MKB investeert in kennis, juist nu!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MKB investeert in kennis, juist nu!"

Transcriptie

1 M MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010

2

3 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen, ondanks de economische recessie. Dit blijkt uit een enquête onder ruim MKBondernemers. Driekwart van de MKB-ondernemers heeft het personeel de afgelopen drie jaar opleidingen of trainingen laten volgen. Hiervan geeft nog eens een ruime meerderheid aan dat zij werknemers in het afgelopen jaar extra bedrijfsopleidingen hebben laten volgen of dat zij dit het komende jaar willen doen. MKB-ondernemers in het transport en de financiële dienstverlening laten hun werknemers het vaakst extra opleidingen volgen. De inzinking van de economie is de voornaamste reden voor de extra bedrijfsopleidingen. Bijna 10% van de MKB-ondernemers heeft het personeel om deze reden extra bedrijfsopleidingen laten volgen. Andere veelgenoemde redenen zijn: verplichting vanuit de wetgeving, kennisopbouw, nieuwe technologieën en kwaliteitsverbetering. 1 Belang van bedrijfsopleidingen Menselijk kapitaal is voor bedrijven een belangrijke productiefactor. Het is een bundeling van enerzijds kennis van zowel technische als sociale vaardigheden en anderzijds motivatie van werknemers. Teneinde voldoende zorg te dragen voor de kwaliteit van menselijk kapitaal moet een bedrijf een afweging maken om al dan niet hierin te investeren door haar werknemers (bij) te scholen middels een bedrijfsopleiding (een formele opleiding die geheel of gedeeltelijk door het bedrijf wordt betaald). 1 Het doel van een bedrijfsopleiding is een efficiënt en effectief leerproces te realiseren, gericht op de functie, het functioneren of het carrièrepad van werknemers. Door bedrijfsopleidingen neemt de kwaliteit van de beschikbare arbeid toe. Daartegenover staat een afname van de kwantiteit van arbeid: in de tijd dat werknemers een bedrijfsopleiding volgen, kunnen zij immers niet deelnemen aan het productieproces. Het management van een bedrijf maakt een afweging tussen de kwaliteit en kwantiteit van de beschikbare arbeid. Bedrijfsopleidingen in het MKB kenmerken zich door de beperkte mate van specialisatie, de sterke nadruk op teamverband en de korte tijdshorizon. 2 Het is natuurlijk niet verrassend dat bedrijven in enige mate investeren in het menselijk kapitaal. Waar we echter vooral benieuwd naar zijn is of de recessie van invloed is op de mate waarin het MKB haar werknemers bedrijfsopleidingen heeft laten volgen. Het vermoeden bestaat namelijk dat door een terugloop in het aantal opdrachten binnen het MKB meer tijd vrijgekomen is om werknemers ter vervanging (extra) bedrijfsopleidingen te laten volgen. 1 Zie o.a. J.M.P. de Kok, De opbrengsten van bedrijfsopleidingen, EIM, J.M.J.Telussa, The impact of fit on performance: the relationship between firmprovided training, competitive strategy and firm performance, Master thesis,

4 Monitor Determinanten Bedrijfsprestaties 1 De data zijn ontleend aan de EIM-dataset determinanten bedrijfsprestaties in het MKB 2. Deze dataset is in 2006 ontwikkeld en wordt jaarlijks aangevuld. Hoofddoel van deze dataset is het meten van de wijze waarop Nederlandse MKB-ondernemingen hun bedrijfsvoering organiseren. Aspecten die jaarlijks aan bod komen, zijn innovatie, perceptie van concurrentie, strategie, marketing, HRM en ondernemerschap. Iedere meting kent ook een aantal actuele vragen. 2 Bedrijfsopleidingen in het MKB Ondernemers in het MKB die personeel hebben, vinden bedrijfsopleidingen erg belangrijk. Dat blijkt ten eerste uit het gegeven dat bijna driekwart van de MKB-ondernemers het personeel in de afgelopen drie jaar opleidingen en trainingen heeft laten volgen (figuur 1). Ten tweede heeft bijna 40% van de MKB-ondernemers een apart trainings- of opleidingsbudget per medewerker beschikbaar gesteld. Figuur 1 Percentage MKB-ondernemers dat werknemers in de afgelopen drie jaar opleidingen of trainingen heeft laten volgen, naar grootteklasse en sector grootteklasse totaal MKB kleinbedrijf (1-9 wp) middenbedrijf (10-99 wp) 66% 72% 93% industrie 74% bouw 79% handel 64% sector horeca transport 67% 85% zakelijke diensten 81% financiële diensten 97% persoonlijke diensten 89% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Bron: EIM, Monitor Determinanten Bedrijfsprestaties, Met name in het middenbedrijf hechten ondernemers veel belang aan de (bij)scholing van werknemers. Maar liefst 93% van de ondernemers in het middenbedrijf geeft aan, dat zijn of haar werknemers een opleiding of training hebben gevolgd. In het kleinbedrijf was dit twee derde deel. Van oudsher kunnen werknemers in het MKB minder vaak opleidingen volgen dan werknemers in het grootbedrijf. Enerzijds wegen de scholingskosten voor 1 Voor gedetailleerde informatie over de Monitor Determinanten Bedrijfsprestaties zie ook tabblad 'data', doorklikken op 'datasets'. 2 Het MKB is gedefinieerd als bedrijven met 1 tot 100 werknemers. 4

