Administratieve lasten merkbaar gereduceerd?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Administratieve lasten merkbaar gereduceerd?"

Transcriptie

1 M Administratieve lasten merkbaar gereduceerd? Beleving van overheidsregels en verplichtingen in het MKB drs. J. Snoei drs. B. van der Linden Zoetermeer, december 2010

2 Administratieve lasten merkbaar gereduceerd? De merkbaarheid van het overheidsbeleid om de administratieve lasten van overheidsregels en verplichtingen te verminderen is beperkt. Ook de verwachtingen van de effecten van het overheidsbeleid in de toekomst zijn minder positief geworden. Dit blijkt uit onderzoek van het EIM in het Nederlandse Midden en Kleinbedrijf (MKB). Het vorige kabinet heeft de bedrijven een administratieve lastenverlichting van 25% in het vooruitzicht gesteld. De beleving van die lasten door MKBondernemers is in dit kader van groot belang. EIM heeft daarom een onderzoek gedaan onder de leden van het MKB-Beleidspanel naar de merkbaarheid van de verschillende reductiemaatregelen. Het betreft hier een vervolg op eerdere rapportages uit en In 2010 zijn de MKB-ondernemers ten opzichte van 2007 iets positiever over de merkbaarheid van administratieve lastenreductie. Maar nog altijd merkt slechts 12% van de MKB-ondernemers dat het aantal overheidsregels en verplichtingen is gedaald. Bijna driekwart van de ondernemers merkt niets van de vereenvoudiging van de overheidsregels. Een even groot percentage geeft aan dat de tijdsbesteding aan de verplichte administratieve handelingen niet verminderd is. Het meest tijdrovend zijn de handelingen rondom de belastingaangiften en de administratie die voortkomt uit wettelijke verplichtingen. De belastingaangiften en administratie zijn ook het meest ergerlijk, gevolgd door de strikte controles en toezicht. Het overgrote deel van de MKB-ondernemers geeft aan geen duidelijke effecten van het gevoerde overheidsbeleid op het terrein van administratieve lasten en toezichtslasten te ervaren. De verwachtingen ten aanzien van het toekomstige reductiebeleid zijn in 2010 iets negatiever geworden. De financiële instellingen hebben het minst gemerkt van vermindering van de administratieve lasten en toezichtslasten. Zij hebben tevens de minst positieve verwachtingen van het overheidsbeleid in de toekomst. 1 Drs. J. P. Vendrig, De (over)last van Administratieve Lasten. Waar ergeren MKBondernemers zich het meest aan?, EIM, Zoetermeer, augustus J. Snoei, Administratieve (over)last. Perceptie van MKB-ondernemers over verplichte administratieve handelingen, EIM, Zoetermeer, november

3 1 Aantal overheidsregels en verplichtingen 12% van het MKB merkt daling in aantal overheidsregels Uit tabel 1 blijkt dat 12% van de MKB-ondernemers aangeeft dat het aantal overheidsregels en verplichtingen in de afgelopen jaren merkbaar is gedaald. In 2007 lag het percentage lager (7%). Het overgrote deel van het middenbedrijf is het in beide metingen (volledig) oneens met de betreffende stelling: in 2007 en 2010 respectievelijk 87% en 80%. Ook het kleinbedrijf is het grotendeels oneens met de stelling, maar ook hier is het aandeel afgenomen van 83% in 2007 tot 71% in In 2010 scoren de industrie, logies en maaltijden, vervoer, opslag & communicatie en de financiële dienstverlening beneden het gemiddelde. Dat wil zeggen dat zij de reductie van overheidsregels en verplichtingen minder vaak hebben ervaren. In 2007 viel de financiële dienstverlening overigens ook al in negatieve zin op: slechts 2% van de bedrijven was het toen (volledig) eens met de stelling. Daarentegen scoren in 2010 vooral de bedrijven in de bouwnijverheid en de overige dienstverlening boven het gemiddelde. In de bijlage zijn deze en meer sectorale verschillen weergegeven. Tabel 1 1: 'Het aantal overheidsregels en verplichtingen dat mijn bedrijf moet naleven, is in de afgelopen jaren merkbaar gedaald' kleinbedrijf middenbedrijf totaal Volledig mee eens 1% 3% 1% 2% 1% 3% Mee eens 6% 9% 4% 6% 6% 9% Neutraal 9% 16% 7% 11% 9% 15% Mee oneens 54% 29% 51% 29% 54% 29% Volledig mee oneens 29% 42% 36% 51% 29% 43% Weet niet/wil niet zeggen 1% 1% 1% 1% 1% 1% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% 100% Bron: EIM MKB Beleidspanel, 2007 en In 2007 is de MKB-ondernemers gevraagd naar hun verwachting van het overheidsbeleid om de administratieve lasten te reduceren. Destijds gaf 24% van hen aan dat zij verwachtten dat hierdoor de administratieve lasten voor hun bedrijf in de komende jaren zouden gaan verminderen. In 2010 heeft 12% van de MKB-ondernemers hier daadwerkelijk iets van gemerkt, waarmee duidelijk wordt dat de verwachtingen te positief waren. Sectoren die minder positieve verwachtingen hadden, waren vervoer, opslag & communicatie en de financiële dienstverlening. Dit is terecht gebleken, gegeven het feit dat juist in deze sectoren de reductie van overheidsregels en verplichtingen niet merkbaar is gedaald (volgens de ondernemers). 3

4 2 Eenvoud overheidsregels en verplichtingen Bijna driekwart van de ondernemingen ervaart geen merkbare vereenvoudiging van overheidsregels Nog altijd geeft het overgrote deel (73%) van de MKB-ondernemers aan dat de overheidsregels en verplichtingen die het bedrijf moet naleven niet eenvoudiger zijn geworden. Opvallend is hierbij dat het percentage 'volledig oneens' is toegenomen van 25% in 2007 naar 41% in 2010 (zie tabel 2). Er zijn geen grote verschillen waar te nemen tussen de uitkomsten in het kleinbedrijf en het middenbedrijf. Opvallend zijn de sectoren logies & maaltijden en financiële instellingen, waar respectievelijk 7% en 4% van de MKB-ondernemers het (volledig) eens is met de betreffende stelling. Daarentegen zegt bijna een kwart van de MKB-ondernemers in de sector verhuur en zakelijke dienstverlening in de afgelopen jaren gemerkt te hebben dat de overheidsregels en verplichtingen merkbaar eenvoudiger zijn geworden. Tabel 2 2: 'De overheidsregels en verplichtingen die mijn bedrijf moet naleven, zijn in de afgelopen jaren merkbaar eenvoudiger geworden' kleinbedrijf middenbedrijf totaal Volledig mee eens 0% 3% 1% 2% 0% 3% Mee eens 8% 8% 7% 10% 8% 8% Neutraal 10% 16% 7% 12% 10% 15% Mee oneens 54% 32% 53% 29% 54% 32% Volledig mee oneens 25% 40% 30% 46% 25% 41% Weet niet/wil niet zeggen 3% 1% 2% 1% 3% 1% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% 100% Bron: EIM MKB Beleidspanel, 2007 en

