Hoe Europeanen denken over biotechnologie en genetisch gemodificeerd voedsel in 2005

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoe Europeanen denken over biotechnologie en genetisch gemodificeerd voedsel in 2005"

Transcriptie

1 Eens in de drie jaar wordt in de Europese Unie onderzoek verricht naar de publieksopvattingen over biotechnologie. Eind 05 zijn in totaal respondenten in de 25 lidstaten van de EU ondervraagd. Hier wordt een beknopte analyse gegeven van de resultaten die betrekking hebben op genetisch gemodificeerd (gm)voedsel. Afwijzing of goedkeuring van gm voedsel De respondenten is gevraagd of ze gm voedsel afkeuren of goedkeuren (onder voorwaarden. Dan blijken de ers het minst afwijzend te zijn (12%), en gm voedsel wel goed te willen keuren, zij het onder voorwaarden. Iets meer dan een kwart van de se respondenten meent dat de huidige regelgeving dan wel voldoet, en ook daarmee laten ers zien het meeste vertrouwen in de technologie en regelgeving te hebben van alle Europeanen. Aan de andere kant van het spectrum zitten de Griekse respondenten, waarvan 48% gm voedsel zonder meer onacceptabel vindt. EU-25 24,3 24,7 27,1 14,5 9,4 24,3 25,1 26,9 13,8 9,9 Letland Spanje Malta Portugal Tsjechië Ierland Slowakije België Italië Zweden Groot Brittannië Denemarken Hongarije Finland Estland Slovenië Polen Litauwen Frankrijk Duitsland Cyprus Oostenrijk Luxemburg Griekenland 11,7 17,9 26,8 6,7 36,9 12,1 27,4 28,9 26,5 5,1 12,3 14,8 28,5 24, ,8 37,8 13,6 18,8 15,5 17,2 23,9 17,5 25,9 16,6 21,3 42,8 10,3 8,9 16,9 23,2 24,6 11,1 24,2 17,2 31,2 30,1 8,7 12,8 17,5 25,6 46,4 8,81,7 19,2,4 34,9 12,5 13,2 37,2 28,4 11,1 3,1,4 23,2 31,4 16,6 8,5 21, ,9 16,8 5,8 31,8 27,1 8,2 10,9,1 35,3 26,8 10,4 5,4 23,6 28,5 5,2,7 25,5 30,6 27,9 6,5 9,5 28,5 27,3 11,6 12,6,1 26,9 19,5 7,7 16,8 31,3 26,6 23,7 13 5,5 33,9,7,2 13 3,2 36,3 25,1,4 12,9 5,3 38,9 28,9 15,2 8,7 8,3 44, ,2 8,4 8,2 47,9 30,4 16,8 3 1,8 0% 10% % 30% % 50% 60% 70% 80% 90% 100% Onder geen enkele voorwaarde goedkeuring Goedkeuring i.g.v. strengere regelgeving Weet niet Alleen goedkeuring onder voorwaarden Goedkeuring bij bestaande regelgeving Figuur 1: Oordeel over de toelaatbaarheid van genetisch gemodificeerd voedsel in de 25 EU landen, 05 (Eurobarometer 05) 16 augustus 06 1

2 Koopintentie en het doel van de toepassing Uit Eurobarometeronderzoek in eerdere jaren is reeds gebleken dat de koopintentie die respondenten uitspreken afhankelijk is van het doel van de genetische modificatie. Dat beeld wordt in 05 bevestigd. De optie van een betere smaak hebben de onderzoekers in de vragenlijst van 05 laten vervallen, en vervangen door de optie goedgekeurd door de autoriteiten. De optie als het minder vet bevat is vervangen door het meer algemene als het gezonder is. Kwam minder vet in 02 op de vierde plaats wat betreft positieve koopintentie, nog na de optie betere smaak, in 05 is de koopintentie bij de optie als het gezonder is in alle lidstaten het grootst, en scoort beduidend positiever dan minder vet. Het verschil tussen de scores van 02 en 05 is dermate groot, dat er sprake moet zijn van een effect van de veranderde vraagstelling. Kennelijk kennen veel respondenten een andere betekenis toe aan: bevat minder vet dan aan gezonder, en mogelijk heeft een associatie met minder ongezonde ingrediënten bij velen een ander effect op de koopintentie dan een associatie met meer gezonde ingrediënten. Maar ook de opties als het minder pesticiden bevat en als het milieuvriendelijker wordt geteeld scoren in 05 zowel in als in de aanmerkelijk positiever op koopintentie dan in 02 het geval was. Ook hier kan niet uitgesloten worden dat een deel van het effect is toe te schrijven aan een enigszins andere vraagstelling 1, die mogelijk ook de oorzaak is van het aanzienlijk lagere percentage weet niet antwoorden. Tabel 1: Koopintentie voor verschillende toepassingen van genetische modificatie in voedsel in en de, 02 en 05 (Eurobarometer 02 en 05) Positief Negatief Weet niet 05 t.o.v t.o.v A 71,4% 24,1% +47,3% 25,5% 64,8% -39,3% 3,1% 11,1% B 61,7% 39,1% +,6% 35,0% 46,6% -11,6% 3,3% 14,4% C 52,5% 37,9% +14,6% 44,7% 47,6% -2,9% 2,9% 14,5% D 38,1% 23,2% +14,9% 59,5% 65,7% -6,2% 2,4% 11,1% A 55,8% 21,6% +34,2% 37,8% 65,9% -28,1% 6,5% 12,5% B 51,4% 39,1% +12,3%,8% 48,1% -7,3% 7,7% 17,0% C 44,2% 37,0% +7,2% 47,9% 46,1% +1,8% 7,9% 16,8% D 35,9% 21,2% +14,7% 56,9% 65,4% -8,5% 7,2% 13,4% Toelichting: Ik zou genetisch gemodificeerd voedsel kopen als A: het gezonder is / minder vet bevat dan gewoon voedsel B: het minder bestrijdingsmiddelen bevat dan gewoon voedsel C: het milieuvriendelijker werd geteeld dan gewoon voedsel D: het goedkoper is dan gewoon voedsel Overigens behoort, samen met België, Portugal en Spanje, tot de lidstaten waar de koopintentie over de hele linie het grootst is. Voor de se agro-food sector is de koopintentie in belangrijke exportlanden als Duitsland tenminste zo relevant 1 in 02 werd respondenten gevraagd of ze het eens of oneens waren met stellingen, geformuleerd als: Ik zou een dergelijk product kopen. In 05 konden respondenten aangeven of ze producten zeker wel, mogelijk wel, mogelijk niet of zeker niet zouden kopen. 16 augustus 06 2