5 kleine(re) bedrijven zwaarder dan voor grote bedrijven, omdat onder andere kleinere bedrijven de tijdelijke afwezigheid van werknemers die een bedrijfsopleiding volgen, moeilijk kunnen opvangen. Anderzijds is het rendement van opleidingen voor kleinere bedrijven gemiddeld genomen lager dan voor grotere bedrijven. Doorgaans steken kleinere bedrijven minder tijd en energie in het regelen van trainingsbeleid en het begeleiden van werknemers die een bedrijfsopleiding volgen. Het belang dat MKB-ondernemers hechten aan bedrijfsopleidingen verschilt sterk per sector. In de financiële dienstverlening heeft 97% van de MKBondernemers het personeel in de afgelopen drie jaar bedrijfsopleidingen of trainingen laten volgen. Ook de persoonlijke dienstverlening en de transportsector scoren bovengemiddeld. In de handel en horeca hebben gemiddeld minder werknemers de afgelopen drie jaar bedrijfsopleidingen gevolgd. 3 Extra opleidingen: verleden en toekomst 3.1 Extra bedrijfsopleidingen in het verleden Van de MKB-ondernemers die de afgelopen drie jaar hun personeel opleidingen of trainingen hebben laten volgen, geeft 29% aan dat zij in het afgelopen jaar werknemers extra bedrijfsopleidingen hebben laten volgen (zie figuur 2). Deze ondernemers hebben het afgelopen jaar ondanks de economische malaise toch middelen gevonden om werknemers extra opleidingen of trainingen te laten volgen en te investeren in kennis. In het middenbedrijf was dit percentage iets hoger dan in het kleinbedrijf: 33% in het middenbedrijf tegenover 27% in het kleinbedrijf. Figuur 2 Percentage MKB-ondernemers dat het personeel de afgelopen drie jaar opleidingen of trainingen heeft laten volgen en in het afgelopen jaar extra opleidingen of trainingen heeft laten volgen t.o.v. de jaren daarvoor, naar grootteklasse en sector grootteklasse totaal MKB kleinbedrijf (1-9 wp) middenbedrijf (10-99 wp) 27% 29% 33% industrie 30% bouw 18% handel 31% sector horeca transport 21% 39% zakelijke diensten 29% financiële diensten 50% persoonlijke diensten 30% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Bron: EIM, Monitor Determinanten Bedrijfsprestaties,

6 Tussen de diverse sectoren bestaan duidelijke verschillen, zoals figuur 2 laat zien. MKB-ondernemers in de financiële dienstverlening scoren opnieuw het hoogst: de helft van de ondernemers die het personeel in de afgelopen drie jaar een bedrijfsopleiding heeft aangeboden, zegt dat het personeel in het afgelopen jaar extra bedrijfsopleidingen heeft gevolgd. Dat aandeel is bijna twee keer zo hoog als het gemiddelde van alle sectoren. Het laagst scoort de sector bouw. In deze sector geeft nog geen vijfde deel van de ondernemers aan dat de werknemers extra opleidingen hebben gevolgd ten opzichte van de jaren daarvoor. Redenen voor extra bedrijfsopleidingen De top 5 van meest genoemde redenen voor verhoging van het aantal bedrijfsopleidingen ziet er als volgt uit: 1 1 Recessie 2 Wetgeving 3 Kennisopbouw 4 Nieuwe technologieën 5 Kwaliteitsverbetering De door MKB-ondernemers meest genoemde reden om werknemers 1 in het afgelopen jaar extra bedrijfsopleidingen te laten volgen, houdt verband met de huidige economische situatie: de recessie. Een derde van de MKB-ondernemers heeft het aantal bedrijfsopleidingen in het afgelopen jaar verhoogd. Daarvan geeft 30% aan dat de reden daarvoor de recessie is geweest. In totaal heeft dus bijna 10% van de MKB-ondernemers, als gevolg van de economische recessie, het personeel extra bedrijfsopleidingen laten volgen. Veel ondernemers geven aan dat het aantal orders door de inzinking van de economie teruggelopen is. Eén ondernemer verwoordde het als volgt: "...minder opdrachten en daardoor meer tijd voor studie." 1 Per geïnterviewde ondernemer zijn meerdere redenen mogelijk; alleen die ondernemers die aangegeven hebben extra opleidingen in het laatste jaar georganiseerd te hebben, zijn gevraagd naar de redenen daarvoor. Het aandeel is dus gebaseerd op het totaal aantal ondernemers dat aangegeven heeft in het laatste jaar extra bedrijfsopleidingen georganiseerd te hebben. 6

