Statistiek Hoorcollege 5. Χ 2 toets 10/7/2009. De Collegereeks Statistiek. Deze week. Vandaag. Keuze voor een toets

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Statistiek Hoorcollege 5. Χ 2 toets 10/7/2009. De Collegereeks Statistiek. Deze week. Vandaag. Keuze voor een toets"

Transcriptie

1 10/7/009 De Collegereeks Statistiek Informatiekunde Universiteit Utrecht Dr. H. Prüst Statistiek Hoorcollege 5 Χ toets (37): Descriptieve statistiek (H 1,,3) (HP) 3(38): Score & Kans verdelingen (H 4, 5) (HP) 4(39): Statistische toetsing a.h.v. t toets (H 6) (HP) 5(40): t toets, Homogeniteit & Betrouwbaarheid (H 7, 11) (HP) 6(41): Chi toets (H 9) (HP) 7(4): Variantie analyse (H 8) (HP) 8(43): Correlatie & Predicitie (H 10) (HP) 9(44): Responsiecollege (HP) Deze week Woensdag 7 oktober 13:15 hoorcollege statistiek Woensdag 7 oktober 15:15 uur BBL471 data verzamelen, d.w.z. afnemen van de enquetes: iedereen (verplicht) aanwezig Donderdag 8 oktober 9 11 uur Deeltoets (Educ alfa) Donderdag 8 oktober uur hoorcollege methoden (zaal Ruppert Blauw) over survey onderzoek tevens in dit hoorcollege de juiste antwoorden op de MC vragen van de deeltoets Vandaag 0. Recapitulatie 1. Kruistabellen (hfst 4.5). Χ toets (hfst 9) twee typen waarschijnlijkheid voorwaarden voorspellende waarde 3 Toetsingsprocedure in negen stappen 1. Hypotheses formuleren. Uitgangspunten / assumpties 3. Keuze toetstechniek Criterium (bijv. significantieniveau: α.05) Beslissingsregel i l 6. Toetsingsgrootheid berekenen 7. Waarschijnlijkheid bepalen (p waarde berekenen; verwerp nulhypothese of aanvaard deze) 8. Voorspellende waarde bepalen 9. Rapporteren Ad 3. Onderzoeksvraag Frequenties In welke mate zijn Nederlanders gelukkig? Verschil Zijn mannen gelukkiger dan vrouwen? Samenhang/relatie Is er een samenhang tussen geld en geluk? Onderzoeksontwerp binnen proefpersonen tussen proefpersonen Keuze voor een toets Meetniveau variabelen Nominaal: onderscheid Ordinaal: onderscheid, ordening Interval: onderscheid, ordening, gelijke verschillen Ratio: onderscheid, ordening, gelijke verschillen, natuurlijk nulpunt Steekproef grootte Verdeling normaal verdeeld zijn in de populatie 1

2 10/7/009 drie typen t-toets Waarschijnlijkheid en Voorspellende waarde (statistische )significantie voorspellende waarde (predictive power) t toets bijone sample t toets: betrouwbaarheids interval van μ bij gepaardemetingen: consistentievan i effect (de grens aan waarop meer dan 50% van de proefpersonen in de richting van het effect heeft gescoord) bij onafhankelijke metingen: percentage verklaarde variantie (hoe veel van de verschillen in de scores op de afhankelijke variabele wordt verklaard kan worden door de onafhankelijke variabele) Vier verschillende toetsen T toets Met een t toets ga je na hoe waarschijnijk het is dat twee steekproefgemiddeldes uit dezelfde populatie stammen One Sample, Paired, Independent Chi Met een Chi (Χ )toets ga je na hoe waarschijnlijk het is dat verhoudingsmaten aan bepaalde verwachtingen of voorwaarden voldoen goodness of fit, multidimensioneel ANOVA Met een eenweg variantie analyse ga je na hoe waarschijnlijk het is dat twee of meer steekproefgemiddeldes uit dezelfde populatie afkomstig zijn Correlatie Met een correlatiecoefficient karakteriseer je het verband tussen twee variabelen op interval niveau Variabelen en voorbeelden 1. t toets voor één steekproef met één gemiddelde en een vooraf bepaald gemiddelde (One Sample T Test). t toets voor twee gepaarde metingen (Paired Samples T Test) 3. t toets voor twee onafhankelijke steekproeven, voor het verschil tussen detwee gemiddelden (Independent Samples T Test) Onafhankelijke Afhankelijke T-toets Nominaal Interval of ratio Voorbeeld Hypothese Plaatje Zijn mannen gemiddeld groter dan vrouwen? Χ Nominaal Nominaal Is er samenhang tussen gezinssamenstelling en type internet-aansluiting? H 0:μ 1-μ 0 De geobserveerde waarden wijken niet af van de verwachte waarden X 1 X Partner Kinderen Kinderen Wel Geen Wel Geen Modem Kabel ADSL Χ in de praktijk Is er een significant verschil tussen de werkelijk gevonden aantallen en de aantallen die je zou veronderstellen als er geen samenhang is? Je weet, behalve het totaal, helemaal niks Xbox PlayStation Wii 100 wat zijn dan de verwachte waarden als je ervan uitgaat dat er geen samenhang is?

3 10/7/009 Je weet, behalve het totaal, helemaal niks Je weet de rijtotalen Xbox 30 PlayStation 30 Wii wat zijn dan de verwachte waarden als je ervan uitgaat dat er geen samenhang is? Je weet de rijtotalen Je weet de kolomtotalen Xbox PlayStation Wii 13,3 13,3 13,3 40 Xbox PlayStation Wii 13,3 13,3 13,3 40 Xbox PlayStation Wii wat zijn dan de verwachte waarden als je ervan uitgaat dat er geen samenhang is? Je weet de kolomtotalen Je weet de beide totalen Xbox PlayStation Wii 13,3 13,3 13,3 40 Stel, je weet beide totalen Xbox 30 Xbox 30 PlayStation PlayStation 30 Wii 13,3 13,3 13,3 40 Wii Xbox 3, ,3 PlayStation 3, ,3 Wii 3, , Xbox 3, ,3 PlayStation 3, ,3 Wii 3, , wat zijn dan de verwachte waarden als je ervan uitgaat dat er geen samenhang is? 3

4 10/7/009 Je weet de beide totalen Op zoek naar samenhang Stel, je weet beide totalen Xbox Xbox PlayStation PlayStation Wii 13,3 13,3 13,3 40 Wii Xbox 3, ,3 PlayStation 3, ,3 Wii 3, , Stel, je weet beide totalen Xbox Xbox PlayStation PlayStation Wii 13,3 13,3 13,3 40 Wii Werkelijk gevonden waarden Xbox 3, ,3 Xbox PlayStation 3, ,3 PlayStation Wii 3, ,3 Wii hoe groot is de kans dat deze verschillen berusten op toeval? Vrijheidsgraden Even tussendoor Nodig om de p waarden te bepalen Je weet een deel van de gevonden waarden Stel, je weet beide totalen Xbox Xbox PlayStation PlayStation Wii 13,3 13,3 13,3 40 Wii Werkelijk gevonden waarden Xbox 3, ,3 Xbox PlayStation 3, ,3 PlayStation 30 Wii 3, ,3 Wii wat zijn dan de overige gevonden waarden? Hoeveel vrijheidsgraden kent deze tabel? Je weet een deel van de gevonden waarden Stel, je weet beide totalen Xbox Xbox PlayStation PlayStation Wii 13,3 13,3 13,3 40 Wii Werkelijk gevonden waarden Xbox 3, ,3 Xbox PlayStation 3, ,3 PlayStation Wii 3, ,3 Wii Een voorbeeld Type huishoudens en internetverbinding df(r-1)*(c-1)*4 4