5 3 Tijdsbesteding aan administratieve handelingen Tijdsbesteding aan administratieve handelingen iets verminderd De MKB-ondernemers is gevraagd of de tijd die hun bedrijf besteedt aan het nakomen van administratieve verplichtingen in de afgelopen jaren merkbaar verminderd is. In 2010 geeft bijna driekwart (74%) aan dat dit niet het geval is. Hiermee is het percentage '(volledig) oneens' met de stelling iets afgenomen ten opzichte van 2007 (83%). In 2010 ligt het percentage (volledig) oneens in het middenbedrijf hoger (81%) dan in het kleinbedrijf (74%). Ook in 2007 was dit al het geval. Vooral ondernemers in de sectoren vervoer, opslag & communicatie en financiële instellingen zijn het in 2010 minder vaak (volledig) eens met de stelling. De overige dienstverlening reageert het positiefst. Hier geeft 15% van de MKB-ondernemers aan dat de tijdsbesteding aan administratieve handelingen merkbaar is gedaald. Tabel 3 3: 'De tijd die mijn bedrijf besteedt om te voldoen aan de overheidsregels en -verplichtingen is in de afgelopen jaren merkbaar verminderd' kleinbedrijf middenbedrijf totaal Volledig mee eens 0% 2% 0% 1% 0% 2% Mee eens 6% 7% 4% 6% 5% 7% Neutraal 9% 15% 5% 11% 9% 15% Mee oneens 56% 34% 56% 30% 56% 33% Volledig mee oneens 26% 40% 33% 51% 27% 41% Weet niet/wil niet zeggen 3% 2% 2% 1% 3% 2% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% 100% Bron: EIM MKB Beleidspanel, 2007 en Later in deze rapportage zal nader worden ingegaan op de administratieve verplichtingen die volgens de ondernemers de meeste tijd kosten om na te komen. 5

6 4 Effecten overheidsbeleid 4.1 Verminderen van administratieve lasten Weinig ondernemers ervaren effecten van gevoerd beleid Tabel 4 laat zien dat in % van de MKB-ondernemers weinig merkt van het beleid van de overheid om de administratieve lasten te verminderen. In 2007 was dit percentage nog 85%. In 2010 geeft 8% van de ondernemers aan dat de effecten van het gevoerde beleid duidelijk merkbaar zijn, tegen 4% in Het middenbedrijf is iets negatiever over de merkbare effecten dan het kleinbedrijf. De sectoren bouwnijverheid, logies en maaltijden en overige dienstverlening zijn het positiefst over de merkbare effecten (9 tot 10% is het eens met de stelling). De sector financiële instellingen scoort het laagst. Hier geeft slechts 2% van de MKB-ondernemers aan dat zij effecten van het gevoerde beleid ervaren. Tabel 4 De overheid heeft de afgelopen jaren zwaar ingezet op het verminderen van de administratieve lasten. 4: 'Binnen mijn bedrijf zijn de effecten van dit beleid nu duidelijk merkbaar' kleinbedrijf middenbedrijf totaal Volledig mee eens 0% 2% 1% 2% 0% 2% Mee eens 4% 6% 2% 5% 4% 6% Neutraal 8% 13% 6% 7% 8% 12% Mee oneens 57% 34% 56% 32% 57% 33% Volledig mee oneens 27% 44% 33% 53% 28% 46% Weet niet/wil niet zeggen 4% 1% 2% 1% 3% 1% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% 100% Bron: EIM MKB Beleidspanel, 2007 en Verminderen van overheidstoezicht en inspecties Afname van toezichtslasten vrijwel niet merkbaar Naast het verminderen van de administratieve lasten heeft de overheid ook haar beleid ingezet om de lasten van toezicht en inspecties te verminderen. De MKB-ondernemers is daarom ook gevraagd of zij duidelijke effecten van dit beleid ervaren. In 2010 geeft 12% aan dat dit het geval is en 62% zegt dat er geen duidelijke effecten merkbaar zijn. De ondernemers in het kleinbedrijf zijn iets positiever dan in het middenbedrijf. 6

7 Een mogelijke verklaring voor de lage merkbaarheid van het gevoerde beleid zou kunnen komen uit onderzoek van het Financieel Dagblad 1. Hieruit blijkt dat het aantal medewerkers van inspectiediensten en toezichthouders in de afgelopen jaren (sinds 2006) sterk is toegenomen. Deze stijging is vooral te zien bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMA) en de Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit (OPTA). Daarnaast is er een aantal nieuwe toezichthouders bijgekomen, waaronder de Nederlandse Zorgautoriteit, de Consumentenautoriteit en de Nederlandse Emissieautoriteit. Naast deze markttoezichthouders lukt het ook de Rijksinspectiediensten (Arbeidsinspectie en Inspectie Verkeer en Waterstaat) slechts ten dele om de toezichtslasten te beperken. De overlast van toezicht zal volgens de verwachting van de overkoepelende Inspectieraad voor eind 2011 hooguit met 8% zijn teruggedrongen ten opzichte van Tabel 5 De overheid heeft de afgelopen jaren geprobeerd om de last die bedrijven hebben van overheidstoezicht en inspecties te verminderen. 5: 'Binnen mijn bedrijf zijn de effecten van dit beleid nu duidelijk merkbaar' kleinbedrijf middenbedrijf totaal Volledig mee eens 1% 3% 1% 2% 1% 3% Mee eens 9% 9% 7% 10% 9% 9% Neutraal 14% 24% 13% 20% 14% 24% Mee oneens 47% 25% 50% 26% 47% 25% Volledig mee oneens 21% 36% 26% 40% 22% 37% Weet niet/wil niet zeggen 8% 3% 3% 2% 7% 2% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% 100% Bron: EIM MKB Beleidspanel, 2007 en De MKB-ondernemers in de sectoren financiële instellingen (6% eens met de stelling) en verhuur en zakelijke dienstverlening (8%) zijn het minst positief over de merkbaarheid van het gevoerde beleid. Het positiefst zijn de ondernemers in de sectoren logies en maaltijden (16% eens) en industrie (15%). 4.3 Verwachtingen van toekomstig beleid Verwachting van lastenreductie negatiever De MKB-ondernemers is, naast hun ervaringen met het gevoerde overheidsbeleid, gevraagd naar hun verwachting voor de komende jaren. De overheid zal ook in de komende jaren aandacht besteden aan het verminderen van de administratieve lasten. In 2007 verwachtte nog 24% van de MKBondernemers dat de administratieve lasten zouden verminderen. Uiteindelijk heeft slechts 8% ook daadwerkelijk iets gemerkt (zie tabel 4). Mogelijk is 1 Financiële Dagblad, Kosten toezicht nemen toe, vrijdag 16 juni