3 als de koopintentie in. Bij onze oosterburen is die koopintentie over de hele linie negatiever. 100% 80% 60% % % 0% Duitsland Ik zou genetisch gemodificeerd voedsel kopen als: A: het gezonder is dan gewoon voedsel B: het minder bestrijdingsmiddelen bevat dan gewoon voedsel C: het milieuvriendelijker werd geteeld dan gewoon voedsel D: het door de autoriteiten is goedgekeurd E: het goedkoper is dan gewoon voedsel A B C D E A B C D E A B C D E Zeker wel Mogelijk wel Mogelijk niet Zeker niet Weet niet Figuur 2: Koopintentie voor verschillende doelen van genetisch gemodificeerd voedsel in, de en Duitsland in 05 (Eurobarometer 05) Wat betreft koopintentie zijn de se resultaten vergelijkbaren net die van onze zuiderburen, die op alle toepassingen zelfs nog iets positievere koopintenties uitspreken. Het laagst is de koopintentie in Oostenrijk. 100% % % % 41 % % België Oostenrijk A B C D E A B C D E Zeker wel Mogelijk wel Mogelijk niet Zeker niet Weet niet Ik zou genetisch gemodificeerd voedsel kopen als: A: het gezonder is dan gewoon voedsel B: het minder bestrijdingsmiddelen bevat dan gewoon voedsel C: het milieuvriendelijker werd geteeld dan gewoon voedsel D: het door de autoriteiten is goedgekeurd E: het goedkoper is dan gewoon voedsel Figuur 3: Koopintentie voor verschillende doelen van genetisch gemodificeerd voedsel in België en Oostenrijk in 05 (Eurobarometer 05) 16 augustus 06 3

4 Nut, risico, morele aanvaardbaarheid en steun In voorgaande Eurobarometeronderzoeken is ingegaan op het feit dat de steun voor verdere ontwikkeling van diverse toepassingen van biotechnologie samenhangt met de opvattingen over het nut, het risico en de morele aanvaardbaarheid ervan. Aan de hand van de resultaten kan per aspect een gewogen gemiddelde worden berekend. Dan blijkt dat tussen 02 en 05 de steun voor verdere ontwikkeling van genetisch gemodificeerd voedsel in de 15 lidstaten van de EU is afgenomen. Vooral het verlies aan steun in is opvallend. Overigens scoren Duitsland en Frankrijk op dit punt nog aanzienlijk negatiever, en vormen Luxemburg en Griekenland uitschieters in negatieve zin. Spanje, het enige land waar al enige jaren op substantiële schaal genetisch gemodificeerde (voeder)maïs wordt verbouwd, is één van de wienige landen met een bescheiden- positieve score op de steun voor verdere ontwikkeling. Positieve scores vinden we verder in Portugal en Tsjechië, waarbij moet worden opgemerkt dat in Spanje en Portugal het aandeel van de weet niet respons met circa 1/3 van de respondenten relatief hoog is Nut Risico Spanje 02 Spanje 05 Moreel aanvaardbaar Moet verder ontwikkeld worden -70 De scores zijn uitgezet op een schaal van -0 (100% van de respondenten geheel oneens) tot +0 (100% van de respondenten geheel eens). Figuur 4: Opvattingen over nut, risico, morele aanvaardbaarheid en steun voor verdere ontwikkeling van genetisch gemodificeerd voedsel in, de en Spanje in 02 en 05 (Eurobarometer 02 en 05) Vergelijken we deze resultaten met die van andere toepassingen zoals gentherapie en toepassingen van farmacogenetics, dan valt op dat deze vooral positiever scoren op gepercipieerd nut en morele aanvaardbaarheid. Ook hier zijn de ers ten opzichte van de gezamenlijke lidstaten terughoudend als het gaat om het stimuleren van de verdere ontwikkeling van deze toepassingen, maar beduidend positiever dan over de verdere ontwikkeling van gm voedsel. 16 augustus 06 4

