groepen en we willen nagaan of de populatiegemiddelden van elkaar verscihllen,

Nadere informatie

College 7. Regressie-analyse en Variantie verklaren. Inleiding M&T Hemmo Smit

College 7. Regressie-analyse en Variantie verklaren. Inleiding M&T Hemmo Smit College 7 Regressie-analyse en Variantie verklaren Inleiding M&T 2012 2013 Hemmo Smit Neem mee naar tentamen Geslepen potlood + gum Collegekaart (alternatief: rijbewijs, ID-kaart, paspoort) (Grafische)

Nadere informatie

STATISTIEK 2 VERSIE A MAT Tentamen Statistiek 2 (MAT-15403) Donderdag 13 maart 2014, uur

STATISTIEK 2 VERSIE A MAT Tentamen Statistiek 2 (MAT-15403) Donderdag 13 maart 2014, uur STTISTIEK 2 VERSIE MT15403 1403-1 WGENINGEN UNIVERSITEIT LEERSTOELGROEP MT Tentamen Statistiek 2 (MT-15403) onderdag 13 maart 2014, 8.30-10.30 uur EZE PGIN NIET vóór 8.30 uur OMSLN! STRT MET INVULLEN VN

Nadere informatie

Kansrekening en Statistiek

Kansrekening en Statistiek Kansrekening en Statistiek College 14 Donderdag 28 Oktober 1 / 37 2 Statistiek Indeling: Hypothese toetsen Schatten 2 / 37 Vragen 61 Amerikanen werd gevraagd hoeveel % van de tijd zij liegen. Het gevonden

Nadere informatie

STATISTIEK 2 VERSIE A MAT15403 1308-1. Tentamen Statistiek 2 (MAT-15403) Maandag 5 augustus 2013, 11.00-13.00 uur

STATISTIEK 2 VERSIE A MAT15403 1308-1. Tentamen Statistiek 2 (MAT-15403) Maandag 5 augustus 2013, 11.00-13.00 uur STTISTIEK 2 VERSIE MT15403 1308-1 WGENINGEN UNIVERSITEIT LEERSTOELGROEP MT Tentamen Statistiek 2 (MT-15403) Maandag 5 augustus 2013, 11.00-13.00 uur EZE PGIN NIET vóór 11.00 uur OMSLN! STRT MET INVULLEN

Nadere informatie

b) Het spreidingsdiagram ziet er als volgt uit (de getrokken lijn is de later uit te rekenen lineaire regressie-lijn): hoogte

b) Het spreidingsdiagram ziet er als volgt uit (de getrokken lijn is de later uit te rekenen lineaire regressie-lijn): hoogte Classroom Exercises GEO2-4208 Opgave 7.1 a) Regressie-analyse dicteert hier geen stricte regels voor. Wanneer we echter naar causaliteit kijken (wat wordt door wat bepaald), dan is het duidelijk dat hoogte

Nadere informatie

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling Kwantitatieve Data Analyse (KDA) Onderzoekspracticum Sessie 2 11 Aanpassingen takenboek! Check studienet om eventuele verbeteringen te downloaden! Huidige versie takenboek: 09 Gjalt-Jorn Peters gjp@ou.nl

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17. Hoofdstuk 2. Kansverdelingen en kansberekening 28

Inhoud. Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17. Hoofdstuk 2. Kansverdelingen en kansberekening 28 Inhoud Woord vooraf 13 Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17 1.1 Wat is de bedoeling van statistiek? 18 1.2 De empirische cyclus 19 1.3 Het probleem van de inductieve statistiek 20 1.4 Statistische

Nadere informatie

Pilot vragenlijst communicatieve redzaamheid

Pilot vragenlijst communicatieve redzaamheid Pilot vragenlijst communicatieve redzaamheid Het instrument Communicatieve redzaamheid kan worden opgevat als een vermogen om wederkerig te communiceren met behulp van woorden, gebaren of symbolen. Communicatief

Nadere informatie

Wiskunde B - Tentamen 2

Wiskunde B - Tentamen 2 Wiskunde B - Tentamen Tentamen van Wiskunde B voor CiT (57) Donderdag 4 april 005 van 900 tot 00 uur Dit tentamen bestaat uit 8 opgaven, 3 tabellen en formulebladen Vermeld ook je studentnummer op je werk

Nadere informatie

Bijlage Figuren en formules voor de stof van Professionele Ontwikkeling en Wetenschap, 13-14

Bijlage Figuren en formules voor de stof van Professionele Ontwikkeling en Wetenschap, 13-14 Bijlage Figuren en formules voor de stof van Professionele Ontwikkeling en Wetenschap, 1314 Bijlage Figuren en formules voor de stof van Professionele Ontwikkeling en Wetenschap, 1314 Figuren en formules

Nadere informatie

Voorblad bij tentamen

Voorblad bij tentamen Studentnaam: Studentnummer: Voorblad bij tentamen (in te vullen door de examinator) Vaknaam:Biostatistiek en Lineaire Algebra Vakcode: 2DM81 Datum: Begintijd:13.30 Eindtijd: 16.30 Aantal pagina s:2 voor

Nadere informatie

Meerderheid Zeeland voor snelle bouw brede school i.p.v. bouw MFC Grote bereidheid om de enquête van Progressief Landerd in te vullen.

