Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten"

Transcriptie

1 M Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten Betere kwaliteiten en lagere prijzen in geliberaliseerde markten? drs. P.Th. van der Zeijden Zoetermeer, mei 2006

2

3 Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten Liberalisering van voorheen publieke markten, zoals elektriciteit en telecommunicatie, moet voor de afnemers betere kwaliteiten en betere prijzen opleveren. Het MKB lijkt in deze markten voordelen te laten liggen. Uit onderzoek van EIM komt naar voren dat in de afgelopen drie jaar 19% van de MKBbedrijven is overgestapt naar een andere elektriciteitsleverancier en 36% van de MKBbedrijven is overgestapt naar een andere leverancier voor telecommunicatie. Daarbij stappen relatief meer grotere MKB-bedrijven over dan kleinere. Het behalen van prijsvoordeel is de belangrijkste reden om over te stappen. Verder blijkt dat MKB-bedrijven meer voordeel hebben van de liberalisering van de telecommunicatiemarkt dan van de elektriciteitsmarkt. In de telecommunicatiemarkt heeft 37% van de MKB-bedrijven de afgelopen drie jaar betere prijzen gerealiseerd als gevolg van de liberalisering; in de elektriciteitsmarkt was dat slechts 10%. De kwaliteit van de dienstverlening is in die periode voor 16% van de MKB-bedrijven verbeterd in de telecommunicatiemarkt, tegen slechts 4% in de elektriciteitsmarkt. Grotere MKB-bedrijven profiteren duidelijk meer van de liberalisering dan kleinere MKB-bedrijven. Het grootste deel van de MKB-bedrijven is van mening dat MKB-bedrijven veel besparingsmogelijkheden laten liggen door niet kritisch te kijken naar de kosten van elektriciteit en/of telecommunicatie. 22% van de MKB-bedrijven verwacht voor elektriciteit goedkoper uit te zijn bij een andere leverancier; voor telecommunicatie is dat zelfs 36%. Liberalisering, wat heeft het MKB daaraan? Vaak wordt kritisch gekeken naar de liberalisering van voorheen publieke markten. Het wordt er allemaal niet beter op en het wordt alleen maar duurder. Alleen de grote bedrijven hebben er wat aan. Uitspraken die worden gedaan wanneer voorheen publieke markten, zoals de energiemarkt en de telecommunicatiemarkt, worden of zijn geliberaliseerd. Maar zijn deze uitspraken juist? Profiteert niet ook het MKB van liberaliseringsprocessen in de energiemarkt en in de telecommunicatiemarkt? Hoe gedragen bedrijven in het MKB zich bij de inkoop van energie en telecommunicatiediensten? Om hier meer zicht op te krijgen heeft EIM een inventariserend onderzoek uitgevoerd onder bedrijven in het MKB over hun inkoopgedrag in de elektriciteitsmarkt en in de telecommunicatiemarkt. Deze inventarisatie is uitgevoerd binnen het door EIM uitgevoerde publieke onderzoeksprogramma 'MKB en Ondernemerschap'. In de laatste meting van het MKB-Beleidspanel (april 2006) is een onderzoek onder bijna ondernemers in het MKB gehouden naar het overstapgedrag in de elektriciteits- en in de telecommunicatiemarkt 1. Aan het representatieve panel is gevraagd of 1 Het MKB-Beleidspanel loopt sinds Drie keer per jaar worden ongeveer ondernemers uit het MKB telefonisch ondervraagd over praktische en strategische ondernemerszaken. Vragen zijn er gesteld over innovatie, milieu, sociale zaken, arbeidskwesties, concurrentieperceptie, bedrijfsopvolging, et cetera. Tot dusver hebben 22 metingen plaatsgevonden. Van elk panellid wordt een verscheidenheid aan basiskenmerken bijgehouden. 3

4 men is overgestapt naar een andere leverancier, waarom men is overgestapt, of men een overstap heeft overwogen, welke argumenten daar een rol bij spelen, etc. Enkele van deze vragen zijn ook drie jaar geleden gesteld aan ondernemers in het MKB in het kader van de Observatory of European SMEs MKB stapt voor elektriciteit minder over dan voor telecommunicatie Door de liberalisering van de elektriciteitsmarkt waren grote afnemers vanaf januari 1999 vrij om een andere leverancier voor elektriciteit te kiezen. Voor middelgrote afnemers was dat vanaf januari 2002 mogelijk. Pas vanaf 2004 is de elektriciteitsmarkt voor alle afnemers vrij. Daarnaast was voor alle afnemers de markt voor zogenaamde groene stroom reeds vanaf juli 2001 vrij. In de periode is 11% van de bedrijven met minder dan 250 werkzame personen overgestapt naar een andere leverancier voor elektriciteit (zie tabel 1). Door de stapsgewijze liberalisering van de elektriciteitsmarkt zijn het vooral de grotere bedrijven die in de periode zijn overgestapt. In de periode is het aantal MKB-bedrijven dat is overgestapt wel toegenomen, namelijk naar 19%. Daarbij valt op dat zich onder de grotere MKB-bedrijven (50 tot 100 werkzame personen) meer overstappers bevinden dan onder de kleinere MKB-bedrijven (minder dan 50 werkzame personen). Van de bedrijven die niet zijn overgestapt heeft bijna een kwart wel overwogen om over te stappen. Ook hierbij zijn het relatief meer grotere MKB-bedrijven die een overstap naar een andere elektriciteitsleverancier overwegen dan kleinere MKB-bedrijven. tabel 1 Aantal keer Aantal bedrijven in het MKB dat de laatste drie jaar is overgestapt naar een andere leverancier voor elektriciteit (in procenten van het totaal aantal bedrijven), naar grootteklasse (aantal werkzame personen) in 2006 en overgestapt totaal totaal Meerdere keren Eén keer Niet overgestapt Weet niet Totaal Bron: EIM 2006 en Observatory of European SMEs De liberalisering van de telecommunicatiemarkt is vele jaren eerder ingezet dan die van de elektriciteitsmarkt. Het percentage bedrijven dat is overgestapt naar een andere leverancier was in de telecommunicatiemarkt in de periode al beduidend hoger 1 European Commission (2003), Observatory of European SMEs 2003, No. 3; SMEs and the liberalisation of network industries: Telecommunications and Electricity Markets, Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities, _en.pdf. 4