5 10/7/009 Χ toets de basis: frequentietellingen de basis: geobserveerde versus verwachte waarden * Crosstabulation * Crosstabulation analoog Digitaal Digitaal Plus analoog Digitaal Digitaal Plus * Crosstabulation Kolomtotaal * Rijtotaal 608*1181 VerwachteCelfrequentie 53,8 Totaal 89 (cel linksboven) Expected analoog Digitaal Digitaal Plus 53,8 64,3 89,9 608,0 4,5 107,0 48,6 101,0 458,0 115,9 53,1 1097,0 46,8 11,8 53,4 11,0 1181,0 99,0 1349,0 89,0 Wat reken je uit? Stap 1: Je vergelijkt de geobserveerde celfrequenties met de verwachte celfrequenties wanneer er geen samenhang zou zijn Resultaat: Naarmate er meer en grotere afwijkingen zijn in de situatie waarin er geen samenhang is, is de Χ groter en daarmee kans om H0 te behouden kleiner ( Oi Ei ) Χ E Stap 4: Sommeer de verschillen i Stap : Kwadrateren om positieve en negatieve verschillen weg te werken Stap 3: Delen door de verwachte waarde om te wegen teneinde ervoor te zorgen dat een verschilscore zwaarder meetelt wanneer de verwachte waarde klein is Berekening Χ ( O i i E i ) Geobserveerd Verwacht Oi-Ei (Oi-Ei)^ (Oi-Ei)^/Ei analoog 70 53,8 16, 61,9 1,0 Digitaal 48 64,3-16,3 64,4 4,1 Digitaal Plus 90 89,9 0,1 0,0 0,0 analoog 401 4,5-1,5 461,0 1,11 Digitaal ,0 -,0 3,8 0,0 Digitaal Plus ,6 3,4 549,0 1,1 analoog ,0-10,0 99,1 0, en kinderen Digitaal ,9 4,1 578,7 5,0 Digitaal Plus ,1-14,1 198,8 0,4 analoog 6 46,8 15, 3,4 5,0 met kinderen Digitaal 6 11,8-5,8 34,1,9 Digitaal Plus 44 53,4-9,4 88,5 1, ,0 0,0,505 N E i SPSS Opdracht SPSS Output Pearson Chi-Square Likelihood Ratio Linear-by-Linear Association N of Valid Cases Chi-Square Tests Asymp. Sig. Value df (-sided),505 a 6,001,858 6,001 1,30 1,67 89 a. 0 cells (,0%) have expected count less than 5. The minimum expected count is 11,84. Vrijheidsgraden df(rij 1)*(Kolom 1) df (4 1)*(3 1) 3* 6 Opzoeken in Tabel D:, Analyze > Descriptive Statistics > Crosstabs 5

6 10/7/009 Twee typen Χ -toets Twee typen Χ toets Type 1 [eendimensionele / goodness of fit Χ toets] voor het toetsen van een verwachting Of in een steekproef de scoreverdeling op een bepaalde variabele overeenstemt met een specifieke verwachting Zijn de verschillende typen TV aansluitingen gelijk verdeeld? Type [multidimensionele Χ toets] op te vatten als A. toets voor samenhang van twee variabelen in 1 steekproef Of in een steekproef de scores op twee variabelen met elkaar samenhangen Is er samenhang tussen gezinssamenstelling en type internetaansluiting? B. toets voor verschil tussen steekproeven op 1 variabele Of in twee of meer steekproeven de scoreverdelingen op een variabele verschillen Hebben mannen een ander abonnement dan vrouwen? Type 1: Toetsen van verwachtingen Verwachtingen over een variabele in een distributie. Bijvoorbeeld Type 1: Vbd woonafstand In een steekproef zijn de waarden van de variabele opleidingsniveau lidi i (laag, modaal, hoog) ) verdeeld in de verhouding :3:1 (vwijk 9.1) Verwachting over de verdeling in woonafstand van studenten t.o.v. Utrecht H 0 : de studenten zijn over de waarden van de variabele woonafstand gelijkelijk verdeeld Analyze > Nonparametric Tests > Chi Square Type 1: Vbd woonafstand Type 1: Vbd woonafstand H 0 : de studenten zijn over de waarden van de variabele woonafstand verdeeld in de verhouding 4:1:1 Analyze > Nonparametric Tests > Chi Square 6

7 10/7/009 Type 1: Vbd woonafstand Type 1: Vbd internet aansluitingen Zijn de verschillende typen aansluitingen gelijk verdeeld? analoog Digitaal Digitaal Plus Observed N Expected N Residual ,0 38, ,0-644, ,0 406,0 89 Chi-Square a df Asymp. Sig. Test Statistics 674,67,000 a. 0 cells (,0%) have expected frequencies less than 5. The minimum expected cell frequency is 943,0. Type (A.): Toetsen van samenhang tussen twee variabelen Multidimenionele Χ toets,opvatting A: Hangen in één steekproef de scores op twee variabelen samen? Bijvoorbeeld Is er samenhang tussen t lezen van literatuur en het lezen van romantische en spannende boeken? (vwijk 9.) Hangt het hebben van een koopwoning/ flat samen met het bezitten van een auto? Hangt gezinssamenstelling samen met het type internetaansluiting? Type (A.): Vbd samenhang woning- en auto-bezit geld:koopwoning/flat * geld1:auto Crosstabulation geld:koopwoning/flat ja nee geld1:auto ja nee Is er samenhang tussen het bezitten van een woning en autobezit? Is dit verschil significant? Analyze > Descriptive Statistics > Crosstabs Type (A.): Vbd samenhang woning- en auto-bezit geld:koopwoning/flat * geld1:auto Crosstabulation Type (A.): Vbd samenhang gezinssamenstelling en type aansluiting geld1:auto * Crosstabulation geld:koopwoning/fl ja nee Expected Coun Expected Coun Expected Coun ja nee analoog Digitaal Digitaal Plus Is er samenhang tussen gezinssamenstelling en type internet aansluiting? Chi-Square Tests Asymp. Sig. Value df (-sided) Pearson Chi-Square,505 a 6,001 Likelihood Ratio,858 6,001 Linear-by-Linear 1,30 1,67 Association N of Valid Cases 89 a. 0 cells (,0%) have expected count less than 5. The minimum expected count is 11,84. 7

