mlw stroom 2.2 Biostatistiek en Epidemiologie College 9: Herhaalde metingen (2) Syllabus Afhankelijke Data Hoofdstuk 4, 5.1, 5.2

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "mlw stroom 2.2 Biostatistiek en Epidemiologie College 9: Herhaalde metingen (2) Syllabus Afhankelijke Data Hoofdstuk 4, 5.1, 5.2"

Transcriptie

1 mlw stroom 2.2 Biostatistiek en Epidemiologie College 9: Herhaalde metingen (2) Syllabus Afhankelijke Data Hoofdstuk 4, 5.1, 5.2 Bjorn Winkens Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 21 maart 2006 Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 1

2 Onderwerpen Cross-over design: voorbeeld tennisarm Algemene methode Vergelijking met t-toets Groeicurven: voorbeeld schoolmeisjes Random intercept model Betekenis geschatte coëfficiënten Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 2

3 Cross-over design: 2 x 2 2 x 2 : iedere deelnemer krijgt zowel de placebo als de actieve behandeling Groep M P P M Periode 1 Motrin Placebo Periode 2 Placebo Motrin Analyse d.m.v. t-toets op verschil tussen periode 1 en periode 2 Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 3

4 Cross-over design: 3 x 3 3 x 3 : drie perioden, drie behandelingen (A,B,C) Groep Periode 1 Periode 2 Periode 3 1 A B C 2 A C B 3 B A C 4 B C A 5 C A B 6 C B C Analyse? Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 4

5 Cross-over: algemene methode (1) 2 x 2 cross-over design: Tennis2.sav id age sex drug-order M P P - M overall1 5 2 overall2 3 4 Analyse met anova: data herschikken TENNIS2-LONG.sav id age sex period treat overall (M) (P) (P) (M) 4 Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 5

6 Cross-over: algemene methode (2) Gemiddelden per TREAT en PERIODE: (vgl. TENNIS2.sav) Group Statistics TREAT Placebo Motrin overall overall PERIOD eerste periode tweede periode eerste periode tweede periode Std. Error N Mean Std. Deviation Mean 42 2,86 1,160, ,76 1,574, ,83 1,188, ,21 1,353,209 OVERALL = algemene indruk van effectiviteit Analyse (negeer AGE en SEX: waarom mag dat?) NIET goed: twee-steekproeven t-toets TREAT = 1 vs. = 0 WEL goed: Mixed lineair model met fixed factoren PERIOD en TREAT, en random factor ID. Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 6

7 Cross-over: algemene methode (3) Mixed lineair model: Y ij = α + a i + β 1 Period + β 2 Treat + e ij α = de gemiddelde placebo score van subjecten in de eerste periode, a i = in hoeverre de placebo score van subject i hier vanaf wijkt, β 1 = het periode effect, en β 2 = het verschil tussen Motrin en Placebo, a i ~ N(0, σ 2 id), e ij ~ N(0, σ 2 error); a i s en e ij s zijn onafhankelijk Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 7

8 Cross-over: algemene methode (4) Uitschrijven geeft: Y ij = α + a i + β 2 + e ij, in periode 1, groep = M P Y ij = α + a i + β 1 + e ij, in periode 2, groep = M P Y ij = α + a i + e ij, in periode 1, groep = P M Y ij = α + a i + β 1 + β 2 + e ij, in periode 2, groep = P M Mixed lineair model: - α, β fixed effecten - a i, e ij random effecten Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 8

9 Cross-over: algemene methode (5) SPSS: <analyze> <mixed model> <linear> <continue> - OVERALL als dependent variable; - ID, PERIOD, TREAT als factoren <fixed> PERIOD en TREAT <random> ID <statistics> parameter estimates <EM Means > <Display means for> TREAT <compare main effects> Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 9

10 Cross-over: algemene methode (6) SPSS uitvoer: Source Intercept PERIOD TREAT Type III Tests of Fixed Effects a Denominator Numerator df df F Sig ,097, ,400, ,543,000 a. Dependent Variable: algemene indruk van effectiviteit. Significantie van PERIOD? TREAT is significant. Hoe groot is het behandelingseffect (TREAT)? Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 10

11 Cross-over: algemene methode (7) Parameter Intercept [PERIOD=1] [PERIOD=2] [TREAT=0] [TREAT=1] Estimates of Fixed Effects b 95% Confidence Interval Estimate Std. Error df t Sig. Lower Bound Upper Bound 4, , ,014 25,612,000 4, , , , ,661,000 -, , a , , ,067,000-1, , a a. This parameter is set to zero because it is redundant. b. Dependent Variable: algemene indruk van effectiviteit. Uitkomst precies hetzelfde als met t-toets (Rosner: 5 e editie, p ; 6 e editie, p ) Maar deze algemene methode gaat ook bij een 3x3 cross-over (en groter) Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 11

12 Cross-over: algemene methode (8) Geschatte varianties en gemiddelden: Estimates of Covariance Parameters a Parameter Residual ID Variance Estimate Std. Error 1, , , , a. Dependent Variable: algemene indruk van effectiviteit. De geschatte waarde van de variantie σ 2 id is en die van de error variantie σ 2 error is TREAT Placebo Motrin Estimates a Mean Std. Error df Lower Bound Upper Bound 3,310, ,386 3,023 3,596 4,024, ,386 3,737 4,311 a. Dependent Variable: algemene indruk van effectiviteit. 95% Confidence Interval Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 12

13 Cross-over: algemene methode (9) Paarsgewijze vergelijking van behandelingen: Pairwise Comparisons b Mean 95% Confidence Interval for Difference Difference a (I) TREAT (J) TREAT (I-J) Std. Error df Sig. a Lower Bound Upper Bound Placebo Motrin -,714*,176 82,000-1,064 -,365 Motrin Placebo,714*,176 82,000,365 1,064 Based on estimated marginal means *. The mean difference is significant at the,05 level. a. Adjustment for multiple comparisons: Least Significant Difference (equivalent to no adjustments). b. Dependent Variable: algemene indruk van effectiviteit. Resultaten identiek met eerdere analyse, maar deze methode - kan ook bij meer dan twee perioden - kan ook onvolledige data analyseren Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 13

14 Cross-over: onvolledige data Groep Periode 1 Periode 2 Aantal M P Motrin Placebo 25 M P Motrin - 17 P M Placebo Motrin 21 P M Placebo - 21 Slechts 46 van de 84 personen hebben volledige data; 38 kunnen alleen op de eerste periode vergeleken worden Aangenomen dat het ontbreken niets te maken heeft met de uitkomsten MIXED LINEAIR MODEL met ID als random factor is geldig Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 14