5 Nut Risico Gentherapie Gentherapie Moreel aanvaardbaar Farmacogenomics Farmacogenomics Gm voedsel Gm voedsel Moet verder ontwikkeld worden -70 Figuur 5: Opvattingen over nut, risico, morele aanvaardbaarheid en steun voor verdere ontwikkeling van gentherapie, farmacogenetics en genetisch gemodificeerd voedsel in en de en Spanje in 05 (Eurobarometer 05) 16 augustus 06 5

6 Vertrouwen in de regelgeving De mate van vertrouwen in de regelgeving is over het algemeen een belangrijke verklarende factor voor de publieksattitude, zo is uit eerder onderzoek gebleken. Ook in 05 is weer onderzocht hoe de Europese burgers over de regelgeving in relatie tot genetische modificatie. 3,8,9 34,5,3 9,5 Tsjechië België Zweden Letland Malta Spanje Italië Groot Brittannië Denmarken Portugal Finland Slowakije Ierland Frankrijk Hongarije Oostenrijk Duitsland Slovenië Polen Luxemburg Estland Cyprus Litouwen Griekenland 5,5 39,4 36,6 12,1 6,4 4,9 37, ,2 12,3 5,1,4 35,4 16,7 2,5 5,5 35,1 34,9 16,2 8,4 5,1 19,5 8 38,4 4,6 27, ,4 30,8 4,2 30,7 14,9 21,2 4,4 33,3 30,6 19,3 12,5 3,3 34,5 31,6 18,8 11,8 6,7 28,8 42,6 15,9 6,1 2,8 28,7,2 21,8 24,5 4,3,3 6,3 1,7 26,3 38,3 18,4 15,3 2,8 26,3 23,9 25,2 21,9 4,1 28,1 37,1 25,8 5 4,7 24,5 31,4 25,1 14,4 4,6,8 39,8 26,1 6,8 3 25,9,3 27,5 3,3 1,8 21,6 41,5,2 13 1,6 19,6,1 25,3 13,4 4, ,3 39,7 13,2 1,1 11,9 31, ,9 1,1 14,7 38,9 31,3 13,9 1,18,2 43,6 30,5 16,5 0,67,2 32,7 58,1 1,4 0% 10% % 30% % 50% 60% 70% 80% 90% 100% Veel vertrouwen Redelijk vetrouwen Niet veel vertrouwen Helemaal geen vertrouwen weet niet Figuur 6: Het vertrouwen in de regelgeving m.b.t. genetische modificatie in de 25 EU landen, 05 (Eurobarometer 05) In België (45,6%), (44,9%), Tsjechië (42,5%) en Zweden (,6%) vinden we het grootste aantal respondenten met vertrouwen in de regelgeving. In Duitsland heeft nog geen 30% van de respondenten vertrouwen in de regelgeving en in Griekenland en Litouwen geldt dat voor niet meer dan 7,8%, respectievelijk 9,3%. 16 augustus 06 6

7 De relatie tussen de mate van vertrouwen in de regelgeving en de acceptatie van gm voedsel is verder geanalyseerd door het percentage respondenten dat zegt onder geen enkele voorwaarde gm voedsel te zullen accepteren te relateren aan het gewogen vertrouwen 2. Dat levert het volgende beeld op: Relatief veel vertrouwen Finland Tsjechië België Zweden Denemarken Ierland Malta Letland Groot Brittannië Italië Spanje Portugal Relatief weinig steun Frankrijk Hongarije Slowakije Relatief veel steun Luxemburg Oostenrijk Duitsland Polen Slovenië Estland Cyprus Litouwen Griekenland Relatief weinig vertrouwen 2 helemaal geen vertrouwen = wegingsfactor -2; niet veel vertrouwen = wegingsfactor -1, redelijk vertrouwen = wegingsfactor +1; veel vertrouwen wegingsfactor augustus 06 7

8 Figuur 7: Relatie tussen het vertrouwen in regelgeving en de gewogen steun voor genetisch gemodificeerd voedsel in 25 EU landen (Eurobarometer 05) Vertrouwen in informatiebronnen Tussen 02 en 05 is in het vertrouwen in consumentenorganisaties als bron van informatie over genetische modificatie toegenomen, evenals het vertrouwen in universiteiten en de nationale overheid. Sinds 1993 vertoont het vertrouwen in de milieuorganisaties als informatiebron een dalende tendens. % Universiteiten Nationale overheden Consumentenorganisaties Milieuorganisaties Dierenwelzijnsorganisaties Industrie Politieke partijen Figuur 8: Het vertrouwen in bronnen van informatie over genetische modificatie in, (Eurobarometer ) Evenals in Duitsland (67,7%) is het vertrouwen in consumentenorganisaties in ons land (65,3%) het grootst. In Tsjechië, Slowakije, Polen, de Baltische staten en Polen heeft 21% of minder van de respondenten vertrouwen in consumentenorganisaties als informatiebron. De milieuorganisaties scoren in beduidend lager: 35,2% zegt deze informatiebron te vertrouwen, en dat is ongeveer dezelfde score als in Polen en Groot- Brittannië. In Denemarken Luxemburg, Slowakije en Duitsland worden deze organisaties door de helft of meer van de respondenten vertrouwd, terwijl dat in Spanje voor slechts ¼ van de respondenten geldt. Medici staan als informatiebron bij tenminste 60% van de respondenten in hoog aanzien in Griekenland, Malta en Slovenië, maar ook in Frankrijk, Oostenrijk en België heeft men relatief veel vertrouwen in deze beroepsgroep. De resultaten van komen wat betreft de medici overeen met het EU gemiddelde van ongeveer 38%. De universiteiten, dat wil zeggen wetenschappers, doen het met 45 47% redelijk goed als betrouwbare informatiebron in, België, Finland en Griekenland, en met 11 14% ronduit slecht in Litouwen, Italië en Frankrijk. 16 augustus 06 8

