M De rekening betalen. Betalen zakelijke afnemers en overheden hun MKBleveranciers. Ro Braaksma Lia Smit

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "M201205. De rekening betalen. Betalen zakelijke afnemers en overheden hun MKBleveranciers. Ro Braaksma Lia Smit"

Transcriptie

1 M De rekening betalen Betalen zakelijke afnemers en overheden hun MKBleveranciers op tijd? Ro Braaksma Lia Smit Zoetermeer, 7 mei 2012

2 De rekening betalen In deze samenvatting vindt u bulletsgewijs de belangrijkste bevindingen van het onderzoek naar het betalingsgedrag van zakelijke afnemers en overheden. Omvang zakelijke markt Vier op de vijf MKB-bedrijven levert ten minste voor een deel aan zakelijke klanten. Deze bedrijven (hierna: B2B-bedrijven) halen er gemiddeld twee derde van hun omzet. Niet (op tijd) betaalde rekeningen: 44% van het totale MKB Ruim 60% van de B2B-bedrijven, 44% van alle MKB-bedrijven, heeft het afgelopen jaar te maken gehad met niet of niet op tijd betaalde rekeningen. Van de B2B-bedrijven meldt 45% niet of te laat betaalde facturen van kleine bedrijven, 26% van grote bedrijven, 6% van overheids- en 5% van andere instellingen. Problemen door wanbetaling bij één op de vijf Eén op de vijf B2B-bedrijven in het MKB meldt problemen die het gevolg zijn van niet of te laat betaalde rekeningen. Het gaat om eigen betalingsachterstanden en rood staan bij de bank, en in wat mindere mate om incassoprocedures en leveringsstops. In het kleinbedrijf ook privéproblemen door wanbetaling Van de ondernemers bij B2B-bedrijven in het kleinbedrijf heeft 18% het afgelopen jaar ook privé problemen ondervonden door niet of te laat betaalde rekeningen, met name zelf rekeningen niet kunnen betalen en geen geld hebben voor noodzakelijke uitgaven. Liquiditeitsproblemen door bedingen langere betalingstermijnen Ruim één op de drie B2B-bedrijven in het MKB heeft te maken met afnemers die een langere betalingstermijn hebben bedongen dan in de leveringsvoorwaarden staat. Dat zijn vaak afnemers in het grootbedrijf. Bij 42% heeft dat de liquiditeit van deze bedrijven aangetast, met betalingsachterstanden als gevolg en reacties daarop, zoals verhoging van de kredietlimiet en later betalen van eigen leveranciers. Deel overheid nog steeds te laat met betalen Nog lang niet alle overheidsinstanties voldoen aan de verplichting om facturen binnen 30 dagen te betalen. Twee derde van de B2B-bedrijven in het MKB levert (ook) aan overheid en semi-overheid, en 38% van hen krijgt zijn rekeningen doorgaans niet binnen 30 dagen betaald. 2

3 1 Inleiding EIM heeft in 2011 de financiering en financierbaarheid van het Nederlandse bedrijfsleven onderzocht in opdracht van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Uit dat onderzoek komt onder andere naar voren dat bedrijven hun debiteuren eerder manen, en hun eigen rekeningen later betalen 1. Dit als reactie op de economische crisis. Maar als een bedrijf of een overheidsinstelling zijn rekening van een leverancier later betaalt, zit die mogelijk met een probleem. Met dat probleem heeft het MKB eerder te maken dan grootbedrijf of overheid. Verschil in macht speelt daarbij een rol. Een grote klant laat zich niet gauw onder druk zetten, en een kleine leverancier denkt ook aan zijn klantrelatie. Daarnaast is er verschil in resources: grote bedrijven en instellingen beschikken, anders dan MKB-bedrijven, vrijwel altijd over een goed geoutilleerde administratie met een standaardaanpak van achterstallige rekeningen en dubieuze debiteuren. En tot slot is bij het kleinbedrijf het persoonlijk inkomen van ondernemers direct afhankelijk van wat er bij het bedrijf binnenkomt. Een klant die niet betaalt is dus een zakelijk, maar vaak ook een persoonlijk probleem. De vraag is in hoeverre het betalingsgedrag van hun grote klanten bedrijven in het MKB met problemen opzadelt: bij de bedrijfsuitoefening bijvoorbeeld aantasting van hun liquiditeit, maar mogelijk ook privé, met name bij zzp - ers. Bij recent onderzoek naar de financiële situatie van huishoudens zijn voorbeelden aangetroffen van zzp'ers met betalingsproblemen die het gevolg waren van te late betaling van hun rekening door een grote klant. Om meer inzicht te krijgen in het vraagstuk van niet of te laat betaalde rekeningen, zijn in maart en april 2012 vragen gesteld aan het MKBbeleidspanel van EIM over het betalingsgedrag van hun afnemers. Het panel bestaat uit bijna ondernemers, dat representatief is voor het Nederlandse MKB. Dit rapport doet verslag van de uitkomsten van dit onderzoek. Alvorens het betalingsgedrag van zakelijke afnemers te behandelen (hoofdstuk 3) komen in hoofdstuk 2 eerst enkele kenmerken van de B2B-relaties van het MKB aan bod. 1 Ro Braaksma, Lia Smit en Wim Verhoeven, Financieringsmonitor Onderzoek naar de financiering van het Nederlandse bedrijfsleven, EIM, Zoetermeer,