7 Het personeel van deze bedrijven houdt meer tijd over dan anders waardoor geïnvesteerd kan worden in kennis. Sommige ondernemers hebben er vrijwillig voor gekozen deze extra tijd op te vullen door werknemers relevante bedrijfsopleidingen te laten volgen. Andere ondernemers hebben gebruikgemaakt van de deeltijd-ww 1 en hebben zichzelf in dat kader verplicht de extra contracttijd van het personeel via opleidingen in te vullen. De redenen om werknemers extra opleidingen te laten volgen, houden niet alleen verband met de recessie. Er kunnen ook andere (gangbare) redenen voor zijn. 2 Bijna een kwart van de ondernemers die gekozen hebben voor extra 2 bedrijfsopleidingen in het afgelopen jaar doet dat vanwege een wettelijke verplichting. Het kan ten eerste gaan om landelijke of gemeentelijke wetgeving, zoals verplichte (herhaal)opleidingen ten aanzien van bedrijfshulpverlening (BHV) en sociale hygiëne. Ten tweede kan het gaan om branchespecifieke verplichtingen. In dat kader noemen ondernemers vaak verplichte opleidingen om een bedrijfscertificaat te behalen en/of te behouden. Een voorbeeld is het VCA-certificaat (Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers). Kennisopbouw wordt door een op de vijf ondernemers, die het 3 personeel extra opleidingen of trainingen hebben laten volgen, genoemd. Daarbij geeft een aantal ondernemers aan dat zij in het verleden een kennisachterstand opgelopen hebben, die zij nu via deze extra opleidingen proberen weg te werken. Bij andere ondernemers was het kennisniveau wel al op orde, maar probeert men via extra opleidingen een kennisvoorsprong (ten opzichte van concurrenten) op te bouwen. In het verlengde daarvan geeft een aantal ondernemers aan dat het aanbod van bedrijfsopleidingen waarvoor werknemers in aanmerking komen, gegroeid is in het afgelopen jaar. Door een betere match tussen vraag naar en aanbod van bedrijfsopleidingen en cursussen hebben veel ondernemers werknemers (extra) bedrijfsopleidingen kunnen laten volgen. Door 17% van de MKB-ondernemers is de intrede van nieuwe 4 technologieën die specifieke kennis vereisen, genoemd als reden voor het laten volgen van extra bedrijfsopleidingen. De specifieke kennis van bijvoorbeeld nieuwe machines en software moeten werknemers via opleidingen of trainingen vergaren. Om met de woorden van een MKBondernemer te spreken: " omdat je steeds meer met computergestuurde machines gaat werken en daarom worden de mensen opgeleid." 1 Per 1 april 2009 is de regeling voor deeltijd-ww geïntroduceerd om vakkrachten te behouden voor bedrijven die voldoende gezond zijn om, ondanks een tekort aan orders en omzet, door de recessie heen te komen. Deeltijd-WW heeft als doel om bij een verwachte niet-kortstondige en substantiële vermindering van bedrijfsactiviteiten ontslag te voorkomen van werknemers die weer nodig zijn op het moment dat het door de onderneming verwachte aantrekken van bedrijvigheid een aanvang neemt en inzet van die medewerkers nodig is om snel om te schakelen. 2 Zie o.a. J.M.P. de Kok, De opbrengsten van bedrijfsopleidingen, EIM,

8 De reden kwaliteitsverbetering completeert de top 5 van meest 5 genoemde redenen voor extra bedrijfsopleidingen in het afgelopen jaar. 14% van de ondernemers noemt deze reden. Het gaat dan onder andere om kwaliteitsverbetering van personeel teneinde de klant beter te kunnen bedienen. Een aantal ondernemers geeft aan dat klanten in het afgelopen jaar gemiddeld hogere eisen stellen aan producten en diensten en dat zij als bedrijf via bedrijfsopleidingen daarop inspelen. In het verlengde daarvan geven ondernemers aan dat een kwaliteitsverbetering van het personeel nodig is om de concurrentiepositie op peil te houden: kwaliteitsverbetering is een voorwaarde om jezelf als bedrijf te kunnen blijven onderscheiden in de markt. " kwaliteitsverbetering en verbetering van services: we willen 'betere' medewerkers creëren." 3.2 Extra bedrijfsopleidingen in de toekomst Van de MKB-ondernemers die hun personeel opleidingen of trainingen hebben laten volgen, heeft 71% het afgelopen jaar het personeel geen extra bedrijfsopleidingen laten volgen. Een deel van deze ondernemers (29%) heeft plannen dit in het komende jaar wel te doen. Het beeld tussen het kleinbedrijf en middenbedrijf verschilt nauwelijks (zie figuur 3). Figuur 3 Percentage MKB-ondernemers dat het personeel de afgelopen drie jaar opleidingen of trainingen heeft laten volgen en in het afgelopen jaar geen extra opleidingen of trainingen heeft laten volgen, maar in het komende jaar wel extra opleidingen of trainingen wil aanbieden, naar grootteklasse en sector grootteklasse totaal MKB kleinbedrijf (1-9 wp) middenbedrijf (10-99 wp) 27% 29% 29% industrie 31% bouw 27% handel 31% sector horeca transport 25% 50% zakelijke diensten 21% financiële diensten 25% persoonlijke diensten 32% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Bron: EIM, Monitor Determinanten Bedrijfsprestaties, Met name MKB-ondernemers in de transportsector zijn bovengemiddeld van plan het personeel het komende jaar extra bedrijfsopleidingen te laten volgen. Maar liefst de helft van de MKB-ondernemers in de sector transport gaat het aantal bedrijfsopleidingen in het komende jaar verhogen. Zakelijke dienstverleners geven het minst vaak aan extra te investeren in opleidingen of trainingen. 8