9 Nationale overheden scoren alleen in Denemarken en een acceptabele 35 respectievelijk 31% als betrouwbaar geachte informatiebron. Veel slechter is het gesteld met het vertrouwen in de nationale overheden als informatiebron in Polen, Hongarije, Letland en Slovenië (allen minder dan 5%), maar ook in Frankrijk, Oostenrijk en Italië blijft het vertrouwenspercentage steken tussen de 8 en de 9. In het voormalige Oostblok, maar ook in Malta, Cyprus, Frankrijk en Spanje hebben meer respondenten vertrouwen in de EU als informatiebron dan in de eigen, nationale overheid. In (+11,4%)en vooral in Denemarken (+,8%) is het vertrouwen in informatie van de eigen overheid juist groter. Ook zijn er veel landen waarin meer mensen vertrouwen hebben in informatie die wordt verstrekt door internationale instellingen dan in de informatie van de eigen overheid. Televisie en kranten worden altijd door veel mensen genoemd als belangrijke informatiebron. Dat wil echter niet zeggen dat dit informatiebronnen zijn waarin men ook veel vertrouwen heeft. Alleen in Litouwen zegt iets meer dan 1/3 van de respondenten de berichtgeving over genetische modificatie in kranten en op televisie wel te vertrouwen. In alle andere lidstaten is dat minder dan een kwart. Het vertrouwen in deze bronnen is uitgesproken laag in Frankrijk (8,4%), Zweden (7,4%) en Hongarije (4,7%). De score onder ers is 17,2%, vergelijkbaar met die onder de Denen en de Grieken. 16 augustus 06 9

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt Freek Bucx Inhoud Tabel B4.1... 3 Tabel B4.2... 4 Tabel B4.3... 5 Tabel B4.4... 6 Tabel B4.5... 7 Tabel B4.6... 8 Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 66 (1991) Nr. 6 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2014 Nr. 39 A. TITEL Overeenkomst betreffende samenwerking en een douane-unie tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten,

Nadere informatie

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 België in de Europese informatiemaatschappij Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 Bezit en gebruik van ICT en Internet 1 Luxemburg 2 Litouwen 3

Nadere informatie

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig Nieuwe roamingbundels voor voordelig bellen en internetten in de EU Om ook in de EU voordelig gebruik te kunnen maken van de mobiele telefoon, biedt Telfort Zakelijk vanaf 1 september 2013 twee interessante

Nadere informatie

Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU

Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU VIVES BRIEFING 2016/06 Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU Klaas Staal Karlstad Universitet 1 GEVOLGEN VAN BREXIT VOOR DE BESLUITVORMING IN DE EU Klaas Staal INLEIDING Op 23 juni 2016 stemmen

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Meer doden onder fietsers, minder onder motorrijders. Meeste verkeersdoden onder twintigers

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Meer doden onder fietsers, minder onder motorrijders. Meeste verkeersdoden onder twintigers Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB07-031 23 april 2007 10.00 uur Sterke stijging verkeersdoden onder fietsers In 2006 kwamen 811 mensen in het Nederlandse verkeer om. Dit zijn er 6 minder

Nadere informatie

Zuivelproductie per land 2015 Dairy production by country

Zuivelproductie per land 2015 Dairy production by country Zuivelproductie per land 2015 Melkaanvoer en productie EU-28 2015 Milk deliveries and production EU-28 index: 2014=100 EU-28 jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec cumulatief index Melkaanvoer

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14. Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie

Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14. Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14 Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd

Nadere informatie

14072/14 roe/lep/hh DG C 1

14072/14 roe/lep/hh DG C 1 Raad van de Europese Unie Brussel, 13 oktober 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0292 (E) 14072/14 ACP 154 FIN 727 PTOM 45 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0298 (E) 14563/14 ACP 166 FIN 764 PTOM 51 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie

de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie

de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie Raad van de Europese Unie Brussel, 12 februari 2016 (OR. en) 6056/16 ADD 4 BEGELEIDENDE NOTA van: ingekomen: 10 februari 2016 aan: JAI 94 ASIM 14 RELEX 101 FRONT 66 CADREFIN 8 ENFOPOL 33 PROCIV 5 VISA

Nadere informatie

De invloed van de btw op uw werkkapitaal

De invloed van de btw op uw werkkapitaal Fred Vervaet Agenda LyondellBasell Industries NV Trapped refunds; Crediteuren Debiteuren LyondellBasell Industries NV Omzet wereldwijd: ongeveer $51 miljard; Productie chemische en petrochemische producten;

Nadere informatie

Op 31 december 2012 telde het arrondissement Turnhout inwoners. Hiermee vertegenwoordigen we 7% van de Vlaamse inwoners.