4 2 Zakelijke afnemers Ruim 80% van het MKB heeft (ook) zakelijke afnemers Het overgrote deel van het MKB verkoopt ten minste een deel van zijn producten en diensten aan zakelijke afnemers: 81%. Bedrijfsomvang en sector zijn hierop van invloed: negen op de tien bedrijven vanaf 10 werkzame personen heeft zakelijke afnemers, evenals negen op de tien industrie- en bouwbedrijven. Bij zakelijke dienstverleners ligt het aandeel zelfs nog wat hoger, en in de sector transport en communicatie maar weinig lager. De overige dienstverlening heeft verreweg het kleinste aandeel zakelijke klanten, gevolg door de horeca. Zie verder figuur 1. Figuur 1 MKB: aandeel bedrijven met zakelijke afnemers, naar sector en grootteklasse 100% 75% 91% 89% 77% 86% 84% 96% 80% 80% 90% 94% 50% 57% 25% 36% 0% industrie bouw handel horeca transport financiële diensten zakelijke diensten overige diensten micro (1-2 wp) klein (3-9 wp) klein midden (10-49 wp) midden (50 wp en meer) aandeel zakelijke afnemers Gemiddeld halen bedrijven met zakelijke afnemers twee derde van hun omzet uit de B2B-markt. In sectoren waar veel bedrijven zakelijke afnemers hebben, is het B2B-omzetaandeel meestal ook hoger. Dit geldt met name voor de sectoren industrie, transport en communicatie, en de zakelijke dienstverlening. In de horeca en overige dienstverlening werken bedrijven minder voor zakelijke afnemers, en bedrijven die dat wél doen behalen er een minder groot deel van hun omzet mee. De bouw is een uitzondering met veel zakelijke afnemers maar een wat geringer B2B-omzetaandeel. Dit is mogelijk te verklaren door de invloed van klussenbedrijven en installateurs, die meer werk voor particulieren doen. Zie figuur 2. 4

5 Figuur 2 MKB: omzetaandeel van zakelijke afnemers, naar sector en grootteklasse micro (1-2 wp) klein (3-9 wp) klein midden (10-49 wp) 60% 68% 71% midden (50 wp en meer) 85% industrie 75% bouw handel en reparatie consumentenprodukten 49% 55% horeca 32% transport en communicatie 87% financiële diensten 60% zakelijke diensten 84% overige diensten 50% 0% 25% 50% 75% 100% percentage omzet uit levering aan zakelijke afnemers Zakelijke afnemers: vooral andere bedrijven Tabel 1 laat zien dat het overgrote deel van de MKB-bedrijven producten en diensten levert aan andere bedrijven. Ruim een kwart heeft overheidsinstellingen als klant 1. Ook een kwart levert aan instellingen in het onderwijs en eveneens een kwart aan instellingen in de gezondheidszorg. Kleine bedrijven doen minder zaken met de kwartaire sector. Horeca en zakelijke dienstverlening doen er de meeste zaken. 1 'Overheid' betreft het vaakst gemeenten, gevolgd door (instellingen van) de rijksoverheid en op enige afstand door provincies. 5

6 Tabel 1 Zakelijke klanten, naar sector en grootte Gewogen percentages Sector/grootte Bedrijf levert aan: Andere bedrijven Overheid Onderwijs Gezondheidszorg Micro (1 of 2 wp) 96% 19% 19% 18% Klein (3 9 wp) 96% 35% 36% 32% Klein-midden (10-49 wp) 97% 53% 40% 41% Midden ( wp) 100% 55% 41% 45% Industrie 96% 25% 32% 28% Bouwnijverheid 99% 26% 20% 18% Handel en reparatie van consumentenartikelen 97% 25% 27% 21% Logies en maaltijden 98% 37% 48% 34% Vervoer, opslag en communicatie 99% 17% 13% 15% Financiële instellingen 93% 12% 9% 23% Zakelijke dienstverlening 94% 36% 27% 28% Overige dienstverlening 94% 8% 24% 24% Alle bedrijven 96% 27% 26% 24% 6

7 3 Betalen van de rekeningen 3.1 Betalingstermijnen Rekeningen dienen volgens de betalingsvoorwaarden van het gemiddelde MKB-bedrijf binnen 22 dagen te worden betaald. Feitelijk gebeurt dat gemiddeld na 38 dagen. Horeca en overige dienstverlening (voor een belangrijk deel consumentgericht) krijgen hun rekeningen het vlotst betaald; industrie, bouw en zakelijke dienstverlening moeten het langst op betaling wachten. 3.2 Te laat of niet betaalde rekeningen 1 Merendeel heeft te maken met niet of te laat betaalde rekeningen Ruim 60% van de MKB-bedrijven met zakelijke klanten (44% van alle MKBbedrijven) heeft in het afgelopen jaar te maken gehad met niet of niet op tijd betaalde rekeningen van zakelijke klanten. Dat zijn vooral andere bedrijven. Bijna de helft van het MKB meldt niet of te laat betaalde rekeningen van kleine bedrijven, dus andere MKB-bedrijven. Een kwart noemt rekeningen van grote bedrijven. Overheid en andere instellingen zoals onderwijs en gezondheidszorg hebben een betrekkelijk gering aandeel. Zie tabel 2. Tabel 2 Niet of te laat betaalde rekeningen, herkomst en gevolgen Gewogen percentages Kenmerk percentage* Heeft afgelopen jaar te maken gehad met niet of te laat betaalde rekeningen 62% Betreft facturen voor kleine bedrijven 45% Betreft facturen voor grote bedrijven 26% Betreft facturen voor overheidsinstellingen 6% Betreft facturen voor andere instellingen 5% * Percentage van alle B2B-bedrijven (MKB-bedrijven met zakelijke afnemers). Meer antwoordmogelijkheden, dus percentages van herkomst tellen op tot meer dan het totaal van 62%, respectievelijk 19%. Kanttekening bij de aandelen van grootbedrijf en kwartaire sector: het gaat hier om geringe aantallen bedrijven/instellingen die toch in verhouding veel MKB-bedrijven te laat betalen. 1 Methodologische kanttekening: de in dit hoofdstuk gepresenteerde cijfers zijn gewogen naar sector en bedrijfsomvang om afwijkingen in de steekproef van het MKB Beleidspanel te corrigeren, en de cijfers representatief te doen zijn voor de totale MKB-populatie in Nederland. Het MKB omvat alle private ondernemingen exclusief gezondheidszorg en agrarische sector. 7