15 Groeicurven: schoolmeisjes (1) Short mother Medium mother Tall mother Height 130 HEIGHT 130 HEIGHT AGE AGE AGE Is groei gerelateerd aan lengte moeder? 1 kind per moeder! Bij benadering lineaire groei Meer verschil tussen dan binnen groepen Complete data & 5 vaste tijdstippen Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 15

16 Groeicurven: schoolmeisjes (2) Analyse-methoden: Eenvoudige methoden: samenvattende maten Gemiddelde lengte over jaren 6 t/m 10 Regressiehelling per kind Etc. Geavanceerde methoden: mixed lineair model Random intercept model Random slope model (valt buiten de stof) Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 16

17 Groeicurven: schoolmeisjes (3) Random intercept model: Veronderstel een lineair regressiemodel; voor de j-de meting per kind i (op tijdstip t j ): Y ij = α + β t j + e ij ; e ij ~ N(0,σ 2 error) Plaatjes tonen dat er verschillende intercepten en hellingen per groep zijn, dus Y ij = α 1 + β 1 t j + e ij in groep 1 Y ij = α 2 + β 2 t j + e ij in groep 2 Y ij = α 3 + β 3 t j + e ij in groep 3 Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 17

18 Groeicurven: schoolmeisjes (4) Random intercept model (2): Vorig model veronderstelt dat binnen een groep iedereen even groot is en even hard groeit, afgezien van random error. Aan de plaatjes te zien is dit niet goed voeg random intercept a i (~ N(0, σ 2 child)) toe: Y ij = α 1 + a i + β 1 t j + e ij in groep 1 Y ij = α 2 + a i + β 2 t j + e ij in groep 2 Y ij = α 3 + a i + β 3 t j + e ij in groep 3 Random intercepten Fixed hellingen Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 18

19 Groeicurven: schoolmeisjes (5) Random intercept model (3): In SPSS is de parametrisering net iets anders: Y ij = µ + α 1 + a i + (γ + β 1 ) t j + e ij in groep 1 Y ij = µ + α 2 + a i + (γ + β 2 ) t j + e ij in groep 2 Y ij = µ + a i + γ t j + e ij in groep 3 µ = gemiddelde intercept in groep 3 α 1 = verschil in gemiddelde intercept tussen groep 1 en groep 3, α 2 = verschil in gemiddelde intercept tussen groep 2 en groep 3, a i = random intercept, γ = gemiddelde helling in groep 3, β 1 = verschil in gemiddelde helling tussen groep 1 en groep 3, β 2 = verschil in gemiddelde helling tussen groep 2 en groep 3 Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 19

20 Groeicurven: schoolmeisjes (6) Analyse met SPSS: Type III Tests of Fixed Effects a Source Intercept GROUP AGE GROUP * AGE a. Denominator Numerator df df F Sig. 1 37, ,794,000 Dependent Variable: HEIGHT. 2 37,895,460, , ,152, ,000 21,661,000 Verschillende hellingen Estimates of Covariance Parameters a Parameter Residual Intercept [subject = CHILD] a. Dependent Variable: HEIGHT. Variance Estimate Std. Error, , , , Geschatte varianties: σ 2 child = 8,96 en σ 2 error = 0,77 Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 20

21 Groeicurven: schoolmeisjes (7) Geschatte waarden van de parameters Parameter Intercept [GROUP=1,00] [GROUP=2,00] [GROUP=3,00] AGE [GROUP=1,00] * AGE [GROUP=2,00] * AGE [GROUP=3,00] * AGE Estimates of Fixed Effects b Estimate Std. Error df t Sig. Lower Bound Upper Bound 83, , ,895 58,694,000 80, , , , ,895 -,874,387-6, , , , ,895 -,074,941-4, , a , , ,000 59,594,000 6, , , , ,000-6,340,000-1, , , , ,000-4,595,000 -, , a. This parameter is set to zero because it is redundant. b. Dependent Variable: HEIGHT. 95% Confidence Interval 0 a Geschatte gemiddelden per groep: Groep 1: Y = 83,12 + (-1,82) + 6,25 Age 0,98 Age Groep 2: Y = 83,12 + (-0,15) + 6,25 Age 0,68 Age Groep 3: Y = 83,12 + 6,25 Age Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 21

22 Groeicurven: schoolmeisjes (8) Geschatte gemiddelde lengte per groep (small, medium, tall): Y = 81,30 + 5,27 Age Y = 82,97 + 5,57 Age Y = 83,12 + 6,25 Age Geschatte intercepten hebben geen fysieke betekenis! Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 22

23 Groeicurven: schoolmeisjes (9) Geschatte gemiddelde lengte van 6 t/m 10 jaar per groep: length of mother short medium tall Estimates b 95% Confidence Interval Mean Std. Error df Lower Bound Upper Bound 123,460 a 1,232 17, , , ,511 a 1,141 17, , , ,111 a 1,141 17, , ,519 a. Covariates appearing in the model are evaluated at the following values: AGE = 8,0000. b. Dependent Variable: HEIGHT. Pairwise Comparisons b (I) length of mother short medium tall (J) length of mother medium tall short tall short medium Based on estimated marginal means *. The mean difference is significant at the,05 level. Mean Difference a. Adjustment for multiple comparisons: Least Significant Difference (equivalent to no adjustments). b. Dependent Variable: HEIGHT. 95% Confidence Interval for Difference a (I-J) Std. Error df Sig. a Lower Bound Upper Bound -4,051* 1,680 17,000,027-7,595 -,508-9,651* 1,680 17,000,000-13,195-6,108 4,051* 1,680 17,000,027,508 7,595-5,600* 1,614 17,000,003-9,005-2,195 9,651* 1,680 17,000,000 6,108 13,195 5,600* 1,614 17,000,003 2,195 9,005 Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 23

24 Groeicurven: schoolmeisjes (10) Controle modelveronderstellingen: 1) Lineariteit 2) Normaal verdeelde errors en random effecten 3) Met constante varianties Residuenplot geeft informatie over deze veronderstellingen Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 24

25 Groeicurven: schoolmeisjes (11) Short mother Medium mother Tall mother 3,0 3,0 3 2,0 2,0 2 1,0 1,0 1 Residuals 0,0 Residuals 0,0 Residuals 0-1,0-1,0-1 -2,0-2,0-2 -3, , AGE AGE AGE Residuen per kind gemiddeld nul Er lijkt wat niet-lineariteit in te zitten: de groei neemt af Residuen zijn groter voor dochters van lange moeders Er zou ook een random helling (slope) kunnen zijn. Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 25