8 10/7/009 Type (B.): Toetsen van verschillen op één variabele Multidimensionele Χ toets,opvatting B: Verschillen in twee of meer steekproeven de scoreverdelingen op één variabele? Bijvoorbeeld Is er verschil tussen mannen en vrouwen w.b. het lezen van literaire i boeken? (vwijk 9.) Type (B.): Vbd verschil man/vrouw m.b.t. opleiding Is er verschil tussen mannen en vrouwen wat betreft (het niveau van) de opleiding die zij genoten hebben? Is er verschil tussen bachelor en master studenten m.b.t. thuis of uit wonend zijn? Type (B.): Vbd verschil m/v m.b.t. abonnement Hebben Hbb mannen een ander abonnement dan vrouwen? Case Processing Summary Cases Valid Missing N Percent N Percent N Percent Geslacht * Digitaal ,0% 0,0% ,0% versus analoog Geslacht * analoog Crosstabulation analoog Analoog Digitaal Geslacht Man Expected 904, 161,8 166,0 % within Geslacht 37,8% 6,% 100,0% Vrouw Expected 76,8 386, 663,0 % within Geslacht 54,6% 45,4% 100,0% Expected 1181,0 1648,0 89,0 % within Geslacht 41,7% 58,3% 100,0% Chi-Square Tests Asymp. Sig. Exact Sig. Exact Sig. Value df (-sided) (-sided) (1-sided) Pearson Chi-Square 58,834 b 1,000 Continuity Correction a 58,146 1,000 Likelihood Ratio 58,191 1,000 Fisher's Exact Test,000,000 Linear-by-Linear 58,813 1,000 Association N of Valid Cases 89 a. Computed only for a x table b. 0 cells (,0%) have expected count less than 5. The minimum expected count is 76,78. Voorwaarden voor de Χ toets Voorwaarden voor een Χ toets Verwachte celfrequenties voldoende groot De steekproefelementen zijn onafhankelijk van elkaar en willekeurig getrokken Iedere observatie kan in precies één cel van de tabel worden geklassificeerd De verwachte celfrequenties zijn voldoende groot, d.w.z. minder dan 0% van de cellen heeft E i < 5 geen enkele cel heeft E i < 1 Norm voor het mogen toepassen van Χ toets Minder dan 0% van de cellen heeft een verwachte waarde van 5 of minder Geen enkele cel heeft een verwachte waarde van minder dan 1 Expected * Crosstabulation analoog Digitaal Digitaal Plus * Crosstabulation analoog Digitaal Digitaal Plus 53,8 64,3 89,9 608,0 4,5 107,0 48,6 101,0 458,0 115,9 53,1 1097,0 46,8 11,8 53,4 11,0 1181,0 99,0 1349,0 89,0 8

9 10/7/009 Oplossingen voor lege cellen Fisher Exact Test Cellen samenvoegen Zorg wel voor logische samenvoegingen! Sterkte van de samenhang * Crosstabulation analoog Digitaal Digitaal Plus Phi, Cramer s V, lambda Voorspellende waarde van een twee weg classificatie Χ zelf is niet direct te gebruiken als maat om sterkte te meten want Χ is afhankelijk van steekproefomvang aantal rijen en kolommen daarom standaardiseren Phi maakt de vergelijking mogelijk tussen steekproeven die verschillen van omvang maar niet naar indeling van de kruistabel daarom Cramers V tussen 0 en 1 en Onafhankelijk van steekproefgrootte en vorm van de kruistabel Cramers' V Phi Phi L 1 Χ N Χ N( L 1) L is de kleinste waarde van R, het aantal rijen, en C, het aantal kolommen Berekening en SPSS Phi Χ 58,834 N 89 0,01 0,144 Cramers' V CramersV ' Phi L 1 Χ N( L 1) 0,144 0,01 0,144 1 Nominal by Nominal N of Valid Cases Geslacht * analoog Crosstabulation Phi Χ Cramers' V L 1 N( L 1) analoog Analoog Digitaal Geslacht Man Vrouw Symmetric Measures Phi Cramer's V Value Approx. Sig. -,144,000,144, a. Not assuming the null hypothesis. b. Using the asymptotic standard error assuming the null hypothesis. Lambda maar Cramers V kun je alleen interpreteren op ordinaal meetniveau Daarom Lambda Principe Hoeveel beter kun je de waarde op variabele Y voorspellen als je de score op variabele X weet? en omgekeerd? In formule Somvan de grootstecelwaardes per kolom Grootste rijtotaal λc R Totaal aantal Grootste rijtotaal Geslacht * analoog Crosstabulation λ C R Geslacht Man Vrouw analoog Analoog Digitaal Conclusie: kennis over abonnement zegt niets over geslacht Lambda andersom Somvan de grootstecelwaardes per rij λ R C λ R C Conclusie: kennis over geslacht zegt wel iets over abonnement; op basis van kennis van geslacht kun je 5.% betere voorspelling doen over het soort abonnement dan zonder deze kennis Nominal by Nominal a. b. c. Lambda Totaal aantal Symmetric Geslacht Dependent analoog Dependent Goodman and Geslacht Dependent Kruskal tau analoog Dependent Not assuming the null hypothesis. Grootste kolomtotaal Grootste kolomtotaal Geslacht * analoog Crosstabulation Geslacht Man Directional Measures Vrouw Using the asymptotic standard error assuming the null hypothesis. Cannot be computed because the asymptotic standard error equals zero. analoog Analoog Digitaal Asymp. Value Std. Error a Approx. T b Approx. Sig.,033,014,371,018,000,000. c. c,05,01,371,018,01,005,000 d,01,005,000 d 9

10 10/7/009 Lambda en symmetrisch ( Somvan de grootstecelwaardes per rij) + ( Som vande grootstecelwaardes per kolom) ( Grootste kolomtotaal + Grootste rijtotaal) λsym Totaal aantal ( Grootste kolomtotaal + Grootste rijtotaal) ( ) + ( ) ( ) λ sym (*89) 89) ( ) , Geslacht * analoog Crosstabulation analoog Analoog Digitaal Geslacht Man Vrouw Categorisering g Directional Measures Asymp. Value Std. Error a Approx. T b Approx. Sig. Nominal by Lambda Symmetric,033,014,371,018 Nominal Geslacht Dependent,000,000. c. c,05,01,371,018 analoog Dependent Goodman and Geslacht Dependent,01,005,000 d Kruskal tau,01,005,000 d analoog Dependent a. Not assuming the null hypothesis. b Using the asymptotic standard error assuming the null hypothesis Verschil tussen scholen? Examenkandidaten verborgen variabele Examenkandidaten Autochtoon Allochtoon aantal gezakt aantal gezakt aantal gezakt aantal gezakt Openbare school (1%) Openbare school (1%) 60 3 (5%) 40 9 (3%) Christelijke school (9%) Christelijke school (9%) 90 6 (7%) 10 3 (30%) School (type) slagingspercentage School (type) etniciteit slagingspercentage te grove categorisering Zijn jongens crimineler? Nou, N Veroordeling winkeldiefstal Meisjes 100 N Veroordeling winkeldiefstal Aangegeven Betrapt Gepleegd Meisjes Jongens Jongens Sexe jongens zijn crimineler Frequentie boetes voor winkeldiefstal Sexe Vermogen boetes te voorkomen meisjes zijn crimineler Frequentie boetes voor winkeldiefstal te grove korte keten 10

11 10/7/009 Samenvattend Toetskeuze wordt m.n. bepaald door soort onderzoeksvraag, onderzoeksontwerp, meetniveau van de variabelen, grootte van de steekproef, aannames over de verdeling in de populatie Χ wordt gebruikt bij nominale variabelen basis: geobserveerde en verwachte waarden twee typen Χ toetsen: 1. bij één meting een verwachting toetsen. bij één meting samenhang toetsenof bij meer metingen verschil tussen groepen toetsen voorwaarden voor Χ toets voorspellende waarde Phi, Cramers V en Lambda De Collegereeks Statistiek (37): Descriptieve statistiek (H 1,,3) (HP) 3(38): Score & Kans verdelingen (H 4, 5) (HP) 4(39): Statistische toetsing a.h.v. t toets (H 6) (HP) 5(40): t toets, Homogeniteit & Betrouwbaarheid (H 7, 11) (HP) 6(41): Chi toets (H 9) (HP) 7(4): Variantie analyse (H 8) (HP) 8(43): Correlatie & Predicitie (H 10) (HP) 9(44): Responsiecollege (HP) 6 11

Bestaat er een betekenisvol verband tussen het geslacht en het voorkomen van dyslexie? Gebruik de Chi-kwadraattoets voor kruistabellen.