8 Van de bedrijven waar ten minste 10 mensen werken heeft vijf op de zes in het afgelopen jaar te maken gehad met niet of niet op tijd betaalde rekeningen. Zakelijke problemen door uitblijvende of te late betaling Eén op de vijf B2B-bedrijven (14% van alle MKB-bedrijven) van wie rekeningen niet of te laat zijn betaald, hebben als gevolg daarvan met problemen te maken gekregen. Betalingsachterstanden en rood staan bij de bank worden het meest genoemd, gevolgd door incassoprocedures. Bij 'andere problemen' worden liquiditeitstekorten genoemd en minder geld voor investeringen, en daarnaast administratieve tijd en moeite die ten koste gaat van het eigenlijke ondernemen, rechtszaken en bedorven relaties met klanten, en in uiterste instantie zelfs faillissement (bij geheel uitblijven van betaling). Zie verder figuur 3. Figuur 3 Zakelijke problemen door betalingsachterstanden 19% van de B2B-bedrijven in het MKB heeft te maken met niet of te laat betaalde Betalingsachterstand 14% Rood staan bij de bank 12% Incassoprocedures 7% Leveringsstop 5% Andere problemen 3% rekeningen Betalingsachterstanden en rood staan bij de bank worden wat vaker genoemd door kleine bedrijven, incassoprocedures door de wat grotere: die kiezen kennelijk wat vaker voor harde actie en hebben eerder een standaard aanpak voor (dubieuze) debiteuren. Problemen: samenhang met de lengte van de betalingstermijn Problemen met onbetaalde zakelijke rekeningen houden duidelijk verband met de lengte van de betalingstermijn. Daarbij valt vooral op dat het verschil tussen de betalingstermijn volgens eigen leveringsvoorwaarden en de feitelijke betalingstermijn veel groter is bij ondernemers die problemen hebben door uitblijvende betalingen: zij hebben gemiddeld 20 dagen in hun leveringsvoorwaarden staan, en krijgen pas na gemiddeld 47 dagen betaald. Bij ondernemers zonder problemen door uitblijvende betalingen is dit respectievelijk 23 en 40 dagen. 8

9 Problemen: samenhang met bedrijfsontwikkeling Een minder gunstige ontwikkeling van het bedrijf versterkt problemen als gevolg van wanbetaling: van de bedrijven die omzet of resultaat het afgelopen jaar zagen toenemen meldt 17% problemen door uitblijvende betaling van rekeningen, bij bedrijven die omzet of resultaat zagen afnemen is dit 22%. Privéproblemen als gevolg van te late betaling van facturen Te laat betaalde rekeningen kunnen ondernemers in het kleinbedrijf ook in de privésfeer financiële problemen bezorgen. Hiernaar is gevraagd bij bedrijven met minder dan vijf werkzame personen. De groep bedrijven van deze omvang die (ook) levert aan zakelijke afnemers omvat 16% van de totale MKB-populatie. Van deze groep geeft 18% aan dat zij in het afgelopen jaar ook privé problemen hebben ondervonden als gevolg van door hen verstuurde en niet of te laat betaalde rekeningen. Uitgaande van de totale omvang van deze groep bedrijven volgens CBS-gegevens van , zou het gaan om ruim bedrijven in het Nederlandse MKB waar betalingsgedrag van klanten heeft gezorgd voor privéproblemen bij ondernemers. Geen geld voor noodzakelijke uitgaven en onbetaalde rekeningen Voor welke privéproblemen de niet of te laat betaalde rekeningen van zakelijke klanten zorgen is af te lezen uit figuur 4: men kan eigen rekeningen niet betalen en/of heeft geen geld voor noodzakelijke uitgaven. Andere problemen die men noemt zijn: stress en relatieproblemen, minder geld voor 'leuke dingen', uitstel van loonbetaling, spaargeld in de zaak gestoken, en privéhuis moeten verkopen. Figuur 4 Privéproblemen door betalingsachterstanden 18% van de B2B-bedrijven in het MKB met minder dan 5 werkzame personen heeft te maken met privé problemen t.g.v. niet of te laat betaalde rekeningen Rekeningen niet kunnen voldoen 13% Geen geld noodzakelijke uitgaven 11% Incassoprocedures 6% Andere problemen 3% BKR-registratie 0% Bron: EIM, CBS, StatLine > bedrijven (naar bedrijfsgrootte en rechtsvorm, 1 januari 2010). Er zijn in Nederland volgens deze gegevens ondernemingen in het private bedrijfsleven, exclusief agrarische sector, waar minder dan vijf personen werkzaam zijn. Recentere gegevens zijn niet beschikbaar. 9

10 3.3 Bedingen van langere betalingstermijnen Bedingen van langere betalingstermijnen komt veel voor Ruim één op de drie MKB-bedrijven heeft één of meer afnemers die een langere betalingstermijn hebben bedongen dan die van de eigen leveringsvoorwaarden. Dit gebeurt vaker naarmate het bedrijf groter is: bij bedrijven vanaf 50 werkzame personen heeft zelfs bijna driekwart te maken met zo'n afwijking van de standaardvoorwaarden. In de sectoren industrie, handel en horeca is het de helft. Zie tabel 3 voor de details. Tabel 3 Langere betalingstermijn dan cf. leveringsvoorwaarden, naar sector en grootteklasse Gewogen percentages Sector/grootte Eén of meer afnemers hebben een langere betalingstermijn bedongen* Micro (1 of 2 wp) 27% Klein (3 9 wp) 50% Klein-midden (10-49 wp) 62% Midden ( wp) 74% Industrie 51% Bouwnijverheid 39% Handel en reparatie consumentenartikelen 47% Logies en maaltijden 50% Vervoer, opslag en communicatie 41% Financiële instellingen 25% Zakelijke dienstverlening 29% Overige dienstverlening 31% Alle bedrijven 37% * Percentages van alle B2B-bedrijven. Vooral grote bedrijven bedingen langere betalingstermijnen Bedrijven die een langere betalingstermijn bedingen zijn vooral grote bedrijven. Dit is niet rechtstreeks gevraagd, maar wel indirect af te leiden: bij MKB-bedrijven waarvan afnemers een langere betalingstermijn hebben bedongen, zijn niet of te laat betalende afnemers in 49% van de gevallen grote bedrijven, bij bedrijven waar géén langere betalingstermijn is bedongen is dat 37%. Negatieve invloed op de liquiditeit van veel MKB-bedrijven Bij één op de zes bedrijven in het Nederlandse MKB heeft het opleggen van langere betalingstermijnen de liquiditeit negatief beïnvloed. Het meest genoemde gevolg daarvan is dat zij zelf betalingsachterstanden hebben opgelopen. Ook heeft een aantal bedrijven zijn kredietlimiet bij de bank erdoor moeten verhogen. De 'andere gevolgen' zijn onder andere: zelf later betalen van ontvangen facturen, rekening-courant tot het maximum benutten (met extra rentekosten), krappere liquiditeit en daardoor minder werkkapitaal en geld voor investeringen, beroep op (privé-)reserves en een tijdje zuinig aan 10