Op 31 december 2012 telde het arrondissement Turnhout inwoners. Hiermee vertegenwoordigen we 7% van de Vlaamse inwoners. Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Demografie Samenvatting Inwonersaantal: 442.508 (2012) 90% van de inwoners heeft de Belgische nationaliteit.

Nadere informatie

Expertisecentrum Europees Recht. De nieuwe QMVstemregels. uitgelegd. Liesbeth A Campo (BZ/DJZ-ER) Den Haag 20 november 2014

Expertisecentrum Europees Recht. De nieuwe QMVstemregels. uitgelegd. Liesbeth A Campo (BZ/DJZ-ER) Den Haag 20 november 2014 Expertisecentrum Europees Recht De nieuwe QMVstemregels uitgelegd Liesbeth A Campo (BZ/DJZ-ER) Den Haag 20 november 2014 Inhoud Basisregels volgens Lissabon Nieuw Ioannina-mechanisme Bijzondere situaties

Nadere informatie

Postelectoraal onderzoek 2014 EUROPESE VERKIEZINGEN 2014

Postelectoraal onderzoek 2014 EUROPESE VERKIEZINGEN 2014 Directorate-General for Communication PUBLIC OPINION MONITORING UNIT Brussel, oktober 2014 Postelectoraal onderzoek 2014 EUROPESE VERKIEZINGEN 2014 BEKNOPTE SAMENVATTING Onderzoeksgebied: EU28 Bevolking:

Nadere informatie

Openbare raadpleging over de coördinatie van de sociale zekerheid in de EU

Openbare raadpleging over de coördinatie van de sociale zekerheid in de EU Openbare raadpleging over de coördinatie van de sociale zekerheid in de EU Velden met een zijn verplicht. I. Gezinsuitkeringen CONTEXT: Gezinsuitkeringen worden over het algemeen uit de belastingen gefinancierd

Nadere informatie

Emissiehandel: Commissie geeft groen licht voor nog eens 8 plannen zodat de handel zoals gepland van start kan gaan

Emissiehandel: Commissie geeft groen licht voor nog eens 8 plannen zodat de handel zoals gepland van start kan gaan IP/04/1250 Brussel, 20 oktober 2004 Emissiehandel: Commissie geeft groen licht voor nog eens 8 plannen zodat de handel zoals gepland van start kan gaan De Europese Commissie gaat akkoord met een tweede

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop

Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop 1. BRP bron voor demografische statistieken 2. Demografische statistieken volgens Europese verordening

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 16.5.2007 COM(2007) 256 definitief 2007/0090 (CNS) Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD overeenkomstig artikel 122, lid 2, van het Verdrag betreffende

Nadere informatie

Berekening zorgtoeslag 2009

Berekening zorgtoeslag 2009 Berekening zorgtoeslag 2009 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af van: de standaardpremie de normpremie het gezamenlijke toetsingsinkomen

Nadere informatie

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2006

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2006 BERICHTEN UGA 8501 KORTRIJK-HEULE Tel. 056 36 32 00 Fax 056 35 60 96 E-mail: sales@uga.be januari 2006 GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2006 INSCHRIJVING IN DE KIEZERSLIJSTEN VAN NIET-BELGISCHE BURGERS I. NIET-BELGISCHE

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2014

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2014 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2014 Berekening zorgtoeslag 2014 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2015

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2015 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2015 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af van: de standaardpremie de

Nadere informatie

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Dr. Maurice de Greef Prof. dr. Mien Segers 06-2016 Maastricht University, Educational Research & Development (ERD) School

Nadere informatie

Berekening zorgtoeslag 2013

Berekening zorgtoeslag 2013 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2013 ib 998 - ib*7pl Berekening zorgtoeslag 2013 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant

Nadere informatie

ECONOMIE. Begrippenlijst H7 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn

ECONOMIE. Begrippenlijst H7 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn ECONOMIE VMBO-T2 Begrippenlijst H7 PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw Bewerkt door D.R. Hendriks Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn Versie 1 2013-2014 Hoofdstuk 7 Europese grenzen? Paragraaf 7.1 Wat

Nadere informatie

AF/CE/CH/FRAUDE/nl 1

AF/CE/CH/FRAUDE/nl 1 SLOTAKTE AF/CE/CH/FRAUDE/nl 1 De gevolmachtigden van HET KONINKRIJK BELGIË, DE REPUBLIEK TSJECHIË, HET KONINKRIJK DENEMARKEN, DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND, DE REPUBLIEK ESTLAND, DE HELLEENSE REPUBLIEK,

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.6.2011 COM(2011) 352 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Tweede

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

het Nederlandse dse spoor?

het Nederlandse dse spoor? 08 e08 Hoe druk is 0h het nu werkelijk op het Nederlandse dse spoor? Het Nederlandse spoorgebruik in vergelijking met de rest van de EU-27 Pascal Ramaekers, Tessa de Wit en Maarten Pouwels Publicatiedatum

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen ROESELARE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen ROESELARE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen ROESELARE HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Arrondissement Roeselare Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

Inloggen op het Eduroam wireless netwerk

Inloggen op het Eduroam wireless netwerk Inloggen op het Eduroam wireless netwerk Inhoud Wat is Eduroam?... 3 Internationaal... 3 Eduroam op Nyenrode... 4 Eduroam instellen op jouw apparaat... 5 IPhone (IOS7 en hoger)... 6 Ipad (IOS7 en hoger)...