Bestaat er een betekenisvol verband tussen het geslacht en het voorkomen van dyslexie? Gebruik de Chi-kwadraattoets voor kruistabellen. Oplossingen hoofdstuk IX 1. Bestaat er een verband tussen het geslacht en het voorkomen van dyslexie? Uit een aselecte steekproef van 00 leerlingen (waarvan 50% jongens en 50% meisjes) uit het basisonderwijs

Nadere informatie

Analyse van kruistabellen

Analyse van kruistabellen Analyse van kruistabellen Inleiding In dit hoofdstuk, dat aansluit op hoofdstuk II-13 (deel2) van het statistiekboek wordt ingegaan op het analyseren van kruistabellen met behulp van SPSS. Met een kruistabel

Nadere informatie

Open het databestand in SPSS en kies Analyze > Correlate > Bivariate. Vul vervolgens het dialoogvenster in als volgt:

Open het databestand in SPSS en kies Analyze > Correlate > Bivariate. Vul vervolgens het dialoogvenster in als volgt: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 9 1. Een klinisch psycholoog vraagt zich af of er een verband bestaat tussen depressie en sociale vermijding in de populatie

Nadere informatie

Vandaag. Onderzoeksmethoden: Statistiek 4. Recap: Hypothese toetsen. Recap: One-sample t-toets

Vandaag. Onderzoeksmethoden: Statistiek 4. Recap: Hypothese toetsen. Recap: One-sample t-toets Vandaag Onderzoeksmethoden: Statistiek 4 Peter de Waal (gebaseerd op slides Peter de Waal, Marjan van den Akker) Departement Informatica Beta-faculteit, Universiteit Utrecht Recap: Hypothese toetsen t-toets

Nadere informatie

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren:

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 4 1. Toets met behulp van SPSS de hypothese van Evelien in verband met de baardlengte van metalfans. Ga na of je dezelfde conclusies

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S95) dinsdag 2-08-2003, 4.00-7.00 uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine,

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek II voor TeMa (2S195) op maandag ,

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek II voor TeMa (2S195) op maandag , TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek II voor TeMa (2S195) op maandag 8-5-26, 9.-12. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een (grafisch)

Nadere informatie

Vandaag. Onderzoeksmethoden: Statistiek 4. Recap: Hypothese toetsen. Recap: One-sample t-toets

Vandaag. Onderzoeksmethoden: Statistiek 4. Recap: Hypothese toetsen. Recap: One-sample t-toets Vandaag Onderzoeksmethoden: Statistiek 4 Peter de Waal (gebaseerd op slides Peter de Waal, Marjan van den Akker) Departement Informatica Beta-faculteit, Universiteit Utrecht Recap: Hypothese toetsen t-toets

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op dinsdag , uur.

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op dinsdag , uur. TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek voor TeMa (S95) op dinsdag 3-03-00, 9- uur. Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op vrijdag , 9-12 uur.

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op vrijdag , 9-12 uur. TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S95) op vrijdag 29-04-2004, 9-2 uur. Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

De primaire link op gemeentelijke websites, Bijlagen. over efficiëntie, effectiviteit en gebruiksvriendelijkheid

De primaire link op gemeentelijke websites, Bijlagen. over efficiëntie, effectiviteit en gebruiksvriendelijkheid De primaire link op gemeentelijke s, over efficiëntie, effectiviteit en gebruiksvriendelijkheid Bijlagen Henk S. Kok (9827722) scriptiebegeleiders: Frank Jansen en Leo Lentz Faculteit der Letteren Nederlands,

Nadere informatie

introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets

introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week : de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week : het toetsen van gemiddelden: de t-toets week 5: het toetsen van varianties:

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op maandag ,

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op maandag , TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S95) op maandag 08-03-2004, 9.00-2.00 uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine,

Nadere informatie

Verband tussen twee variabelen

Verband tussen twee variabelen Verband tussen twee variabelen Inleiding Dit practicum sluit aan op hoofdstuk I-3 van het statistiekboek en geeft uitleg over het maken van kruistabellen, het berekenen van de correlatiecoëfficiënt en

Nadere informatie

Tabel 2: Stemgedrag van respondenten bij de TK verkiezingen in 2010 VVD xx % PvdA PVV CDA SP D66 CU PvdD SGP GL Te jong om te stemmen Niet gestemd

Tabel 2: Stemgedrag van respondenten bij de TK verkiezingen in 2010 VVD xx % PvdA PVV CDA SP D66 CU PvdD SGP GL Te jong om te stemmen Niet gestemd 2. Resultaten ZONDER WEGING Tabel 1: Aantal respondenten dat heeft deelgenomen aan een peiling van Maurice de Hond Ja xx % Nee xx % N = xx Statistics participated 529 N Missing 0 Std. Error of,01053 Std.

Nadere informatie

De Collegereeks Statistiek. statistiek. Statistiek in het dagelijkse nieuws. Statistiek Hoorcollege 1. Descriptieve statistiek ttitik

De Collegereeks Statistiek. statistiek. Statistiek in het dagelijkse nieuws. Statistiek Hoorcollege 1. Descriptieve statistiek ttitik 9/8/009 De Collegereeks Statistiek Statistiek Hoorcollege 1 Descriptieve statistiek ttitik Informatiekunde Universiteit Utrecht Dr. H. Prüst (37): Descriptieve statistiek (H 1,,3) (HP) 3(38): Score & Kans

Nadere informatie

Meerderheid Zeeland voor snelle bouw brede school i.p.v. bouw MFC Grote bereidheid om de enquête van Progressief Landerd in te vullen.

Meerderheid Zeeland voor snelle bouw brede school i.p.v. bouw MFC Grote bereidheid om de enquête van Progressief Landerd in te vullen. PERSBERICHT Meerderheid Zeeland voor snelle bouw brede school i.p.v. bouw MFC Grote bereidheid om de enquête van Progressief Landerd in te vullen. Afgelopen zaterdag trotseerden leden van de politieke

Nadere informatie

SPSS. Statistiek : SPSS

SPSS. Statistiek : SPSS SPSS - hoofdstuk 1 : 1.4. fase 4 : verrichten van metingen en / of verzamelen van gegevens Gegevens gevonden bij een onderzoek worden systematisch weergegeven in een datamatrix bij SPSS De datamatrix Gebruik

Nadere informatie

Hoofdstuk 10 Eenwegs- en tweewegs-variantieanalyse

Hoofdstuk 10 Eenwegs- en tweewegs-variantieanalyse Hoofdstuk 10 Eenwegs- en tweewegs-variantieanalyse 10.1 Eenwegs-variantieanalyse: Als we gegevens hebben verzameld van verschillende groepen en we willen nagaan of de populatiegemiddelden van elkaar verscihllen,

Nadere informatie

toetsende statistiek deze week: wat hebben we al geleerd? Frank Busing, Universiteit Leiden

toetsende statistiek deze week: wat hebben we al geleerd? Frank Busing, Universiteit Leiden toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week 2: de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week 4: het toetsen van gemiddelden: de t-toets Moore, McCabe, and Craig.