8 dit een verklaring voor de daling van het percentage ondernemers dat op dit moment verwacht dat het overheidsbeleid in de komende jaren zullen dalen (21%, zie tabel 6). In 2010 verwacht evenals in 2007 ruim de helft (52%) van de MKB-ondernemers geen dalend effect. De meest positieve verwachtingen hebben de ondernemers in de logies en maaltijden (28%) en de bouwnijverheid (27%). De financiële instellingen hebben veruit de laagste verwachtingen van lastenreductie in de komende jaren. Slechts 11% van de MKB-ondernemers in deze sector verwacht dalende administratieve lasten. Dit stemt overeen met de slechtere ervaringen met het gevoerde overheidsbeleid op het gebied van administratieve lasten in deze sector in de afgelopen jaren. Tabel 6 De komende jaren wil de overheid de administratieve lasten van bedrijven verminderen. 6: 'Ik verwacht dat hierdoor mijn administratieve lasten de komende jaren zullen dalen' kleinbedrijf middenbedrijf totaal Volledig mee eens 1% 3% 1% 4% 1% 3% Mee eens 23% 18% 19% 15% 23% 18% Neutraal 19% 23% 19% 23% 19% 23% Mee oneens 40% 24% 44% 24% 40% 24% Volledig mee oneens 12% 27% 13% 29% 12% 28% Weet niet/wil niet zeggen 5% 5% 4% 5% 5% 5% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% 100% Bron: EIM MKB Beleidspanel, 2007 en Cijfer voor de dienstverlening van de overheid Dienstverlening van de overheid krijgt iets hogere waardering De MKB-ondernemers is gevraagd om een cijfer te geven voor de dienstverlening van de overheid. In 2007 werd door 51% van de MKB-ondernemers een voldoende gegeven. In 2010 is dit percentage toegenomen tot 64%. Het middenbedrijf is iets negatiever dan het kleinbedrijf. Verklaringen voor dit verschil zijn niet door het EIM onderzocht. Het gemiddelde cijfer dat in 2007 gegeven werd, was een 5,2. In 2010 is het gemiddelde cijfer met een 5,5 net een voldoende. Beide keren werd een 6,0 het vaakst genoemd. 8

9 Tabel 7 Beoordeling dienstverlening van de overheid naar grootteklasse Beoordeling Totaal Onvoldoende Voldoende Grootte Kleinbedrijf 49% 36% 51% 64% 100% 100% Middenbedrijf 51% 38% 49% 62% 100% 100% Totaal 49% 36% 51% 64% 100% 100% Bron: EIM MKB Beleidspanel, 2007 en In Figuur 1 staat de ontwikkeling weergegeven van de gemiddelde cijfers die door de ondernemers zijn gegeven voor de dienstverlening van de overheid. Zowel het kleinbedrijf als het middenbedrijf geven in 2010 gemiddeld een hoger cijfer. In het kleinbedrijf is het gemiddelde cijfer gestegen van een 5,2 naar een 5,5. In het middenbedrijf bleef het gemiddelde cijfer net een onvoldoende (stijging van een 5,2 naar een 5,4 in de periode ). Figuur 1 Gemiddelde cijfers voor de dienstverlening van de overheid naar grootteklasse Kleinbedrijf Middenbedrijf Totaal MKB Bron: EIM, 2007 en

10 6 Ergernissen In 2010 geeft 22% van de MKB-ondernemers aan dat geen enkele verplichte administratieve handeling ergernis opwekt. Bijna 78% van de MKBondernemers ervaart dus ergernis bij het nakomen van de administratieve verplichtingen. Dit percentage is gedaald ten opzichte van de meting in Toen gaf bijna 90% van de MKB-ondernemers aan dat zij zich ergeren aan administratieve handelingen. 6.1 Top 10 ergernissen Belastingaangiften veruit het meest ergerlijk Tabel 8 geeft de top 10 van de meest ergerlijke administratieve verplichtingen voor MKB-ondernemers. In 2010 ergeren de meeste ondernemers zich aan het doen van belastingaangiften, het bijhouden van de administratie en aan de strikte controles en toezicht van toezichthouders. De ergernis over de belastingaangiften is in de periode 2007 tot 2010 het sterkst gestegen. Ook de ergernis aan strikte controles en toezicht is toegenomen. Strikter toezicht zou een verklaring kunnen zijn voor de toegenomen ergernis onder de MKB-ondernemers. Nieuw in de top 10 van 2010 is de kilometeradministratie, in 2007 stond deze ergernis nog op plaats 11. Tabel 8 Top 10 administratieve verplichtingen waar MKB-ondernemers zich het meest aan ergeren Administratieve verplichting Belastingaangiften 20,5% 10,0% 10,6% 2 Administratie (incl. factuurplicht/jaarrekening) 7,7% 9,3% 1,0% 3 Strikte controles en toezicht 6,5% 4,5% 0,7% 4 Milieu 6,0% 12,9% 3,0% 5 Arbo 5,8% 10,3% 3,7% 6 Aanvragen vergunningen 5,8% 5,0% 1,9% 7 Statistieken/enquêtes 5,0% 3,8% 16,4% 8 Administratie personeel 4,2% 7,8% 5,0% 9 Gemeentelijke verplichtingen 3,4% 2,5% 0,7% 10 Kilometeradministratie 2,3% 1,9% 2,3% Totaal top 10 67,2% 68,0% 45,3% Bron: EIM MKB Beleidspanel, 2005, 2007 en Sterke dalingen komen voor op de terreinen van milieu en arbowetgeving. In 2007 waren dit nog de grootste ergernissen, maar in 2010 ergeren relatief veel minder ondernemers zich aan deze handelingen. Een mogelijke verklaring voor de daling van verplichtingen rondom het milieu zou kunnen liggen in het vervallen van de vergunningplicht voor sommige bedrijven. Deze bedrijven hoeven niet langer een milieuvergunning aan te vragen, 10

11 maar kunnen volstaan met een melding. De ergernis aan regels rondom (brand)veiligheid is in 2010 buiten de top 10 terechtgekomen. 6.2 Overige ergernissen In de meting van 2010 is een aantal ergernissen rondom administratieve verplichtingen voor het eerst genoemd. Zo kwamen de eisen van BUMA/- STEMRA, toeristenbelasting en afvalregistratie nog niet eerder specifiek naar voren. De administratieve handelingen rondom subsidies zijn in de ergernissenlijst terug van weggeweest. In de rapportage van 2005 staat subsidierompslomp met 0,5% op de 23 e plaats van ergernissen. In 2006 en 2007 werden subsidies niet als ergerlijk ervaren. Een mogelijke verklaring voor de toegenomen ergernis zou het stimuleringsbeleid van de overheid kunnen zijn. Om de economische recessie te bestrijden, is een aantal subsidieregelingen ingesteld (zoals op Isolatieglas en andere isolerende maatregelen) met het doel de consument te stimuleren om duurzame aankopen te doen. Deze regelingen brengen echter voor MKB-ondernemers administratieve handelingen met zich mee en leveren de consument het voordeel op. Dit zou voor ergernis kunnen zorgen. Opvallende stijgers zijn de BTW, de overbodige regelgeving/bureaucratie en de sociale regels. Bij de BTW-aangiften hebben de ondernemers de keuze om deze één keer per maand of één keer per kwartaal te doen. Mogelijk moet het effect (op de merkbaarheid) van deze administratieve lastenverlichting nog komen. Ondernemers noemen in het kader van de BTW als ergernissen: de wijzigingen in de tarieven die voor sommige producten plaats hebben gevonden, het doen van aangifte met verschillende BTW-groepen en de wijzigingen in het kader van de buitenlandse BTW. Opvallende dalers zijn de ergernissen aan bouwregelgeving, het rookbeleid en de betutteling door de overheid. Het is onduidelijk waardoor deze verminderde ergernis veroorzaakt is. 11