Meerderheid Zeeland voor snelle bouw brede school i.p.v. bouw MFC Grote bereidheid om de enquête van Progressief Landerd in te vullen. PERSBERICHT Meerderheid Zeeland voor snelle bouw brede school i.p.v. bouw MFC Grote bereidheid om de enquête van Progressief Landerd in te vullen. Afgelopen zaterdag trotseerden leden van de politieke

Nadere informatie

Regressie-analyse doel menu hulp globale werkwijze aandachtspunten Doel: Voor de uitvoering in SPSS: Missing Values Globale werkwijze

Regressie-analyse doel menu hulp globale werkwijze aandachtspunten Doel: Voor de uitvoering in SPSS: Missing Values Globale werkwijze Regressie-analyse Regressie-analyse is gericht op het voorspellen van één (numerieke) afhankelijke variabele met behulp van een of meerdere onafhankelijke variabelen (numerieke en/of dummy-variabelen).

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op maandag 2 juli uur

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op maandag 2 juli uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op maandag 2 juli 2012 9.00-12.00 uur Bij het tentamen mag alleen gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine. Het gebruik

Nadere informatie

werkcollege 8 correlatie, regressie - D&P5: Summarizing Bivariate Data relatie tussen variabelen scattergram cursus Statistiek

werkcollege 8 correlatie, regressie - D&P5: Summarizing Bivariate Data relatie tussen variabelen scattergram cursus Statistiek cursus 23 mei 2012 werkcollege 8 correlatie, regressie - D&P5: Summarizing Bivariate Data relatie tussen variabelen onderzoek streeft naar inzicht in relatie tussen variabelen bv. tussen onafhankelijke

Nadere informatie

Fasen in het onderzoeksproces

Fasen in het onderzoeksproces Fasen in het onderzoeksproces Gegevensbestand Controleren gegevens Bewerken gegevens Analyseren gegevens Interpreteren resultaten Nieuwe vragen? ja Onderzoeksverslag 1 Bestand opmaken Variabelen definiëren:

Nadere informatie

SPSS 15.0 in praktische stappen voor AGW-bachelors Uitwerkingen Stap 7: Oefenen I

SPSS 15.0 in praktische stappen voor AGW-bachelors Uitwerkingen Stap 7: Oefenen I SPSS 15.0 in praktische stappen voor AGW-bachelors Uitwerkingen Stap 7: Oefenen I Hieronder volgen de SPSS uitvoer en de antwoorden van de opgaven van Stap 7: Oefenen I. Daarnaast wordt bij elke opgave

Nadere informatie

G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd Modeloplossing

G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd Modeloplossing G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd 2007-2008 Modeloplossing Opmerking vooraf: Deze modeloplossing is een heel volledig antwoord op de gestelde vragen. Om de maximumscore op een vraag

Nadere informatie

a. Wanneer kan men in plaats van de Pearson correlatie coefficient beter de Spearman rangcorrelatie coefficient berekenen?

a. Wanneer kan men in plaats van de Pearson correlatie coefficient beter de Spearman rangcorrelatie coefficient berekenen? Opdracht 15a ------------ Spearman rangcorrelatie coefficient (non-parametrische tegenhanger van de Pearson correlatie coefficient) Wilcoxon symmetrie-toets (non-parametrische tegenhanger van de t-procedure

Nadere informatie

Correlatie = statistische samenhang Meest gebruikt = Spearman s rang correlatie Ordinaal geschaalde variabelen -1 <= r s <= +1 waarbij:

Correlatie = statistische samenhang Meest gebruikt = Spearman s rang correlatie Ordinaal geschaalde variabelen -1 <= r s <= +1 waarbij: Correlatie analyse Correlatie = statistische samenhang Meest gebruikt = Spearman s rang correlatie Ordinaal geschaalde variabelen -1

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 3 / Biomedische wiskunde

Tentamen Biostatistiek 3 / Biomedische wiskunde Tentamen Biostatistiek 3 / Biomedische wiskunde 25 maart 2014; 12:00-14:00 NB. Geef een duidelijke toelichting bij de antwoorden. Na correctie liggen de tentamens ter inzage bij het onderwijsbureau. Het

Nadere informatie

Herkansing eindtoets statistiek voor HBO

Herkansing eindtoets statistiek voor HBO Herkansing 1A 1 Herkansing eindtoets statistiek voor HBO Schrijf de antwoorden op de vragen alleen op deze pagina s. Antwoorden geschreven op andere vellen papier worden niet meegenomen in de beoordeling.