Open innovatie in MKB vooral door samenwerking bedrijven

Open innovatie in MKB vooral door samenwerking bedrijven M201217 Open innovatie in MKB vooral door samenwerking bedrijven drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, 30 oktober 2012 Open innovatie in MKB vooral door samenwerking bedrijven Open innovatie

Nadere informatie

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager M201120 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager drs. B van der Linden Zoetermeer, december 2011 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager Ondernemers zijn te verdelen in managers, marktzoekers,

Nadere informatie

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer M200704 Markt- en klantgerichtheid in het MKB drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, februari 2007 Markt- en klantgerichtheid in het MKB In de rapportage beschrijft EIM drie indicatoren om de klant- en marktgerichtheid

Nadere informatie

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB M200616 De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB dr. J.M.P. de Kok drs. J.M.J. Telussa Zoetermeer, december 2006 Prestatieverhogend HRM-systeem MKB-bedrijven met een zogeheten 'prestatieverhogend

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

M MKB heeft internationale handelsgeest

M MKB heeft internationale handelsgeest M201019 MKB heeft internationale handelsgeest Arjan Ruis Petra Gibcus Zoetermeer, november 2010 MKB heeft internationale handelsgeest Ruim één op de drie MKB-bedrijven is op enige wijze actief op de internationale

Nadere informatie

Corporate Venturing in het MKB

Corporate Venturing in het MKB M200920 Corporate Venturing in het MKB Ruimte voor vernieuwing, durf en kansen C. van Essen MSc Zoetermeer, 10 december 2009 Corporate venturing in het MKB Corporate venturing is onder grote, multinationale

Nadere informatie

Bedrijfsopleidingen geen weggegooid geld

Bedrijfsopleidingen geen weggegooid geld Bedrijfsopleidingen geen weggegooid geld Het hoe en waarom van bedrijfsopleidingen in het MKB Jan de Kok Jennifer Telussa Florieke Westhof Zoetermeer, maart 2006 ISBN: 90-371-0967-5 Bestelnummer: A200602

Nadere informatie

MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs

MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs M201114 MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs MKB-ondernemers over ondernemen in het reguliere onderwijs drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, november 2011 MKB ziet wel brood in

Nadere informatie

Duurzame innovaties in het MKB

Duurzame innovaties in het MKB M201117 Duurzame innovaties in het MKB Coen Bertens Johan Snoei Zoetermeer, november 2011 Duurzame innovaties in het MKB Eerder onderzoek van EIM liet al zien dat MKB'ers duur ondernemen als een blijver

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven M200719 Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven drs. R.M. Braaksma dr. J. Meijaard Zoetermeer, november 2007 Een 'directe buitenlandse

Nadere informatie

Smering voor de nering

Smering voor de nering M201102 Smering voor de nering Zzp'ers als smeermiddel voor innovaties in het MKB drs. N.E. de Vries Zoetermeer, januari 2011 Smering voor de nering Zzp'ers vervullen een belangrijke rol bij innovatie

Nadere informatie

Update Financieringsmonitor MKB September 2009

Update Financieringsmonitor MKB September 2009 Update Financieringsmonitor MKB September Lia Smit Joris Meijaard Johan Snoei Pim van der Valk Zoetermeer, 10 september Financieringssituatie MKB blijft zorgelijk De vierde meting van de MKB-Financieringsmonitor

Nadere informatie

M201115. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen 1999-2011. A. Ruis

M201115. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen 1999-2011. A. Ruis M201115 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen 1999-2011 A. Ruis Zoetermeer, oktober 2011 Crisis drukt innovativiteit De economische crisis heeft zijn weerslag op de innovativiteit in het midden- en kleinbedrijf

Nadere informatie

M200918. Ongelijk verdeeld. Financieringsproblemen in het MKB

M200918. Ongelijk verdeeld. Financieringsproblemen in het MKB M200918 Ongelijk verdeeld Financieringsproblemen in het MKB Johan Snoei Jeroen de Jong Zoetermeer, november 2009 Ongelijk verdeeld: Financieringsproblemen in het MKB De pijn van de economische crisis

Nadere informatie

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel M200515 Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel Exportthermometer drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, januari 2006 Exportprestaties en exportpotentieel van de industrie, de

Nadere informatie

M Waar blijft die wortel? om maatschappelijk verantwoord ondernemen in het MKB los te trekken? dr. R. Hoevenagel

M Waar blijft die wortel? om maatschappelijk verantwoord ondernemen in het MKB los te trekken? dr. R. Hoevenagel M200706 Waar blijft die wortel? om maatschappelijk verantwoord ondernemen in het MKB los te trekken? dr. R. Hoevenagel Zoetermeer, mei 2007 Waar is die wortel? De nieuwe staatssecretaris van Economische

Nadere informatie

Administratieve lasten merkbaar gereduceerd?