12 Tabel 9 Overige ergernissen van MKB-ondernemers inzake administratieve verplichtingen Administratieve verplichting BTW 2,3% 1,3% 3,9% 12 Overbodige regelgeving/bureaucratie 2,2% 1,2% 0,4% 13 Veiligheid/brandveiligheid 1,7% 3,4% 0,4% 14 Sociale regels 1,5% 0,7% 0,0% 15 Voedselveiligheid 1,3% 1,7% 1,4% 16 Subsidie 1,0% Rijtijdenbesluit 0,8% 0,5% - 18 Etikettering/verpakking 0,8% 0,4% 0,7% 19 Verkeersregels 0,8% 0,2% - 20 Papierwinkel 0,7% 0,8% 0,1% 21 Douaneverplichtingen 0,7% 0,5% 0,4% 22 Tegenstrijdige regelgeving 0,6% 1,7% 0,3% 23 Wijzigende regelgeving 0,6% 1,5% 0,9% 24 Wet financiële dienstverlening 0,5% 1,0% 1,0% 25 Bouwregelgeving 0,5% 1,9% 0,3% 26 Rookbeleid 0,4% 1,5% - 27 Betutteling 0,4% 1,5% - 28 Wet financieel toezicht 0,4% 0,8% - 29 Aanleveren dubbele informatie 0,4% 0,6% 1,0% 30 BUMA/STEMRA 0,3% Europese regelgeving 0,3% 0,8% 0,7% 32 Legionella 0,3% 0,2% 0,4% 33 Reprorecht 0,2% 0,6% 0,4% 34 Toeristenbelasting 0,2% Afvalregistratie 0,2% Anders 4,7% 0,1% 11,3% 37 Weet niet/geen antwoord 9,0% 9,1% 31,1% Totaal 32,8% 32,0% 54,7% Bron: EIM MKB Beleidspanel, 2005, 2007 en

13 7 Tijdrovende administratieve handelingen Naast de vraag welke verplichte administratieve handeling de meeste ergernis oproept, is de MKB-ondernemers gevraagd naar de meest tijdrovende administratieve verplichting. Ruim 15% van de MKB-ondernemers geeft hierbij aan dat geen enkele verplichting de meeste tijd kost. Bijna 85% van de ondernemers noemt dus wel een specifieke verplichte administratieve handeling. 7.1 Top 10 tijdrovende handelingen Belastingaangiften en administratie het meest tijdrovend Tabel 10 laat zien dat de belastingaangiften in 2010 veruit het meest genoemd worden als meest tijdrovend. Dit wordt gevolgd door het bijhouden van de administratie en de administratie rondom het personeel. Ook in 2007 waren de administratie en de belastingaangiften het meest tijdrovend. Opvallend is de sterke daling van de verplichte administratieve handelingen van de milieu- en arbowetgeving. In 2007 hadden deze verplichtingen nog een aandeel in de antwoorden van rond de 10%, terwijl dit nu gedaald is naar 4%. Deze dalende trend komt overeen met de uitkomsten op milieuen arboterrein bij de meest ergerlijke administratieve verplichtingen. Tabel 10 Top 10 administratieve handelingen die de MKB-ondernemers de meeste tijd kosten Administratieve verplichting Genoemd 2010 Genoemd Belastingaangiften 27,3% 12,4% 2 Administratie (incl. factuurplicht/jaarrekening) 16,6% 15,8% 3 Administratie personeel 6,9% 7,6% 4 Aanvragen vergunningen 4,6% 4,3% 5 Milieu 4,4% 9,4% 6 Arbo 4,1% 10,4% 7 Strikte controles en toezicht 4,0% 3,1% 8 Statistieken/enquêtes 3,8% 3,6% 9 BTW 3,1% 2,4% 10 Gemeentelijke verplichtingen 1,9% 0,9% Totaal top 10 76,7% 69,9% Bron: EIM MKB Beleidspanel, 2007 en De top 10 van de verplichte administratieve handelingen die de meeste tijd kosten, wijkt op een aantal plaatsen af van de top 10 van grootste ergernissen. Zo ergert 6,5% van de MKB-ondernemers zich aan de strikte controles en toezicht, maar noemt maar 4% deze verplichting als meest tijdrovend. Aan de andere kant is administratie rondom het personeel voor 6,9% van de MKB-ondernemers het meest tijdrovend, maar is deze verplichting voor 4,2% de grootste ergernis. Een mogelijke verklaring voor het verschil is het 13

14 nut van de verplichting. Wanneer een verplichte administratieve handeling als nuttig wordt ervaren, kan deze weliswaar tijdrovend zijn, maar zal de ergernis van de ondernemer minder zijn. 7.2 Overige tijdrovende handelingen Tabel 11 toont andere administratieve verplichtingen die door MKBondernemers worden genoemd als meest tijdrovend. Een aantal verplichtingen zijn in 2010 voor het eerst regelmatig genoemd, waardoor deze zijn opgenomen in de tabel. Tabel 11 Overige tijdrovende administratieve verplichtingen voor MKB-ondernemers Administratieve verplichting Genoemd 2010 Genoemd Kilometeradministratie 1,9% 1,8% 12 Voedselveiligheid 1,5% 2,0% 13 Papierwinkel 1,3% - 14 Veiligheid/brandveiligheid 1,1% - 15 Rijtijdenbesluit 0,7% - 16 Sociale regels 0,6% - 17 Subsidie 0,6% - 18 Overbodige regelgeving/bureaucratie 0,4% - 19 Douaneverplichtingen 0,4% 0,3% 20 Wijzigende regelgeving 0,4% 1,0% 21 Wet financiële dienstverlening 0,4% 0,5% 22 Etikettering/verpakking 0,4% - 23 Bouwregelgeving 0,3% 1,3% 24 Wet financieel toezicht 0,3% 0,5% 25 Verkeersregels 0,3% - 26 Aanleveren dubbele informatie 0,2% - 27 Legionella 0,2% - 28 Toeristenbelasting 0,2% - 29 Afvalregistratie 0,2% - 30 Europese regelgeving 0,1% - 31 Rookbeleid 0,1% - 32 Anders 3,5% 13,4% 33 Weet niet/geen antwoord 8,4% 9,2% Totaal 23,3% 30,1% Bron: EIM MKB Beleidspanel, 2010 en Een grote daler is de bouwregelgeving. In 2007 stond deze verplichting nog op de elfde plaats en werd door 1,3% van de MKB-ondernemers genoemd als meest tijdrovend. In 2010 was dit percentage gedaald naar 0,3%. Het reprorecht is door geen enkele ondernemer genoemd als meest tijdrovend, terwijl zich hier wel een aantal ondernemers aan ergeren. 14