Nadere informatie

INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5

INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5 INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5 1. De onderzoekers van een preventiedienst vermoeden dat werknemers in een bedrijf zonder liften fitter zijn dan werknemers

Nadere informatie

Antwoordvel Versie A

Antwoordvel Versie A Antwoordvel Versie A Interimtoets Toegepaste Biostatistiek 13 december 013 Naam:... Studentnummer:...... Antwoorden: Vraag Antwoord Antwoord Antwoord Vraag Vraag A B C D A B C D A B C D 1 10 19 11 0 3

Nadere informatie

Fasen in het onderzoeksproces

Fasen in het onderzoeksproces Fasen in het onderzoeksproces Gegevensbestand Controleren gegevens Bewerken gegevens Analyseren gegevens Interpreteren resultaten Nieuwe vragen? ja Onderzoeksverslag 1 Bestand opmaken Variabelen definiëren:

Nadere informatie

Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek. Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015

Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek. Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015 Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015 Centrale tendentie Centrale tendentie wordt meestal afgemeten aan twee maten: Mediaan: de middelste waarneming, 50%

Nadere informatie

M M M M M M M M M M M M M M La La La La La La La Mid Mid Mid Mid Mid Mid Mid 65 56 83 68 64 47 59 63 93 65 75 68 68 51

M M M M M M M M M M M M M M La La La La La La La Mid Mid Mid Mid Mid Mid Mid 65 56 83 68 64 47 59 63 93 65 75 68 68 51 INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 7 1. Een onderzoeker wil nagaan of de fitheid van jongeren tussen 14 en 18 jaar (laag, matig, hoog) en het geslacht (M, V) een

Nadere informatie

Nominaal Ordinaal Interval (ratio) Nominaal - Kwalitatief - Laagste niveau - Categorieën niet ordenen - Geslacht

Nominaal Ordinaal Interval (ratio) Nominaal - Kwalitatief - Laagste niveau - Categorieën niet ordenen - Geslacht Nominaal - Kwalitatief - Laagste niveau - Categorieën niet ordenen - Geslacht Ordinaal - Kwalitatief - Middelste niveau - Categorieën wel ordenen - Opleidingsniveau Interval / ratio - Kwantitatief - Hoogste

Nadere informatie

Onderzoek. B-cluster BBB-OND2B.2

Onderzoek. B-cluster BBB-OND2B.2 Onderzoek B-cluster BBB-OND2B.2 Succes met leren Leuk dat je onze bundels hebt gedownload. Met deze bundels hopen we dat het leren een stuk makkelijker wordt. We proberen de beste samenvattingen voor jou

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17. Hoofdstuk 2. Kansverdelingen en kansberekening 28

Inhoud. Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17. Hoofdstuk 2. Kansverdelingen en kansberekening 28 Inhoud Woord vooraf 13 Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17 1.1 Wat is de bedoeling van statistiek? 18 1.2 De empirische cyclus 19 1.3 Het probleem van de inductieve statistiek 20 1.4 Statistische

Nadere informatie

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling Kwantitatieve Data Analyse (KDA) Onderzoekspracticum Sessie 2 11 Aanpassingen takenboek! Check studienet om eventuele verbeteringen te downloaden! Huidige versie takenboek: 09 Gjalt-Jorn Peters gjp@ou.nl

Nadere informatie

Meervoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Meervoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

Basishandleiding SPSS

Basishandleiding SPSS Basishandleiding SPSS Elvira Folmer & Marieke ten Voorde SLO, Juli 2008 Deze handleiding is gebaseerd op SPSS 16.0 for Windows Inhoud 1 Het maken van een gegevensbestand in de Variable View... 4 2 Het

Nadere informatie

Statistiek Hoorcollege 4

Statistiek Hoorcollege 4 9/30/009 e Collegereek Statitiek Informatiekunde Univeriteit Utrecht r. H. Prüt Statitiek Hoorcollege 4 t toet, homogeniteit & betrouwbaarheid (37): ecriptieve tatitiek (H,,3) (HP) 3(38): Score & Kan verdelingen

Nadere informatie

Examen G0N34 Statistiek

Examen G0N34 Statistiek Naam: Richting: Examen G0N34 Statistiek 8 september 2010 Enkele richtlijnen : Wie de vragen aanneemt en bekijkt, moet minstens 1 uur blijven zitten. Je mag gebruik maken van een rekenmachine, het formularium

Nadere informatie

Toegepaste Statistiek, Week 6 1

Toegepaste Statistiek, Week 6 1 Toegepaste Statistiek, Week 6 1 Eén ordinale en één nominale variabele Nominale variabele met TWEE categorieën, 1 en 2 Ordinale variabele normaal verdeeld binnen iedere categorie? Variantie in beide categorieën

Nadere informatie

a. Wanneer kan men in plaats van de Pearson correlatie coefficient beter de Spearman rangcorrelatie coefficient berekenen?

a. Wanneer kan men in plaats van de Pearson correlatie coefficient beter de Spearman rangcorrelatie coefficient berekenen? Opdracht 15a ------------ Spearman rangcorrelatie coefficient (non-parametrische tegenhanger van de Pearson correlatie coefficient) Wilcoxon symmetrie-toets (non-parametrische tegenhanger van de t-procedure

Nadere informatie

Hoofdstuk 18. Verbanden tussen variabelen vaststellen en interpreteren

Hoofdstuk 18. Verbanden tussen variabelen vaststellen en interpreteren Hoofdstuk 18 Verbanden tussen variabelen vaststellen en interpreteren Analyse van verbanden Analyse van verbanden: bij de analyse van verbanden stel je vast of er een stabiel verband bestaat tussen twee

Nadere informatie

toetskeuze schema verschillen in gemiddelden

toetskeuze schema verschillen in gemiddelden toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week 2: de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week 4: het toetsen van gemiddelden: de t-toets week 5: het toetsen van

Nadere informatie

SPSS 15.0 in praktische stappen voor AGW-bachelors Uitwerkingen Stap 7: Oefenen I

SPSS 15.0 in praktische stappen voor AGW-bachelors Uitwerkingen Stap 7: Oefenen I SPSS 15.0 in praktische stappen voor AGW-bachelors Uitwerkingen Stap 7: Oefenen I Hieronder volgen de SPSS uitvoer en de antwoorden van de opgaven van Stap 7: Oefenen I. Daarnaast wordt bij elke opgave

Nadere informatie

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y 1 Regressie analyse Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y Regressie: wel een oorzakelijk verband verondersteld: X Y Voorbeeld

Nadere informatie

Hierbij is het steekproefgemiddelde x_gemiddeld= en de steekproefstandaardafwijking

Hierbij is het steekproefgemiddelde x_gemiddeld= en de steekproefstandaardafwijking Opdracht 9a ----------- t-procedures voor een enkelvoudige steekproef Voor de meting van de leesvaardigheid van kinderen wordt als toets de Degree of Reading Power (DRP) gebruikt. In een onderzoek onder

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek voor TeMa (S95) Avondopleiding. donderdag 6-6-3, 9.-. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

Het gebruik van SPSS voor statistische analyses. Een beknopte handleiding.