Nadere informatie

Herkansing Inleiding Intelligente Data Analyse Datum: Tijd: , BBL 508 Dit is geen open boek tentamen.

Herkansing Inleiding Intelligente Data Analyse Datum: Tijd: , BBL 508 Dit is geen open boek tentamen. Herkansing Inleiding Intelligente Data Analyse Datum: 3-3-2003 Tijd: 14.00-17.00, BBL 508 Dit is geen open boek tentamen. Algemene aanwijzingen 1. U mag ten hoogste één A4 met aantekeningen raadplegen.

Nadere informatie

Kansrekening en statistiek WI2211TI / WI2105IN deel 2 2 februari 2012, uur

Kansrekening en statistiek WI2211TI / WI2105IN deel 2 2 februari 2012, uur Kansrekening en statistiek WI22TI / WI25IN deel 2 2 februari 22, 4. 6. uur VOOR WI22TI: Bij dit examen is het gebruik van een (evt. grafische) rekenmachine toegestaan. Een formuleblad is niet toegestaan.

Nadere informatie

toetskeuze schema verschillen in gemiddelden

toetskeuze schema verschillen in gemiddelden toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week 2: de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week 4: het toetsen van gemiddelden: de t-toets week 5: het toetsen van

Nadere informatie

Beschrijvende statistiek

Beschrijvende statistiek Beschrijvende statistiek Beschrijvende en toetsende statistiek Beschrijvend Samenvatting van gegevens in de steekproef van onderzochte personen (gemiddelde, de standaarddeviatie, tabel, grafiek) Toetsend

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40), op woensdag 12 november 2008 14.00-17.00 uur

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40), op woensdag 12 november 2008 14.00-17.00 uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (2DM4), op woensdag 2 november 28 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven

Nadere informatie

Tentamen Inleiding Intelligente Data Analyse Datum: Tijd: , BBL 420 Dit is geen open boek tentamen.

Tentamen Inleiding Intelligente Data Analyse Datum: Tijd: , BBL 420 Dit is geen open boek tentamen. Tentamen Inleiding Intelligente Data Analyse Datum: 19-12-2002 Tijd: 9.00-12.00, BBL 420 Dit is geen open boek tentamen. Algemene aanwijzingen 1. U mag ten hoogste één A4 met aantekeningen raadplegen.

Nadere informatie

Toegepaste Biostatistiek CAST oefeningen 1

Toegepaste Biostatistiek CAST oefeningen 1 Toegepaste Biostatistiek CAST oefeningen 1 CAST Exercises CAST is een gratis online e-book (eigenlijk 3 e-books), met oefeningen. De link voor de site (http://cast.massey.ac.nz/collection_public.html)

Nadere informatie

Data analyse Inleiding statistiek

Data analyse Inleiding statistiek Data analyse Inleiding statistiek 1 Terugblik - Inductieve statistiek Afleiden van eigenschappen van een populatie op basis van een beperkt aantal metingen (steekproef) Kennis gemaakt met kans & kansverdelingen»

Nadere informatie

Toegepaste data-analyse: oefensessie 2

Toegepaste data-analyse: oefensessie 2 Toegepaste data-analyse: oefensessie 2 Depressie 1. Beschrijf de clustering van de dataset en geef aan op welk niveau de verschillende variabelen behoren Je moet weten hoe de data geclusterd zijn om uit

Nadere informatie

Deze opdracht lossen we eenvoudig op door in de vergelijking X1 en X2 te vervangen door de geobserveerde waarden van deze variabelen:

Deze opdracht lossen we eenvoudig op door in de vergelijking X1 en X2 te vervangen door de geobserveerde waarden van deze variabelen: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 10 1. Volgende regressievergelijking werd opgesteld na onderzoek: YY ii = 6 + 2.5 XX ii1 + 3 XX ii2 + εε ii Bereken de voorspelde

Nadere informatie

College 3 Meervoudige Lineaire Regressie

College 3 Meervoudige Lineaire Regressie College 3 Meervoudige Lineaire Regressie - Leary: Hoofdstuk 8 p. 165-169 - MM&C: Hoofdstuk 11 - Aanvullende tekst 3 (alinea 2) Jolien Pas ECO 2012-2013 'Computerprogramma voorspelt Top 40-hits Bron: http://www.nu.nl/internet/2696133/computerprogramma-voorspelt-top-40-hits.html

Nadere informatie

Toetsende Statistiek Week 5. De F-toets & Onderscheidend Vermogen

Toetsende Statistiek Week 5. De F-toets & Onderscheidend Vermogen M, M & C 7.3 Optional Topics in Comparing Distributions: F-toets 6.4 Power & Inference as a Decision 7.1 The power of the t-test 7.3 The power of the sample t- Toetsende Statistiek Week 5. De F-toets &

Nadere informatie