15 Bijlage De tabellen 11 en 12 geven de percentages MKB-ondernemers die het (volledig) eens zijn met de in de paragrafen genoemde stellingen. Tabel 11 toont de uitkomsten uit 2007, tabel 12 die uit Tabel 12 Overzicht '(volledig) eens met de stelling' naar sectoren in 2007 Sector Industrie 9% 5% 5% 4% 9% 25% Bouwnijverheid 7% 10% 7% 5% 14% 26% Handel en reparatie consumentenartikelen 6% 8% 6% 4% 11% 25% Logies en maaltijden 6% 8% 6% 4% 12% 25% Vervoer, opslag en communicatie 5% 11% 10% 7% 12% 18% Financiële instellingen 2% 2% 2% 2% 2% 13% Verhuur en zakelijke dienstverlening 6% 10% 5% 3% 6% 25% Overige dienstverlening 7% 8% 6% 5% 7% 29% Totaal 6% 9% 6% 4% 10% 25% Bron: EIM MKB Beleidspanel, Tabel 13 Overzicht '(volledig) eens met de stelling' naar sectoren in 2010 Sector Industrie 8% 14% 10% 7% 15% 19% Bouwnijverheid 15% 18% 10% 9% 13% 27% Handel en reparatie consumentenartikelen 12% 16% 8% 5% 12% 18% Logies en maaltijden 9% 7% 12% 10% 16% 28% Vervoer, opslag en communicatie 7% 17% 6% 8% 13% 21% Financiële instellingen 8% 4% 6% 2% 6% 11% Verhuur en zakelijke dienstverlening 12% 24% 9% 8% 8% 19% Overige dienstverlening 15% 18% 15% 9% 11% 23% Totaal 12% 18% 9% 7% 11% 21% Bron: EIM MKB Beleidspanel,

16 en: 1 'Het aantal overheidsregels en verplichtingen dat mijn bedrijf moet naleven, is in de afgelopen jaren merkbaar gedaald'. 2 'De overheidsregels en verplichtingen die mijn bedrijf moet naleven, zijn in de afgelopen jaren merkbaar eenvoudiger geworden'. 3 'De tijd die mijn bedrijf besteedt om te voldoen aan de overheidsregels en verplichtingen is in de afgelopen jaren merkbaar verminderd'. 4 'De overheid heeft de afgelopen jaren zwaar ingezet op het verminderen van de administratieve lasten. Binnen mijn bedrijf zijn de effecten van dit beleid nu duidelijk merkbaar'. 5 'De overheid heeft de afgelopen jaren geprobeerd om de last die bedrijven hebben van overheidstoezicht en inspecties te verminderen. Binnen mijn bedrijf zijn de effecten van dit beleid nu duidelijk merkbaar'. 6 'De komende jaren wil de overheid de administratieve lasten van bedrijven verminderen. Ik verwacht dat hierdoor mijn administratieve lasten de komende jaren zullen dalen'. 16

Administratieve (over)last

Administratieve (over)last M200811 Administratieve (over)last Perceptie van MKB-ondernemers over verplichte administratieve handelingen J. Snoei Zoetermeer, november 2008 Administratieve lasten Het overgrote deel van de ondernemers

Nadere informatie

Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog

Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog M20 Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog Vijfde meting perceptie MKB over regeldruk Johan Snoei John Boog Zoetermeer, december Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog De druk van overheidsregels en

Nadere informatie

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel M201107 Mix and Match Het gebruik van digitale media in het MKB drs. R van der Poel Zoetermeer, maart 2011 Mix and Match Ondernemers moeten goed voor ogen houden welke doelstellingen zij met digitale media

Nadere informatie

Financiering in het MKB

Financiering in het MKB M201004 Financiering in het MKB Onderzoek naar de financieringsbehoefte per provincie Johan Snoei Abdelfatah Ichou Zoetermeer, maart 2010 Financiering in het MKB Financieringsbehoefte in het MKB verschilt

Nadere informatie

Update Financieringsmonitor MKB September 2009

Update Financieringsmonitor MKB September 2009 Update Financieringsmonitor MKB September Lia Smit Joris Meijaard Johan Snoei Pim van der Valk Zoetermeer, 10 september Financieringssituatie MKB blijft zorgelijk De vierde meting van de MKB-Financieringsmonitor

Nadere informatie

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer M200704 Markt- en klantgerichtheid in het MKB drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, februari 2007 Markt- en klantgerichtheid in het MKB In de rapportage beschrijft EIM drie indicatoren om de klant- en marktgerichtheid

Nadere informatie

Knelpunten van het MKB in de steden

Knelpunten van het MKB in de steden M000 Knelpunten van het MKB in de steden K.P. van den Berg MSc drs. W.V.M. van Rijt-Veltman Zoetermeer, januari 00 Knelpunten van het MKB in de steden Van alle mogelijke bedrijfsknelpunten vormen de administratieve

Nadere informatie

Behoefte aan financiering in het MKB

Behoefte aan financiering in het MKB M200909 Behoefte aan financiering in het MKB Ontwikkelingen van december 2008 tot april 2009 Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 MKB iets minder pessimistisch over financiering Het algemene

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld M200903 MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld drs. M. van Leeuwen Zoetermeer, februari 2009 Grootstedelijk MKB Uit eerder onderzoek van EIM 1 blijkt dat het vertrouwen van het MKB in de

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2011

Werkgelegenheidsonderzoek 2011 Werkgelegenheidsonderzoek 2011 Werkgelegenheidsonderzoek 2011 Provincie Groningen Werkgelegenheidsonderzoek 2011 Werkgelegenheidsonderzoek 2011 Provincie Groningen Provincie Groningen Drs. Eelco Westerhof

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB

Financieringsmonitor MKB M201006 Financieringsmonitor MKB December 2008 en december 2009 vergeleken Lia Smit Pim van der Valk Zoetermeer, januari 2010 Financieringsmonitor MKB 1 Samenvatting MKB-bedrijven in 2009 meer op zoek

Nadere informatie

M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland

M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland R. Hoevenagel Zoetermeer, december 2005 Tijdsbesteding ondernemend Nederland Ondernemers in Nederland maken lange werkweken. Uit onderzoek van EIM komt naar

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

M201109. MVO-ambities in het MKB

M201109. MVO-ambities in het MKB M201109 MVO-ambities in het MKB Coen Bertens Christi Veldhuis-Van Essen Johan Snoei Zoetermeer, juni 2011 2 Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door het Onderzoeksprogramma Ondernemerschap en MKB van het