Het gebruik van SPSS voor statistische analyses. Een beknopte handleiding. Het gebruik van SPSS voor statistische analyses. Een beknopte handleiding. SPSS is een alom gebruikt, gebruiksvriendelijk statistisch programma dat vele analysemogelijkheden kent. Voor HBO en universitaire

Nadere informatie

werkcollege 7 - D&P10: Hypothesis testing using a single sample

werkcollege 7 - D&P10: Hypothesis testing using a single sample cursus 11 mei 2012 werkcollege 7 - D&P10: Hypothesis testing using a single sample huiswerk opgaven Ch.9: 1, 8, 11, 12, 20, 26, 36, 37, 71 Activities 9.3 en 9.4 experimenten zelf deelnemen als proefpersoon

Nadere informatie

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 3 februari 2012

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 3 februari 2012 EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I 3 februari 2012 - Dit tentamen bestaat uit vier opgaven onderverdeeld in totaal 27 subvragen. - Geef bij het beantwoorden van de vragen een zo volledig mogelijk antwoord.

Nadere informatie

Sheets hoorcollege 1 (over paragraaf 7.1) Uitgewerkte opgaven week 6 Antwoorden uitgewerkte opgaven week 6

Sheets hoorcollege 1 (over paragraaf 7.1) Uitgewerkte opgaven week 6 Antwoorden uitgewerkte opgaven week 6 MATERIALEN BIJ STATISTIEK (1991) JANUARI 010 Sheets hoorcollege 1 (over paragraaf 7.1) Uitgewerkte opgaven week 1 Antwoorden uitgewerkte opgaven week 1 11 15 Power-point sheets hoorcollege (over paragraaf

Nadere informatie

Berekenen en gebruik van Cohen s d Cohen s d is een veelgebruikte manier om de effectgrootte te berekenen en wordt

Berekenen en gebruik van Cohen s d Cohen s d is een veelgebruikte manier om de effectgrootte te berekenen en wordt A. Effect & het onderscheidingsvermogen Effectgrootte (ES) De effectgrootte (effect size) vertelt ons iets over hoe relevant de relatie tussen twee variabelen is in de praktijk. Er zijn twee soorten effectgrootten:

Nadere informatie

Pagina 0 van 49. Webshop Bol.com. Onderzoeksvaardigheid Hogeschool Inholland Muilwijk, Sammy

Pagina 0 van 49. Webshop Bol.com. Onderzoeksvaardigheid Hogeschool Inholland Muilwijk, Sammy Pagina 0 van 49 Webshop Bol.com Onderzoeksvaardigheid 2 7-4-2014 Hogeschool Inholland Muilwijk, Sammy Pagina 1 van 49 Inhoud H1 Inleiding...2 H1.1 Aanleiding...2 H1.2 Probleemstelling...2 H2 Beschrijvende

Nadere informatie

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 5 februari 2010

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 5 februari 2010 EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I 5 februari - Dit tentamen bestaat uit vier opgaven onderverdeeld in totaal 9 subvragen. - Geef bij het beantwoorden van de vragen een zo volledig mogelijk antwoord.

Nadere informatie

Voorbeeld regressie-analyse

Voorbeeld regressie-analyse Voorbeeld regressie-analyse In dit voorbeeld wordt gebruik gemaakt van het SPSS data-bestand vb_regr.sav (dit bestand kan gedownload worden via de on-line helpdesk). We schatten een model waarin de afhankelijke

Nadere informatie

Kansrekening en Statistiek

Kansrekening en Statistiek Kansrekening en Statistiek College 14 Donderdag 28 Oktober 1 / 37 2 Statistiek Indeling: Hypothese toetsen Schatten 2 / 37 Vragen 61 Amerikanen werd gevraagd hoeveel % van de tijd zij liegen. Het gevonden

Nadere informatie

Beschrijvende statistiek

Beschrijvende statistiek Beschrijvende statistiek Beschrijvende en toetsende statistiek Beschrijvend Samenvatting van gegevens in de steekproef van onderzochte personen (gemiddelde, de standaarddeviatie, tabel, grafiek) Toetsend

Nadere informatie

College 3 Meervoudige Lineaire Regressie

College 3 Meervoudige Lineaire Regressie College 3 Meervoudige Lineaire Regressie - Leary: Hoofdstuk 8 p. 165-169 - MM&C: Hoofdstuk 11 - Aanvullende tekst 3 (alinea 2) Jolien Pas ECO 2012-2013 'Computerprogramma voorspelt Top 40-hits Bron: http://www.nu.nl/internet/2696133/computerprogramma-voorspelt-top-40-hits.html

Nadere informatie

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 30 januari 2009

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 30 januari 2009 EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I 30 januari 2009 - Dit tentamen bestaat uit vier opgaven onderverdeeld in totaal 2 subvragen. - Geef bij het beantwoorden van de vragen een zo volledig mogelijk antwoord.

Nadere informatie

Ene variabele. Nonparametrische toetsen. Kolmogorov-Smirnov. Kolmogorov-Smirnov. Andere variabele. Onderzoekspracticum.

Ene variabele. Nonparametrische toetsen. Kolmogorov-Smirnov. Kolmogorov-Smirnov. Andere variabele. Onderzoekspracticum. Nonparametrische Data Analyse (NPDA) Nonparametrische toetsen Andere variabele Onderzoekspracticum Sessie Gjalt-Jorn Peters gjp@ou.nl Ene variabele Dichotoom: afhankelijke Dichotoom: Meer dan twee Nominaal

Nadere informatie

Betrouwbaarheid, validiteit en overeenstemming

Betrouwbaarheid, validiteit en overeenstemming Betrouwbaarheid, validiteit en overeenstemming Inleiding Dit practicum sluit aan op het theoriegedeelte over betrouwbaarheidsanalyse van hoofdstuk II-16 (deel 2). In dit hoofdstuk wordt besproken hoe een

Nadere informatie

χ 2 -toets voor homogeniteit χ 2 -toets voor goodness-of-fit ten slotte

χ 2 -toets voor homogeniteit χ 2 -toets voor goodness-of-fit ten slotte toetsede statistiek week 1: kase e radom variabele week 2: de steekproeveverdelig week 3: schatte e toetse: de z-toets week 4: het toetse va gemiddelde: de t-toets week 5: het toetse va variaties: de F-toets

Nadere informatie

mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren

mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren College 5: Regressie en correlatie (2) Rosner 11.5-11.8 Arnold Kester Capaciteitsgroep Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht Postbus 616, 6200 MD Maastricht

Nadere informatie

De Bladenbox in 2012 en verder.. Onderzoeksrapport

De Bladenbox in 2012 en verder.. Onderzoeksrapport De Bladenbox in 2012 en verder.. Onderzoeksrapport Samenvatting Onderzoeksvraag en methodebeschrijving Uit de situatieanalyses is naar voren gekomen dat er een verandering plaats vindt in het leefgedrag

Nadere informatie

Toetsende Statistiek Week 5. De F-toets & Onderscheidend Vermogen

Toetsende Statistiek Week 5. De F-toets & Onderscheidend Vermogen M, M & C 7.3 Optional Topics in Comparing Distributions: F-toets 6.4 Power & Inference as a Decision 7.1 The power of the t-test 7.3 The power of the sample t- Toetsende Statistiek Week 5. De F-toets &

Nadere informatie

Twee en een half jaar Kwaliteitsmeting in de Fysiotherapie

Twee en een half jaar Kwaliteitsmeting in de Fysiotherapie Twee en een half jaar Kwaliteitsmeting in de Fysiotherapie Feiten en cijfers tot nu toe Managementsamenvatting Na twee en een half jaar kwaliteitsmetingen in de fysiotherapie is het een geschikt moment