26 Samenvatting Cross-over design: mixed lineair model Herschik data: een waarneming per regel Persoonsidentificatie ID als random factor Groeicurve: mixed lineair model Random intercept model: SUBJECT als random factor Interpretatie coëfficiënten Controle modelveronderstellingen Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 26

27 Volgende week: GEEN college WEL onderwijsgroepen Bespreken pen en papier opgaven (onderwijsgroep 9) Tijd om vragen te stellen over HELE STOF (inclusief OEFENTOETS 1 april 2005: Bestudeer dus de toetsstof en bereid vragen voor!!! Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht 27

MLW -- Toets stroomblok 2.2: Epidemiologie en Biostatistiek

MLW -- Toets stroomblok 2.2: Epidemiologie en Biostatistiek MLW -- Toets stroomblok 2.2: Epidemiologie en Biostatistiek Vrijdag 1 april 2005 Opzet: 5 onderdelen, elk 4 punten. Schrijf uw naam en nummer op elke ingeleverde pagina. Vraag 1 In een cohort van 2000

Nadere informatie

Meervoudige variantieanalyse

Meervoudige variantieanalyse Meervoudige variantieanalyse Inleiding In dit hoofdstuk, dat aansluit op hoofdstuk II-12 (deel2) van het statistiekboek, wordt besproken hoe met SPSS gemiddelden van verschillende groepen met elkaar vergeleken

Nadere informatie

M M M M M M M M M M M M M M La La La La La La La Mid Mid Mid Mid Mid Mid Mid 65 56 83 68 64 47 59 63 93 65 75 68 68 51

M M M M M M M M M M M M M M La La La La La La La Mid Mid Mid Mid Mid Mid Mid 65 56 83 68 64 47 59 63 93 65 75 68 68 51 INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 7 1. Een onderzoeker wil nagaan of de fitheid van jongeren tussen 14 en 18 jaar (laag, matig, hoog) en het geslacht (M, V) een

Nadere informatie

mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren

mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren College 5: Regressie en correlatie (2) Rosner 11.5-11.8 Arnold Kester Capaciteitsgroep Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht Postbus 616, 6200 MD Maastricht

Nadere informatie

Interim Toegepaste Biostatistiek deel 1 14 december 2009 Versie A ANTWOORDEN

Interim Toegepaste Biostatistiek deel 1 14 december 2009 Versie A ANTWOORDEN Interim Toegepaste Biostatistiek deel december 2009 Versie A ANTWOORDEN C 2 B C A 5 C 6 B 7 B 8 B 9 D 0 D C 2 A B A 5 C Lever zowel het antwoordformulier als de interim toets in Versie A 2. Dit tentamen

Nadere informatie

toetsende statistiek deze week: wat hebben we al geleerd? Frank Busing, Universiteit Leiden

toetsende statistiek deze week: wat hebben we al geleerd? Frank Busing, Universiteit Leiden toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week 2: de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week 4: het toetsen van gemiddelden: de t-toets Moore, McCabe, and Craig.

Nadere informatie

INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5

INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5 INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5 1. De onderzoekers van een preventiedienst vermoeden dat werknemers in een bedrijf zonder liften fitter zijn dan werknemers

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40), op maandag 5 januari 2009 14.00-17.00 uur

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40), op maandag 5 januari 2009 14.00-17.00 uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (2DM4), op maandag 5 januari 29 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven

Nadere informatie

Residual Plot for Strength. predicted Strength

Residual Plot for Strength. predicted Strength Uitwerking tentamen DS mei 4 Opgave Een uitwerking geven is hier niet mogelijk. Het is van belang het iteratieve optimaliseringsproces goed uit te voeren (zie ook de PowerPoint sheets): screening design

Nadere informatie

Opgave 1: (zowel 2DM40 als 2S390)

Opgave 1: (zowel 2DM40 als 2S390) TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (DM4 en S39) op donderdag, 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40) woensdag 28 oktober 2009, 9.00-12.00 uur

Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40) woensdag 28 oktober 2009, 9.00-12.00 uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (DM4) woensdag 8 oktober 9, 9.-. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven Statistisch

Nadere informatie

2DM71: Eindtoets Biostatistiek, op dinsdag 20 Januari 2015, 13.30-16.30

2DM71: Eindtoets Biostatistiek, op dinsdag 20 Januari 2015, 13.30-16.30 Faculteit der Wiskunde en Informatica 2DM71: Eindtoets Biostatistiek, op dinsdag 20 Januari 2015, 13.30-16.30 Opgave 1: (5 x 6 = 30 punten) (Bij deze opgave is gebruik van resultaten uit bijlage 1 noodzakelijk)

Nadere informatie

SPSS 15.0 in praktische stappen voor AGW-bachelors Uitwerkingen Stap 7: Oefenen I

SPSS 15.0 in praktische stappen voor AGW-bachelors Uitwerkingen Stap 7: Oefenen I SPSS 15.0 in praktische stappen voor AGW-bachelors Uitwerkingen Stap 7: Oefenen I Hieronder volgen de SPSS uitvoer en de antwoorden van de opgaven van Stap 7: Oefenen I. Daarnaast wordt bij elke opgave

Nadere informatie

College 6 Eenweg Variantie-Analyse

College 6 Eenweg Variantie-Analyse College 6 Eenweg Variantie-Analyse - Leary: Hoofdstuk 11, 1 (t/m p. 55) - MM&C: Hoofdstuk 1 (t/m p. 617), p. 63 t/m p. 66 - Aanvullende tekst 6, 7 en 8 Jolien Pas ECO 01-013 Het Experiment: een voorbeeld

Nadere informatie

1 vorig = omzet voorgaande jaar. Forward (Criterion: Probability-of-F-to-enter <=,050) 2 bezoek = aantal bezoeken vertegenwoordiger

1 vorig = omzet voorgaande jaar. Forward (Criterion: Probability-of-F-to-enter <=,050) 2 bezoek = aantal bezoeken vertegenwoordiger De groothandel Onderwerp: regressieanalyse met SPSS Bij: hoofdstuk 10 Een groothandel heeft onderzoek gedaan onder de klanten en daarbij geprobeerd met regressieanalyse vast te stellen wat de bepalende

Nadere informatie

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren:

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 4 1. Toets met behulp van SPSS de hypothese van Evelien in verband met de baardlengte van metalfans. Ga na of je dezelfde conclusies

Nadere informatie

tul Moleculaire Levenswetenschappen Stroom 2.1 2005-2006 Statistisch modelleren Werkboek

tul Moleculaire Levenswetenschappen Stroom 2.1 2005-2006 Statistisch modelleren Werkboek tul Moleculaire Levenswetenschappen Stroom 2.1 2005-2006 Statistisch modelleren Werkboek Inhoudsopgave Rooster 2 Studiemateriaal 2 Werkvormen 2 Toetsing 3 Planningsgroep 3 Traject 4 1 Rooster Dag Datum

Nadere informatie

Enkelvoudige lineaire regressie

Enkelvoudige lineaire regressie Enkelvoudige lineaire regressie Inleiding Dit hoofdstuk sluit aan op hoofdstuk I-9 van het statistiekboek. Er wordt hier steeds gesproken over het verband tussen één afhankelijke variabele Y en één onafhankelijke

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamenopgaven Statistiek (2DD71) op xx-xx-xxxx, xx.00-xx.00 uur.