5 dan in de elektriciteitsmarkt. In de telecommunicatiemarkt ging het om 27% van de bedrijven met minder dan 250 werkzame personen (zie tabel 2), tegen slechts 11% in de elektriciteitsmarkt. Ook in de periode veranderden MKB-bedrijven meer van telecommunicatieleverancier dan van elektriciteitsleverancier, namelijk 36% bij telecommunicatie tegen 19% bij elektriciteit. Onder de grotere bedrijven binnen het MKB is het percentage overstappers in de telecommunicatiemarkt hoger dan onder de kleinere bedrijven. Van de bedrijven die niet zijn overgestapt heeft bijna een derde wel overwogen om over te stappen. Ook dit is hoger dan in de elektriciteitsmarkt. En ook hierbij zijn het relatief meer grotere MKB-bedrijven die een overstap naar een andere telecommunicatieleverancier overwegen dan kleinere MKB-bedrijven. tabel 2 Aantal keer Aantal bedrijven in het MKB dat de laatste drie jaar is overgestapt naar een andere leverancier voor telecommunicatie (in procenten van het totaal aantal bedrijven), naar grootteklasse (aantal werkzame personen) in 2006 en overgestapt totaal totaal Meerdere keren Eén keer Niet overgestapt Weet niet Totaal Bron: EIM 2006 en Observatory of European SMEs Prijs is belangrijkste reden om over te stappen Overstappen naar een andere leverancier is pas interessant wanneer de andere leverancier een beter product of betere dienstverlening en/of een betere prijs aan kan bieden. Voor MKB-bedrijven die voor elektriciteit of telecommunicatie overstappen naar een andere leverancier blijkt de prijs de belangrijkste reden te zijn. 84% van de MKBbedrijven die zijn overgestapt naar een andere elektriciteitsleverancier en 87% van de MKB-bedrijven die zijn overgestapt naar een andere leverancier voor telecommunicatie gaven de prijs op als belangrijke reden om over te stappen (zie tabel 3). Bij de telecommunicatie speelt bij bijna een kwart van de bedrijven ook de kwaliteit van de dienstverlening een rol bij de beslissing om over te stappen naar een andere leverancier. Bij elektriciteit speelt de kwaliteit van de dienstverlening, met name voor de bedrijven tussen 10 en 100 werkzame personen, een minder grote rol. 14% van de MKB-bedrijven die voor elektriciteit zijn overgestapt noemde andere redenen zoals: elektriciteit en gas bij één leverancier onderbrengen faillissement van de leverancier milieuaspect (overstap op groene stroom) aansluiting bij een collectief inkoopcontract. 5

6 tabel 3 Redenen om over te stappen naar een andere leverancier voor elektriciteit of telecommunicatie (aantal bedrijven in procenten van het totaal aantal bedrijven dat is overgestapt), naar grootteklasse (aantal werkzame personen) in 2006 (meerdere antwoorden mogelijk) Reden totaal totaal Prijs Kwaliteit dienstverlening Andere reden Belemmeringen om over te stappen in de elektriciteitsmarkt en in de telecommunicatiemarkt komen grosso modo overeen In tabel 4 zijn de redenen aangegeven om niet over te stappen naar een andere leverancier. In de elektriciteitsmarkt is de administratieve rompslomp de belangrijkste belemmering om over te stappen naar een andere leverancier. De vele publiciteit over administratieve problemen bij het overstappen naar een andere elektriciteitsleverancier heeft er waarschijnlijk aan bijgedragen dat dit als een belangrijke belemmering wordt gezien om over te stappen. Andere belangrijke belemmeringen om te switchen naar een andere elektriciteitsleverancier zijn het gebrek aan vertrouwen in de leveranciers en het idee dat een overstap te weinig oplevert. Ook in de telecommunicatiemarkt vormen de administratieve rompslomp en het gebrek aan vertrouwen in de leveranciers de belangrijkste knelpunten om naar een andere leverancier te gaan. Opvallend is dat hoge overstapkosten nauwelijks worden genoemd als belemmering, zowel in de elektriciteitsmarkt als in de telecommunicatiemarkt. 6

7 tabel 4 Redenen om niet over te stappen naar een andere leverancier voor elektriciteit of telecommunicatie (aantal bedrijven in procenten van het totaal aantal bedrijven dat niet is overgestapt), naar grootteklasse (aantal werkzame personen) in 2006 (meerdere antwoorden mogelijk) Reden totaal totaal Administratieve rompslomp Geen vertrouwen in leveranciers Levert te weinig op Te veel moeite, kost tijd Gebrek aan duidelijke informatie Meenemen nummer Te hoge overstapkosten Andere reden Aan de bedrijven die wel zijn overgestapt naar een andere leverancier is gevraagd wat bij die overstap de belangrijkste barrières waren die moesten worden overwonnen. Het grootste deel van de overstappers heeft geen belemmeringen ervaren (zie tabel 5). Bij elektriciteit blijkt dat de administratieve aspecten duidelijk de belangrijkste belemmering zijn geweest. Bijna een kwart van de overstappers heeft last gehad van administratieve beslommeringen. De perceptie van de bedrijven die niet zijn overgestapt wordt dus in de praktijk bevestigd. Bij telecommunicatie hebben overstappers ook last gehad van moeilijk op te zeggen oude contracten en lastige en langdurige procedures (andere belemmeringen in tabel 5). tabel 5 Ervaren barrières bij het overstappen naar een andere leverancier voor elektriciteit of telecommunicatie (aantal bedrijven in procenten van het totaal aantal bedrijven dat is overgestapt) in 2006 (meerdere antwoorden mogelijk) Reden Administratieve rompslomp Geen vertrouwen in leveranciers 3 7 Levert te weinig op 3 2 Te veel moeite, kost tijd 12 6 Gebrek aan duidelijke informatie 5 3 Meenemen nummer 2 Te hoge overstapkosten 0 1 Andere belemmeringen Geen belemmeringen

8 Liberalisering elektriciteitsmarkt levert MKB minder op dan liberalisering telecommunicatiemarkt Door de liberalisering van markten krijgen afnemers de kans om naar een andere leverancier over te stappen om een beter product, een betere dienstverlening, een betere prijs of een pakket dat beter aansluit bij de eigen wensen, te krijgen. Daarnaast kunnen afnemers die niet overstappen een beter aanbod van de bestaande leverancier krijgen door te profiteren van de resultaten van de toegenomen concurrentie op de markt (zoals betere kwaliteiten en lagere prijzen). Aan alle MKB-bedrijven in het onderzoek (zowel overstappers als niet-overstappers) is daarom gevraagd wat de invloed van de liberalisering in de elektriciteitsmarkt en de telecommunicatiemarkt voor hun bedrijf is geweest in de afgelopen drie jaar. Prijs 1 Ten aanzien van de prijs is het duidelijk dat de liberalisering van de telecommunicatiemarkt voor meer MKB-bedrijven prijsvoordeel heeft opgeleverd dan de liberalisering van de elektriciteitsmarkt. 37% van de MKB-bedrijven heeft prijsvoordeel weten te behalen in de telecommunicatiemarkt, tegen slechts 10% in de elektriciteitsmarkt (zie tabel 6). In de elektriciteitsmarkt hebben veel MKB-bedrijven (29%) de ervaring dat de prijs is verslechterd. Daarnaast blijkt dat het vooral de grotere MKB-bedrijven zijn die prijsvoordeel weten te behalen, zowel in de telecommunicatiemarkt als in de elektriciteitsmarkt. tabel 6 Invloed (in de afgelopen drie jaar) van de liberalisering op de prijs voor het MKB-bedrijf voor elektriciteit of telecommunicatie (aantal bedrijven in procenten van het totaal aantal MKB-bedrijven), naar grootteklasse (aantal werkzame personen) in 2006 Reden totaal totaal Verbeterd Hetzelfde gebleven Verslechterd Weet niet Totaal Kwaliteit van de dienstverlening Ook ten aanzien van de kwaliteit van de dienstverlening blijken in de telecommunicatiemarkt meer MKB-bedrijven voordeel te behalen dan in de elektriciteitsmarkt: 16% van de MKB-bedrijven in de telecommuncatiemarkt tegen slechts 4% in de elektriciteitsmarkt. In de telecommunicatiemarkt zijn het wederom de grotere MKB-bedrijven die een betere kwaliteit van de dienstverlening hebben gekregen. 1 In de telefonische enquête onder MKB-bedrijven is gevraagd wat de invloed van de liberalisering op de prijs voor hun bedrijf is geweest, waarbij ten aanzien van de elektriciteitsmarkt uitdrukkelijk is gevraagd daarbij de recente prijsverhogingen als gevolg van de stijgende olieprijzen buiten beschouwing te laten. 8

9 tabel 7 Invloed (in de afgelopen drie jaar) van de liberalisering op de kwaliteit van de dienstverlening voor het MKB-bedrijf voor elektriciteit of telecommunicatie (aantal bedrijven in procenten van het totaal aantal MKB-bedrijven), naar grootteklasse (aantal werkzame personen) in 2006 Reden totaal totaal Verbeterd Hetzelfde gebleven Verslechterd Weet niet Totaal Markttransparantie Om te kunnen profiteren van de voordelen van marktwerking is het van belang dat afnemers duidelijk inzicht hebben in het aanbod van de verschillende leveranciers en de aanbiedingen kunnen vergelijken en beoordelen. Dat vereist een zekere transparantie van de markt. Voor bijna de helft van de MKB-bedrijven is de markttransparantie in zowel de elektriciteitsmarkt als de telecommunicatiemarkt niet veranderd (zie tabel 8). In de elektriciteitsmarkt ervaren iets meer bedrijven minder transparantie dan meer transparantie. In de telecommunicatiemarkt is dat andersom. tabel 8 Invloed (in de afgelopen drie jaar) van de liberalisering op de markttransparantie van elektriciteit of telecommunicatie (aantal bedrijven in procenten van het totaal aantal MKB-bedrijven), naar grootteklasse (aantal werkzame personen) in 2006 Reden totaal totaal Verbeterd Hetzelfde gebleven Verslechterd Weet niet Totaal Invloed van liberalisering op MKB-bedrijven Het grootste deel van de MKB-bedrijven zegt dat de liberalisering van de elektriciteitsmarkt geen positieve of negatieve invloed heeft gehad op het bedrijf. Opvallend is dat in 2003 nog meer bedrijven (met minder dan 250 werkzame personen) een positieve invloed van de liberalisering hebben ervaren dan een negatieve invloed (zie figuur 1). In 2006 zijn er meer bedrijven (met minder dan 100 werkzame personen) die juist een negatieve invloed van de liberalisering hebben ervaren dan een positieve invloed. Verder raakt de liberalisering van de elektriciteitsmarkt de grotere MKB-bedrijven meer dan de kleinere. 9

10 figuur 1 Invloed van de liberalisering van de elektriciteitssector op de MKBbedrijven (aantal bedrijven in procenten van het totaal aantal MKBbedrijven), naar grootteklasse (aantal werkzame personen) % 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% negatieve invloed geen invloed povitieve invloed weet niet Bron: EIM 2006 en Observatory of European SMEs De liberalisering van de telecommunicatiemarkt blijkt voor het MKB veel meer op te leveren dan de liberalisering van de elektriciteitsmarkt. Ruim een kwart van de MKBbedrijven ervaart een positieve invloed van de liberalisering van de telecommunicatiemarkt, tegen slechts 4% van de MKB-bedrijven die een negatieve invloed ervaart (zie figuur 2). De grotere MKB-bedrijven blijken meer te profiteren dan de kleinere. figuur 2 Invloed van de liberalisering van de telecommunicatiesector op de MKBbedrijven (aantal bedrijven in procenten van het totaal aantal MKBbedrijven), naar grootteklasse (aantal werkzame personen) % 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% negatieve invloed geen invloed povitieve invloed weet niet Bron: EIM 2006 en Observatory of European SMEs

11 Ruim 10% van de MKB-bedrijven koopt elektriciteit en/of telecommunicatie in via collectieve inkoopcontracten Vaak zijn MKB-bedrijven te klein om extra voordelen te bedingen bij hun leveranciers. Dat geldt ook voor producten als elektriciteit en telecommunicatie. Om toch te kunnen profiteren kunnen MKB-bedrijven zich aansluiten bij collectieve contracten voor de inkoop van elektriciteit en/of telecommunicatie. In de praktijk is het aantal bedrijven dat is aangesloten bij een collectief inkoopcontract voor elektriciteit en/of telecommunicatie nog beperkt. Uit het onderzoek blijkt dat ruim 10% van de MKB-bedrijven is aangesloten bij een collectief inkoopcontract voor elektriciteit en/of telecommunicatie. Verder blijkt dat grotere MKB-bedrijven zich meer bij collectieve inkoopcontracten voor elektriciteit en/of telecommunicatie aansluiten dan kleinere MKB-bedrijven. MKB laat voordelen liggen Ten slotte is in het onderzoek aan de MKB-bedrijven gevraagd of zij het eens of oneens zijn met de volgende twee stellingen: Mijn bedrijf zou waarschijnlijk goedkoper uit zijn wanneer ik zou overstappen naar een andere leverancier van elektriciteit/telecommunicatie ; MKB-bedrijven laten veel besparingsmogelijkheden liggen door niet kritisch te kijken naar de kosten van elektriciteit/telecommunicatie. In figuur 3 zijn de meningen van MKB-bedrijven op deze stellingen weergegeven voor elektriciteit en voor telecommunicatie. Veel MKB-bedrijven denken dat ze bij een andere leverancier goedkoper uit zijn: 22% van de bedrijven bij elektriciteit en zelfs 36% van de bedrijven bij telecommunicatie (zie figuur 3). Wanneer in het algemeen de stelling wordt voorgelegd of MKB-bedrijven veel besparingsmogelijkheden laten liggen door niet kritisch naar hun kosten voor elektriciteit en/of telecommunicatie te kijken, blijkt een meerderheid van de MKB-bedrijven het hiermee eens te zijn: bij elektriciteit 56% van de bedrijven en bij telecommunicatie 60% van de bedrijven. Kennelijk is in de geliberaliseerde markten nog veel te halen voor het MKB. figuur 3 Mening over stellingen (aantal bedrijven in procenten van het totaal aantal MKB-bedrijven) Bedrijf waarschijnlijk goedkoper uit bij andere leverancier MKB-bedrijven laten veel besparingsmogelijkheden liggen Bedrijf waarschijnlijk goedkoper uit bij andere leverancier MKB-bedrijven laten veel besparingsmogelijkheden liggen 0% 20% 40% 60% 80% 100% oneens noch eens, nog oneens eens weet niet 11

M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland

M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland R. Hoevenagel Zoetermeer, december 2005 Tijdsbesteding ondernemend Nederland Ondernemers in Nederland maken lange werkweken. Uit onderzoek van EIM komt naar

Nadere informatie

M200703. Inkoopgedrag in het MKB. Aandacht voor de inkoop verschilt met de bedrijfsomvang en met het inkoopaandeel in de kosten

M200703. Inkoopgedrag in het MKB. Aandacht voor de inkoop verschilt met de bedrijfsomvang en met het inkoopaandeel in de kosten M200703 Inkoopgedrag in het MKB Aandacht voor de inkoop verschilt met de bedrijfsomvang en met het inkoopaandeel in de kosten drs. M.J. Overweel drs. P.Th. van der Zeijden Zoetermeer, januari 2007 2 Inkoopgedrag

Nadere informatie

Stand van zaken op de energiemarkt

Stand van zaken op de energiemarkt Stand van zaken op de energiemarkt Onderzoek energiemarkt consumenten Rapportage kerncijfers Tweede halfjaar 12 Majka van Doorn, research consultant Thijs Hendrix, senior research consultant 14 uari 13

Nadere informatie

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Tweede halfjaar 2014

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Tweede halfjaar 2014 Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Tweede halfjaar 2014 Den Haag, april 2015 Samenvatting Meer overstappers, met een grote intentie om nogmaals over te stappen In

Nadere informatie

Stand van zaken op de energiemarkt

Stand van zaken op de energiemarkt Stand van zaken op de energiemarkt Onderzoek energiemarkt consumenten Rapportage kerncijfers Eerste halfjaar 13 Majka van Doorn, research consultant Thijs Hendrix, senior research consultant 11 13 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Eerste halfjaar 2013

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Eerste halfjaar 2013 Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Eerste halfjaar 2013 Den Haag, november 2013 Samenvatting Meer actieve consumenten Voor het tweede jaar op rij stijgt het aantal

Nadere informatie

Stand van zaken op de energiemarkt

Stand van zaken op de energiemarkt Stand van zaken op de energiemarkt Onderzoek energiemarkt consumenten Rapportage kerncijfers Tweede halfjaar 13 Majka van Doorn, research consultant Thijs Hendrix, senior research consultant il 14 Inhoudsopgave

Nadere informatie

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer M200704 Markt- en klantgerichtheid in het MKB drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, februari 2007 Markt- en klantgerichtheid in het MKB In de rapportage beschrijft EIM drie indicatoren om de klant- en marktgerichtheid

Nadere informatie

Bijna 8% wisselt van zorgverzekeraar. Premie is de belangrijkste reden om te wisselen.

Bijna 8% wisselt van zorgverzekeraar. Premie is de belangrijkste reden om te wisselen. Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne Brabers & Judith de Jong. Bijna 8% wisselt van zorgverzekeraar. Premie is de belangrijkste

Nadere informatie

Energie Rapport Stand van zaken op de consumentenmarkt Eerste halfjaar 2011

Energie Rapport Stand van zaken op de consumentenmarkt Eerste halfjaar 2011 Energie Rapport Stand van zaken op de consumentenmarkt Eerste halfjaar 2011 Energiekamer Nederlandse Mededingingsautoriteit Den Haag, september 2011 Inhoud Inleiding en leeswijzer...3 1 Vraag naar producten...

Nadere informatie

Oudedagsvoorziening in het MKB

Oudedagsvoorziening in het MKB A201309 Oudedagsvoorziening in het MKB Vormen van pensioenopbouw en de verwachtingen van MKB-ondernemers in beeld gebracht drs. K. L. Bangma drs. J. Snoei Zoetermeer, februari 2013 Oudedagsvoorziening

Nadere informatie

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Tweede halfjaar 2012

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Tweede halfjaar 2012 Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Tweede halfjaar 2012 Inhoud Inleiding en leeswijzer... 4 1 Tevredenheid en vertrouwen van de consument... 5 2 Tevredenheid over

Nadere informatie

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Eerste halfjaar 2014

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Eerste halfjaar 2014 Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Eerste halfjaar 2014 Den Haag, november 2014 Samenvatting Mispercepties over de energiemarkt zorgt voor afhakers Consumenten die

Nadere informatie

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers drs. F.M.J. Westhof Zoetermeer, december 2005 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

Nadere informatie

De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven

De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven M200805 De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven drs. N.G.L. Timmermans Zoetermeer, juli 2008 Administratieve lasten grootste knelpunt van MKB-bedrijven Veel overheidsbeleid ter stimulering

Nadere informatie

Duurzame innovaties in het MKB

Duurzame innovaties in het MKB M201117 Duurzame innovaties in het MKB Coen Bertens Johan Snoei Zoetermeer, november 2011 Duurzame innovaties in het MKB Eerder onderzoek van EIM liet al zien dat MKB'ers duur ondernemen als een blijver

Nadere informatie

Verzekerden bezuinigen op hun zorgverzekering, het aantal overstappers neemt nog steeds toe. Margreet Reitsma-van Rooijen en Anne Brabers

Verzekerden bezuinigen op hun zorgverzekering, het aantal overstappers neemt nog steeds toe. Margreet Reitsma-van Rooijen en Anne Brabers Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Margreet Reitsma-van Rooijen en Anne Brabers. Verzekerden bezuinigen op hun zorgverzekering, het aantal overstappers neemt

Nadere informatie

Percentage overstappers in 2005, 2006, 2007 en 2008 per leeftijdscategorie 4% 2% 4% 2%

Percentage overstappers in 2005, 2006, 2007 en 2008 per leeftijdscategorie 4% 2% 4% 2% Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Judith de Jong, Wisselen van zorgverzekeraar, NIVEL, 2008) worden gebruikt.u vindt dit factsheet en alle andere Aanvullende

Nadere informatie

Rapportage Consumentenmarkt

Rapportage Consumentenmarkt Rapportage Consumentenmarkt Elektriciteit en gas Eerste helft 2015 Informatie in deze rapportage is afkomstig van energieleveranciers en van het consumentenonderzoek dat de ACM laat doen in juni en december

Nadere informatie

Betreft Beantwoording vragen van het lid Spies (CDA) over energieprijzen en - contractsvoorwaarden voor consumenten

Betreft Beantwoording vragen van het lid Spies (CDA) over energieprijzen en - contractsvoorwaarden voor consumenten > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal voor Bezuidenhoutseweg 30 Postbus 20101 2500 EC

Nadere informatie

ENERGIE- LEVERANCIERS

ENERGIE- LEVERANCIERS ENERGIE- LEVERANCIERS APRIL 2013 Pagina 1 van 38 Inhoudsopgave Bladzijde 3 Inleiding 5 Conclusies 6 Algemene tevredenheid 7 Tevredenheid per categorie 13 Imago energieleveranciers 19 Overstappen 22 Verkooppraktijken

Nadere informatie

De aanvullende verzekering speelt een grotere rol bij het overstappen in 2012. Stijging van het aantal overstappers zet door.

De aanvullende verzekering speelt een grotere rol bij het overstappen in 2012. Stijging van het aantal overstappers zet door. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Margreet Reitsma- van Rooijen, Anne Brabers en Judith de Jong. De aanvullende verzekering speelt een grotere rol bij het

Nadere informatie

Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een polis Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne E.M. Brabers en Judith D.

Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een polis Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne E.M. Brabers en Judith D. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Reitsma-van Rooijen, M., Brabers, A.E.M., Jong, J.D. de. Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een

Nadere informatie

Administratieve (over)last

Administratieve (over)last M200811 Administratieve (over)last Perceptie van MKB-ondernemers over verplichte administratieve handelingen J. Snoei Zoetermeer, november 2008 Administratieve lasten Het overgrote deel van de ondernemers

Nadere informatie

Trendrapportage Markt. arktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Tweede halfjaar 2011

Trendrapportage Markt. arktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Tweede halfjaar 2011 Trendrapportage Markt arktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Tweede halfjaar 2011 Energiekamer Nederlandse Mededingingsautoriteit Den Haag, maart 2012 Inhoud Inleiding en leeswijzer...3

Nadere informatie

2006. 1 Delnoij D., van der Schee E. Collectief aanbod nodigt uit tot wisselen van zorgverzekeraar, NIVEL,

2006. 1 Delnoij D., van der Schee E. Collectief aanbod nodigt uit tot wisselen van zorgverzekeraar, NIVEL, Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Judith de Jong, Diana Delnoij, Peter Groenewegen, Verzekerdenmobiliteit is hoog. Ook ouderen zijn overgestapt, NIVEL, 2006)

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven M200719 Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven drs. R.M. Braaksma dr. J. Meijaard Zoetermeer, november 2007 Een 'directe buitenlandse

Nadere informatie

Weinig bereidheid onder consumenten om over te stappen van zorgverzekeraar, perceptie dat het te veel moeite kost belangrijkste switchdrempel Rapport

Weinig bereidheid onder consumenten om over te stappen van zorgverzekeraar, perceptie dat het te veel moeite kost belangrijkste switchdrempel Rapport Weinig bereidheid onder consumenten om over te stappen van zorgverzekeraar, perceptie dat het te veel moeite kost belangrijkste switchdrempel Rapport consumentenonderzoek zorgverzekeringsmarkt 5 maart

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Tweede halfjaar 2015

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Tweede halfjaar 2015 Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Tweede halfjaar 2015 Den Haag, april 2016 Samenvatting Stijgende trend overstappers Sinds de liberalisering van de energiemarkt

Nadere informatie

Percentage overstappers van zorgverzekeraar 3%. Ouderen wisselen nauwelijks van zorgverzekeraar

Percentage overstappers van zorgverzekeraar 3%. Ouderen wisselen nauwelijks van zorgverzekeraar Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (L. Vos & J. de Jong. Percentage overstappers van 3%. Ouderen wisselen nauwelijks van. Utrecht: NIVEL, 2009) worden gebruikt.

Nadere informatie

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager M201120 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager drs. B van der Linden Zoetermeer, december 2011 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager Ondernemers zijn te verdelen in managers, marktzoekers,

Nadere informatie

94% betaalt te veel Hoe Nederland na de liberalisatie reageert op de nieuwe aanbieders op de Nederlandse energiemarkt

94% betaalt te veel Hoe Nederland na de liberalisatie reageert op de nieuwe aanbieders op de Nederlandse energiemarkt 94% betaalt te veel Hoe Nederland na de liberalisatie reageert op de nieuwe aanbieders op de Nederlandse energiemarkt Drs. Maurice de Hond (www.peil.nl) Mei 2009 1 Inleiding Bij alle producten of diensten

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

Sociale zekerheid in de crisis

Sociale zekerheid in de crisis M201003 Sociale zekerheid in de crisis drs. M.E. Winnubst Zoetermeer, 26 februari 2010 Sociale zekerheid in de crisis Een ondernemer kan vanwege verschillende oorzaken een inkomensterugval meemaken. Zwangerschap,

Nadere informatie

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB M200616 De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB dr. J.M.P. de Kok drs. J.M.J. Telussa Zoetermeer, december 2006 Prestatieverhogend HRM-systeem MKB-bedrijven met een zogeheten 'prestatieverhogend

Nadere informatie

De oudere starter in Nederland Quick Service

De oudere starter in Nederland Quick Service De oudere starter in Nederland Quick Service Heleen Stigter Zoetermeer, januari 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

Behoefte aan financiering in het MKB

Behoefte aan financiering in het MKB M200909 Behoefte aan financiering in het MKB Ontwikkelingen van december 2008 tot april 2009 Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 MKB iets minder pessimistisch over financiering Het algemene

Nadere informatie

Marktonderzoek naar de stand van zaken op de energiemarkt. Rapport

Marktonderzoek naar de stand van zaken op de energiemarkt. Rapport Marktonderzoek naar de stand van zaken op de energiemarkt Rapport Rapport Rapport Marktonderzoek naar de stand van zaken op de energiemarkt Project 16386 September 2010 Een onderzoek in opdracht van de

Nadere informatie

Corporate Venturing in het MKB

Corporate Venturing in het MKB M200920 Corporate Venturing in het MKB Ruimte voor vernieuwing, durf en kansen C. van Essen MSc Zoetermeer, 10 december 2009 Corporate venturing in het MKB Corporate venturing is onder grote, multinationale

Nadere informatie

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster M200608 Vooral anders De kwaliteit van het personeel van de toekomst Frans Pleijster Zoetermeer, september 2006 De Werknemer van de toekomst Van alle ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf verwacht

Nadere informatie

Consumenten hebben behoefte aan onafhankelijke vergelijker waarbij hun eigen situatie als uitgangspunt dient

Consumenten hebben behoefte aan onafhankelijke vergelijker waarbij hun eigen situatie als uitgangspunt dient Consumenten hebben behoefte aan onafhankelijke vergelijker waarbij hun eigen situatie als uitgangspunt dient Rapport - onderzoek naar switchdrempels in de zorgmarkt 15 september 2014 Inhoudsopgave Colofon

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

Percentage overstappers afgenomen; Keuzevrijheid minstens zo belangrijk als premie

Percentage overstappers afgenomen; Keuzevrijheid minstens zo belangrijk als premie Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Margreet Reitsma-van Rooijen en Judith de Jong. Percentage overstappers afgenomen; Keuzevrijheid minstens zo belangrijk

Nadere informatie

M201205. De rekening betalen. Betalen zakelijke afnemers en overheden hun MKBleveranciers. Ro Braaksma Lia Smit

M201205. De rekening betalen. Betalen zakelijke afnemers en overheden hun MKBleveranciers. Ro Braaksma Lia Smit M201205 De rekening betalen Betalen zakelijke afnemers en overheden hun MKBleveranciers op tijd? Ro Braaksma Lia Smit Zoetermeer, 7 mei 2012 De rekening betalen In deze samenvatting vindt u bulletsgewijs

Nadere informatie

M201109. MVO-ambities in het MKB

M201109. MVO-ambities in het MKB M201109 MVO-ambities in het MKB Coen Bertens Christi Veldhuis-Van Essen Johan Snoei Zoetermeer, juni 2011 2 Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door het Onderzoeksprogramma Ondernemerschap en MKB van het

Nadere informatie

Hoe staat het met de balans tussen werk en privé in de woonbranche? Nieuwegein, augustus 2010 Jeroen Kleingeld

Hoe staat het met de balans tussen werk en privé in de woonbranche? Nieuwegein, augustus 2010 Jeroen Kleingeld Hoe staat het met de balans tussen werk en privé in de woonbranche? Nieuwegein, augustus 2010 Jeroen Kleingeld Inhoud 1. Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Doelstelling... 3 1.3 Respons... 3 1.4 Representativiteit...

Nadere informatie

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis.

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis. Respons Van 25 juni tot en met 5 juli is aan de leden van het Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Kredietcrisis. Ruim de helft van de 1601 panelleden (54%) vulde de vragenlijst in. Hieronder

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding. Conclusies

Inhoudsopgave. Inleiding. Conclusies Rapport Consumentenonderzoek naar de zorgverzekeringsmarkt 31 mei 2016 Inhoudsopgave Inleiding Conclusies Resultaten Vertrouwen in zorgverzekeraars Overstapgedrag Tevredenheid zorgverzekeraar Prijsperceptie

Nadere informatie

ENERGIE- LEVERANCIERS

ENERGIE- LEVERANCIERS ENERGIE- LEVERANCIERS MEI 2012 Pagina 1 van 25 Inhoudsopgave Bladzijde 3 Inleiding 5 Conclusies 6 Algemene tevredenheid 7 Tevredenheid per categorie 12 Overstappen 16 Energiebesparing en groene energie

Nadere informatie

Meer consumenten actief rondom overstappen Rapport consumentenonderzoek zorgverzekeringsmarkt 17 februari 2015

Meer consumenten actief rondom overstappen Rapport consumentenonderzoek zorgverzekeringsmarkt 17 februari 2015 Meer consumenten actief rondom overstappen Rapport consumentenonderzoek zorgverzekeringsmarkt 17 februari 2015 Inhoudsopgave Colofon in opdracht van 1. Aanleiding 2. Conclusies 3. Resultaten 1. Overstapgedrag

Nadere informatie

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel M201107 Mix and Match Het gebruik van digitale media in het MKB drs. R van der Poel Zoetermeer, maart 2011 Mix and Match Ondernemers moeten goed voor ogen houden welke doelstellingen zij met digitale media

Nadere informatie

Tarievenonderzoek energie

Tarievenonderzoek energie 2013 Tarievenonderzoek energie Vereniging de Vastelastenbond Onderzoek naar het verschil in tarieven voor onbepaalde tijd (slaperstarieven) in de energiemarkt Vereniging de Vastelastenbond 21-5-2013 Inhoudsopgave

Nadere informatie

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk 30 FINANCIËLE SITUATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de financiële situatie van de Leidse burgers. In de enquête wordt onder andere gevraagd hoe moeilijk of gemakkelijk men rond kan komen met het

Nadere informatie

Rapportage resultaten enquête project derdengelden

Rapportage resultaten enquête project derdengelden Rapportage resultaten enquête project derdengelden Inleiding De verplichting om een stichting derdengelden ter beschikking te hebben is sinds de introductie in 1998 een terugkerend onderwerp van discussie

Nadere informatie

Update Financieringsmonitor MKB September 2009

Update Financieringsmonitor MKB September 2009 Update Financieringsmonitor MKB September Lia Smit Joris Meijaard Johan Snoei Pim van der Valk Zoetermeer, 10 september Financieringssituatie MKB blijft zorgelijk De vierde meting van de MKB-Financieringsmonitor

Nadere informatie

Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt

Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt drs. W.V.M. van Rijt-Veltman drs. J. Snoei Zoetermeer, maart 2013 Rapportnummer: A201313 Dit onderzoek is mede gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Moeilijk plaatsbare werklozen in het MKB

Moeilijk plaatsbare werklozen in het MKB M200915 Moeilijk plaatsbare werklozen in het MKB A. Ruis Msc. drs. F.M.J. Westhof Zoetermeer, september 2009 Moeilijk plaatsbare werklozen in het MKB Er liggen voldoende kansen voor moeilijk plaatsbare

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs

MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs M201114 MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs MKB-ondernemers over ondernemen in het reguliere onderwijs drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, november 2011 MKB ziet wel brood in

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

KOOPZONDAGEN De mening van burgers en ondernemers

KOOPZONDAGEN De mening van burgers en ondernemers KOOPZONDAGEN De mening van burgers en ondernemers Opdrachtnemer: Bureau O&S Heerlen Opdrachtgever: Bureau Economie Januari 2013 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Onderzoeksvragen 3 3. Onderzoeksopzet 3 4.

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015)

Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015) Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015) In het voorjaar van 2015 is een tevredenheidsonderzoek onder de particuliere klanten van Warmtenet Hengelo gehouden. Aan alle particuliere klanten van Warmtenet

Nadere informatie

4. SAMENVATTING. 4.1 Opzet onderzoek

4. SAMENVATTING. 4.1 Opzet onderzoek 4. SAMENVATTING Op 7 mei 2002 is in het Staatsblad 2002 nummer 201 de gewijzigde Tabakswet gepubliceerd. Naar aanleiding hiervan wil de Keuringsdienst van Waren goed inzicht in de naleving van het onderdeel

Nadere informatie

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage(n) 8 september 2003 ME/EM/3051226 1 Onderwerp Besluit tot verlenging termijn beschermde afnemer Gaswet en Elektriciteitswet 1998 E-en G-wet.mbo Besluit van, tot verlenging

Nadere informatie

Meer MKB-bedrijven in openbare aanbestedingen?

Meer MKB-bedrijven in openbare aanbestedingen? Meer MKB-bedrijven in openbare aanbestedingen? MKB en aanbestedende instanties kunnen elkaar helpen drs. P.Th. van der Zeijden drs. R.M. Braaksma Zoetermeer, augustus 2005 ISBN: 90-371-0954-3 Bestelnummer:

Nadere informatie

Huisvesting MKB in zicht

Huisvesting MKB in zicht M200315 Huisvesting MKB in zicht Ondernemers van het MKB-Beleidspanel laten de kenmerken van hun locatie zien drs. Wilma van Rijt Zoetermeer, 23 januari 2004 Huisvesting MKB in zicht De bedrijfshuisvesting

Nadere informatie

Financieringsmonitor Groei

Financieringsmonitor Groei M200908 Financieringsmonitor Groei Gevestigde bedrijven en snelle groeiers vergeleken Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 Financieringsmonitor groei Terugval financieringsbehoefte snelle groeiers

Nadere informatie

Panelonderzoek Vernieuwing & Internationalisering

Panelonderzoek Vernieuwing & Internationalisering Panelonderzoek Vernieuwing & Internationalisering Resultaten onderzoek KvK-Ondernemerspanel over Vernieuwing en Internationalisering In december 2014 is onder alle 6000 deelnemers van het KvK-Ondernemerspanel

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding.

Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Internet meest gebruikte informatiebron bij zoeken naar passende zorgverzekering Marjan van der Maat &

Nadere informatie

Fries burgerpanel Fryslân inzicht

Fries burgerpanel Fryslân inzicht Fries burgerpanel Fryslân inzicht Wij gaan er van uit dat we zo lang mogelijk in onze eigen woonomgeving kunnen blijven. Wij gaan er van uit dat we zo lang mogelijk in onze eigen woonomgeving kunnen blijven.

Nadere informatie

1 Inkoop van energie. Figuur 1.1 tarief opbouw gas. Figuur 1.2 tarief opbouw electra

1 Inkoop van energie. Figuur 1.1 tarief opbouw gas. Figuur 1.2 tarief opbouw electra 1 Inkoop van energie Achtergronden De prijzen van aardgas en elektriciteit zijn zeer afhankelijk van de termijnmarkt en daarmee van de wereldeconomie. De aardgasprijzen zijn gekoppeld aan die van de olie.

Nadere informatie

nr. 224 van ROBRECHT BOTHUYNE datum: 13 maart 2015 aan ANNEMIE TURTELBOOM Vergelijking energieleveranciers - V-test voor bedrijven

nr. 224 van ROBRECHT BOTHUYNE datum: 13 maart 2015 aan ANNEMIE TURTELBOOM Vergelijking energieleveranciers - V-test voor bedrijven SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 224 van ROBRECHT BOTHUYNE datum: 13 maart 2015 aan ANNEMIE TURTELBOOM VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN BEGROTING, FINANCIËN EN ENERGIE Vergelijking

Nadere informatie

Het Koffie Op De Zaak onderzoek. De ondernemer aan het woord over de koffie op zijn of haar kantoor

Het Koffie Op De Zaak onderzoek. De ondernemer aan het woord over de koffie op zijn of haar kantoor Het Koffie Op De Zaak onderzoek De ondernemer aan het woord over de koffie op zijn of haar kantoor Onderzoek uitgevoerd door Dutch Network Group In opdracht van PerTazza Februari 2016 1 Inleiding PerTazza

Nadere informatie

Onderzoek Trappers. rapportage. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Nationale Fiets Projecten Postbus 594 8440 AN Heerenveen

Onderzoek Trappers. rapportage. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Nationale Fiets Projecten Postbus 594 8440 AN Heerenveen Onderzoek Trappers rapportage Opdrachtgever Nationale Fiets Projecten Postbus 594 8440 AN Heerenveen Opdrachtnemer DTV Consultants B.V. Ruben van den Hamsvoort en Alex van Ingen POM 8267 Breda, maart 2009

Nadere informatie

Digitaal Panel Noord

Digitaal Panel Noord Ondernemersklimaat Eerste meting ondernemers Projectnummer: 11239 In opdracht van: Stadsdeel Noord Drs. Rogier van der Groep Dr. Esther Jakobs Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000

Nadere informatie

Samen gaan we groener. Groepsaankoop samen op weg naar goedkopere groene stroom en gas

Samen gaan we groener. Groepsaankoop samen op weg naar goedkopere groene stroom en gas Samen gaan we groener Groepsaankoop samen op weg naar goedkopere groene stroom en gas Waarom een groepsaankoop? onevenwicht op de markt duurder dan in omliggende landen prijzen stijgen sterk we betalen

Nadere informatie

BIJLAGEN. Evaluatie van de Overstapservice: Eenvoudig veranderd van betaalrekening

BIJLAGEN. Evaluatie van de Overstapservice: Eenvoudig veranderd van betaalrekening BIJLAGEN Evaluatie van de Overstapservice: Eenvoudig veranderd van betaalrekening In opdracht van en in samenwerking met de Nederlandse Vereniging van Banken onderzocht door de Consumentenbond en Trigenum

Nadere informatie

4 Internationaal mvo en ketenbeheer: een korte stand van zaken

4 Internationaal mvo en ketenbeheer: een korte stand van zaken 4 Internationaal mvo en ketenbeheer: een korte stand van zaken 4.1 Inleiding Waar staat het bedrijfsleven momenteel als het gaat om rapportage over internationaal mvo en ketenbeheer in het bijzonder? Dit

Nadere informatie

Bewonerspanel Utrecht peiling januari 2011. wonerspanel. Sporters in het Bewoners. Stellingen over sport

Bewonerspanel Utrecht peiling januari 2011. wonerspanel. Sporters in het Bewoners. Stellingen over sport Bewonerspanel Utrecht peiling januari 2011 Van 24 januari t/m 6 februari 2011 heeft Bestuursinformatie een peiling gehouden onder de leden van het Bewonerspanel Utrecht. De peiling ging over sportgedrag,

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

MKB-ondernemer geeft grenzen aan

MKB-ondernemer geeft grenzen aan M0040 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Reactie van MKB-ondernemers op wetswijzigingen in sociale zekerheid Florieke Westhof Peter Brouwer Zoetermeer, 0 april 004 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Ondernemers

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog

Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog M20 Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog Vijfde meting perceptie MKB over regeldruk Johan Snoei John Boog Zoetermeer, december Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog De druk van overheidsregels en

Nadere informatie

www.consumind.nl Februari 2012

www.consumind.nl Februari 2012 www.consumind.nl Februari 2012 Dit informatiepakket bevat de volgende onderdelen: Achtergrond en algemene informatie energiemarkt. Vast of variabel energiecontract? De meest gestelde vragen bij overstappen.

Nadere informatie

De rol van contracten binnen de aanbesteding van de ITprojecten

De rol van contracten binnen de aanbesteding van de ITprojecten pag.: 1 van 5 code: SPE-ICT-art-007-bl De rol van contracten binnen de aanbesteding van de ITprojecten Bron: Morgan Chambers, DigitalBoardroom, januari 2006, pp. 1-4 Auteur(s): A. Joha, G. Wijers, S. van

Nadere informatie

'De kassa's werkten niet meer'

'De kassa's werkten niet meer' M200603 'De kassa's werkten niet meer' Economische schade van stroomstoringen in het MKB Ruud Hoevenagel Zoetermeer, 22 mei 2006 Economische schade van stroomstoringen in het MKB Van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

Tekortvakken in het voortgezet onderwijs Deborah van den Berg januari 2012

Tekortvakken in het voortgezet onderwijs Deborah van den Berg januari 2012 Tekortvakken in het voortgezet onderwijs Deborah van den Berg januari 2012 1. Inleiding In het voortgezet onderwijs worden op de korte termijn tekorten aan leraren verwacht, oplopend tot een verwacht tekort

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting aantal exportorders 4 Verwachting inkopen bij leveranciers 5 Oordeel orderpositie 6 Oordeel orderpositie buitenland 7 Oordeel

Nadere informatie

Milieubarometer 2009-2010

Milieubarometer 2009-2010 NOTITIE Nr. : A.2007.5221.01.N004 Versie : definitief Project : DGMR Duurzaam Betreft : Milieubarometer 2009-2010 Datum : 26 juli 2011 Milieubarometer 2009-2010 Inleiding De milieubarometer is een instrument,

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB Starters

Financieringsmonitor MKB Starters M201007 Financieringsmonitor MKB Starters Starters en gevestigd MKB vergeleken Pim van der Valk Lia Smit Zoetermeer, januari 2010 Financieringsmonitor MKB Starters 1 Samenvatting Starters zoeken minder

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011 Fact sheet november 211 Ondernemerschap in is het haven-, industrie- en kantorengebied aan de westkant van. Hoewel er in weinig ondernemingen te vinden zijn, zijn er veel personen werkzaam. Daarnaast kennen

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

Grondstoffenschaarste?

Grondstoffenschaarste? A201305 Grondstoffenschaarste? Urgentie bij industriële MKB-bedrijven C. Veldhuis-Van Essen Zoetermeer, januari 2013 Urgentie rond grondstoffen reëel Uit dit verkennende onderzoek onder industriële MKB-bedrijven

Nadere informatie

Vakantiewerk in het mkb 2004

Vakantiewerk in het mkb 2004 Vakantiewerk in het mkb 2004 Koninklijke Vereniging MKB-Nederland Delft, 3 augustus 2004 Contactpersoon: dhr. drs. A. van Delft : 015 21 91 255, e-mail: delft@mkb.nl Copyright Koninklijke Vereniging MKB-Nederland,

Nadere informatie

CIRIEC. 29 november 2007. Unbundling in de Sector gas en elektriciteit in België : middel of objectief

CIRIEC. 29 november 2007. Unbundling in de Sector gas en elektriciteit in België : middel of objectief CIRIEC 29 november 2007 Unbundling in de Sector gas en elektriciteit in België : middel of objectief Als we in België over Unbundling en over concurrentie spreken in de sector gas en elektriciteit, denken

Nadere informatie