11 doen. Eén bedrijf heeft betaling van de directiesalarissen uitgesteld. Zie verder tabel 4. Tabel 4 Gevolg van langere betalingstermijnen Gewogen percentages Gevolg langere betalingstermijn Percentage van MKBbedrijven met langere betalingstermijnen Percentage van MKB- bedrijven met zakelijke afnemers Geen gevolgen voor de liquiditeit 58% 21% Heeft liquiditeit beïnvloed* 42% 16% Eigen betalingsachterstanden 25% 9% Kredietlimiet bij de bank moeten verhogen 8% 3% Andere gevolgen 16% 6% * Meer antwoorden mogelijk, dus percentages hierna tellen niet op tot totaal van 42%. De wat grotere bedrijven in het MKB hebben vaker te maken met het bedingen van een langere dan de standaardbetalingstermijn dan het kleinbedrijf. Als het verzoek/de eis van een langere betalingstermijn wordt gehonoreerd, leidt dit in de helft van de gevallen op termijn tot liquiditeitsproblemen. 3.4 Betaling binnen 30 dagen door overheidsinstellingen Veel overheidsinstanties betalen hun rekeningen niet op tijd Alle overheidsinstanties zijn vanaf eind 2011 verplicht hun rekeningen binnen 30 dagen te betalen 1. In dit onderzoek hebben Nederlandse MKBbedrijven de vraag beantwoord in hoeverre hun afnemers bij overheid en semi-overheid dat ook feitelijk doen. Het blijkt dat 38% van de bedrijven facturen voor overheidsklanten niet op tijd betaald krijgt. Grotere MKB-bedrijven hebben hier vaker mee te maken dan het kleinbedrijf. Daar gaat het vermoedelijk ook om wat grotere bedragen. Dat kan ook worden afgeleid uit het feit dat bedrijven in de industrie en de zakelijke dienstverlening vaker te laat betaald krijgen dan in de handel en overige dienstverlening. Deze laatste sectoren bedienen vooral consumenten. Die betalen veelal direct: contant of elektronisch. Financiële dienstverleners zijn een sector apart: zij krijgen hun facturen doorgaans wel op tijd betaald. 1 Zie 11

12 Tabel 5 Betaling van facturen door overheidsinstanties, naar sector en grootte Gewogen percentages Sector/grootte Niet binnen 30 dagen betaald* Micro (1 of 2 wp) 36% Klein (3 9 wp) 36% Klein-midden (10-49 wp) 44% Midden ( wp) 55% Industrie 47% Bouwnijverheid 43% Handel en reparatie van consumentenartikelen 32% Logies en maaltijden 39% Vervoer, opslag en communicatie 27% Financiële instellingen 15% Zakelijke dienstverlening 40% Overige dienstverlening 30% Alle bedrijven 38% * Deze percentages hebben betrekking op 48% van de bedrijven: alle bedrijven die leveren aan instellingen van overheid, onderwijs en/of gezondheidszorg. 3.5 Veranderd betalingsgedrag van zakelijke afnemers MKB: betalingsgedrag van zakelijke afnemers is verslechterd MKB-ondernemers hebben ook aangegeven in hoeverre het betalingsgedrag van zakelijke klanten (bedrijven en overheid/semi-overheid) in de afgelopen drie jaar is veranderd, ten goede of ten kwade. Slechts 7% ziet verbetering. Volgens 46% is er niets veranderd, en niet minder dan 47% signaleert een verslechtering. Er is weinig verschil naar sector en bedrijfsomvang, maar de wat grotere MKB-bedrijven zien wel wat vaker een sterk verslechterd betalingsgedrag van hun zakelijke klanten. 12

13 4 Bijdragen aan beter betaalgedrag 4.1 Het probleem Te laat betalen van rekeningen heeft vervelende gevolgen voor ondernemers, voor hun bedrijven en voor de economie als geheel: 'eventjes langs de bank' bij liquiditeitskrapte is anno 2012 minder een optie, en werkkapitaal is niet meer overvloedig te verkrijgen. Als de nu al enigszins zichtbare trend doorzet om van de weeromstuit dan ook de eigen leveranciers maar in de wacht te zetten, dreigt het risico van een zich uitbreidende olievlek van wanbetaling in het bedrijfsleven. Dit hoofdstuk behandelt mogelijke acties voor betrokkenen in de eerste lijn (bedrijven, leveranciers, zakelijke afnemers), de tweede lijn (brancheorganisaties, intermediairs) en de overheid: acties om olievlekwerking te voorkomen, en competenties op het gebied van debiteurenbeheer te verbeteren. 4.2 Acties: Ondernemers consequent debiteurenbeleid, incl. checken kredietwaardigheid van klanten; eigen rekeningen op tijd betalen; alternatieven zoals factoring of gebruik van kredietverzekeringen op nut en noodzaak bekijken. 4.3 Acties: Brancheorganisaties onderwerp 'tijdig betalen' bij leden op de agenda zetten; rechten op het gebied van incasso en bijvoorbeeld de verplichte betalingstermijn voor overheidinstellingen onder de aandacht van leden brengen; gevolgen en omvang van achterstallige betalingen monitoren; voor de eigen branche geschikte modellen voor debiteurenbeleid ontwikkelen, bijvoorbeeld in samenwerking met (organisaties van) financiële intermediairs. 4.4 Acties: Intermediairs klanten ondersteunen bij het voeren van een effectief debiteurenbeleid (ook rekening houdend met het belang van de relatie met zakelijke afnemers); zo mogelijk projecten in de eigen regio voor gezamenlijke actie om naleving van leveringsvoorwaarden te bevorderen. 4.5 Acties: Overheid tijdige betaling door overheidorganisaties afdwingen; 'compliance' van de verschillende bestuurslagen en instellingen monitoren. 13

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven M200719 Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven drs. R.M. Braaksma dr. J. Meijaard Zoetermeer, november 2007 Een 'directe buitenlandse

Nadere informatie

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel M201107 Mix and Match Het gebruik van digitale media in het MKB drs. R van der Poel Zoetermeer, maart 2011 Mix and Match Ondernemers moeten goed voor ogen houden welke doelstellingen zij met digitale media