Administratieve lasten merkbaar gereduceerd? M201020 Administratieve lasten merkbaar gereduceerd? Beleving van overheidsregels en verplichtingen in het MKB drs. J. Snoei drs. B. van der Linden Zoetermeer, december 2010 Administratieve lasten merkbaar

Nadere informatie

De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven

De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven M200805 De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven drs. N.G.L. Timmermans Zoetermeer, juli 2008 Administratieve lasten grootste knelpunt van MKB-bedrijven Veel overheidsbeleid ter stimulering

Nadere informatie

Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB. drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus

Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB. drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1096-8 Rapportnummer : A201363 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

Starten in een dal, profiteren van de top

Starten in een dal, profiteren van de top M200715 Starten in een dal, profiteren van de top drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, november 2007 2 Starten in een dal, profiteren van de top Ondernemers die in 2003 een bedrijf begonnen, waren zich

Nadere informatie

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster M200608 Vooral anders De kwaliteit van het personeel van de toekomst Frans Pleijster Zoetermeer, september 2006 De Werknemer van de toekomst Van alle ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf verwacht

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO Samenvatting van de resultaten van het 61 e panelonderzoek onder ondernemers in het midden- en kleinbedrijf door

Nadere informatie

De status van mobiel intranet

De status van mobiel intranet De status van mobiel intranet White paper Bilthoven, 26 april 2012 Sabel Online Lonneke Theelen E Lonneke@sabelonline.nl T (088) 227 22 00 W www.sabelonline.nl http://nl.linkedin.com/in/lonneketheelen

Nadere informatie

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld M200903 MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld drs. M. van Leeuwen Zoetermeer, februari 2009 Grootstedelijk MKB Uit eerder onderzoek van EIM 1 blijkt dat het vertrouwen van het MKB in de

Nadere informatie

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 M200410 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 Exportthermometer Jolanda Hessels Kees Bakker Zoetermeer, november 2004 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 In 2003 laat de export

Nadere informatie

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc.

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc. M201219 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2012 A. Ruis MSc. Zoetermeer, november 2012 Toename innovativiteit in het MKB Na een scherpe daling van de innovativiteit in het MKB in 2011,

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, 5 juli 2013 Rapportnummer : A201337 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 2014

Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 2014 Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 214 Willemstad, Maart 214 Inleiding In juni 214 zijn in het kader van de conjunctuurenquête (CE) de bedrijven benaderd met vragenlijsten op Curaçao. Doel van deze

Nadere informatie

Tendensen in bedrijfsopleidingen. Februari 2010 update

Tendensen in bedrijfsopleidingen. Februari 2010 update Tendensen in bedrijfsopleidingen Februari 2010 update Inhoud Inleiding: wie zijn wij? Onderzoeksmethodologie & Definities Top 4 Vaststellingen in bedrijfsopleidingen Top 3 Tendensen in bedrijfsopleidingen

Nadere informatie

Administratieve (over)last

Administratieve (over)last M200811 Administratieve (over)last Perceptie van MKB-ondernemers over verplichte administratieve handelingen J. Snoei Zoetermeer, november 2008 Administratieve lasten Het overgrote deel van de ondernemers

Nadere informatie

Financiering van innovatie in het MKB

Financiering van innovatie in het MKB M201223 Financiering van innovatie in het MKB Drempels bij het vinden van financiering voor innovatieve bedrijven Tommy Span Petra Gibcus Zoetermeer, december 2012 Financiering van innovatie in het MKB

Nadere informatie

M Bedrijfsoverdrachten in het MKB

M Bedrijfsoverdrachten in het MKB M200316 Bedrijfsoverdrachten in het MKB dr. J. Meijaard drs. B.J. Diephuis Zoetermeer, 17 februari 2004 Op dit moment zijn meer bedrijven dan ooit bezig met een bedrijfsoverdracht. Een flink deel van de

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

Stemming onder ondernemers in het MKB

Stemming onder ondernemers in het MKB Stemming onder ondernemers in het MKB ISBN : 978-90-371-1130-9 Rapportnummer : A201424 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) Panteia

Nadere informatie

SOCIALE INNOVATIE MONITOR. Lectoraat Employability, Zuyd Hogeschool Anne Kleefstra presentatie

SOCIALE INNOVATIE MONITOR. Lectoraat Employability, Zuyd Hogeschool Anne Kleefstra presentatie SOCIALE INNOVATIE MONITOR Lectoraat Employability, Zuyd Hogeschool Anne Kleefstra presentatie 18-11-2016 inhoud 0. sociale innovatie 1. sociale innovatie monitor 2015 2. bevindingen onderzoek 3. en nu

Nadere informatie

Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014

Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014 ISBN : 978-90-371-1133-0 Rapportnummer : A201427 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl)

Nadere informatie

Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen

Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen Bram van der Linden Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1107-1 Rapportnummer : A201373 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

M201205. De rekening betalen. Betalen zakelijke afnemers en overheden hun MKBleveranciers. Ro Braaksma Lia Smit

M201205. De rekening betalen. Betalen zakelijke afnemers en overheden hun MKBleveranciers. Ro Braaksma Lia Smit M201205 De rekening betalen Betalen zakelijke afnemers en overheden hun MKBleveranciers op tijd? Ro Braaksma Lia Smit Zoetermeer, 7 mei 2012 De rekening betalen In deze samenvatting vindt u bulletsgewijs