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamenopgaven Statistiek (2DD71) op xx-xx-xxxx, xx.00-xx.00 uur. VOORAF: Hieronder staat een aantal opgaven over de stof. Veel meer dan op het tentamen zelf gevraagd zullen worden. Op het tentamen zullen in totaal 20 onderdelen gevraagd worden. TECHNISCHE UNIVERSITEIT

Nadere informatie

Voorbeeld regressie-analyse

Voorbeeld regressie-analyse Voorbeeld regressie-analyse In dit voorbeeld wordt gebruik gemaakt van het SPSS data-bestand vb_regr.sav (dit bestand kan gedownload worden via de on-line helpdesk). We schatten een model waarin de afhankelijke

Nadere informatie

College 7 Tweeweg Variantie-Analyse

College 7 Tweeweg Variantie-Analyse College 7 Tweeweg Variantie-Analyse - Leary: Hoofdstuk 12 (p. 255 t/m p. 262) - MM&C: Hoofdstuk 12 (p. 618 t/m p. 623 ), Hoofdstuk 13 - Aanvullende tekst 9, 10, 11 Jolien Pas ECO 2012-2013 Het Experiment

Nadere informatie

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y 1 Regressie analyse Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y Regressie: wel een oorzakelijk verband verondersteld: X Y Voorbeeld

Nadere informatie

Vragen: 1 Is de relatie tussen X en Y significant (bij alpha = 0,05)?

Vragen: 1 Is de relatie tussen X en Y significant (bij alpha = 0,05)? Vraag 1 Running-for-health In een running -for- health programma worden bij 17 mannelijke deelnemers na verloop van één jaar de volgende metingen verricht: X: aantal sprongen dat de persoon kan maken voordat

Nadere informatie

Algemene methodologie (onderdeel van CAT)

Algemene methodologie (onderdeel van CAT) Oefentoets Algemene methodologie (onderdeel van CAT) Cursus Wetenschappelijk Focus Onderwijs: Algemene methodologie Cursuscoördinator dr. A.L. de Vries 30 oefenvragen ZONDER antwoorden 1 In een onderzoeksprotocol

Nadere informatie

SPSS. Statistiek : SPSS

SPSS. Statistiek : SPSS SPSS - hoofdstuk 1 : 1.4. fase 4 : verrichten van metingen en / of verzamelen van gegevens Gegevens gevonden bij een onderzoek worden systematisch weergegeven in een datamatrix bij SPSS De datamatrix Gebruik

Nadere informatie

Regressie-analyse doel menu hulp globale werkwijze aandachtspunten Doel: Voor de uitvoering in SPSS: Missing Values Globale werkwijze

Regressie-analyse doel menu hulp globale werkwijze aandachtspunten Doel: Voor de uitvoering in SPSS: Missing Values Globale werkwijze Regressie-analyse Regressie-analyse is gericht op het voorspellen van één (numerieke) afhankelijke variabele met behulp van een of meerdere onafhankelijke variabelen (numerieke en/of dummy-variabelen).

Nadere informatie

Initiële Data Analyse. (Truuks en Flessenhalzen)

Initiële Data Analyse. (Truuks en Flessenhalzen) Slide 1 Initiële data analyse (Truuks en Flessenhalzen) Herman Adèr 13 Mei, 2003 Overzicht Slide 2 Fasen in de data analyse Data kwaliteit Initiële Data Analyse Behoud van informatie Ontbrekende waarnemingen

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Help! Statistiek! Wat is een lineaire relatie? De rechte-lijn-vergelijking: Y = a + b X. Relatie tussen gewicht en lengte

Wat gaan we doen? Help! Statistiek! Wat is een lineaire relatie? De rechte-lijn-vergelijking: Y = a + b X. Relatie tussen gewicht en lengte Help! Statistiek! Wat gaan we doen? Doel: Informeren over statistiek in klinisch onderzoek. Tijd: Doorlopende serie laagdrempelige lezingen, voor iedereen vrij toegankelijk. Derde woensdag in de maand,

Nadere informatie

Fasen in het onderzoeksproces

Fasen in het onderzoeksproces Fasen in het onderzoeksproces Gegevensbestand Controleren gegevens Bewerken gegevens Analyseren gegevens Interpreteren resultaten Nieuwe vragen? ja Onderzoeksverslag 1 Bestand opmaken Variabelen definiëren:

Nadere informatie

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling Kwantitatieve Data Analyse (KDA) Onderzoekspracticum Sessie 2 11 Aanpassingen takenboek! Check studienet om eventuele verbeteringen te downloaden! Huidige versie takenboek: 09 Gjalt-Jorn Peters gjp@ou.nl

Nadere informatie

Vertaling van enkele termen uit de kansrekening en statistiek alternative hypothesis alternatieve hypothese approximate methods benaderende methoden asymptotic variance asymptotische variantie asymptotically

Nadere informatie

Extra Opgaven. 3. Van 10 personen meten we 100 keer de hartslag na het sporten. De gemiddelde hartslag van

Extra Opgaven. 3. Van 10 personen meten we 100 keer de hartslag na het sporten. De gemiddelde hartslag van Extra Opgaven 1. Een persoon doet een HIV-test. Helaas is de uitslag positief. De test is echter niet perfect. De persoon vraagt zich af wat de kans is dat hij nu ook echt HIV heeft. Gegeven is: de kans

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op woensdag 10 april 2013 14.00-17.00 uur

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op woensdag 10 april 2013 14.00-17.00 uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op woensdag 10 april 2013 14.00-17.00 uur Bij het tentamen mag alleen gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine. Het

Nadere informatie

Weekhuidmijt in de boomkwekerij

Weekhuidmijt in de boomkwekerij Weekhuidmijt in de boomkwekerij Begoniamijt in Pieris DLV Plant Postbus 100 2770 AC Boskoop Italiëlaan 6 2391 PT Hazerswoude Dorp T 0172 21 28 27 F 0172 21 04 07 E info@dlvplant.nl In opdracht van Nederlandse

Nadere informatie

Verdelingsvrije statistiek

Verdelingsvrije statistiek Verdelingsvrije statistiek Inleiding In hoofdstuk II-5 (deel ) worden een aantal verdelingsvrije toetsen (ook wel niet-parametrische toetsen) besproken, die gebruikt worden als de te onderzoeken variabele

Nadere informatie

!!! Help! Statistiek! Overzicht. Data, computers, statistiek. Statistische programma s. Excel: hoe is het mogelijk? Excel: hoeveel is 1+1?