Nadere informatie

Update Financieringsmonitor MKB September 2009

Update Financieringsmonitor MKB September 2009 Update Financieringsmonitor MKB September Lia Smit Joris Meijaard Johan Snoei Pim van der Valk Zoetermeer, 10 september Financieringssituatie MKB blijft zorgelijk De vierde meting van de MKB-Financieringsmonitor

Nadere informatie

M Waar blijft die wortel? om maatschappelijk verantwoord ondernemen in het MKB los te trekken? dr. R. Hoevenagel

M Waar blijft die wortel? om maatschappelijk verantwoord ondernemen in het MKB los te trekken? dr. R. Hoevenagel M200706 Waar blijft die wortel? om maatschappelijk verantwoord ondernemen in het MKB los te trekken? dr. R. Hoevenagel Zoetermeer, mei 2007 Waar is die wortel? De nieuwe staatssecretaris van Economische

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB Starters

Financieringsmonitor MKB Starters M201007 Financieringsmonitor MKB Starters Starters en gevestigd MKB vergeleken Pim van der Valk Lia Smit Zoetermeer, januari 2010 Financieringsmonitor MKB Starters 1 Samenvatting Starters zoeken minder

Nadere informatie

Kredietverzekeringen: de feiten op een rij

Kredietverzekeringen: de feiten op een rij Kredietverzekeringen: de feiten op een rij Bedrijven die op krediet leveren, lopen het risico dat een klant uiteindelijk niet betaalt voor de geleverde goederen of diensten. Als het om grote bedragen gaat,

Nadere informatie

Behoefte aan financiering in het MKB

Behoefte aan financiering in het MKB M200909 Behoefte aan financiering in het MKB Ontwikkelingen van december 2008 tot april 2009 Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 MKB iets minder pessimistisch over financiering Het algemene

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB

Financieringsmonitor MKB Financieringsmonitor MKB Het financieringsklimaat van juli 2010. Resultaten van de kwartaalmeting. Ro Braaksma Lia Smit Zoetermeer, 16 augustus 2010 Dit onderzoek is gefinancierd door Ministerie van Economische

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB

Financieringsmonitor MKB Financieringsmonitor MKB Het financieringsklimaat van juli 2010. Resultaten van de halfjaarlijkse meting. Ro Braaksma Lia Smit Zoetermeer, 16 augustus 2010 Dit onderzoek is gefinancierd door Ministerie

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland

M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland R. Hoevenagel Zoetermeer, december 2005 Tijdsbesteding ondernemend Nederland Ondernemers in Nederland maken lange werkweken. Uit onderzoek van EIM komt naar

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB

Financieringsmonitor MKB M201006 Financieringsmonitor MKB December 2008 en december 2009 vergeleken Lia Smit Pim van der Valk Zoetermeer, januari 2010 Financieringsmonitor MKB 1 Samenvatting MKB-bedrijven in 2009 meer op zoek

Nadere informatie

Administratieve lasten merkbaar gereduceerd?

Administratieve lasten merkbaar gereduceerd? M201020 Administratieve lasten merkbaar gereduceerd? Beleving van overheidsregels en verplichtingen in het MKB drs. J. Snoei drs. B. van der Linden Zoetermeer, december 2010 Administratieve lasten merkbaar

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB. Tussenmeting financieringsklimaat April 2010

Financieringsmonitor MKB. Tussenmeting financieringsklimaat April 2010 Financieringsmonitor MKB Tussenmeting financieringsklimaat April 2010 Lia Smit Johan Snoei Zoetermeer, mei 2010 Samenvatting Afnemende financieringsbehoefte in alle branches, maar groei in behoefte aan

Nadere informatie

betaalt nederland creditmanagement anno 2012

betaalt nederland creditmanagement anno 2012 ZO betaalt nederland creditmanagement anno 2012 1 ZO betaalt nederland creditmanagement anno 2012 GGN voert jaarlijks onafhankelijk onderzoek uit naar het betaalgedrag in Nederland. Behalve naar het betaalgedrag

Nadere informatie

M201109. MVO-ambities in het MKB

M201109. MVO-ambities in het MKB M201109 MVO-ambities in het MKB Coen Bertens Christi Veldhuis-Van Essen Johan Snoei Zoetermeer, juni 2011 2 Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door het Onderzoeksprogramma Ondernemerschap en MKB van het

Nadere informatie

De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven

De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven M200805 De grootste knelpunten van MKB- en technologiebedrijven drs. N.G.L. Timmermans Zoetermeer, juli 2008 Administratieve lasten grootste knelpunt van MKB-bedrijven Veel overheidsbeleid ter stimulering

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Administratieve (over)last

Administratieve (over)last M200811 Administratieve (over)last Perceptie van MKB-ondernemers over verplichte administratieve handelingen J. Snoei Zoetermeer, november 2008 Administratieve lasten Het overgrote deel van de ondernemers

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 2014

Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 2014 Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 214 Willemstad, Maart 214 Inleiding In juni 214 zijn in het kader van de conjunctuurenquête (CE) de bedrijven benaderd met vragenlijsten op Curaçao. Doel van deze

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog

Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog M20 Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog Vijfde meting perceptie MKB over regeldruk Johan Snoei John Boog Zoetermeer, december Regeldruk in beleving MKB blijvend hoog De druk van overheidsregels en

Nadere informatie

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster M200608 Vooral anders De kwaliteit van het personeel van de toekomst Frans Pleijster Zoetermeer, september 2006 De Werknemer van de toekomst Van alle ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf verwacht

Nadere informatie

Interpolis Kredietverzekeringen. AfnemersCheck. Hoe goed kent u uw afnemers? Interpolis. Glashelder

Interpolis Kredietverzekeringen. AfnemersCheck. Hoe goed kent u uw afnemers? Interpolis. Glashelder Interpolis Kredietverzekeringen Hoe goed kent u uw afnemers? Eenvoudig inzicht in de kredietwaardigheid van uw afnemers met de Interpolis. De Interpolis geeft u direct inzicht in de kredietwaardigheid

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB

Financieringsmonitor MKB M200901 Financieringsmonitor MKB Eerste resultaten, december 2008 dr. J. Meijaard drs. W.D.M. van der Valk Zoetermeer, januari 2009 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Onderchap,

Nadere informatie

MKB-ondernemer geeft grenzen aan

MKB-ondernemer geeft grenzen aan M0040 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Reactie van MKB-ondernemers op wetswijzigingen in sociale zekerheid Florieke Westhof Peter Brouwer Zoetermeer, 0 april 004 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Ondernemers