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

Oudedagsvoorziening in het MKB

Oudedagsvoorziening in het MKB A201309 Oudedagsvoorziening in het MKB Vormen van pensioenopbouw en de verwachtingen van MKB-ondernemers in beeld gebracht drs. K. L. Bangma drs. J. Snoei Zoetermeer, februari 2013 Oudedagsvoorziening

Nadere informatie

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel M201107 Mix and Match Het gebruik van digitale media in het MKB drs. R van der Poel Zoetermeer, maart 2011 Mix and Match Ondernemers moeten goed voor ogen houden welke doelstellingen zij met digitale media

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

M Scholing in het MKB. Waarom, hoe gevonden en bekostigd en wat knelt er? drs. W.D.M. van der Valk

M Scholing in het MKB. Waarom, hoe gevonden en bekostigd en wat knelt er? drs. W.D.M. van der Valk M200605 Scholing in het MKB Waarom, hoe gevonden en bekostigd en wat knelt er? drs. W.D.M. van der Valk Zoetermeer, juli 2006 Scholing in het MKB Een overgrote meerderheid van de bedrijven in het MKB besteedt

Nadere informatie

26 november 2015 Rapportage & achtergronden

26 november 2015 Rapportage & achtergronden 26 november 2015 Rapportage & achtergronden Inhoud 1. Inleiding 1. Onderzoeksopdracht 2. Onderzoeksmethode 3. Respons en betrouwbaarheid 2. Steekproefsamenstelling 3. Resultaten 1. Eerder onderzoek 2.

Nadere informatie

Het belang van het MKB

Het belang van het MKB MKB Regio Top 40 Themabericht Rogier Aalders De nieuwe MKB Regio Top 40 is uit. Zoals u van ons gewend bent, rangschikken we daarin de veertig Nederlandse regio s op basis van de prestaties van het MKB

Nadere informatie

M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland

M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland R. Hoevenagel Zoetermeer, december 2005 Tijdsbesteding ondernemend Nederland Ondernemers in Nederland maken lange werkweken. Uit onderzoek van EIM komt naar

Nadere informatie

Minirapportage: M200211. Doelstellingen van startende ondernemers. Tijdbesteding van de ondernemer. Werknemers

Minirapportage: M200211. Doelstellingen van startende ondernemers. Tijdbesteding van de ondernemer. Werknemers Minirapportage: M200211 Doelstellingen van startende ondernemers Inlichtingen: drs. A. Bruins Datum: 17-09-2002 Het 'eigen baas zijn' is voor velen een belangrijk - en vaak het belangrijkste - motief om

Nadere informatie

Afhankelijkheid in het MKB

Afhankelijkheid in het MKB M200906 Afhankelijkheid in het MKB Vier op de tien MKB-ondernemers zitten in de tang! K.P. van den Berg MSc Zoetermeer, februari 2009 Afhankelijkheid in het MKB Alle ondernemers hebben te maken met klanten

Nadere informatie

M201109. MVO-ambities in het MKB

M201109. MVO-ambities in het MKB M201109 MVO-ambities in het MKB Coen Bertens Christi Veldhuis-Van Essen Johan Snoei Zoetermeer, juni 2011 2 Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door het Onderzoeksprogramma Ondernemerschap en MKB van het

Nadere informatie

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014!

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014! EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht Monique Roso, 12 maart 2014! Inhoud presentatie 1. economische trends en ontwikkelingen!! 2. economische monitor provincie Utrecht! - economische

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

MKB-ondernemer geeft grenzen aan

MKB-ondernemer geeft grenzen aan M0040 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Reactie van MKB-ondernemers op wetswijzigingen in sociale zekerheid Florieke Westhof Peter Brouwer Zoetermeer, 0 april 004 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Ondernemers

Nadere informatie

M200703. Inkoopgedrag in het MKB. Aandacht voor de inkoop verschilt met de bedrijfsomvang en met het inkoopaandeel in de kosten

M200703. Inkoopgedrag in het MKB. Aandacht voor de inkoop verschilt met de bedrijfsomvang en met het inkoopaandeel in de kosten M200703 Inkoopgedrag in het MKB Aandacht voor de inkoop verschilt met de bedrijfsomvang en met het inkoopaandeel in de kosten drs. M.J. Overweel drs. P.Th. van der Zeijden Zoetermeer, januari 2007 2 Inkoopgedrag

Nadere informatie

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf Januari 2016 Justin Jansen, Erasmus Universiteit Rotterdam Occo Roelofsen, McKinsey & Company Poll: Hoe gaat het met ondernemerschap in Nederland?