!!! Help! Statistiek! Overzicht. Data, computers, statistiek. Statistische programma s. Excel: hoe is het mogelijk? Excel: hoeveel is 1+1? Help! Statistiek! Overzicht Doorlopende serie laagdrempelige lezingen, voor iedereen vrij toegankelijk. Doel: Informeren over statistiek in klinisch onderzoek. - statistische programma s - tips SPSS Tijd:

Nadere informatie

Classification - Prediction

Classification - Prediction Classification - Prediction Tot hiertoe: vooral classification Naive Bayes k-nearest Neighbours... Op basis van predictor variabelen X 1, X 2,..., X p klasse Y (= discreet) proberen te bepalen. Training

Nadere informatie

Twee en een half jaar Kwaliteitsmeting in de Fysiotherapie

Twee en een half jaar Kwaliteitsmeting in de Fysiotherapie Twee en een half jaar Kwaliteitsmeting in de Fysiotherapie Feiten en cijfers tot nu toe Managementsamenvatting Na twee en een half jaar kwaliteitsmetingen in de fysiotherapie is het een geschikt moment

Nadere informatie

mlw stroom 2.2: Biostatistiek en Epidemiologie

mlw stroom 2.2: Biostatistiek en Epidemiologie mlw stroom 2.2: Biostatistiek en Epidemiologie Hoorcollege 1: Onderzoeksopzet en risikomaten Rosner 13.1-13.4 Capaciteitsgroep Methodologie en Statistiek tul / UM 10 januari 2006 Methodologie en Statistiek

Nadere informatie

Survival Analyse. Help! Statistiek! Survival Analyse: Overzicht. Voorbeeld: Whiplash onderzoek. Voorbeeld: Intensive Care Unit data

Survival Analyse. Help! Statistiek! Survival Analyse: Overzicht. Voorbeeld: Whiplash onderzoek. Voorbeeld: Intensive Care Unit data Help! Statistiek! Doel: Informeren over statistiek in klinisch onderzoek. Tijd: Doorlopende serie laagdrempelige lezingen, voor iedereen vrij toegankelijk. Derde woensdag in de maand, -3 uur 9 september:

Nadere informatie

Onderzoek naar de relatie tussen. de slaapkwaliteit en het slaapsysteem

Onderzoek naar de relatie tussen. de slaapkwaliteit en het slaapsysteem Onderzoek naar de relatie tussen de slaapkwaliteit en het slaapsysteem October 18, 2004 Liesbeth Bruckers, MsC Biostatistics Center for Statistics Limburgs Universitair Centrum Universitaire Campus B-3590

Nadere informatie

Onderzoeksrapport. Onderzoek naar de diergezondheid op bedrijven met zandligboxen vergeleken met matrassen/matten en dikke mestfractie

Onderzoeksrapport. Onderzoek naar de diergezondheid op bedrijven met zandligboxen vergeleken met matrassen/matten en dikke mestfractie Onderzoeksrapport Onderzoek naar de diergezondheid op bedrijven met zandligboxen vergeleken met matrassen/matten en dikke mestfractie Johannes ten Hoven Januari 2014 Onderzoek naar de diergezondheid op

Nadere informatie

HOOFDSTUK VIII VARIANTIE ANALYSE (ANOVA)

HOOFDSTUK VIII VARIANTIE ANALYSE (ANOVA) HOOFDSTUK VIII VARIANTIE ANALYSE (ANOVA) DATA STRUKTUUR Afhankelijke variabele: Eén kontinue variabele Onafhankelijke variabele(n): - één discrete variabele: één gecontroleerde factor - twee discrete variabelen:

Nadere informatie

Moleculaire LevensWetenschappen stroom 1.2

Moleculaire LevensWetenschappen stroom 1.2 MLW Moleculaire LevensWetenschappen stroom 1.2 Methoden en Statistiek werkboek 2005-2006 Inhoudsopgave Blz. Rooster 1 Studiemateriaal 2 Werkvormen 2 Toetsing 2 Planningsgroep 2 Hoorcolleges 3 Werkcolleges

Nadere informatie

Nominaal Ordinaal Interval (ratio) Nominaal - Kwalitatief - Laagste niveau - Categorieën niet ordenen - Geslacht

Nominaal Ordinaal Interval (ratio) Nominaal - Kwalitatief - Laagste niveau - Categorieën niet ordenen - Geslacht Nominaal - Kwalitatief - Laagste niveau - Categorieën niet ordenen - Geslacht Ordinaal - Kwalitatief - Middelste niveau - Categorieën wel ordenen - Opleidingsniveau Interval / ratio - Kwantitatief - Hoogste

Nadere informatie

Engelse taal bachelor psychologie UvT

Engelse taal bachelor psychologie UvT Engelse taal bachelor psychologie UvT Aanleiding Enkele studenten hebben hun teleurstelling uitgesproken over Engelstalige tentamens, zoals Inleiding Psychologie van Arbeid en Economie en Cultuurpsychologie.