Nadere informatie

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster M200608 Vooral anders De kwaliteit van het personeel van de toekomst Frans Pleijster Zoetermeer, september 2006 De Werknemer van de toekomst Van alle ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf verwacht

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Oudedagsvoorziening in het MKB

Oudedagsvoorziening in het MKB A201309 Oudedagsvoorziening in het MKB Vormen van pensioenopbouw en de verwachtingen van MKB-ondernemers in beeld gebracht drs. K. L. Bangma drs. J. Snoei Zoetermeer, februari 2013 Oudedagsvoorziening

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

Mesobelevingsmonitor Regeldruk

Mesobelevingsmonitor Regeldruk M2114 Mesobelevingsmonitor Regeldruk Resultaten van een pilot over drie wetgevingsdomeinen drs. P.A. van der Hauw Zoetermeer, 29 december 21 Mesobelevingsmonitor Regeldruk Samenvatting EIM heeft de Mesobelevingsmonitor

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting Hoe staat het Nederlandse

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven

De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven M200805 De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven drs. N.G.L. Timmermans Zoetermeer, juli 2008 Administratieve lasten grootste knelpunt van MKB-bedrijven Veel overheidsbeleid ter stimulering

Nadere informatie

Bedrijvigheid & werkgelegenheid in Zuidoost-Brabant. Tabellenboek Vestigingsregister 2014

Bedrijvigheid & werkgelegenheid in Zuidoost-Brabant. Tabellenboek Vestigingsregister 2014 Bedrijvigheid & werkgelegenheid in Zuidoost-Brabant Tabellenboek Vestigingsregister 2014 1 Bedrijvigheid en Werkgelegenheid in Zuidoost-Brabant Tabellen- en trendboek Vestigingenregister 2014 juni 2015

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB. Tussenmeting financieringsklimaat April 2010

Financieringsmonitor MKB. Tussenmeting financieringsklimaat April 2010 Financieringsmonitor MKB Tussenmeting financieringsklimaat April 2010 Lia Smit Johan Snoei Zoetermeer, mei 2010 Samenvatting Afnemende financieringsbehoefte in alle branches, maar groei in behoefte aan

Nadere informatie

M Na regen komt? De MKB-ondernemer als weerman van het economische klimaat. A. Ruis

M Na regen komt? De MKB-ondernemer als weerman van het economische klimaat. A. Ruis M200814 Na regen komt? De MKB-ondernemer als weerman van het economische klimaat A. Ruis Zoetermeer, december 2008 Prognoses vanuit het MKB Ondernemers in het MKB zijn over het algemeen goed in staat

Nadere informatie

Duurzame innovaties in het MKB

Duurzame innovaties in het MKB M201117 Duurzame innovaties in het MKB Coen Bertens Johan Snoei Zoetermeer, november 2011 Duurzame innovaties in het MKB Eerder onderzoek van EIM liet al zien dat MKB'ers duur ondernemen als een blijver

Nadere informatie

Ergernissen van ondernemers in het MKB Minirapportage

Ergernissen van ondernemers in het MKB Minirapportage Ergernissen van ondernemers in het MKB Minirapportage drs. C.M. Wiggers Zoetermeer, augustus 2003 Nummer: M200304 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij EIM. Het gebruik van cijfers en/of teksten

Nadere informatie

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers drs. F.M.J. Westhof Zoetermeer, december 2005 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

Nadere informatie

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015 Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer : december 2 Zeeuwse ondernemers blijven gunstig gestemd Winstgevendheid bouwondernemers pas volgend jaar op peil Krapte aan personeel in sectoren ICT en

Nadere informatie

M MKB heeft internationale handelsgeest

M MKB heeft internationale handelsgeest M201019 MKB heeft internationale handelsgeest Arjan Ruis Petra Gibcus Zoetermeer, november 2010 MKB heeft internationale handelsgeest Ruim één op de drie MKB-bedrijven is op enige wijze actief op de internationale

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

De gegevens die worden gebruikt door de benchmark worden door de gemeente zelf aangeleverd. De burgerpeiling levert een deel van deze gegevens aan.

De gegevens die worden gebruikt door de benchmark worden door de gemeente zelf aangeleverd. De burgerpeiling levert een deel van deze gegevens aan. Burgerpeiling 2013 Eind 2013 is onder 2000 inwoners van de gemeente Noordoostpolder een enquete verspreid ten behoeve van de benchmark waarstaatjegemeente.nl. De enquete vormt een onderdeel van de benchmark.

Nadere informatie

Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie LEGIONELLA. dr. P. J. M. Martens

Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie LEGIONELLA. dr. P. J. M. Martens Arbeidsinspectie Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie LEGIONELLA Februari 2001 drs. Ö. Erdem dr. P. J. M. Martens INHOUDSOPGAVE BLZ. SAMENVATTING 1 INLEIDING 1 2 DOEL VAN HET ONDERZOEK

Nadere informatie

Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 2014

Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 2014 Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 214 Willemstad, Maart 214 Inleiding In juni 214 zijn in het kader van de conjunctuurenquête (CE) de bedrijven benaderd met vragenlijsten op Curaçao. Doel van deze

Nadere informatie

Economische tegenwind van invloed op duurzaam ondernemen in het MKB?

Economische tegenwind van invloed op duurzaam ondernemen in het MKB? M200911 Economische tegenwind van invloed op duurzaam ondernemen in het MKB? Coen Bertens en Christi van Essen (EIM) Marieke Gombault en Martine Willems (BECO) Zoetermeer, 24 juni 2009 Inleiding Crisis

Nadere informatie

Beleving van de Giro d'italia Utrecht

Beleving van de Giro d'italia Utrecht Beleving van de Giro d'italia Utrecht Opdrachtgever: Provincie Utrecht ECORYS Nederland BV Michel Briene Elvira Meurs Manfred Wienhoven Rotterdam, 29 juli 2010 ECORYS Nederland BV Postbus 4175 3006 AD

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Eindejaarsonderzoek 2012/ P.1

Eindejaarsonderzoek 2012/ P.1 Eindejaarsonderzoek 2012/ P.1 Eindejaarsonderzoek 2012/ P.2 Doel- en probleemstelling De doelstelling van het onderzoek luidt: Het in kaart brengen van de beleving en ervaringen van Nederlanders tijdens

Nadere informatie

Monitor Nieuwe Aanbestedingswet. Oktober 2015 (4 e meting) Presentatie

Monitor Nieuwe Aanbestedingswet. Oktober 2015 (4 e meting) Presentatie Monitor Nieuwe Aanbestedingswet ober (4 e meting) Presentatie Drs. Henri Busker 28 oktober Achtergrond ober : 0-meting April/mei : 1-meting ober : 2-meting ober : 3-meting 149 Opdrachtgevers: Gemeenten

Nadere informatie

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager M201120 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager drs. B van der Linden Zoetermeer, december 2011 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager Ondernemers zijn te verdelen in managers, marktzoekers,