Nadere informatie

Vier werknemers op tien krijgen opleiding en vorming

Vier werknemers op tien krijgen opleiding en vorming ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 13 september 2007 Vier werknemers op tien krijgen opleiding en vorming Vormingsinspanningen van Belgische ondernemingen in 2005 62,5%

Nadere informatie

M200612. Positieve exportontwikkeling zet door. Exportthermometer 2006. drs. S.C. Oudmaijer

M200612. Positieve exportontwikkeling zet door. Exportthermometer 2006. drs. S.C. Oudmaijer M200612 Positieve exportontwikkeling zet door Exportthermometer 2006 drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, november 2006 Exportthermometer Het gaat goed met de Nederlandse export, zowel in het grootbedrijf als

Nadere informatie

Behoefte aan financiering in het MKB

Behoefte aan financiering in het MKB M200909 Behoefte aan financiering in het MKB Ontwikkelingen van december 2008 tot april 2009 Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 MKB iets minder pessimistisch over financiering Het algemene

Nadere informatie

Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt

Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt WHITEPAPER Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt Onderzoek van het (een initiatief van Bindinc) toont aan dat onder 50-plussers merktrouw vaker voorkomt dan onder 50- minners. Daarbij

Nadere informatie

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland M201218 Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, november 2012 Relatief veel snelgroeiende bedrijven in Nederland In deze rapportage

Nadere informatie

M200406. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen sinds 1999. drs. J.P.J. de Jong

M200406. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen sinds 1999. drs. J.P.J. de Jong M200406 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen sinds 1999 drs. J.P.J. de Jong Zoetermeer, 16 september 2004 Innovatie in het MKB Circa twee op de drie MKB-bedrijven hebben in de afgelopen drie jaar een innovatie

Nadere informatie

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins M200916 Parttime van start drs. A. Bruins Zoetermeer, 24 september 2009 Parttime van start Van de startende ondernemers werkt een kleine meerderheid na de start fulltime in het bedrijf. Een op de vier

Nadere informatie

Tendensen in bedrijfsopleidingen. 19 Maart 2009 Business Faculty Brussel

Tendensen in bedrijfsopleidingen. 19 Maart 2009 Business Faculty Brussel Tendensen in bedrijfsopleidingen 19 Maart 2009 Business Faculty Brussel Inhoud Inleiding: wie zijn wij? Onderzoeksmethodologie & Definities Top 4 Vaststellingen in bedrijfsopleidingen Top 4 Tendensen in

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

M200501 Ervaringen van startende ondernemers in hun eerste jaar

M200501 Ervaringen van startende ondernemers in hun eerste jaar M200501 Ervaringen van startende ondernemers in hun eerste jaar drs. A. Bruins Zoetermeer, juni 2005 Ervaringen van starters in het eerste jaar Na ruim een jaar bezig zijn met een nieuw bedrijf, zeggen

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN

ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN Sociale innovatie doorslaggevend voor succes topsectoren: Topsectorenbeleid te eenzijdig gericht op technologische innovatie De markt dwingt bedrijven steeds sneller te innoveren

Nadere informatie

3.2 De omvang van de werkgelegenheid

3.2 De omvang van de werkgelegenheid 3.2 De omvang van de werkgelegenheid Particuliere bedrijven en overheidsbedrijven nemen mensen in dienst. Collectieve sector = Semicollectieve sector = De overheden op landelijk, provinciaal en lokaal

Nadere informatie

M200714. Harder werken door moeilijk vervulbare vacatures in het MKB

M200714. Harder werken door moeilijk vervulbare vacatures in het MKB M200714 Harder werken door moeilijk vervulbare vacatures in het MKB Zoetermeer, november 2007 Harder werken door moeilijk vervulbare vacatures in het MKB 1 Bijna 184.000 MKB-ondernemers hadden in het voorjaar

Nadere informatie

Scholing bij werktijdverkorting

Scholing bij werktijdverkorting Scholing bij werktijdverkorting Afstudeeronderzoek Masteropleiding: HRM Arbeid, Organisatie en Beleid 2007-2009 AIAS Amsterdam Arnoud Boeve Scholing bij werktijdverkorting Scholing bij werktijdverkorting

Nadere informatie

M200705. Werkgelegenheid bij startende bedrijven. drs. A. Bruins

M200705. Werkgelegenheid bij startende bedrijven. drs. A. Bruins M200705 Werkgelegenheid bij startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2007 2 Werkgelegenheid bij startende bedrijven Van startende bedrijven wordt verwacht dat zij bijdragen aan nieuwe werkgelegenheid.

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

Werkwijze van technologiebedrijven

Werkwijze van technologiebedrijven M200711 Werkwijze van technologiebedrijven Waarin verschillen zij van -bedrijven? R.M. Braaksma J.P.J. de Jong Zoetermeer, oktober 2007 Technologiebedrijven modern en professioneel Goed in innovatie en

Nadere informatie

Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2013. A. Ruis

Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2013. A. Ruis Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2013 A. Ruis Zoetermeer, oktober 2013 ISBN : 978-90-371-1086-9 Rapportnummer : A201350 / C10193 Dit onderzoek is mede gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten

Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten M200602 Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten Betere kwaliteiten en lagere prijzen in geliberaliseerde markten? drs. P.Th. van der Zeijden Zoetermeer, mei 2006 Inkoopgedrag van het MKB

Nadere informatie

Onderzoek Bedrijvenpanel Nieuwegein: Gevolgen economische crisis

Onderzoek Bedrijvenpanel Nieuwegein: Gevolgen economische crisis Onderzoek Bedrijvenpanel Nieuwegein: Gevolgen economische crisis Voor veel ondernemers geldt dat het op dit moment moeilijke economische tijden zijn. In de derde editie van het Bedrijvenpanel vragen wij