Nadere informatie

Figuur 1: Normale verdeling. Bij een normale verdeling geldt dat ongeveer:

Figuur 1: Normale verdeling. Bij een normale verdeling geldt dat ongeveer: Kwaliteitscontrole door middel van Biologisch ijken Patrick Jak ( PMC.Jak@Vumc.nl ) en Herman Groepenhoff ( H.Groepenhoff@vumc.nl ) VU Medisch Centrum, Amsterdam. Een belangrijk hulpmiddel bij biologisch

Nadere informatie

Vandaag. Onderzoeksmethoden: Statistiek 4. Recap: Hypothese toetsen. Recap: One-sample t-toets

Vandaag. Onderzoeksmethoden: Statistiek 4. Recap: Hypothese toetsen. Recap: One-sample t-toets Vandaag Onderzoeksmethoden: Statistiek 4 Peter de Waal (gebaseerd op slides Peter de Waal, Marjan van den Akker) Departement Informatica Beta-faculteit, Universiteit Utrecht Recap: Hypothese toetsen t-toets

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Een statistische en demografische analyse van de Tammenga Pet in Net enquete. (versie 2, 10 november 2013)

Onderzoeksrapport Een statistische en demografische analyse van de Tammenga Pet in Net enquete. (versie 2, 10 november 2013) Onderzoeksrapport Een statistische en demografische analyse van de Tammenga Pet in Net enquete. (versie 2, 10 november 2013) Opdrachtgever: Initiele SPSS analyst & uitvoerder: Data & Bijkomende SPSS analyses:

Nadere informatie

Basishandleiding SPSS

Basishandleiding SPSS Basishandleiding SPSS Elvira Folmer & Marieke ten Voorde SLO, Juli 2008 Deze handleiding is gebaseerd op SPSS 16.0 for Windows Inhoud 1 Het maken van een gegevensbestand in de Variable View... 4 2 Het

Nadere informatie

Introductie SPSS. Hogeschool Gent. Mei 2010. Inhoudsopgave. 1 Introductie 2. 2 One-sample T-test 11. 3 Two-sample T-test 14. 4 Paired T-test 18

Introductie SPSS. Hogeschool Gent. Mei 2010. Inhoudsopgave. 1 Introductie 2. 2 One-sample T-test 11. 3 Two-sample T-test 14. 4 Paired T-test 18 Introductie SPSS Hogeschool Gent Mei 2010 Inhoudsopgave 1 Introductie 2 2 One-sample T-test 11 3 Two-sample T-test 14 4 Paired T-test 18 5 Anova 21 6 Categorische Data-analyse 26 6.1 Binomiaaltoets.................................

Nadere informatie

DATA-ANALYSE I OEFENINGEN ACADEMIEJAAR 2000 2001. Feedback Praktische Proef

DATA-ANALYSE I OEFENINGEN ACADEMIEJAAR 2000 2001. Feedback Praktische Proef DATA-ANALYSE I OEFENINGEN ACADEMIEJAAR 2000 2001 Feedback Praktische Proef 1 Vooraf Het is onbegonnen werk om voor elke versie van de praktische proef een volledig uitgeschreven rapport te presenteren.

Nadere informatie

Rapport Lectoraat elearning

Rapport Lectoraat elearning Rapport Lectoraat elearning INHOLLAND Hogeschool Rotterdam, 24 mei 05 Door: In opdracht: Chablis Platenburg Lectoraat elearning, Lector Dr. G. Wijngaards, INHOLLAND Hogeschool 1. ICT gebruik van INHOLLAND

Nadere informatie

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op dinsdag 5 april 2011 9.00-12.00 uur

Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op dinsdag 5 april 2011 9.00-12.00 uur Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek 2 voor BMT (2DM50), op dinsdag 5 april 2011 9.00-12.00 uur Bij het tentamen mag alleen gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine. Het gebruik

Nadere informatie

22-10-2015. Tinnitus kwaliteit van leven en kosten. Besluitvorming. Vergoeding in Nederland. Effecten: kwaliteit van leven. Economische Evaluatie

22-10-2015. Tinnitus kwaliteit van leven en kosten. Besluitvorming. Vergoeding in Nederland. Effecten: kwaliteit van leven. Economische Evaluatie 220205 Condite, Nieuwegein, 205 Disclosure belangen spreker kwaliteit van leven en kosten Potentiële belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsering of

Nadere informatie

1 Inleiding spss; Aanwijzingen.

1 Inleiding spss; Aanwijzingen. 1 INLEIDING SPSS; AANWIJZINGEN. 24 april 2007: A.K. en M.d.L. 1 Inleiding spss; Aanwijzingen. = Start Windows Internet Explorer op. Ga naar www.stat.unimaas.nl. Klik op education. Klik op Statistics for

Nadere informatie

Variantie-analyse. 3.1 Het twee-steekproevenprobleem III.1

Variantie-analyse. 3.1 Het twee-steekproevenprobleem III.1 III.1 Variantie-analyse 3.1 Het twee-steekproevenprobleem In Statistiek & kansrekening zijn vragen aan de orde geweest zoals heeft invoering van nieuwe veiligheidsmaatregelen geleid tot een vermindering

Nadere informatie

Betrouwbaarheid, validiteit en overeenstemming

Betrouwbaarheid, validiteit en overeenstemming Betrouwbaarheid, validiteit en overeenstemming Inleiding Dit practicum sluit aan op het theoriegedeelte over betrouwbaarheidsanalyse van hoofdstuk II-16 (deel 2). In dit hoofdstuk wordt besproken hoe een

Nadere informatie

Open het databestand in SPSS en kies Analyze > Correlate > Bivariate. Vul vervolgens het dialoogvenster in als volgt:

Open het databestand in SPSS en kies Analyze > Correlate > Bivariate. Vul vervolgens het dialoogvenster in als volgt: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 9 1. Een klinisch psycholoog vraagt zich af of er een verband bestaat tussen depressie en sociale vermijding in de populatie

Nadere informatie

Communicatie in het verkeer: Shared Space. Communication and traffic: Shared Space.

Communicatie in het verkeer: Shared Space. Communication and traffic: Shared Space. Communicatie in het verkeer: Shared Space. Communication and traffic: Shared Space. Bachelorthese in het kader van de opleiding Psychologie Rijksuniversiteit Groningen Auteur: K. de Vries-Koopmans (s1824945)

Nadere informatie

Statistiek 1 Blok 6, Werkgroepopdrachten 11-6-2009

Statistiek 1 Blok 6, Werkgroepopdrachten 11-6-2009 Statistiek 1 Blok 6, Werkgroepopdrachten 11-6-2009 Opdracht 1 Onderstaande tabel bevat metingen aan de opbrengst van rozen bij verschillende mate van stikstofen fosfortoevoer. rozen/snijvak/dag fosfaatniveau

Nadere informatie

Bacheloropdracht Bestuurskunde

Bacheloropdracht Bestuurskunde Bacheloropdracht Bestuurskunde Wat zijn de effecten van de voetbalcursus FC Twente Scoren in de wijk op het voedingsgedrag van individuele leerlingen?. Lysanne Spiekstra s0072818 Bestuurskunde Begeleiders:

Nadere informatie

Statistiek. Statistiek in het laboratorium van de ziekenhuisapotheek; deel 1.