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2015 Nr. 70

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2015 Nr. 70 13 (2013) Nr. 2 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2015 Nr. 70 A. TITEL Euro-mediterrane luchtvaartovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de regering

Nadere informatie

Brochure Geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016

Brochure Geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016 Brochure Geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016 Brochure Geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij de Tweede Kamerverkiezing van 15

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen KORTRIJK. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen KORTRIJK. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen KORTRIJK HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Arrondissement Kortrijk Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

BIJLAGE PROTOCOL. bij het. voorstel voor een besluit van de Raad

BIJLAGE PROTOCOL. bij het. voorstel voor een besluit van de Raad EUROPESE COMMISSIE Brussel, 26.2.2016 COM(2016) 91 final ANNEX 1 BIJLAGE PROTOCOL bij het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Europese Unie en haar lidstaten, van het

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Arrondissement Oostende Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites

Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites #sweep2013 Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites Brussel, 14 april 2014 In 2013 bleek uit een gezamenlijke, door de Europese Commissie gecoördineerde

Nadere informatie

Wonen (en werken) in Nederland voor EU-burgers

Wonen (en werken) in Nederland voor EU-burgers Wonen (en werken) in Nederland voor EU-burgers Wilt u wonen (en werken) in Nederland? EU-burgers hebben in de meeste gevallen geen verblijfsdocument of tewerkstellingsvergunning nodig. In deze publicatie

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen ARDOOIE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen ARDOOIE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen ARDOOIE HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Arrondissement Tielt Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen 20.01.2006-20.02.2006 220 antwoorden. Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 58 26,4% G - Groothandel en kleinhandel; reparatie

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II Politiek en Ruimte bron 10 Aandeel van de lidstaten in de handel van de Europese Unie in procenten, 1998 30 % 25 20 22 25 Legenda: invoer uitvoer 15 10 8 8 15 15 10 11 9 9 15 12 5 0 6 5 2 2 1 0 België

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen RUISELEDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen RUISELEDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen RUISELEDE HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Arrondissement Tielt Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 VOORSTEL van: de Europese Commissie d.d.: 18 november 2003

Nadere informatie

Resultaten VVNH monitoring 2008

Resultaten VVNH monitoring 2008 Resultaten VVNH monitoring 2008 Resultaten totaal In totaal is er door de leden van de VVNH in 2008 iets minder dan 2,3 miljoen m 3 naaldhout, hardhout en plaatmateriaal door de respondenten geïmporteerd.

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 maart 2005 (24.03) 6238/05 JUSTCIV 22

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 maart 2005 (24.03) 6238/05 JUSTCIV 22 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 21 maart 2005 (24.03) 6238/05 JUSTCIV 22 INFORMATIEVE NOTA van: het secretariaat-generaal van de Raad aan: het Coreper/de Raad nr.vorig doc.: 11093/04 JUSTCIV 101 Betreft:

Nadere informatie

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN?

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? 2/09/2008-22/10/2008 Er zijn 329 antwoorden op 329 die voldoen aan uw criteria DEELNAME Land DE - Duitsland 55 (16.7%) PL - Polen 41 (12.5%) DK - Denemarken 20

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE

VERSLAG VAN DE COMMISSIE EUROPESE COMMISSIE Brussel, 23.9.2016 COM(2016) 618 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE Verslag met het oog op de berekening van de toegewezen hoeveelheid van de Unie, alsook het verslag met het oog op de berekening

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

Hoe groot, is groot genoeg?

Hoe groot, is groot genoeg? Hoe groot, is groot genoeg? Bas Denters (Bestuurskunde, Universiteit Twente) Kennisnetwerk Lokaal 13 Den Haag 17 april 2015 Schaalvergroting door de tijd Grotere gemeenten Minder gemeenten Schaal gemeenten

Nadere informatie

Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS

Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS Wanneer gebruiken? Deze instructie is alleen van nut indien u een aanvraag wilt indienen voor een jongere die langer dan 3 maanden in Nederland

Nadere informatie

nr. 811 van TOM VAN GRIEKEN datum: 10 augustus 2015 aan JO VANDEURZEN Kinderbijslag - Kinderen die worden opgevoed in het buitenland

nr. 811 van TOM VAN GRIEKEN datum: 10 augustus 2015 aan JO VANDEURZEN Kinderbijslag - Kinderen die worden opgevoed in het buitenland SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 811 van TOM VAN GRIEKEN datum: 10 augustus 2015 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Kinderbijslag - Kinderen die worden opgevoed in het buitenland

Nadere informatie

Sabine Heijning. het Notarieel Bureau. voor vragen:

Sabine Heijning. het Notarieel Bureau.  voor vragen: Sabine Heijning het Notarieel Bureau www.hetnb.nl voor vragen: ipr@hetnb.nl De Verordening in de tijd Nalatenschap opengevallen vóór of na 17 augustus 2015 Wanneer oud ipr toepassen? Welk ipr? Wat valt

Nadere informatie

Common Reporting Standard; landenlijst deelnemende rechtsgebieden. Directoraat-Generaal der Belastingdienst, Fiscaliteit

Common Reporting Standard; landenlijst deelnemende rechtsgebieden. Directoraat-Generaal der Belastingdienst, Fiscaliteit Common Reporting Standard; landenlijst deelnemende rechtsgebieden Directoraat-Generaal der Belastingdienst, Fiscaliteit Besluit van 31 december 2015, nr. DGBel 2015/5911M, De Staatssecretaris van Financiën

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in oktober 2013

De arbeidsmarkt in oktober 2013 De arbeidsmarkt in oktober 2013 Datum: 8 november 2013 Van: Stad Antwerpen Actieve stad Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche oktober 2013 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen eind

Nadere informatie

Inloggen op het eduroam wireless netwerk

Inloggen op het eduroam wireless netwerk Inloggen op het eduroam wireless netwerk Inhoud Wat is eduroam?... 3 Internationaal... 3 Eduroam op Nyenrode... 4 Eduroam instellen op jouw apparaat... 5 IPhone (IOS7 en hoger)... 6 Ipad (IOS7 en hoger)...

Nadere informatie

Doelstellingen (2002/2007) van de Staten-Generaal van de Verkeersveiligheid

Doelstellingen (2002/2007) van de Staten-Generaal van de Verkeersveiligheid Doelstellingen (2002/) van de Staten-Generaal van de Verkeersveiligheid -50% 50% doden op de Belgische wegen/max. 750 doden 30 dagen Referentiecijfer 1500 = afgerond gemiddeld aantal doden 30 dagen 1998-2000

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169 ONTWERP-NOTULEN - ADDENDUM Betreft: 3002e zitting van de Raad van de Europese Unie (MILIEU), gehouden

Nadere informatie

Deel 8. internationale vergelijking

Deel 8. internationale vergelijking Deel internationale vergelijking INTERNATIONALE VERGELIJKING Internationale onderwijsstatistieken zijn gebaseerd op een standaardterminologie, standaardconcepten, -definities en -classificaties, en dit

Nadere informatie

België Bulgarije Cyprus Denemarken. 120 km/u 130 km/u 100 km/u 130 km/u. fluohesje in de auto verplicht ja ja nee nee

België Bulgarije Cyprus Denemarken. 120 km/u 130 km/u 100 km/u 130 km/u. fluohesje in de auto verplicht ja ja nee nee België Bulgarije Cyprus Denemarken 120 km/u 130 km/u 100 km/u 130 km/u van 1/11 tot 1/3 enkel in tunnel bij Antwerpen tol op "Storebæltsbroen" en "Øresundsbroen" Liefkenshoektunnel: 4,60-5,50 naargelang

Nadere informatie

*280200201* Opgaaf Startende onderneming. Belastingdienst. Waarom dit formulier?

*280200201* Opgaaf Startende onderneming. Belastingdienst. Waarom dit formulier? Belastingdienst Opgaaf Startende onderneming Waarom dit formulier? Dit formulier is alleen bedoeld voor ondernemingen die niet verplicht zijn zich in te schrijven in het Handelsregister van de Kamer van

Nadere informatie

Berekening zorgtoeslag 2011

Berekening zorgtoeslag 2011 Berekening zorgtoeslag 2011 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af van: de standaardpremie de normpremie het gezamenlijke toetsingsinkomen

Nadere informatie

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU?

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen gaan in tweetallen aan de slag en krijgen een werkblad. Welk land hoort bij de omschrijving? Elke lidstaat van

Nadere informatie

Dienst Voogdij. Hoe zal deze dienst je helpen?

Dienst Voogdij. Hoe zal deze dienst je helpen? Dienst Voogdij Hoe zal deze dienst je helpen? Aankomst in België Je bent nog geen 18 en in België aangekomen zonder je vader of moeder. Je zoekt hulp of opvang, of je werd door de politie onderschept.

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE Arrondissement Brugge HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

HET NIEUWS. 4 Klasse voor leraren

HET NIEUWS. 4 Klasse voor leraren HET NIEUWS Vanaf 1 juli wordt België gedurende zes maanden voorzitter van de Europese Unie (EU) *** Door de invoering van de Eur 4 Klasse voor leraren BEELD VAN DE MAAND [LITOUWEN] Kotelet Kraziai, een

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

Data Only Tarieven en voorwaarden

Data Only Tarieven en voorwaarden Data Only en voorwaarden D at u m 2 5 j un i 2 01 5 V ers i e 1. 2 Inhoudsopgave 1 Basisabonnement... 3 1.1 Abonnementskosten... 3 1.2 Snelheid upgrade... 3 1.3 Boven bundel tarieven... 3 1.4 SMS tarieven...

Nadere informatie

RIZIV-statuut - Arts / Tandarts / Apotheker / Kinesitherapeut

RIZIV-statuut - Arts / Tandarts / Apotheker / Kinesitherapeut RIZIV-statuut - Arts / Tandarts / Apotheker / Kinesitherapeut Offerte ter attentie van De heer Student Jaar 2014 U Naam : De heer Student Jaar 2014 Adres :, Geboortedatum : 01/01/1989 Leeftijd bij onderschrijving

Nadere informatie

Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving?

Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? I Geldigheid kinderbijschrijving Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? Om naar het buitenland te reizen hebben kinderen vanaf 26 juni 2012 een eigen paspoort of Nederlandse

Nadere informatie

13082/14 CV/mg DGC 1B. Raad van de Europese Unie. Brussel, 29 september 2014 (OR. en) 13082/14. Interinstitutioneel dossier: 2014/0223 (NLE)

13082/14 CV/mg DGC 1B. Raad van de Europese Unie. Brussel, 29 september 2014 (OR. en) 13082/14. Interinstitutioneel dossier: 2014/0223 (NLE) Raad van de Europese Unie Brussel, 29 september 2014 (OR. en) 13082/14 Interinstitutioneel dossier: 2014/0223 (NLE) COASI 102 ASIE 53 ELARG 98 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: PROTOCOL

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Informatie voor grensarbeiders

Inhoudsopgave. Informatie voor grensarbeiders Inhoudsopgave WERKEN IN TWEE LANDEN 2 Wonen in Nederland en werken buiten Nederland Waar verzekerd bij werken in twee landen Voorkom dubbele premiebetaling Werkgevers- en werknemersverklaring DE PROCEDURE

Nadere informatie

Procedure identificatieplicht

Procedure identificatieplicht Procedure identificatieplicht In dit document wordt stap voor stap uitgelegd wat er van u wordt verwacht in het geval van het vaststellen van de identiteit van de medewerker. 1. Vraag de medewerker een

Nadere informatie

Lindelaufer Gewande 31

Lindelaufer Gewande 31 Belastingdienst Opgaaf Startende onderneming Waarom dit formulier? Dit formulier is alleen bedoeld voor ondernemingen die niet verplicht zijn zich in te schrijven in het Handelsregister van de Kamer van

Nadere informatie

DOCUMENTEN WETTIG VERBLIJF

DOCUMENTEN WETTIG VERBLIJF DOCUMENTEN WETTIG VERBLIJF Vanaf 1 september 2011 Moeten cursisten die voldaan hebben aan de deeltijdse leerplicht (18 jaar) bij inschrijving het bewijs leveren te beschikken over de Belgische nationaliteit

Nadere informatie

Publicatieblad van de Europese Unie L 331/13

Publicatieblad van de Europese Unie L 331/13 5.11.2004 Publicatieblad van de Europese Unie L 331/13 VERORDENING (EG) Nr. 1925/2004 VAN DE COMMISSIE van 29 oktober 2004 tot vaststelling van nadere uitvoeringsvoorschriften voor enkele bepalingen van

Nadere informatie

Europese octrooiaanvragen

Europese octrooiaanvragen Vereenigde Octrooibureaux N.V. Johan de Wittlaan 7 2517 JR Postbus 87930 2508 DH Den Haag Telefoon 070 416 67 11 Telefax 070 416 67 99 patent@vereenigde.com trademark@vereenigde.com legal@vereenigde.com

Nadere informatie

Europees Aanhoudingsbevel

Europees Aanhoudingsbevel Europees Aanhoudingsbevel Managementgegevens over de periode: Het jaar 00 Inhoudsopgave Gevraagde wettelijke gegevens op basis van artikel 70 van de Overleveringswet pagina. Het aantal ontvangen EAB's

Nadere informatie

Europeanen zonder grenzen. Internationale verbondenheid in de Europese Unie. inhoud

Europeanen zonder grenzen. Internationale verbondenheid in de Europese Unie. inhoud dem s Jaargang 27 September 2011 ISSN 0169-1473 Een uitgave van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut Bulletin over Bevolking en Samenleving 7 inhoud 1 Europeanen zonder grenzen 4 Buitenlands

Nadere informatie

the state of renewable energies in europe

the state of renewable energies in europe HERNIEUWBARE ENERGIE IN EUROPA 12 th EurObserv ER Report the state of renewable energies in europe 2012 12 th EurObserv ER Report Werkgelegenheid en omzet Voor de periode 2005-2010 is de energieproductie

Nadere informatie

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

Tarieven Internationale registratie (Benelux basis) 2016

Tarieven Internationale registratie (Benelux basis) 2016 Tarieven Internationale registratie (Benelux basis) 2016 Nieuwe aanvrage tot registratie officiële taksen in totale kosten in * basisbedrag t/m 3 klassen 755 1055 toeslag merk in kleur 250 275 Vernieuwing

Nadere informatie

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers IMMIGRATIE IN DE EU Bron: Eurostat, 2014, tenzij anders aangegeven De gegevens verwijzen naar niet-eu-burgers van wie de vorige gewone verblijfplaats in een land buiten de EU lag en die al minstens twaalf

Nadere informatie

Instructie: Quiz EU - Test je kennis!

Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 34 (2007) Nr. 5 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2012 Nr. 9 A. TITEL Verdrag van Lissabon tot wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in november 2015

De arbeidsmarkt in november 2015 De arbeidsmarkt in november 2015 Datum: 7 december 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche november 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey ICOON Paper #1 Ferry Koster December 2015 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in de relatie

Nadere informatie

Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse schone technologie sector

Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse schone technologie sector Wereld Natuur Fonds Driebergseweg 10 Postbus 7 3700 AA Zeist Tel: +31 30 693 7333 Direct: Fax: +31 30 691 2064 Info@wnf.nl www.wnf.nl Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse

Nadere informatie

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN INTRO VOOR DE LEERKRACHT Deze tijdslijn illustreert het verhaal van de Europese Unie. U kunt de tijdslijn in verschillende stukken afdrukken

Nadere informatie