Nadere informatie

Duurzame innovaties in het MKB

Duurzame innovaties in het MKB M201117 Duurzame innovaties in het MKB Coen Bertens Johan Snoei Zoetermeer, november 2011 Duurzame innovaties in het MKB Eerder onderzoek van EIM liet al zien dat MKB'ers duur ondernemen als een blijver

Nadere informatie

oktober Creditmanagement Trendmeter 15 De belangrijkste CM-ontwikkelingen in kaart gebracht

oktober Creditmanagement Trendmeter 15 De belangrijkste CM-ontwikkelingen in kaart gebracht oktober 15 Creditmanagement Trendmeter 15 De belangrijkste CM-ontwikkelingen in kaart gebracht Woord vooraf Wat zijn de laatste trends en ontwikkelingen op het gebied van credit management? Om antwoord

Nadere informatie

Late betalingen Effect op MKB. Rob Wolthuis 6 november 2012

Late betalingen Effect op MKB. Rob Wolthuis 6 november 2012 Late betalingen Effect op MKB Rob Wolthuis 6 november 2012 Kop: 1. Wat is MKB-Nederland 2. Financieringsproblematiek MKB 3. Betaalgedrag bedrijfsleven 4. Betaalgedrag overheid 5. Wetgeving oplossing? pagina:

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Euler Hermes Nederland. Corporate. Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd. www.eulerhermes.nl

Euler Hermes Nederland. Corporate. Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd. www.eulerhermes.nl Euler Hermes Nederland Corporate Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd www.eulerhermes.nl Euler Hermes is wereldmarktleider op het gebied van kredietverzekeren en corporate incasso en is onderdeel

Nadere informatie

De kredietverzekering

De kredietverzekering Euler Hermes Nederland De kredietverzekering Met een gerust hart zaken doen. Exclusief voor klanten van de Rabobank www.eulerhermes.nl Euler Hermes is wereldmarktleider op het gebied van kredietverzekeren

Nadere informatie

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer M200704 Markt- en klantgerichtheid in het MKB drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, februari 2007 Markt- en klantgerichtheid in het MKB In de rapportage beschrijft EIM drie indicatoren om de klant- en marktgerichtheid

Nadere informatie

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager M201120 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager drs. B van der Linden Zoetermeer, december 2011 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager Ondernemers zijn te verdelen in managers, marktzoekers,

Nadere informatie

Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling

Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling Analyse voor: Ministerie van Economische Zaken 24 augustus 2015 Dun & Bradstreet Inhoud Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen

Nadere informatie

M Bedrijfsoverdrachten in het MKB

M Bedrijfsoverdrachten in het MKB M200316 Bedrijfsoverdrachten in het MKB dr. J. Meijaard drs. B.J. Diephuis Zoetermeer, 17 februari 2004 Op dit moment zijn meer bedrijven dan ooit bezig met een bedrijfsoverdracht. Een flink deel van de

Nadere informatie

Open innovatie in MKB vooral door samenwerking bedrijven

Open innovatie in MKB vooral door samenwerking bedrijven M201217 Open innovatie in MKB vooral door samenwerking bedrijven drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, 30 oktober 2012 Open innovatie in MKB vooral door samenwerking bedrijven Open innovatie

Nadere informatie

Financiering bij familiebedrijven

Financiering bij familiebedrijven Financiering bij familiebedrijven Ro Braaksma Zoetermeer, 23 september 2011 Dit onderzoek is gefinancierd door het Centrum van het Familiebedrijf. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij EIM.

Nadere informatie

Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten

Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten M200602 Inkoopgedrag van het MKB in geliberaliseerde markten Betere kwaliteiten en lagere prijzen in geliberaliseerde markten? drs. P.Th. van der Zeijden Zoetermeer, mei 2006 Inkoopgedrag van het MKB

Nadere informatie

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld M200903 MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld drs. M. van Leeuwen Zoetermeer, februari 2009 Grootstedelijk MKB Uit eerder onderzoek van EIM 1 blijkt dat het vertrouwen van het MKB in de

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie LEGIONELLA. dr. P. J. M. Martens

Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie LEGIONELLA. dr. P. J. M. Martens Arbeidsinspectie Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie LEGIONELLA Februari 2001 drs. Ö. Erdem dr. P. J. M. Martens INHOUDSOPGAVE BLZ. SAMENVATTING 1 INLEIDING 1 2 DOEL VAN HET ONDERZOEK

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 M200410 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 Exportthermometer Jolanda Hessels Kees Bakker Zoetermeer, november 2004 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 In 2003 laat de export

Nadere informatie

Credit management voor accountmanagers. Niels Langezaal 27 januari 2010

Credit management voor accountmanagers. Niels Langezaal 27 januari 2010 Credit management voor accountmanagers Niels Langezaal 27 januari 2010 Introductie De grootste bank van Nederland heeft geen staatssteun en berekent nooit rente! Het Nederlandse bedrijfsleven leent dagelijks

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 14 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde kwartaal 14. De Conjunctuurenquête Nederland brengt

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015 Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer : december 2 Zeeuwse ondernemers blijven gunstig gestemd Winstgevendheid bouwondernemers pas volgend jaar op peil Krapte aan personeel in sectoren ICT en

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

Financieringsmonitor 2011

Financieringsmonitor 2011 Financieringsmonitor 2011 Onderzoek naar de financiering van het Nederlandse bedrijfsleven Ro Braaksma Lia Smit Wim Verhoeven Zoetermeer, augustus 2011 ISBN: 978-90-371-1030-2 Bestelnummer: A201110 Prijs:

Nadere informatie

Rapportage Onderzoek MKB en ZZP. Uitgevoerd door Direct Research in opdracht van Betaalme.nu Mei 2017

Rapportage Onderzoek MKB en ZZP. Uitgevoerd door Direct Research in opdracht van Betaalme.nu Mei 2017 Rapportage Onderzoek MKB en ZZP Uitgevoerd door Direct Research in opdracht van Betaalme.nu Mei 2017 1 Achtergrond DirectResearch heeft in opdracht van Betaalme.nu een onderzoek uitgevoerd onder mensen

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2016

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2016 Conjunctuurenquête Nederland Eerste kwartaal 16 Ondernemers beginnen positief aan 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het eerste kwartaal