Statistiek. Statistiek in het laboratorium van de ziekenhuisapotheek; deel 1. Statistiek Statistiek in het laboratorium van de ziekenhuisapotheek; deel 1. M.C. de Brouwer M.C.J. Langen Laboratorium van de ziekenhuisapotheek Midden-Brabant Maria ziekenhuis Dr. Deelenlaan 5 5042 AD

Nadere informatie

RESULTATEN KOTENQUÊTE

RESULTATEN KOTENQUÊTE RESULTATEN KOTENQUÊTE ACADEMIEJAAR 2005-2006 A. Algemeen De enquête werd afgenomen onder studenten van de UGent na de Paasvakantie van het academiejaar 2005-2006. Via de elektronische leeromgeving Minerva

Nadere informatie

Divorce and social class during the early stages of the divorce revolution: Evidence from Flanders and the Netherlands

Divorce and social class during the early stages of the divorce revolution: Evidence from Flanders and the Netherlands Donderdag 17 juni 2010, Multilevel workshop (WOG Historische Demografie, KULeuven) Divorce and social class during the early stages of the divorce revolution: Evidence from Flanders and the Netherlands

Nadere informatie

De diagnostiek van vitamine B1, B6, B12, foliumzuur, en vitamine D25 deficiënties in de huisartsenpraktijk.

De diagnostiek van vitamine B1, B6, B12, foliumzuur, en vitamine D25 deficiënties in de huisartsenpraktijk. De diagnostiek van vitamine B1, B6, B12, foliumzuur, en vitamine D25 deficiënties in de huisartsenpraktijk. Universiteit Twente 1 ste begeleider: prof dr. G.C.M. Kusters 2 e begeleider: mevrouw M.M.A.

Nadere informatie

3. Het gebruik van een grafische rekenmachine van een goedgekeurd type is toegestaan.

3. Het gebruik van een grafische rekenmachine van een goedgekeurd type is toegestaan. vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Afdeling Econometrie Toets: Kwantitatieve methoden- Statistics II Opleiding: premasterprogramma voor Business Administration

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

College 5 Experimentele en Quasi- Experimentele Proefopzetten

College 5 Experimentele en Quasi- Experimentele Proefopzetten College 5 Experimentele en Quasi- Experimentele Proefopzetten - Leary Hoofdstuk 9, 10, 13 en 14 - Aanvullende tekst 5 Jolien Pas ECO 2012-2013 Het Experiment Doel: Causaal verband vastellen door te laten

Nadere informatie

Missing Data in Clinical Trials. Kristien Wouters Statisticus - Onderzoekscel

Missing Data in Clinical Trials. Kristien Wouters Statisticus - Onderzoekscel Missing Data in Clinical Trials Kristien Wouters Statisticus - Onderzoekscel Overzicht Inleidend voorbeeld Missing data proces Missing data mechanisme Missing data patroon Methoden voor behandeling van

Nadere informatie

Partiele factoren CUR226. Piet van Duijnen

Partiele factoren CUR226. Piet van Duijnen Partiele factoren CUR226 Piet van Duijnen R > S Kalibratie rekenmodel Geometry Soil properties Reinforcement properties External loads F(x) Is the outcome safe??? 3 Inhoud Doel: Komen tot een veilige ontwerpmethode:

Nadere informatie

Hoeveel condities zijn er (ga er vanuit dat het design fully crossed is)?

Hoeveel condities zijn er (ga er vanuit dat het design fully crossed is)? Vraag 1. Welk design bevat geen random assignment: a) Een design gebaseerd op matching b) Een design gebaseerd op blocking c) Een factorial design d) Elk van de hierboven genoemde designs Vraag 2. In een

Nadere informatie

Bij medisch-wetenschappelijk onderzoek ontbreken

Bij medisch-wetenschappelijk onderzoek ontbreken Stand van zaken Methodologie van onderzoek Rekenen met ontbrekende gegevens Ralph C.A. Rippe, Martin den Heijer en Saskia le Cessie Ontbrekende gegevens in medisch-wetenschappelijk onderzoek zijn soms

Nadere informatie

Amsterdam. tel: 020-5550327; fax: 020-6242805; bitnet: a723avp@hasara11

Amsterdam. tel: 020-5550327; fax: 020-6242805; bitnet: a723avp@hasara11 ONDERWIJSEXPANSIE EN ECONOMISCHE GROEI; Een toetsing van Ritzens kritiek Sjerp van der Ploeg * en Jaap Dronkers ** 1. Inleiding 'Onderwijs is investeren in de toekomst' is vandaag de dag een nauwelijks

Nadere informatie

Het gebruik van SPSS voor statistische analyses. Een beknopte handleiding.

Het gebruik van SPSS voor statistische analyses. Een beknopte handleiding. Het gebruik van SPSS voor statistische analyses. Een beknopte handleiding. SPSS is een alom gebruikt, gebruiksvriendelijk statistisch programma dat vele analysemogelijkheden kent. Voor HBO en universitaire

Nadere informatie

12. VARIANTIEANALYSE

12. VARIANTIEANALYSE 12. VARIANTIEANALYSE 12.1 Inleiding Dit hoofdstuk gaat over variantieanalyse (ook wel ANOVA, ANalysis Of VAriance) en is een compacte mix van ideeën en meningen van diverse auteurs, geselecteerd volgens

Nadere informatie

Grafieken Cirkeldiagram

Grafieken Cirkeldiagram Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

N=1 Plus onderzoek Albert Ponsioen

N=1 Plus onderzoek Albert Ponsioen N=1 Plus onderzoek Albert Ponsioen klinisch neuropsycholoog www.lucertis.nl aponsioen@nh.lucertis.nl www.zelf-regulatie.nl Albert@zelf-regulatie.nl www.gamingandtraining.nl albertponsioen@gamingandtraining.nl

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Deze menu-aansturingen zijn van toepassing op versies 14.0 en 15.0 van SPSS.

Deze menu-aansturingen zijn van toepassing op versies 14.0 en 15.0 van SPSS. Menu aansturing van SPSS voorbeeld in hoofdstuk 8 over schaalconstructie met Cronbach s α en principale componenten analyse van meningen over strafdoelen Hieronder wordt uitgelegd hoe alle analyses besproken

Nadere informatie

Een intuïtieve inleiding op de mixed model regressietechniek. Studie uitgevoerd in opdracht van MIRA, Milieurapport Vlaanderen.