Nadere informatie

Resultaten conjunctuurenquête 1 e halfjaar 2015

Resultaten conjunctuurenquête 1 e halfjaar 2015 Resultaten conjunctuurenquête 1 e halfjaar 2015 Inleiding Chris M. Jager In mei en juni 2015 zijn in het kader van de conjunctuurenquête (CE) een groot aantal bedrijven benaderd met vragenlijsten. Doel

Nadere informatie

De mening van de inwoners gepeild. Leefbaarheid 2015

De mening van de inwoners gepeild. Leefbaarheid 2015 LelyStadsGeLUIDEN De mening van de inwoners gepeild Leefbaarheid 2015 April 2016 Colofon Dit is een rapportage opgesteld door: Cluster Onderzoek en Statistiek team Staf, Beleid Te downloaden op www.lelystad.nl/onderzoek

Nadere informatie

M201205. De rekening betalen. Betalen zakelijke afnemers en overheden hun MKBleveranciers. Ro Braaksma Lia Smit

M201205. De rekening betalen. Betalen zakelijke afnemers en overheden hun MKBleveranciers. Ro Braaksma Lia Smit M201205 De rekening betalen Betalen zakelijke afnemers en overheden hun MKBleveranciers op tijd? Ro Braaksma Lia Smit Zoetermeer, 7 mei 2012 De rekening betalen In deze samenvatting vindt u bulletsgewijs

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Eerste kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Resultaten Leefbaarheid- en Veiligheidsenquête meting maart, april, mei en juni

Resultaten Leefbaarheid- en Veiligheidsenquête meting maart, april, mei en juni Resultaten Leefbaarheid- en Veiligheidsenquête meting maart, april, mei en juni 1. Leefbaarheid In de maand juni geven de Bredanaars Breda een 7,6 als gemeente om in te wonen. Breda scoort goed op alle

Nadere informatie

M Waar blijft die wortel? om maatschappelijk verantwoord ondernemen in het MKB los te trekken? dr. R. Hoevenagel

M Waar blijft die wortel? om maatschappelijk verantwoord ondernemen in het MKB los te trekken? dr. R. Hoevenagel M200706 Waar blijft die wortel? om maatschappelijk verantwoord ondernemen in het MKB los te trekken? dr. R. Hoevenagel Zoetermeer, mei 2007 Waar is die wortel? De nieuwe staatssecretaris van Economische

Nadere informatie

Open innovatie in MKB vooral door samenwerking bedrijven

Open innovatie in MKB vooral door samenwerking bedrijven M201217 Open innovatie in MKB vooral door samenwerking bedrijven drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, 30 oktober 2012 Open innovatie in MKB vooral door samenwerking bedrijven Open innovatie

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs

MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs M201114 MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs MKB-ondernemers over ondernemen in het reguliere onderwijs drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, november 2011 MKB ziet wel brood in

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld

Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld 1. Inleiding De Inspectie van het Onderwijs voert al lange tijd tevredenheidsonderzoeken uit onder besturen en scholen in de sectoren

Nadere informatie

KvK-barometer provincie Utrecht

KvK-barometer provincie Utrecht KvK-barometer De economie in de blijft zwaar onder druk staan. Dit blijkt vooral uit het aantal bedrijven dat een verslechtering ziet van het economisch klimaat. Daarnaast verwachten meer ondernemers een

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Nederland totaal

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Nederland totaal Derde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Regelgeving Horeca Maastricht 2005

Regelgeving Horeca Maastricht 2005 Regelgeving Horeca Maastricht 2005 Rapportage: Gemeente Maastricht Servicecentrum Onderzoek en Informatie Auteur: Sabine Bosch Met medewerking van: Marcel Theunissen Duboisdomein 30 Postbus 1992 6201 BZ

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Hondenbeleid Deventer Eindmeting

Hondenbeleid Deventer Eindmeting Hondenbeleid Deventer Eindmeting Januari 2011 Uitgave : Team Kennis en Verkenning Naam : Jasper Baks Telefoonnummer : 694229 Mail : jr.baks@deventer.nl Strategische Ontwikkeling 1 Inhoud Algemene samenvatting

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2016

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2016 Conjunctuurenquête Nederland Eerste kwartaal 16 Ondernemers beginnen positief aan 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het eerste kwartaal

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Vierde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Wie kent het Groene Hart?

Wie kent het Groene Hart? 2011 Wie kent het Groene Hart? Onderzoek naar het imago van het Groene Hart in opdracht van de provincie Utrecht Uitgevoerd door Het Opiniehuis 1-7-2011 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Samenvatting

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting aantal exportorders 4 Verwachting inkopen bij leveranciers 5 Oordeel orderpositie 6 Oordeel orderpositie buitenland 7 Oordeel

Nadere informatie

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven M200719 Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven drs. R.M. Braaksma dr. J. Meijaard Zoetermeer, november 2007 Een 'directe buitenlandse

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

1 Inleiding: de metamorfose van de arbeidsmarkt

1 Inleiding: de metamorfose van de arbeidsmarkt 1 Inleiding: de metamorfose van de arbeidsmarkt 1.1 De beroepsbevolking in 1975 en 2003 11 1.2 De werkgelegenheid in 1975 en 2003 14 Halverwege de jaren zeventig van de vorige eeuw trok de gemiddelde Nederlandse

Nadere informatie

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Flevoland

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Flevoland Derde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

1 Handhaving in Westerpark

1 Handhaving in Westerpark 1 Handhaving in Westerpark Het vierde onderzoek onder het panel van stadsdeel Westerpark gaat over handhaving. Het stadsdeel wil weten of de bewoners van Westerpark tevreden zijn over bepaalde vormen van

Nadere informatie

ENERGIE- LEVERANCIERS

ENERGIE- LEVERANCIERS ENERGIE- LEVERANCIERS JUNI 2016 Pagina 1 van 14 Inhoudsopgave Bladzijde 3 Inleiding 4 Conclusies 5 Algemene tevredenheid 6 Tevredenheid per categorie 14 Bijlage Huidige energieleverancier Pagina 2 van

Nadere informatie

Interactief bestuur. Omnibus 2015

Interactief bestuur. Omnibus 2015 Interactief bestuur Omnibus 2015 O&S April 2016 Samenvatting In september/oktober 2015 is door de afdeling Onderzoek & Statistiek van de gemeente s- Hertogenbosch een omnibusonderzoek gehouden. In dit

Nadere informatie

Resultaten Leefbaarheid- en Veiligheidsenquête maart 2006 t/m januari

Resultaten Leefbaarheid- en Veiligheidsenquête maart 2006 t/m januari Resultaten Leefbaarheid- en Veiligheidsenquête maart 2006 t/m januari 2007 1 In deze rapportage worden de resultaten beschreven uit de Leefbaarheid- en Veiligheidsenquête voor de maand januari. Tevens

Nadere informatie

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen Bezoekadres: Van Alkemadelaan 357 Postadres: MPC 58 A Postbus 90701 2509 LS Den Haag Nederland www.cdc.nl Draagvlakmeting TNS NIPO: Drs. Anneloes Klaassen Lisanne van Thiel GW: Drs. Amber Vos +31 (070)

Nadere informatie

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO Samenvatting van de resultaten van het 61 e panelonderzoek onder ondernemers in het midden- en kleinbedrijf door

Nadere informatie

Crisismonitor. SSC / Onderzoek en Informatie. uitgave juni Wat is in Breda veranderd ten opzichte van crisismonitor van april?