Nadere informatie

Hoofdstuk 8. Toetsende statistiek. 8.1 Associatie van categoriale data: CROSSTABS [dv 32.2]

Hoofdstuk 8. Toetsende statistiek. 8.1 Associatie van categoriale data: CROSSTABS [dv 32.2] Hoofdstuk 8 Toetsende statistiek Meestal zijn we niet alleen geïnteresseerd in beschrijvende statistiek (over de steekproef), maar ook in toetsende statistiek. Het doel hiervan is om hypothesen te toetsen,

Nadere informatie

Tabellen, grafieken en indexcijfers

Tabellen, grafieken en indexcijfers Tabellen, grafieken en indexcijfers Opgaven 1 Verffabriek Prisma De marktonderzoeker van verffabriek Prisma stelt een onderzoek in naar de omzetverwachting van hun reguliere afnemers, onderverdeeld naar

Nadere informatie

De data worden ingevoerd in twee variabelen, omdat we te maken hebben met herhaalde metingen:

De data worden ingevoerd in twee variabelen, omdat we te maken hebben met herhaalde metingen: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 6 1. De 15 leden van een kleine mountainbikeclub vragen zich af in welk mate de omgevingstemperatuur een invloed heeft op hun

Nadere informatie

Figuur 1: Voorbeelden van 95%-betrouwbaarheidsmarges van gemeten percentages.

Figuur 1: Voorbeelden van 95%-betrouwbaarheidsmarges van gemeten percentages. MARGES EN SIGNIFICANTIE BIJ STEEKPROEFRESULTATEN. De marges van percentages Metingen via een steekproef leveren een schatting van de werkelijkheid. Het toevalskarakter van de steekproef heeft als consequentie,

Nadere informatie

College 2 Enkelvoudige Lineaire Regressie

College 2 Enkelvoudige Lineaire Regressie College Enkelvoudige Lineaire Regressie - Leary: Hoofdstuk 7 tot p. 170 (Advanced Correlational Strategies) - MM&C: Hoofdstuk 10 (Inference for Regression) - Aanvullende tekst 3 Jolien Pas ECO 011-01 Correlatie:

Nadere informatie

Onderzoek in het HBO. Vakkundigheid van medewerkers bij onderzoeksactiviteiten. Paper VFO, november 2008

Onderzoek in het HBO. Vakkundigheid van medewerkers bij onderzoeksactiviteiten. Paper VFO, november 2008 Onderzoek in het HBO Vakkundigheid van medewerkers bij onderzoeksactiviteiten Paper VFO, november 2008 Didi Griffioen, Katelijne Boerma & Uulkje de Jong Opbouw presentatie Outline onderzoek Kunde in zelfperceptie

Nadere informatie

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

Kansrekening en Statistiek

Kansrekening en Statistiek Kansrekening en Statistiek College 16 Donderdag 4 November 1 / 25 2 Statistiek Indeling: Schatten Correlatie 2 / 25 Schatten 3 / 25 Schatters: maximum likelihood schatters Def. Zij Ω de verzameling van

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (2DM4 en 2S39) op maandag 2--27, 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

Beknopte handleiding SPSS versie 18.0 1 van 28

Beknopte handleiding SPSS versie 18.0 1 van 28 Beknopte handleiding SPSS versie 18.0 1 van 28 Beknopte handleiding SPSS versie 18.0 2 van 28 Inhoudsopgave Inleiding...3 SPSS- tips...4 Kopiëren van datakenmerken...6 Van SPSS naar Excel...7 Opsturen

Nadere informatie

Bij factor ANOVA is er een tweede onafhankelijke variabele in de analyse bij gekomen. Er zijn drie soorten designs mogelijk:

Bij factor ANOVA is er een tweede onafhankelijke variabele in de analyse bij gekomen. Er zijn drie soorten designs mogelijk: 13. Factor ANOVA De theorie achter factor ANOVA (tussengroep) Bij factor ANOVA is er een tweede onafhankelijke variabele in de analyse bij gekomen. Er zijn drie soorten designs mogelijk: 1. Onafhankelijke

Nadere informatie

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 1 februari 2008

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 1 februari 2008 EID TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I februari 008 - Dit tentamen bestaat uit vier opgaven onderverdeeld in totaal 0 subvragen - Geef bij het beantwoorden van de vragen een zo volledig mogelijk antwoord

Nadere informatie

Opgave 1: (zowel 2DM40 als 2S390)

Opgave 1: (zowel 2DM40 als 2S390) TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (DM4 en S39) op donderdag, 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

Handleiding SPSS tabellen en kruistabellen. In een paar stappen van spss data naar bruikbare informatie.

Handleiding SPSS tabellen en kruistabellen. In een paar stappen van spss data naar bruikbare informatie. Handleiding SPSS tabellen en kruistabellen In een paar stappen van spss data naar bruikbare informatie. A) Het openen van een databestand File \ open \ data Kies de naam van je databestand, bijvoorbeeld

Nadere informatie

Dit jaar gaan we MULTIVARIAAT TOETSEN. Bijvoorbeeld: We willen zien of de scores op taal en rekenen van kinderen afwijken in de populatie.

Dit jaar gaan we MULTIVARIAAT TOETSEN. Bijvoorbeeld: We willen zien of de scores op taal en rekenen van kinderen afwijken in de populatie. Toetsen van hypothesen Bijvoorbeeld: nagaan of het gemiddeld IQ bij een bepaalde steekproef groter/kleiner is als in de populatie. µ = 100 Normaalverdeling, waarbij we de score van de steekproef gaan vergelijken

Nadere informatie

Statistiek 2 deel A 30 minuten over statistisch toetsen

Statistiek 2 deel A 30 minuten over statistisch toetsen Statistiek 2 deel A 30 minuten over statistisch toetsen R.J. Baars, MSc Kruytgebouw N710 r.j.baars@uu.nl februari 2014 Opbouw van statistiek Statistiek 1 (periode 2: vandaag) Dit college + zelfstudie +

Nadere informatie

Oplossingen hoofdstuk XI

Oplossingen hoofdstuk XI Oplossingen hoofdstuk XI. Hierbij vind je de resultaten van het onderzoek naar de relatie tussen een leestest en een schoolrapport voor lezen. Deze gegevens hebben betrekking op een regressieanalyse bij

Nadere informatie

INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 8

INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 8 INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 8 1. Eén van de nadelige gevolgen van de moderne welvaart is een monstrueus mobiliteitsprobleem. Om één of andere bizarre reden

Nadere informatie

KWANTITATIEF TESTEN. experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15)

KWANTITATIEF TESTEN. experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15) KWANTITATIEF TESTEN experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15) tips Google Wikipedia MIT 14, 15 stats.stackexhchange.com ander onderzoek dat lijkt op het jouwe experimenteel ontwerp kwantitatieve

Nadere informatie

Voer de gegevens in in een tabel. Definieer de drie kolommen van de tabel en kies als kolomnamen gewest, tetra en freq.