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011 Fact sheet november 211 Ondernemerschap in is het haven-, industrie- en kantorengebied aan de westkant van. Hoewel er in weinig ondernemingen te vinden zijn, zijn er veel personen werkzaam. Daarnaast kennen

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

M200703. Inkoopgedrag in het MKB. Aandacht voor de inkoop verschilt met de bedrijfsomvang en met het inkoopaandeel in de kosten

M200703. Inkoopgedrag in het MKB. Aandacht voor de inkoop verschilt met de bedrijfsomvang en met het inkoopaandeel in de kosten M200703 Inkoopgedrag in het MKB Aandacht voor de inkoop verschilt met de bedrijfsomvang en met het inkoopaandeel in de kosten drs. M.J. Overweel drs. P.Th. van der Zeijden Zoetermeer, januari 2007 2 Inkoopgedrag

Nadere informatie

MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven

MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven Lia Smit, Ro Braaksma, Pieter Fris Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1108-8 Rapportnummer : A201374

Nadere informatie

Corporate Venturing in het MKB

Corporate Venturing in het MKB M200920 Corporate Venturing in het MKB Ruimte voor vernieuwing, durf en kansen C. van Essen MSc Zoetermeer, 10 december 2009 Corporate venturing in het MKB Corporate venturing is onder grote, multinationale

Nadere informatie

commercial factors Factoring voor het MKB Voor ondernemers met ambitie

commercial factors Factoring voor het MKB Voor ondernemers met ambitie commercial factors Factoring voor het MKB Voor ondernemers met ambitie : ruimte voor zakendoen Als ondernemer wilt u verder. Kansen benutten. Groeien als dat kan. Een interessante transactie niet laten

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

M MKB heeft internationale handelsgeest

M MKB heeft internationale handelsgeest M201019 MKB heeft internationale handelsgeest Arjan Ruis Petra Gibcus Zoetermeer, november 2010 MKB heeft internationale handelsgeest Ruim één op de drie MKB-bedrijven is op enige wijze actief op de internationale

Nadere informatie

Afhankelijkheid in het MKB

Afhankelijkheid in het MKB M200906 Afhankelijkheid in het MKB Vier op de tien MKB-ondernemers zitten in de tang! K.P. van den Berg MSc Zoetermeer, februari 2009 Afhankelijkheid in het MKB Alle ondernemers hebben te maken met klanten

Nadere informatie

ICT-behoeften in het mkb. Onderzoek van TNS-NIPO

ICT-behoeften in het mkb. Onderzoek van TNS-NIPO ICT-behoeften in het mkb Onderzoek van TNS-NIPO ICT-behoeften in het mkb Onderzoek TNS-NIPO Koninklijke vereniging MKB-Nederland Beleid, Onderzoek en Communicatie Delft, 13 april 26 Contactpersoon: drs.

Nadere informatie

Graydon Presentatie. Brancheonderzoek financiële situatie transport & logistiek sector.

Graydon Presentatie. Brancheonderzoek financiële situatie transport & logistiek sector. Graydon Presentatie Brancheonderzoek financiële situatie transport & logistiek sector. Het percentage in de transportsector dat zaken doet met bedrijven en/of particulieren. De verwachte omzetgroei of

Nadere informatie

EUROPEAN PAYMENT REPORT 2017

EUROPEAN PAYMENT REPORT 2017 EUROPEAN PAYMENT REPORT 17 Nederland Het European Payment Report is gebaseerd op een onderzoek dat gelijktijdig in 29 Europese landen is uitgevoerd, van februari tot en met maart 17. In dit rapport heeft

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in West. gen. In stadsdeel West zijn er in Amsterdam als geheel. Zo wordt er bijvoorbeeld

Fact sheet. Ondernemerschap in West. gen. In stadsdeel West zijn er in Amsterdam als geheel. Zo wordt er bijvoorbeeld Fact sheet november 11 Ondernemerschap in telt veel kleine bedrijven. Daarnaast heeft dit stadsdeel het hoogste aantal zzp ers. Ook kent geen ander stadsdeel jaarlijks meer starters dan. Het is een stadsdeel

Nadere informatie

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q3 2015.

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q3 2015. Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen. We hebben opnieuw een absoluut record te pakken sinds onze metingen begin 2002: het betaalgedrag

Nadere informatie

Mijn ondernemerspanel Terugkoppeling Kennismakingsonderzoek. Februari 2012 Onderzoek 1

Mijn ondernemerspanel Terugkoppeling Kennismakingsonderzoek. Februari 2012 Onderzoek 1 Mijn ondernemerspanel Terugkoppeling Kennismakingsonderzoek Februari 2012 Onderzoek 1 1 Het eerste onderzoek In januari 2012 hebben wij u uitgenodigd voor een eerste onderzoek binnen Mijn ondernemerspanel.

Nadere informatie

Fact sheet Ondernemerschap in Centrum Ondernemers in Centrum, 2010 Ondernemers in Amsterdam, 2010

Fact sheet Ondernemerschap in Centrum Ondernemers in Centrum, 2010 Ondernemers in Amsterdam, 2010 Fact sheet november 11 Ondernemerschap in Stadsdeel is het kloppende hart van. Het is een dynamisch stadsdeel met veel kleine bedrijven. In veel opzichten is het in het klein. Ondernemerschap in In deze

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemers in Nieuw-West, te bestuderen kijken we eerst naar alle vesti- merschap in stadsdeel Nieuw-West zich verhoudt

Fact sheet. Ondernemers in Nieuw-West, te bestuderen kijken we eerst naar alle vesti- merschap in stadsdeel Nieuw-West zich verhoudt Fact sheet november 11 Ondernemerschap in is een samenvoeging van de vroegere stadsdelen Geuzenveld/Slotermeer, Slotervaart en Osdorp. Het stadsdeel is vooral een woongebied en heeft dan ook een relatief

Nadere informatie

Starten in een dal, profiteren van de top

Starten in een dal, profiteren van de top M200715 Starten in een dal, profiteren van de top drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, november 2007 2 Starten in een dal, profiteren van de top Ondernemers die in 2003 een bedrijf begonnen, waren zich

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, 5 juli 2013 Rapportnummer : A201337 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014

Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014 ISBN : 978-90-371-1133-0 Rapportnummer : A201427 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl)

Nadere informatie

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc.