Crisismonitor. SSC / Onderzoek en Informatie. uitgave juni Wat is in Breda veranderd ten opzichte van crisismonitor van april? SSC / Onderzoek en Informatie Crisismonitor uitgave juni Wat is in Breda veranderd ten opzichte van crisismonitor van april? stijgingstempo werkloosheid neemt toe, meer jongeren werkloos fors minder hypotheken

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Afhankelijkheid in het MKB

Afhankelijkheid in het MKB M200906 Afhankelijkheid in het MKB Vier op de tien MKB-ondernemers zitten in de tang! K.P. van den Berg MSc Zoetermeer, februari 2009 Afhankelijkheid in het MKB Alle ondernemers hebben te maken met klanten

Nadere informatie

Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven

Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven Kwartaalbericht Starters ING Economisch Bureau Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven In het eerste kwartaal 2014 waren

Nadere informatie

Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten

Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten M200602 Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten Betere kwaliteiten en lagere prijzen in geliberaliseerde markten? drs. P.Th. van der Zeijden Zoetermeer, mei 2006 Inkoopgedrag van het MKB

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

Stadsmonitor. -thema Stad en Buurt- Modules. Datum: Stadsmonitor -thema Stad en Buurt- 1

Stadsmonitor. -thema Stad en Buurt- Modules. Datum: Stadsmonitor -thema Stad en Buurt- 1 Stadsmonitor -thema Stad en Buurt- Modules De Nijmegenaar en zijn stad 2 De Nijmegenaar en zijn buurt 7 Datum: 21-01-2014 Gemeente Nijmegen Onderzoek en Statistiek contactpersoon: Geert Schattenberg tel.:

Nadere informatie

DNA-ps december Resultaten november Uitleg KvK Ondernemerspanel

DNA-ps december Resultaten november Uitleg KvK Ondernemerspanel DNA-ps december 2012 - Resultaten november 2012 - Uitleg KvK Ondernemerspanel Hoe groot is uw onderneming? Ik ben zelfstandige, zonder personeel Micro-onderneming (1-9 werknemers) 28,1 64,8 - Twee derde

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel M200515 Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel Exportthermometer drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, januari 2006 Exportprestaties en exportpotentieel van de industrie, de

Nadere informatie

Hoe Europeanen denken over biotechnologie en genetisch gemodificeerd voedsel in 2005

Hoe Europeanen denken over biotechnologie en genetisch gemodificeerd voedsel in 2005 Eens in de drie jaar wordt in de Europese Unie onderzoek verricht naar de publieksopvattingen over biotechnologie. Eind 05 zijn in totaal 25.000 respondenten in de 25 lidstaten van de EU ondervraagd. Hier

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Openbare ruimte in beeld Onderzoek naar de kwaliteit van de openbare ruimte

Openbare ruimte in beeld Onderzoek naar de kwaliteit van de openbare ruimte Openbare ruimte in beeld Onderzoek naar de kwaliteit van de openbare ruimte Gemeente Hollands Kroon Mei 2014 Colofon Uitgave : I&O Research BV Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel. (0229) 282555 www.ioresearch.nl

Nadere informatie

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) Oktober 2011

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) Oktober 2011 Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) Oktober 2011 In deze rapportage van het UWV WERKbedrijf worden de actuele ontwikkelingen op de regionale arbeidsmarkt kort toegelicht. Vanuit diverse bronnen

Nadere informatie

M201115. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen 1999-2011. A. Ruis

M201115. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen 1999-2011. A. Ruis M201115 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen 1999-2011 A. Ruis Zoetermeer, oktober 2011 Crisis drukt innovativiteit De economische crisis heeft zijn weerslag op de innovativiteit in het midden- en kleinbedrijf

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Daan Holtackers Ad Grootenboer

Monitor Bouwketen. Daan Holtackers Ad Grootenboer Monitor Bouwketen Daan Holtackers Ad Grootenboer V01 Rapport in opdracht van BNA, Bouwend Nederland, FOSAG, NLingenieurs en UNETO-VNI Juni 2011 Inhoudsopgave Inleiding 3 1 Algemeen 5 1.1 De conjunctuurontwikkeling

Nadere informatie

Ondernemerschapsmonitor. herfst 2002

Ondernemerschapsmonitor. herfst 2002 Ondernemerschapsmonitor herfst 2002 Ondernemerschapsmonitor Herfst 2002 Themaspecial over zelfstandigen zonder personeel Ministerie van Economische Zaken Colofon Uitgave van het ministerie van Economische

Nadere informatie

Werkgelegenheid in Twente. Jaarbericht 2014

Werkgelegenheid in Twente. Jaarbericht 2014 Werkgelegenheid in Twente Jaarbericht 214 Inhoudsopgave 1. Ontwikkeling werkzame personen en vestigingen (groei / afname) Ontwikkeling naar sectoren 2. Ontwikkeling naar sectoren Ontwikkeling naar branches

Nadere informatie

Analyse (door)startende bedrijven (in woningen) Versie 2016 kwartaal 1

Analyse (door)startende bedrijven (in woningen) Versie 2016 kwartaal 1 Analyse (door)startende bedrijven (in woningen) Versie 2016 kwartaal 1 Rapportage Kwartaalrapport (door)startende bedrijven (in woningen) 07-04-2016 Gemeente Zoetermeer In opdracht van: Analyse bestanden:

Nadere informatie

Meting september 2013

Meting september 2013 Meting september 2013 Het Nederlandse Donateurspanel van WWAV wordt mede mogelijk gemaakt door het CBF en is uitgevoerd door Peil.nl Donateursvertrouwen daalt in tegenstelling tot consumentenvertrouwen

Nadere informatie

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc.

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc. M201219 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2012 A. Ruis MSc. Zoetermeer, november 2012 Toename innovativiteit in het MKB Na een scherpe daling van de innovativiteit in het MKB in 2011,

Nadere informatie

ENERGIE- LEVERANCIERS

ENERGIE- LEVERANCIERS ENERGIE- LEVERANCIERS APRIL 2013 Pagina 1 van 38 Inhoudsopgave Bladzijde 3 Inleiding 5 Conclusies 6 Algemene tevredenheid 7 Tevredenheid per categorie 13 Imago energieleveranciers 19 Overstappen 22 Verkooppraktijken

Nadere informatie

Strategisch Thema. -Duurzame stad-

Strategisch Thema. -Duurzame stad- Strategisch Thema -Duurzame stad- Modules Samenvatting 1 Houding Nijmegenaren 2 Energieopwekking en -verbruik 3 Omgaan met grondstoffen 5 Duurzame mobiliteit 6 Milieukwaliteit en leefomgeving 7 Datum:

Nadere informatie