Voer de gegevens in in een tabel. Definieer de drie kolommen van de tabel en kies als kolomnamen gewest, tetra en freq. Opdracht 11a ------------ chi-kwadraattoets In Januari 1975 sprak de geneesmiddelencommissie van de Amerikaanse Academie voor Kindergeneeskunde de aanbeveling uit, geneesmiddelen met tetracycline niet

Nadere informatie

Interim Toegepaste Biostatistiek deel 1 14 december 2009 Versie A ANTWOORDEN

Interim Toegepaste Biostatistiek deel 1 14 december 2009 Versie A ANTWOORDEN Interim Toegepaste Biostatistiek deel december 2009 Versie A ANTWOORDEN C 2 B C A 5 C 6 B 7 B 8 B 9 D 0 D C 2 A B A 5 C Lever zowel het antwoordformulier als de interim toets in Versie A 2. Dit tentamen

Nadere informatie

Toetsende Statistiek Week 3. Statistische Betrouwbaarheid & Significantie Toetsing

Toetsende Statistiek Week 3. Statistische Betrouwbaarheid & Significantie Toetsing Toetsende Statistiek Week 3. Statistische Betrouwbaarheid & Significantie Toetsing M, M & C, Chapter 6, Introduction to Inference 6.1 Estimating with Confidence 6.2 Tests of Significance 6.3 Use and Abuse

Nadere informatie

SPSS Introductiecursus. Sanne Hoeks Mattie Lenzen

SPSS Introductiecursus. Sanne Hoeks Mattie Lenzen SPSS Introductiecursus Sanne Hoeks Mattie Lenzen Statistiek, waarom? Doel van het onderzoek om nieuwe feiten van de werkelijkheid vast te stellen door middel van systematisch onderzoek en empirische verzamelen

Nadere informatie

Faculteit der Wiskunde en Informatica

Faculteit der Wiskunde en Informatica Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (DM4), op woensdag 7 januari 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Een statistische en demografische analyse van de Tammenga Pet in Net enquete. (versie 2, 10 november 2013)

Onderzoeksrapport Een statistische en demografische analyse van de Tammenga Pet in Net enquete. (versie 2, 10 november 2013) Onderzoeksrapport Een statistische en demografische analyse van de Tammenga Pet in Net enquete. (versie 2, 10 november 2013) Opdrachtgever: Initiele SPSS analyst & uitvoerder: Data & Bijkomende SPSS analyses:

Nadere informatie

Data analyse Inleiding statistiek

Data analyse Inleiding statistiek Data analyse Inleiding statistiek Terugblik - Inductieve statistiek Afleiden van eigenschappen van een populatie op basis van een beperkt aantal metingen (steekproef) Kennis gemaakt met kans & kansverdelingen

Nadere informatie

Kansrekening en Statistiek

Kansrekening en Statistiek Kansrekening en Statistiek College 12 Donderdag 21 Oktober 1 / 38 2 Statistiek Indeling: Stochast en populatie Experimenten herhalen Wet van de Grote Getallen Centrale Limietstelling 2 / 38 Deductieve

Nadere informatie

Eindhoven University of Technology MASTER

Eindhoven University of Technology MASTER Eindhoven University of Technology MASTER Winkelpanden in de uitverkoop een analyse van factoren die winkelleegstand kunnen veroorzaken (op pandniveau) en een aanvullende toekomstverwachting voor de gemeente

Nadere informatie

werkcollege 6 - D&P9: Estimation Using a Single Sample

werkcollege 6 - D&P9: Estimation Using a Single Sample cursus 9 mei 2012 werkcollege 6 - D&P9: Estimation Using a Single Sample van frequentie naar dichtheid we bepalen frequenties van meetwaarden plot in histogram delen door totaal aantal meetwaarden > fracties

Nadere informatie

KWANTITATIEF TESTEN. experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15)

KWANTITATIEF TESTEN. experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15) KWANTITATIEF TESTEN experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15) tips Google Wikipedia MIT 14, 15 stats.stackexchange.com ander onderzoek dat lijkt op het jouwe experimenteel ontwerp kwantitatieve

Nadere informatie

Technische uitwerkingen voor het SPSS practicum Toetsende Statistiek

Technische uitwerkingen voor het SPSS practicum Toetsende Statistiek Technische uitwerkingen voor het SPSS practicum Toetsende Statistiek NB Voor de SPSS opgaven wordt alleen aangegeven hoe het door de opgave gevraagde resultaat kan worden bereikt. C. J. Verduin 11 december

Nadere informatie

Kansrekening en Statistiek

Kansrekening en Statistiek Kansrekening en Statistiek College 10 Donderdag 20 Oktober 1 / 1 2 Statistiek Vandaag: Hypothese toetsen 2 / 1 3 / 1 Terzijde NU.nl 19 oktober 2011: Veel Facebookvrienden wijst op grotere hersenen. (http://www.nu.nl/wetenschap/2645008/veel-facebookvrienden-wijst-groterehersenen-.html)

Nadere informatie

Statistiek in HBO scripties

Statistiek in HBO scripties Statistiek in HBO scripties Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek Lectoraat Transparante Zorgverlening Hanze University of Applied Sciences January 29, 2015 Wim Krijnen Lector Analyse

Nadere informatie

Pilot vragenlijst communicatieve redzaamheid

Pilot vragenlijst communicatieve redzaamheid Pilot vragenlijst communicatieve redzaamheid Het instrument Communicatieve redzaamheid kan worden opgevat als een vermogen om wederkerig te communiceren met behulp van woorden, gebaren of symbolen. Communicatief

Nadere informatie

3de bach HI. Econometrie. Volledige samenvatting. uickprinter Koningstraat Antwerpen A 11,00

3de bach HI. Econometrie. Volledige samenvatting. uickprinter Koningstraat Antwerpen A 11,00 3de bach HI Econometrie Volledige samenvatting Q www.quickprinter.be uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen 170 A 11,00 Practicum 0: Herhaling statistiek Hier vindt u een kort overzicht van enkele

Nadere informatie

A. Week 1: Introductie in de statistiek.

A. Week 1: Introductie in de statistiek. A. Week 1: Introductie in de statistiek. Populatie en steekproef. In dit vak leren we de basis van de statistiek. In de statistiek probeert men erachter te komen hoe we de populatie het beste kunnen observeren.

Nadere informatie

Sheets K&S voor INF HC 10: Hoofdstuk 12

Sheets K&S voor INF HC 10: Hoofdstuk 12 Sheets K&S voor INF HC 1: Hoofdstuk 12 Statistiek Deel 1: Schatten (hfdst. 1) Deel 2: Betrouwbaarheidsintervallen (11) Deel 3: Toetsen van hypothesen (12) Betrouwbaarheidsintervallen (H11) en toetsen (H12)

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40) woensdag 2 november 2011, uur

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40) woensdag 2 november 2011, uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40) woensdag 2 november 2011, 9.00-12.00 uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven

Nadere informatie

Bijlagen. Ellenoor C. De Wit. Utrechtse School voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap Master Scriptie Strategisch Human Resource Management

Bijlagen. Ellenoor C. De Wit. Utrechtse School voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap Master Scriptie Strategisch Human Resource Management Bijlagen Ellenoor C. De Wit Utrechtse School voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap Master Scriptie Strategisch Human Resource Management Utrecht, Juni 2008 1 Inhoudsopgave Bijlagen BIJLAGE 1: NEDERLANDSE

Nadere informatie

Verdelingsvrije statistiek

Verdelingsvrije statistiek Verdelingsvrije statistiek Inleiding In hoofdstuk II-5 (deel ) worden een aantal verdelingsvrije toetsen (ook wel niet-parametrische toetsen) besproken, die gebruikt worden als de te onderzoeken variabele

Nadere informatie