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc. M201219 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2012 A. Ruis MSc. Zoetermeer, november 2012 Toename innovativiteit in het MKB Na een scherpe daling van de innovativiteit in het MKB in 2011,

Nadere informatie

Financiering van innovatie in het MKB

Financiering van innovatie in het MKB M201223 Financiering van innovatie in het MKB Drempels bij het vinden van financiering voor innovatieve bedrijven Tommy Span Petra Gibcus Zoetermeer, december 2012 Financiering van innovatie in het MKB

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

De economische crisis en Oud-West

De economische crisis en Oud-West De economische crisis en Oud-West Van 30 juni tot en met 7 juli 2009 kon het bewonerspanel van Oud-West vragen beantwoorden over de economische crisis. Hebben de panelleden het idee dat ze de gevolgen

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid WERKTIJDVERKORTING 2016 Een onderzoek naar het beroep door ondernemingen in 2016 op art. 8 van het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen 1945 mei 2017

Nadere informatie

Financieringsmonitor Groei

Financieringsmonitor Groei M200908 Financieringsmonitor Groei Gevestigde bedrijven en snelle groeiers vergeleken Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 Financieringsmonitor groei Terugval financieringsbehoefte snelle groeiers

Nadere informatie

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers drs. F.M.J. Westhof Zoetermeer, december 2005 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

Nadere informatie

Te laat betaald krijgen kost geld. Dring uw betalingstermijn terug en bespaar duizenden euro s per jaar.

Te laat betaald krijgen kost geld. Dring uw betalingstermijn terug en bespaar duizenden euro s per jaar. Graydon Whitepaper Te laat betaald krijgen kost geld. Dring uw betalingstermijn terug en bespaar duizenden euro s per jaar. Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Na hoeveel dagen is uw winst verdwenen? 4 2. Wat

Nadere informatie

Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg

Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg Onderzoek Criminaliteit onder het Limburgse bedrijfsleven Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg Inleiding Veilig ondernemen is een belangrijk thema bij de Kamer van Koophandel. Jaarlijks wordt

Nadere informatie

Werkkapitaalfinanciering ING Commercial Finance. Zicht op Zaken

Werkkapitaalfinanciering ING Commercial Finance. Zicht op Zaken Werkkapitaalfinanciering ING Commercial Finance Zicht op Zaken Het vermogen om te ondernemen Succesvol ondernemen is niet het resultaat van een spontane ontbranding. Als ondernemer zet u zich dagelijks

Nadere informatie

Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB. drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus

Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB. drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1096-8 Rapportnummer : A201363 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

Administratiekantoor Van den Dungen B.V. Nieuwsbrief 2013, 2 e jaargang, 4 e editie

Administratiekantoor Van den Dungen B.V. Nieuwsbrief 2013, 2 e jaargang, 4 e editie Administratiekantoor Van den Dungen B.V. Nieuwsbrief 2013, 2 e jaargang, 4 e editie Inhoud 1. De (ondernemer voor de) inkomstenbelasting 1.1 Ontwikkelingen op pensioengebied 1.2 Aandachtspunten aangifte

Nadere informatie

Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen

Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen Bram van der Linden Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1107-1 Rapportnummer : A201373 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013. De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren

Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013. De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013 De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Crisis kost meer

Nadere informatie

M Scholing in het MKB. Waarom, hoe gevonden en bekostigd en wat knelt er? drs. W.D.M. van der Valk

M Scholing in het MKB. Waarom, hoe gevonden en bekostigd en wat knelt er? drs. W.D.M. van der Valk M200605 Scholing in het MKB Waarom, hoe gevonden en bekostigd en wat knelt er? drs. W.D.M. van der Valk Zoetermeer, juli 2006 Scholing in het MKB Een overgrote meerderheid van de bedrijven in het MKB besteedt

Nadere informatie

Persbericht. Bedrijven verwachten groei aantal websites. Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. Bedrijven verwachten groei aantal websites. Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB00-288 21 december 2000 9.30 uur Bedrijven verwachten groei aantal websites Eind volgend jaar zal bijna 6 van de 10 bedrijven die toegang hebben tot een

Nadere informatie

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek.

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek. Markt starters Trendanalyse 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek Trendanalyse 2 1 Aantal starters door de jaren Starters per jaar 160.000 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000

Nadere informatie

M Nieuwe werkgevers in 2004: De stap naar het aannemen van personeel. Guido Brummelkamp Wim Verhoeven Sjaak Vollebregt

M Nieuwe werkgevers in 2004: De stap naar het aannemen van personeel. Guido Brummelkamp Wim Verhoeven Sjaak Vollebregt M200919 Nieuwe werkgevers in 2004: De stap naar het aannemen van personeel Guido Brummelkamp Wim Verhoeven Sjaak Vollebregt Zoetermeer, december 2009 Nieuwe werkgevers Boodschap Nederland kent over de

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in Oost. Ondernemerschap in Oost. Het aantal vestigingen in stadsdeel Oost groeit sterk. november 2011

Fact sheet. Ondernemerschap in Oost. Ondernemerschap in Oost. Het aantal vestigingen in stadsdeel Oost groeit sterk. november 2011 Fact sheet november 11 Ondernemerschap in Stadsdeel telt veel kleine bedrijven die zich voornamelijk bevinden in de en in de explosief groeiende cultuur en recreatie sector. Het hoge aantal starters zorgt

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

Steeds groter wordende groep debiteuren betaalt te laat

Steeds groter wordende groep debiteuren betaalt te laat Trends in werkkapitaal Steeds groter wordende groep debiteuren betaalt te laat Nederlandse trend steekt ongunstig af tegen die in de ons omringende landen In de tweede helft van 2011 is het aandeel debiteuren

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2012 / 1

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2012 / 1 ECONOMISCHE MONITOR EDE 2012 / 1 De economische monitor geeft een beeld van de economie van de gemeente Ede in de afgelopen periode van 2008 tot 20. De economische monitor is verdeeld in twee delen. Het

Nadere informatie

Oudedagsvoorziening in het MKB

Oudedagsvoorziening in het MKB A201309 Oudedagsvoorziening in het MKB Vormen van pensioenopbouw en de verwachtingen van MKB-ondernemers in beeld gebracht drs. K. L. Bangma drs. J. Snoei Zoetermeer, februari 2013 Oudedagsvoorziening

Nadere informatie