Nadere informatie

MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven

MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven Lia Smit, Ro Braaksma, Pieter Fris Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1108-8 Rapportnummer : A201374

Nadere informatie

M200614. Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties

M200614. Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties M200614 Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties Jolanda Hessels Dick Snel Zoetermeer, november 2006 Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties

Nadere informatie

Vakantiewerk in het mkb 2004

Vakantiewerk in het mkb 2004 Vakantiewerk in het mkb 2004 Koninklijke Vereniging MKB-Nederland Delft, 3 augustus 2004 Contactpersoon: dhr. drs. A. van Delft : 015 21 91 255, e-mail: delft@mkb.nl Copyright Koninklijke Vereniging MKB-Nederland,

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Beperkte groei werkgelegenheid MKB in 1999-2002 De werkgelegenheid in het MKB is in 2002 met 3% toegenomen

Nadere informatie

Samenwerken bij vernieuwing in de topsectoren

Samenwerken bij vernieuwing in de topsectoren Samenwerken bij vernieuwing in de topsectoren dr. Y.M. Prince Zoetermeer, februari 2014 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) ISBN 978-90-371-1112-5

Nadere informatie

Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt

Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt drs. W.V.M. van Rijt-Veltman drs. J. Snoei Zoetermeer, maart 2013 Rapportnummer: A201313 Dit onderzoek is mede gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

In opdracht van Nederland Maritiem Land (NML) en de aangesloten branches heeft Ecorys de maritieme arbeidsmarktenquête 2015 uitgevoerd. In 2015 is niet voor elke branche afzonderlijk een rapportage opgesteld.

Nadere informatie

Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog

Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog M20 Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog Vijfde meting perceptie MKB over regeldruk Johan Snoei John Boog Zoetermeer, december Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog De druk van overheidsregels en

Nadere informatie

Nederlandse exportgroei houdt aan

Nederlandse exportgroei houdt aan M200712 Nederlandse exportgroei houdt aan Exportthermometer 2007 drs. B.H.G. Jansen Zoetermeer, oktober 2007 Nederlandse exportgroei houdt aan Net als in de voorgaande jaren realiseert het Nederlandse

Nadere informatie

Ernst & Young ICT Leadership. Resultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en offshore outsourcing. Jaargang 6 17 mei 2006.

Ernst & Young ICT Leadership. Resultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en offshore outsourcing. Jaargang 6 17 mei 2006. Ernst & Young ICT Leadership Resultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en offshore outsourcing Jaargang 6 17 mei 2006 ICTbarometer Inhoud ICT-conjunctuur ICT-bestedingen Offshore ICT outsourcing

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemers in Nieuw-West, te bestuderen kijken we eerst naar alle vesti- merschap in stadsdeel Nieuw-West zich verhoudt

Fact sheet. Ondernemers in Nieuw-West, te bestuderen kijken we eerst naar alle vesti- merschap in stadsdeel Nieuw-West zich verhoudt Fact sheet november 11 Ondernemerschap in is een samenvoeging van de vroegere stadsdelen Geuzenveld/Slotermeer, Slotervaart en Osdorp. Het stadsdeel is vooral een woongebied en heeft dan ook een relatief

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in Oost. Ondernemerschap in Oost. Het aantal vestigingen in stadsdeel Oost groeit sterk. november 2011

Fact sheet. Ondernemerschap in Oost. Ondernemerschap in Oost. Het aantal vestigingen in stadsdeel Oost groeit sterk. november 2011 Fact sheet november 11 Ondernemerschap in Stadsdeel telt veel kleine bedrijven die zich voornamelijk bevinden in de en in de explosief groeiende cultuur en recreatie sector. Het hoge aantal starters zorgt

Nadere informatie

Juni Waar liggen uw groeikansen? Regionale Mid Market Monitor

Juni Waar liggen uw groeikansen? Regionale Mid Market Monitor Juni 2011 Waar liggen uw groeikansen? Regionale Mid Market Monitor Voorwoord Deloitte is vanouds sterk in het Mid Marketsegment. Met Mid Market bedoelen we niet-beursgenoteerde (familie)bedrijven met

Nadere informatie

Exportindex MKB. Ontwikkelingen 2008-2011. Petra Gibcus Nicolette Tiggeloove Wim Verhoeven Paul van der Zeijden

Exportindex MKB. Ontwikkelingen 2008-2011. Petra Gibcus Nicolette Tiggeloove Wim Verhoeven Paul van der Zeijden Exportindex MKB Ontwikkelingen 2008-2011 Petra Gibcus Nicolette Tiggeloove Wim Verhoeven Paul van der Zeijden Zoetermeer, mei 2013 ISBN : 978-90-371-1077-7 Rapportnummer : A201340 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

MKB in regionaal perspectief 2006

MKB in regionaal perspectief 2006 MKB in regionaal perspectief 2006 Zoetermeer, juli 2006 ISBN: 90-371-0971-3 Bestelnummer: A200606 Prijs: 25,- Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd

Nadere informatie

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015 HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2015 Samenvatting Uit de FME Conjunctuurenquête voorjaar 2015 wordt duidelijk dat veel bedrijven een gezonde uitgangspositie hebben om de uitdagingen

Nadere informatie