Een intuïtieve inleiding op de mixed model regressietechniek. Studie uitgevoerd in opdracht van MIRA, Milieurapport Vlaanderen. Een intuïtieve inleiding op de mixed model regressietechniek Studie uitgevoerd in opdracht van MIRA, Milieurapport Vlaanderen Onderzoeksrapport MIRA/2013/03, april 2013 Een intuïtieve inleiding op de

Nadere informatie

De waarde van de expert IGF-1 harmonisatie

De waarde van de expert IGF-1 harmonisatie De waarde van de expert IGF-1 harmonisatie Eef Lentjes Sectie Endocrinologie SKML Jun 2015 doel van laboratorium bepalingen Identificeren van verstoring in een patient en monitoren van behandelingen Goede

Nadere informatie

Menu aansturing van SPSS voorbeeld in paragraaf 6.5 van hoofdstuk 6 over multipele regressie analyses van recidive bij jongens

Menu aansturing van SPSS voorbeeld in paragraaf 6.5 van hoofdstuk 6 over multipele regressie analyses van recidive bij jongens Menu aansturing van SPSS voorbeeld in paragraaf 6.5 van hoofdstuk 6 over multipele regressie analyses van recidive bij jongens Hieronder wordt uitgelegd hoe alle analyses besproken in paragraaf 6.5 van

Nadere informatie

Zomerschool Vakdidactisch Onderzoek Leuven, 8-10 september 2010 Sessie 8: Analyse van kwantitatieve data

Zomerschool Vakdidactisch Onderzoek Leuven, 8-10 september 2010 Sessie 8: Analyse van kwantitatieve data Zomerschool Vakdidactisch Onderzoek Leuven, 8-10 september 2010 Sessie 8: Analyse van kwantitatieve data An Carbonez Leuven Statistics Research Centre Katholieke Universiteit Leuven Voorstelling van de

Nadere informatie

SPSS Introductiecursus. Sanne Hoeks Mattie Lenzen

SPSS Introductiecursus. Sanne Hoeks Mattie Lenzen SPSS Introductiecursus Sanne Hoeks Mattie Lenzen Statistiek, waarom? Doel van het onderzoek om nieuwe feiten van de werkelijkheid vast te stellen door middel van systematisch onderzoek en empirische verzamelen

Nadere informatie

Risicomanagement in de energiesector

Risicomanagement in de energiesector De invloed van (project)leiderschap en cultuur Amersfoort 11 januari 2010 Marco Kuijpers Agenda 1. Introductie 2. Case 1 3. Case 2 4. Case 3 5. Conclusie 2 1. Introductie Managing partner Twynstra Gudde:

Nadere informatie

Introductie tot de statistiek

Introductie tot de statistiek Introductie tot de statistiek Hogeschool Gent 04/05/2010 Inhoudsopgave 1 Basisbegrippen en beschrijvende statistiek 8 1.1 Onderzoek............................ 8 1.1.1 Data........................... 8

Nadere informatie

Schriftelijk tentamen - UITWERKINGEN

Schriftelijk tentamen - UITWERKINGEN Business Administration / Bedrijfskunde Schriftelijk tentamen - UITWERKINGEN Algemeen Vak : Statistische Methoden Groep : niet van toepassing en Technieken Vakcode : BKB0019t Soort tentamen : gesloten

Nadere informatie

KWANTITATIEF TESTEN. experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15)

KWANTITATIEF TESTEN. experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15) KWANTITATIEF TESTEN experimenteel ontwerp (MIT 14) statistische analyse (MIT 15) tips Google Wikipedia MIT 14, 15 stats.stackexhchange.com ander onderzoek dat lijkt op het jouwe experimenteel ontwerp kwantitatieve

Nadere informatie

Passantenenquête 2015

Passantenenquête 2015 Passantenenquête 2015 Inhoudsopgave Inleiding p. 3 1. Herkomst p. 4 2. Bezoekersgedrag p. 6 2.1 Bezoekreden p. 6 2.2 Aantal bezoekredenen p. 7 2.3 Overige bezoekredenen p. 7 2.4 Bezoekfrequentie p. 8 2.5

Nadere informatie

Bijlagen. Bijlagen Op hetzelfde spoor 1

Bijlagen. Bijlagen Op hetzelfde spoor 1 Bijlagen Bijlagen Op hetzelfde spoor 1 Foto: Vergaderen bij Seats2Meet Utrecht. Bron: storiesguy.blogspot.nl, 13 juli 2012. 2 Op hetzelfde spoor Bijlagen Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 3 Bijlage I Enquête...

Nadere informatie

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen.

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. The Relationship between Intimacy, Aspects of Sexuality and Attachment

Nadere informatie

SPSS VOOR DUMMIES+ Werken met de NSE: enkele handige basisbeginselen. Gebaseerd op SPSS21.0 & Benchmarkbestand NSE 2014

SPSS VOOR DUMMIES+ Werken met de NSE: enkele handige basisbeginselen. Gebaseerd op SPSS21.0 & Benchmarkbestand NSE 2014 SPSS VOOR DUMMIES+ Werken met de NSE: enkele handige basisbeginselen Gebaseerd op SPSS21.0 & Benchmarkbestand NSE 2014 Huidig kennis- en ervaringsniveau?????? Beginners Gevorderden 2 Inhoud 1. Wat doe

Nadere informatie

Samenvatting Nederlands

Samenvatting Nederlands Samenvatting Nederlands 178 Samenvatting Mis het niet! Incomplete data kan waardevolle informatie bevatten In epidemiologisch onderzoek wordt veel gebruik gemaakt van vragenlijsten om data te verzamelen.

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Koptekst: Pesten op het werk

Koptekst: Pesten op het werk Koptekst: Pesten op het werk De relatie tussen pesten op het werk, werktevredenheid, wens om te vertrekken, ziekteverzuim, steun en organisatieklimaat Barbara Keet Universiteit van Amsterdam Studentnummer:

Nadere informatie

Adviseren over onderzoeksmethoden: Ontbrekende waarnemingen, uitbijters en nonrespons

Adviseren over onderzoeksmethoden: Ontbrekende waarnemingen, uitbijters en nonrespons Adviseren over onderzoeksmethoden:, uitbijters en nonrespons Statistiek versus Onderzoeksmethodologie 19 november 2004 : Missing Values Missing Cases Nonrespons: Unit nonrespons Item nonrespons Uitbijters

Nadere informatie

INDUCTIEVE STATISTIEK

INDUCTIEVE STATISTIEK INDUCTIEVE STATISTIEK Toegepaste hypothesetoetsing met SPSS Tim Vanhoomissen 1 Workshop Inductieve Statistiek INHOUD Hypothesetoetsing Principe van hypothesetoetsing Steekproevenverdeling Centrale limiet

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie