MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs"

Transcriptie

1 M MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs MKB-ondernemers over ondernemen in het reguliere onderwijs drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, november 2011

2 MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs Ruim twee derde van de MKB-ondernemers vindt dat ondernemend gedrag en ondernemerschap bij jongeren via het onderwijs bevorderd moeten worden. Ze verwachten dat jongeren door het ondernemerschapsonderwijs ook daadwerkelijk ondernemender worden en dat er op termijn meer ondernemers zijn. Slechts een klein deel van de MKB-ondernemers is op dit moment al betrokken bij het ondernemerschapsonderwijs. Dit gebeurt voornamelijk via het aanbieden van stages aan leerlingen. Nog eens een kwart wil graag een rol gaan spelen in de toekomst vooral via het verzorgen van gastlessen op scholen. Het MBO is volgens MKB-ondernemers het meest geschikte onderwijsniveau voor het aanbieden van ondernemerschapsonderwijs,terwijl het primaire onderwijs hiervoor juist geen geschikt onderwijsniveau is. De helft van de ondernemers in het MKB heeft in de eigen reguliere opleiding vakken gevolgd op het gebied van ondernemerschap. Voor de helft daarvan heeft dat er deels voor gezorgd dat ze ondernemer zijn geworden. De belangrijkste redenen om ondernemer te worden, zijn de uitdaging en de wens om eigen baas te zijn. 1 Inleiding De afgelopen jaren krijgt ondernemerschapsonderwijs steeds meer aandacht vanuit de overheid. In samenwerking met organisaties uit het onderwijs en het bedrijfsleven stimuleren de Ministeries van EL&I, OCW en LNV sinds 2000 ondernemerschap in het onderwijs. Steeds meer scholen van basisschool tot en met universiteit besteden inmiddels aandacht aan ondernemen. De aandacht vanuit de overheid voor het ondernemerschapsonderwijs komt tot uiting in een aantal (subsidie)regelingen zoals het Actieprogramma onderwijs en ondernemerschap. 1 Evaluaties van het ondernemerschapsonderwijs hebben aangetoond dat er een verschuiving in de richting van ondernemerschap zichtbaar is in het lesprogramma van onderwijsinstellingen: scholen besteden meer aandacht aan ondernemen en hebben het verankerd in hun lesprogramma of zijn daarmee bezig. 2 Bovendien blijkt dat leerlingen ondernemerschap in het lesprogramma in toenemende mate leuk vinden. 3 1 Voor meer ondernemerschapsprojecten in het onderwijs, zie 2 Zie Onderwijs en ondernemerschap Eenmeting 2010, EIM, Zie Tussentijdse evaluatie 28 projecten ondernemerschap en onderwijs, EIM,

3 Voorbeeld ondernemerschapsonderwijs Een van de projecten in het kader van het ondernemerschapsonderwijs is het project 'Match' van het ROC Tilburg. Match is een projectbureau waaraan bedrijven en instellingen opdrachten leveren die leerlingen van het ROC kunnen uitvoeren. Behalve het bemannen van het projectbureau zitten leerlingen vooral in de uitvoering van projecten. Het gaat om opdrachten die uiteenlopen van het organiseren van sportgala's tot het ontwerpen van enquêtes voor bedrijven. Wat tot nu toe onderbelicht is gebleven, is het oordeel over ondernemerschapsonderwijs vanuit het bedrijfsleven in Nederland in het algemeen en het MKB in het bijzonder. Dit rapport richt zich daarom op de vraag hoe MKB-ondernemers aankijken tegen de opkomst van het ondernemerschapsonderwijs. Met het begrip ondernemerschapsonderwijs bedoelen we in deze context de aandacht voor ondernemen in het reguliere onderwijs. 1 Dit type ondernemerschapsonderwijs is op te splitsen in enerzijds stimulering van ondernemend gedrag en anderzijds bevordering van ondernemerschap. MKB Beleidspanel De data in deze rapportage zijn ontleend aan het MKB Beleidspanel van EIM. Het MKB Beleidspanel is begin 1999 van start gegaan. Het doel van het MKB Beleidspanel is drieledig: 1 het meten van ontwikkelingen in de tijd ten aanzien van het gedrag; 2 het meten van de meningen en prestaties van MKB-ondernemingen; 3 het verzamelen van kennis over het MKB in al zijn facetten. Jaarlijks worden er drie metingen verricht. Ruim MKB-ondernemers hebben hun mening gegeven over ondernemerschapsonderwijs. 1 In het vervolg verwijst het begrip ondernemerschapsonderwijs naar deze definitie en dus niet naar de afzonderlijke beroepsopleidingen, gericht op ondernemerschap. 3

4 2 Stimuleren van ondernemen in het onderwijs Ruim twee derde van de MKB-ondernemers vindt dat ondernemend gedrag en ondernemerschap bij jongeren via het onderwijs bevorderd moeten worden (tabel 1). De meerderheid is van mening dat jongeren door het volgen van ondernemerschapsvakken in het onderwijs uiteindelijk ondernemender worden en dat er in de toekomst meer ondernemers zullen zijn. Een krappe meerderheid denkt dat dit zal leiden tot meer concurrentie in het MKB. Tabel 1 Oordeel MKB over ondernemerschapsonderwijs (% dat ja zegt) Mening over Stelling Totaal MKB Bevordering ondernemen onder jongeren Effecten ondernemerschapsonderwijs 'Ondernemend gedrag moet worden bevorderd via het onderwijs' 'Ondernemerschap moet worden bevorderd via het onderwijs' 'Ik zie andere mogelijkheden om ondernemerschap bij jongeren te stimuleren' 'Jongeren worden door het volgen van ondernemerschapsvakken in het onderwijs daadwerkelijk ondernemender' 'Door ondernemerschapsvakken in het onderwijs zijn er in de toekomst meer ondernemers' 'Door ondernemerschapsvakken in het onderwijs ontstaat er uiteindelijk meer concurrentie in het MKB' 73% 69% 46% 61% 58% 52% Bijna de helft van de MKB-ondernemers ziet ook nog mogelijkheden om ondernemend gedrag of ondernemerschap via andere kanalen te bevorderen. Zij zien daarbij een rol weggelegd voor overheid, bedrijven en banken. De overheid moet het initiatief nemen bij de bevordering van ondernemerschap bij jongeren. Ten eerste door ondernemerschap in de media onder de aandacht van jongeren te brengen. Zij kan ook actiever bijdragen om het voor jongeren aantrekkelijker te maken om te starten als ondernemer. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan versoepeling van regelgeving en fiscale voordelen voor starters. Bedrijven zelf moeten het initiatief nemen om jongeren te stimuleren als ondernemer te starten. Zowel jongeren die bij hen in loondienst zijn als jongeren, die nog op school zitten, kunnen daarbij worden betrokken. Voor de eerste groep kan dat bijvoorbeeld inhouden het aanbieden van cursussen en bedrijfsopleidingen (in deeltijd of in de vorm van avondcursussen), voor de tweede groep het organiseren van bedrijvendagen, het aanbieden van stages of het verzorgen van lessen/gastcolleges op scholen. 4

5 Banken kunnen maatregelen treffen om ondernemerschap bij jongeren te bevorderen. In de huidige economische tijd is het vaak lastig voor startende ondernemers om de benodigde financiering (startkapitaal) bij banken te verkrijgen. Banken kunnen het initiatief nemen om de criteria voor het verkrijgen van financiering te versoepelen. Onderwijsniveau MKB-ondernemers zijn uitgesproken over op welk onderwijsniveau ondernemend gedrag of ondernemerschap kan worden gestimuleerd en op welk onderwijsniveau niet (figuur 1). Het overgrote deel van het MKB is van mening dat het MBO het meest geschikt is voor het bevorderen van ondernemend gedrag en ondernemerschap. Ondernemers vinden daarnaast ook het voortgezet en het hoger onderwijs een goed kanaal voor het aanbieden van ondernemerschapsonderwijs. Vooral ondernemers in het middenbedrijf zien het hoger onderwijs als geschikt onderwijsniveau. Het primaire onderwijs wordt veel minder geschikt geacht. Figuur 1 Onderwijsniveau voor ondernemerschapsonderwijs Geschikt onderwijsniveau voor ondernemerschapsonderwijs PO 13% 17% 17% 70% Onderwijsniveau VO MBO 63% 71% 93% 93% MKB Middenbedrijf Kleinbedrijf 93% HO 73% 71% 84% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Aandeel MKB 5

6 3 Rol van de ondernemer in het onderwijs Ofschoon MKB-ondernemers vinden dat ondernemen via het onderwijs moet worden bevorderd, speelt slechts een beperkt deel van hen (12%) zelf een rol in het ondernemerschapsonderwijs (figuur 2). Het middenbedrijf is meer betrokken dan het kleinbedrijf: 20% tegenover 11%. Die rol bestaat in de meeste gevallen uit het aanbieden van stages aan leerlingen: 80% van de betrokken ondernemers biedt deze aan. Ongeveer een op de drie bedrijven vult die rol in door het verzorgen van gastcolleges op scholen en/of een bezoek van leerlingen aan het bedrijf. Andere rolinvullingen zijn: coaching en begeleiding van studenten (onder andere scriptiebegeleiding en begeleiding van studenten die een eigen bedrijf starten), advies en beoordeling (via klankbordgroepen of ondernemerspanels) en voorlichting van docenten (in plaats van direct naar individuele studenten). Figuur 2 Huidige en toekomstige rol MKB in ondernemerschapsonderwijs Rol MKB in het ondernemerschapsonderwijs MKB 12% 28% 60% Ik speel al een rol Middenbedrijf 20% 35% 45% Ik wil een rol gaan spelen Ik wil geen rol gaan spelen Kleinbedrijf 11% 27% 62% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Aandeel MKB Een kwart van de MKB-ondernemers spreekt de wens uit in de toekomst een rol te gaan spelen in het ondernemerschapsonderwijs. Ook voor deze groep geldt dat het vooral middelgrote bedrijven zijn die deze ambitie hebben (35% tegenover 27% in het kleinbedrijf). Een reden voor het relatief hoge belang dat het middenbedrijf ten opzichte van het kleinbedrijf hecht aan betrokkenheid bij ondernemen in het reguliere onderwijs, kan de grotere (financiële) ruimte zijn om te investeren in activiteiten buiten de kernactiviteiten. Een andere reden kan zijn dat het middenbedrijf meer dan het kleinbedrijf belang heeft bij het aantrekken van geschikte arbeidskrachten. Via een rol in het ondernemerschapsonderwijs kan niet alleen het bedrijf zelf maar ook de sector als geheel worden gepromoot. Meer dan twee derde deel van de MKB-ondernemers die voor zichzelf in de toekomst een rol in het ondernemerschapsonderwijs weggelegd zien, wil dat gaan doen via het verzorgen van gastcolleges op scholen (tabel 2). 6

7 Ook het aanbieden van stages aan leerlingen en het mogelijk maken van bedrijfsbezoeken worden door meer dan de helft van de bedrijven genoemd. Andere rolinvullingen zijn: het aanbieden van afstudeeropdrachten en projecten voor leerlingen binnen het bedrijf, advies en begeleiding van studenten, coaching en beoordeling, het verzorgen van opleidingen binnen het bedrijf en het optreden als leerbedrijf. Tabel 2 Toekomstige rolinvulling ondernemerschapsonderwijs Rolinvulling Kleinbedrijf Middenbedrijf Totaal MKB Verzorgen van gastcolleges 69% 74% 70% Aanbieden van stages aan leerlingen 58% 88% 62% Bedrijfsbezoeken door leerlingen 49% 77% 52% Anders 28% 35% 29% Het grootste deel van de MKB-ondernemers heeft niet de ambitie betrokken te raken bij het ondernemerschapsonderwijs: 60% wil geen rol spelen in de toekomst. Dit geldt vooral voor het kleinbedrijf en in veel mindere mate voor het middenbedrijf. 7

8 4 Eigen ervaringen met ondernemerschapsonderwijs Net iets minder dan de helft van de MKB-ondernemers heeft in de eigen opleiding vakken gevolgd op het gebied van ondernemerschap. MKB-ondernemers in het middenbedrijf hebben vaker ondernemerschapsvakken gevolgd dan ondernemers in het kleinbedrijf. Van de MKB-ondernemers die aangeven dat ze vroeger in hun opleiding vakken, gericht op ondernemerschap hebben gevolgd, zegt bijna de helft dat deze vakken er daadwerkelijk toe hebben bijgedragen dat zij ondernemer zijn geworden. Er is daarbij nauwelijks verschil tussen klein- en middenbedrijf. Overigens zijn de belangrijkste redenen om MKB-ondernemer te worden de uitdaging en de wens om eigen baas te zijn. Figuur 3 geeft een overzicht van redenen om ondernemer te worden. Figuur 3 Redenen om ondernemer te worden Redenen voor ondernemerschap Uitdaging 48% 72% 70% Wens om eigen baas te zijn Ondernemerschapsvakken in de opleiding 37% Erin gegroeid via familie/vrienden 29% Ontevredenheid over baan in loondienst 10% 10% 20% Ontdekking van gat in de markt Werkloosheid/geen baan kunnen vinden 2% 5% Uit nood geboren/door privéomstandigheden Dreigende werkloosheid 0% 20% 40% 60% 80% 100% Enthousiast geworden door voorlichtingsbijeenkomsten over het starten van een eigen bedrijf 8

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins M200916 Parttime van start drs. A. Bruins Zoetermeer, 24 september 2009 Parttime van start Van de startende ondernemers werkt een kleine meerderheid na de start fulltime in het bedrijf. Een op de vier

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer M200704 Markt- en klantgerichtheid in het MKB drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, februari 2007 Markt- en klantgerichtheid in het MKB In de rapportage beschrijft EIM drie indicatoren om de klant- en marktgerichtheid

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. 12 juli 2010 Stand van zaken Onderwijs en Ondernemen.

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. 12 juli 2010 Stand van zaken Onderwijs en Ondernemen. a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager M201120 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager drs. B van der Linden Zoetermeer, december 2011 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager Ondernemers zijn te verdelen in managers, marktzoekers,

Nadere informatie

Oudedagsvoorziening in het MKB

Oudedagsvoorziening in het MKB A201309 Oudedagsvoorziening in het MKB Vormen van pensioenopbouw en de verwachtingen van MKB-ondernemers in beeld gebracht drs. K. L. Bangma drs. J. Snoei Zoetermeer, februari 2013 Oudedagsvoorziening

Nadere informatie

Werken in startende bedrijven

Werken in startende bedrijven M201211 Werken in startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, september 2012 Werken in startende bedrijven De meeste startende ondernemers hebben geen personeel. Dat is zo bij de start met het bedrijf,

Nadere informatie

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster M200608 Vooral anders De kwaliteit van het personeel van de toekomst Frans Pleijster Zoetermeer, september 2006 De Werknemer van de toekomst Van alle ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf verwacht

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Kennis IPC 5200 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Inkomenspositie van startende ondernemers

Inkomenspositie van startende ondernemers M201112 Inkomenspositie van startende ondernemers drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2011 Inkomenspositie van startende ondernemers Enkele jaren na de start met een bedrijf is slechts een kwart van de ondernemers

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE Onderwijs en ondernemerschap: feiten en cijfers Wat gaan we doen? Tot slot

INHOUDSOPGAVE Onderwijs en ondernemerschap: feiten en cijfers Wat gaan we doen? Tot slot INHOUDSOPGAVE 1. Onderwijs en ondernemerschap: feiten en cijfers 2 1.1 Waarom is stimuleren van ondernemerschap in het onderwijs van belang? 3 1.2 Doelstelling en beleidsacties tot nu toe 3 1.3 Knelpunten

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

Europees Sociaal Fonds. Mede mogelijk gemaakt door Europese Unie, Ondernemen INHOLLAND. biedt haar kennis, vraagt uw expertise. Samen boeken we winst

Europees Sociaal Fonds. Mede mogelijk gemaakt door Europese Unie, Ondernemen INHOLLAND. biedt haar kennis, vraagt uw expertise. Samen boeken we winst Mede mogelijk gemaakt door Europese Unie, Europees Sociaal Fonds Ondernemen INHOLLAND biedt haar kennis, vraagt uw expertise Samen boeken we winst Dubbele winst Welke zaken houden uw organisatie bezig?

Nadere informatie

Minirapportage: M200211. Doelstellingen van startende ondernemers. Tijdbesteding van de ondernemer. Werknemers

Minirapportage: M200211. Doelstellingen van startende ondernemers. Tijdbesteding van de ondernemer. Werknemers Minirapportage: M200211 Doelstellingen van startende ondernemers Inlichtingen: drs. A. Bruins Datum: 17-09-2002 Het 'eigen baas zijn' is voor velen een belangrijk - en vaak het belangrijkste - motief om

Nadere informatie

Administratieve (over)last

Administratieve (over)last M200811 Administratieve (over)last Perceptie van MKB-ondernemers over verplichte administratieve handelingen J. Snoei Zoetermeer, november 2008 Administratieve lasten Het overgrote deel van de ondernemers

Nadere informatie

De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven

De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven M200805 De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven drs. N.G.L. Timmermans Zoetermeer, juli 2008 Administratieve lasten grootste knelpunt van MKB-bedrijven Veel overheidsbeleid ter stimulering

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

M200707. De senior ondernemer in de zilveren economie. Over het belang van senioren als beginnende ondernemers. dr. J.M.P. de Kok drs. M.E.

M200707. De senior ondernemer in de zilveren economie. Over het belang van senioren als beginnende ondernemers. dr. J.M.P. de Kok drs. M.E. M200707 De senior ondernemer in de zilveren economie Over het belang van senioren als beginnende ondernemers dr. J.M.P. de Kok drs. M.E. Winnubst Zoetermeer, juli 2007 De senior ondernemer in de zilveren

Nadere informatie

Wat is het Ondernemerscentrum?

Wat is het Ondernemerscentrum? Ondernemerscentrum Ondernemerscentrum Bent u van plan een eigen onderneming te starten of heeft u al een eigen onderneming? Heeft u daarbij behoefte aan praktische en concrete ondersteuning? Loopt u tegen

Nadere informatie

M200501 Ervaringen van startende ondernemers in hun eerste jaar

M200501 Ervaringen van startende ondernemers in hun eerste jaar M200501 Ervaringen van startende ondernemers in hun eerste jaar drs. A. Bruins Zoetermeer, juni 2005 Ervaringen van starters in het eerste jaar Na ruim een jaar bezig zijn met een nieuw bedrijf, zeggen

Nadere informatie

Kansen voor ondernemend onderwijs in het mbo Certificeerbare Eenheid Ondernemerschap

Kansen voor ondernemend onderwijs in het mbo Certificeerbare Eenheid Ondernemerschap Kansen voor ondernemend onderwijs in het mbo Certificeerbare Eenheid Ondernemerschap Roelf Jager en Gabry Karsdorp Ondernemen Werkwoord: (iets) gaan doen antoniem: stilzitten Een bedrijf of actie in werking

Nadere informatie

De oudere starter in Nederland Quick Service

De oudere starter in Nederland Quick Service De oudere starter in Nederland Quick Service Heleen Stigter Zoetermeer, januari 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

M200705. Werkgelegenheid bij startende bedrijven. drs. A. Bruins

M200705. Werkgelegenheid bij startende bedrijven. drs. A. Bruins M200705 Werkgelegenheid bij startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2007 2 Werkgelegenheid bij startende bedrijven Van startende bedrijven wordt verwacht dat zij bijdragen aan nieuwe werkgelegenheid.

Nadere informatie

Sociale zekerheid in de crisis

Sociale zekerheid in de crisis M201003 Sociale zekerheid in de crisis drs. M.E. Winnubst Zoetermeer, 26 februari 2010 Sociale zekerheid in de crisis Een ondernemer kan vanwege verschillende oorzaken een inkomensterugval meemaken. Zwangerschap,

Nadere informatie

Ondernemerschap in Zuidoost-Brabant in perspectief

Ondernemerschap in Zuidoost-Brabant in perspectief M201208 Ondernemerschap in in perspectief Ondernemerschap in vergeleken met en de rest van Ro Braaksma Nicolette Tiggeloove Zoetermeer, februari 2012 Ondernemerschap in in perspectief In zijn er meer nieuwe

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Onderzoek naar de tevredenheid van middelgrote ondernemingen naar het gevoerde kabinetsbeleid. 14 september 2015

Onderzoek naar de tevredenheid van middelgrote ondernemingen naar het gevoerde kabinetsbeleid. 14 september 2015 Onderzoek naar de tevredenheid van middelgrote ondernemingen naar het gevoerde kabinetsbeleid 14 september 2015 Samenvatting - Middenbedrijf waardeert gevoerde kabinetsbeleid als voldoende tot goed Nederlandse

Nadere informatie

Duurzame innovaties in het MKB

Duurzame innovaties in het MKB M201117 Duurzame innovaties in het MKB Coen Bertens Johan Snoei Zoetermeer, november 2011 Duurzame innovaties in het MKB Eerder onderzoek van EIM liet al zien dat MKB'ers duur ondernemen als een blijver

Nadere informatie

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers drs. F.M.J. Westhof Zoetermeer, december 2005 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

Nadere informatie

5 juli 2004 I/II/4041462

5 juli 2004 I/II/4041462 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage(n) 5 juli 2004 I/II/4041462 Onderwerp Actieprogramma ondernemerschap en

Nadere informatie

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB M200616 De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB dr. J.M.P. de Kok drs. J.M.J. Telussa Zoetermeer, december 2006 Prestatieverhogend HRM-systeem MKB-bedrijven met een zogeheten 'prestatieverhogend

Nadere informatie

M201109. MVO-ambities in het MKB

M201109. MVO-ambities in het MKB M201109 MVO-ambities in het MKB Coen Bertens Christi Veldhuis-Van Essen Johan Snoei Zoetermeer, juni 2011 2 Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door het Onderzoeksprogramma Ondernemerschap en MKB van het

Nadere informatie

Productencatalogus. www.ondernemrslabtwente.nl

Productencatalogus. www.ondernemrslabtwente.nl 1 Productencatalogus www.ondernemrslabtwente.nl 2 Voorwoord Ondernemerslab Het Ondernemerslab Twente is een samenwerking van het ROC van Twente en ROZ (Regionale Organisatie Zelfstandigen). Het Ondernemerslab

Nadere informatie

Aantal openbare schoolbesturen gehalveerd

Aantal openbare schoolbesturen gehalveerd Aantal openbare schoolbesturen gehalveerd Door senior-beleidsmedewerker Maurits Huigsloot Sinds 2000 is het aantal besturen van het openbaar basisonderwijs gehalveerd. Dit is niet ten koste gegaan van

Nadere informatie

1 Kennisvalorisatie is een belangrijke pijler onder/van het ondernemerschaps- en innovatiebeleid en het beleid

1 Kennisvalorisatie is een belangrijke pijler onder/van het ondernemerschaps- en innovatiebeleid en het beleid Leeswijzer en samenvatting van de resultaten van de Tweemeting Onderwijs en Ondernemen, evaluatie Centres of Entrepreneurship en evaluatie Technopartner Achtergrond Vanaf 2004 zetten de ministeries van

Nadere informatie

Brief Onderwijs en Ondernemerschap

Brief Onderwijs en Ondernemerschap Brief Onderwijs en Ondernemerschap Inleiding De afgelopen jaren heeft zich in Nederland een stille ondernemerschapsrevolutie voltrokken. Inmiddels verdient één op de acht werkende Nederlanders zijn of

Nadere informatie

Ondernemen is een vak

Ondernemen is een vak Ondernemen is een vak Een groot aantal studenten op het HBO loopt rond met plannen om te gaan ondernemen. Na de studie zal een aantal van hen ook daadwerkelijk een eigen bedrijf starten. Een deel van die

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 750 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2014 Nr. 41 BRIEF

Nadere informatie

Roest Advies ontwikkelt ondernemerschap

Roest Advies ontwikkelt ondernemerschap Roest Advies ontwikkelt ondernemerschap voor zelfstandig ondernemers en maatschappelijke organisaties Voor meer informatie: info@roestadvies.nl telefoon 030-2640480 www.roestadvies.nl Wie zijn wij Roest

Nadere informatie

Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten

Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten M200602 Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten Betere kwaliteiten en lagere prijzen in geliberaliseerde markten? drs. P.Th. van der Zeijden Zoetermeer, mei 2006 Inkoopgedrag van het MKB

Nadere informatie

Nieuwsbrief VO nr. 5 11 februari 2008

Nieuwsbrief VO nr. 5 11 februari 2008 Nieuwsbrief VO nr. 5 11 februari 2008 In dit nummer Onderzoek bestuurlijke verzelfstandiging /1 Conferentie verbindend leren in Eindhoven /1 Wegens succes: vierde leergang P&O /2 Bijna alle scholen zijn

Nadere informatie

JA: DE KRACHT VAN HET MKB! DE KRÊFT FAN IT MKB PVDA FRYSLÂN MKB-PLAN

JA: DE KRACHT VAN HET MKB! DE KRÊFT FAN IT MKB PVDA FRYSLÂN MKB-PLAN JA: DE KRACHT VAN HET MKB! DE KRÊFT FAN IT MKB PVDA FRYSLÂN MKB-PLAN Foto: Pixabay, Creative Commons MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF: BANENMOTOR VAN DE SAMENLEVING Het midden- en kleinbedrijf (MKB) is dé banenmotor

Nadere informatie

Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog

Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog M20 Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog Vijfde meting perceptie MKB over regeldruk Johan Snoei John Boog Zoetermeer, december Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog De druk van overheidsregels en

Nadere informatie

Meedoen door Werk. Dr. Bert de Vroom

Meedoen door Werk. Dr. Bert de Vroom Meedoen door Werk Dr. Bert de Vroom Naast werk in loondienst wordt het zelfstandig ondernemerschap als een kans gezien om via betaald werk aan de samenleving deel te nemen. Dat laatste geldt zeker voor

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

Als een onderwijsinstelling een ontvangen schenking of subsidie doorgeeft aan een centrum, hoeft geen BTW te worden afgedragen.

Als een onderwijsinstelling een ontvangen schenking of subsidie doorgeeft aan een centrum, hoeft geen BTW te worden afgedragen. Antwoorden fiscale en juridische vragen BTW problematiek 1. Moet er BTW worden betaald over de (in-kind en financiële) bijdragen van bedrijfspartners? Bij de centra leveren de bedrijfspartners aanzienlijke

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, 5 juli 2013 Rapportnummer : A201337 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

BAWI/U200900381 Lbr. 09/032

BAWI/U200900381 Lbr. 09/032 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8020 betreft Hulp aan ondernemers bij economische crisis uw kenmerk ons kenmerk BAWI/U200900381 Lbr. 09/032 bijlage(n)

Nadere informatie

Ondernemerschapsonderwijs: jong geleerd is oud gedaan

Ondernemerschapsonderwijs: jong geleerd is oud gedaan Ondernemerschapsonderwijs: jong geleerd is oud gedaan Fabian Dekker (Verwey-Jonker Instituut) Arko Veefkind (Stichting Jong Ondernemen) 1 Ondernemerschapsonderwijs: jong geleerd is oud gedaan Fabian Dekker

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 32 637 Bedrijfslevenbeleid Nr. 16 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE EN STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR

Nadere informatie

Toelichting tijdelijke erkenning leerbedrijven

Toelichting tijdelijke erkenning leerbedrijven Toelichting tijdelijke erkenning leerbedrijven Uitgave: Kenniscentrum PMLF Loire 150 2491 AK Den Haag E info@pmlf.nl I www.pmlf.nl Versie 1, 2014 2 1 Tijdelijke erkenning leerbedrijven 1.1 Begripsbepalingen

Nadere informatie

Veiligheid en schoolklimaat

Veiligheid en schoolklimaat de staat van het onderwijs 3 Veiligheid en schoolklimaat Over het algemeen voelen leerlingen zich veilig op school. Dat geldt niet voor alle leerlingen. Soms zijn er bovendien ernstige incidenten met verstrekkende

Nadere informatie

Amsterdam-Noord en de recessie

Amsterdam-Noord en de recessie Amsterdam-Noord en de recessie Sinds november 2009 kunnen bewoners van Amsterdam-Noord lid worden van het digitale bewonerspanel. In deze rapportage worden de resultaten van de eerste meting gepresenteerd.

Nadere informatie

Vroege Fase Financiering. Toelichting op de regeling. Sessie met de provincies 18 juni 2014

Vroege Fase Financiering. Toelichting op de regeling. Sessie met de provincies 18 juni 2014 Vroege Fase Financiering Toelichting op de regeling Sessie met de provincies 18 juni 2014 Welkom Korte voorstelronde Toelichting: Terugblik op de ontwikkeling van de VFF regeling Preview: De inhoud van

Nadere informatie

Gemeente Haarlem. Drs. Joyce Langenacker. Aan de leden van de raad van de gemeente Haarlem

Gemeente Haarlem. Drs. Joyce Langenacker. Aan de leden van de raad van de gemeente Haarlem Gemeente Haarlem Haarlem Drs. Joyce Langenacker wethouder Werk, Economische Zaken, Sociale Zaken (Participatiewet), Wonen, Coördinatie Sociaal Domein Retouradres Postbus 511 2003 PB Haarlem Aan de leden

Nadere informatie

TECHNIEKPACT GELDERLAND

TECHNIEKPACT GELDERLAND TECHNIEKPACT GELDERLAND Nederland is als kenniseconomie gelukkig weer terug is in de top 5 van meest concurrerende economieën in de wereld. Die positie is bereikt door innovatieve bedrijven en kennisinstellingen

Nadere informatie

Ondernemerschap een haalbare uitdaging voor iedereen

Ondernemerschap een haalbare uitdaging voor iedereen Ondernemerschap een haalbare uitdaging voor iedereen Effecten van ondernemerschapsonderwijs EEN UITGAVE VAN ONDERNEMEND.NU Effecten van ondernemerschapsonderwijs 1 Ondernemerschap een haalbare uitdaging

Nadere informatie

Duurzaam inkopen in de onderwijssector. Betty de Keizer De Keizer Kennismakelaar

Duurzaam inkopen in de onderwijssector. Betty de Keizer De Keizer Kennismakelaar Duurzaam inkopen in de onderwijssector Betty de Keizer De Keizer Kennismakelaar Duurzaam inkopen is Het toepassen van milieuaspecten en sociale aspecten in alle fasen van het inkoopproces zodat dit uiteindelijk

Nadere informatie

M200614. Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties

M200614. Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties M200614 Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties Jolanda Hessels Dick Snel Zoetermeer, november 2006 Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties

Nadere informatie

Opbrengst vsv cafe 3 april talentontwikkeling Pagina 1

Opbrengst vsv cafe 3 april talentontwikkeling Pagina 1 Opbrengst van de werkgroepen tijdens het VSV Cafe 3 april met als Thema talentontwikkeling Stelling 1 Talentontwikkeling is de benadering om tot een positieve leerattitude te komen. Centraal staat de erkenning

Nadere informatie

BEGELEIDERS LEARNING BY DOING

BEGELEIDERS LEARNING BY DOING BEGELEIDERS LEARNING BY DOING HE U NEDERLA ERNEMENDE EN? LPT ND R HELPT U NEDERLAND ONDERNEMENDER TE MAKEN? Vindt u het leuk om jongeren te coachen op weg naar ondernemerschap? Wilt u uw kennis van het

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek in Nederland: starten, stoppen en snel doorgroeien.

Bedrijvendynamiek in Nederland: starten, stoppen en snel doorgroeien. Bedrijvendynamiek in Nederland: starten, stoppen en snel doorgroeien. Verslag van het EIM Beleidscafé gehouden op 8 december 2005 in Pulchri Studio (Den Haag). Gespreksleider: Yvonne Prince, directeur

Nadere informatie

Corporate Venturing in het MKB

Corporate Venturing in het MKB M200920 Corporate Venturing in het MKB Ruimte voor vernieuwing, durf en kansen C. van Essen MSc Zoetermeer, 10 december 2009 Corporate venturing in het MKB Corporate venturing is onder grote, multinationale

Nadere informatie

Onderwijsassistent (niveau 4 BOL, 3 jaar) Wat zijn mijn taken als onderwijsassistent?

Onderwijsassistent (niveau 4 BOL, 3 jaar) Wat zijn mijn taken als onderwijsassistent? Onderwijsassistent Onderwijsassistent (niveau 4 BOL, 3 jaar) Een school, een groepsleraar en een lokaal met vaak 25 of meer kinderen. Dat kan heel gezellig zijn voor de leerlingen, maar voor de leraar

Nadere informatie

Actieplan Veilige School 2015-2018

Actieplan Veilige School 2015-2018 Actieplan Veilige School 2015-2018 Inleiding De actieplannen Veilige School 1 van de afgelopen jaren hebben er voor gezorgd dat het onderwerp veiligheid goed op de kaart van het Haagse onderwijs staat.

Nadere informatie

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijs 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Resultaten Karin Jettinghoff en Jo Scheeren, SBO Januari 2010 2 1. Inleiding Tot voor kort

Nadere informatie

Ondernemingsfinanciering

Ondernemingsfinanciering Een beknopt overzicht van de financieringsmogelijkheden die de overheid u kan bieden. Ondernemingsfinanciering Introductie Als ondernemer moet u snel en eenvoudig kunnen zien hoe de overheid kan helpen

Nadere informatie

Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo

Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo Hengelo, maart 2009 282843 conceptnotitie Maatschappelijke Stages.doc Pagina 1 van 6 03-06-2009 1. Inleiding Dit document vormt de beleidsvisie van de

Nadere informatie

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan: penvoerders opleidingsscholen en contactpersonen lerarenopleidingen Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze

Nadere informatie

Projectplan Pak je Kans Flevoland

Projectplan Pak je Kans Flevoland Projectplan Pak je Kans Flevoland Inhoudsopgave 1. Inleiding en achtergrond... 4 2. ProjectPak je Kans... 6 2.1 Doelgroep... 6 2.2 Doel... 6 2.3 Inhoud project... 6 Projectplan Pak je Kans 2014-2015 2

Nadere informatie

MKB-ondernemer geeft grenzen aan

MKB-ondernemer geeft grenzen aan M0040 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Reactie van MKB-ondernemers op wetswijzigingen in sociale zekerheid Florieke Westhof Peter Brouwer Zoetermeer, 0 april 004 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Ondernemers

Nadere informatie

Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt. Oktober 2010

Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt. Oktober 2010 Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt Oktober 2010 Programma 13.30 Informatie Wio, opbrengst bijeenkomst 13.45 Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt -Toelichting

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Rv. nr.: B&W-besluit d.d.: B&W-besluit nr.:

RAADSVOORSTEL Rv. nr.: B&W-besluit d.d.: B&W-besluit nr.: RAADSVOORSTEL 12.0076 Rv. nr.: 12.0076 B&W-besluit d.d.: 26-6-2012 B&W-besluit nr.: 12.0647 Naam programma +onderdeel: Economie en Toerisme, kenniseconomie Onderwerp: Beleidskader cofinanciering Leiden

Nadere informatie

Internationaliseringsdesk regio Zwolle

Internationaliseringsdesk regio Zwolle Internationaliseringsdesk regio Zwolle Rapportage over de mogelijke behoefte aan een internationaliseringsdesk/duitslanddesk voor de regio Zwolle Lectoraat International Business Kenniscentrum Strategisch

Nadere informatie

Infrastructuur landsdeel Noordvleugel. 5 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 31 scholen en 15

Infrastructuur landsdeel Noordvleugel. 5 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 31 scholen en 15 Facts & Figures 2 Deel II LANDSDEEL NOORDvleugel In het Techniekpact Noordvleugel hebben de provincies Noord-Holland, Flevoland en Utrecht hun bestaande techniek-, human capital- en economische agenda

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 19 december 2013 Betreft Ondernemingsfinanciering

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 19 december 2013 Betreft Ondernemingsfinanciering > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301

De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301 De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301 ROC van Twente - Hengelo In januari 2004 is de afdeling Handel van het toenmalige ROC Oost- Nederland, School voor Economie en ICT, locatie Hengelo - nu

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap

Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap J. Mevissen, L. Heuts en H. van Leenen SAMENVATTING Achtergrond van het onderzoek Het verschijnsel zelfstandige zonder personeel (zzp er) spreekt tot de verbeelding.

Nadere informatie

Ondernemersprijs Voorne-Putten 2015

Ondernemersprijs Voorne-Putten 2015 Ondernemersprijs Voorne-Putten 2015 Ondernemersprijs Voorne-Putten 2015 Een initiatief van Stichting Voorne-Putten inqbate. Voorne-Putten heeft te maken met vergrijzing en bevolkingskrimp. De beste manier

Nadere informatie

Advies casus Aanbod mbo-opleidingen Zoetermeer

Advies casus Aanbod mbo-opleidingen Zoetermeer Advies casus Aanbod mbo-opleidingen Zoetermeer Inhoud: Advies CMMBO Bijlagen: Analyse casus Aanbod mbo-opleidingen Zoetermeer Reactie ROC Mondriaan op ontwerpadvies Reactie ID College op ontwerpadvies

Nadere informatie

Vakantiewerk in het mkb 2004

Vakantiewerk in het mkb 2004 Vakantiewerk in het mkb 2004 Koninklijke Vereniging MKB-Nederland Delft, 3 augustus 2004 Contactpersoon: dhr. drs. A. van Delft : 015 21 91 255, e-mail: delft@mkb.nl Copyright Koninklijke Vereniging MKB-Nederland,

Nadere informatie

De wereld van DB Schenker. DB Schenker Logistics Netherlands Frank Smeets Corporate HR 9 april 2014

De wereld van DB Schenker. DB Schenker Logistics Netherlands Frank Smeets Corporate HR 9 april 2014 DB Schenker Logistics Netherlands Frank Smeets Corporate HR 9 april 2014 1 DB Schenker Logistics 1-07/2013 MBO KENNISAKKOORD LOGISTIEK & JONGERENBELEID DB SCHENKER NEDERLAND 2 DB Schenker Logistics 1-07/2013

Nadere informatie

bedrijven Hoeveel jonge bedrijven hebben geïnvesteerd? Waarin hebben de bedrijven geïnvesteerd?

bedrijven Hoeveel jonge bedrijven hebben geïnvesteerd? Waarin hebben de bedrijven geïnvesteerd? Minirapportage: Het investeringsgedrag van jonge bedrijven inlichtingen: drs. A. Bruins datum: augustus 03 bestelnummer: M0306 Voor bedrijven die de startfase zijn doorgekomen - zogenaamde jonge bedrijven

Nadere informatie

Welkom. op de informatieavond voor ouders over: Overgang van PO naar VO

Welkom. op de informatieavond voor ouders over: Overgang van PO naar VO Welkom op de informatieavond voor ouders over: Overgang van PO naar VO SCHOOLSOORTEN PRO VMBO HAVO PRaktijkOnderwijs Voorbereidend Middelbaar BeroepsOnderwijs Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs VWO Voorbereidend

Nadere informatie

Starten in de recessie Startende ondernemers in 2003

Starten in de recessie Startende ondernemers in 2003 Starten in de recessie Startende ondernemers in 2003 drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2004 ISBN: 90-371-0927-6 Bestelnummer: A200403 Prijs: 30,- Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB

Nadere informatie

RENDEMENTEN EN DIPLOMA S

RENDEMENTEN EN DIPLOMA S 2. ONDERWIJSOPBRENGSTEN EN DEELNEMERSONTWIKKELING RENDEMENTEN EN DIPLOMA S DIPLOMA S VMBO 2-24 De rendementen vmbo zijn gebaseerd op de opbrengsten oordelen van de onderwijsinspectie. Als een leerling

Nadere informatie

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Inleiding In opdracht van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt heeft EIM onderzoek gedaan naar de meerwaarde van diversiteitsbeleid in het onderwijs.

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Noord. Onderzoek onder de ondernemers van het Digitaal Panel Noord. Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658

Arbeidsmarkt Noord. Onderzoek onder de ondernemers van het Digitaal Panel Noord. Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 Onderzoek onder de ondernemers van het Digitaal Panel Noord Projectnummer: 12163 In opdracht van: Stadsdeel Noord Rogier van der Groep Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam

Nadere informatie

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf!

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Meer jonge mensen in de techniek Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Over TechniekTalent.nu TechniekTalent.nu is een samenwerkingsverband van acht technische sectoren met één doel: meer instroom

Nadere informatie

Wat zie jij er uitgeslapen uit... Monitoringsrapport 2.0

Wat zie jij er uitgeslapen uit... Monitoringsrapport 2.0 Wat zie jij er uitgeslapen uit... Monitoringsrapport 2. Inhoud 1 Inleiding... 5 2 Werving en achtergronden deelnemers... 6 2.1 Interpretatie van de gegevens...6 2.2 Werving...6 2.3 Doelgroep...7 2.4 Kenmerken

Nadere informatie

Tilburg en Kunst. Onderzoek Jongerenpanel Tilburg. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg. DIMENSUS beleidsonderzoek November 2013

Tilburg en Kunst. Onderzoek Jongerenpanel Tilburg. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg. DIMENSUS beleidsonderzoek November 2013 Tilburg en Kunst Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg DIMENSUS beleidsonderzoek November 2013 Projectnummer 529 1 Inhoud Samenvatting 3 Inleiding 5 1 Jongeren

Nadere informatie