DESKRESEARCH EUROPESE VERKIEZINGEN 2009 Onthouding en stemgedrag bij de Europese verkiezingen van 2009

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DESKRESEARCH EUROPESE VERKIEZINGEN 2009 Onthouding en stemgedrag bij de Europese verkiezingen van 2009"

Transcriptie

1 Directoraat-generaal voorlichting Afdeling Analyse van de publieke opinie Brussel, 13 november 2012 DESKRESEARCH EUROPESE VERKIEZINGEN 2009 Onthouding en stemgedrag bij de Europese verkiezingen van 2009 BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN Deze synthese is gebaseerd op deskresearch naar onthouding en stemgedrag in juni Het is de eerste fase van de sociale marketingstrategie van DG voorlichting met het oog op de Europese verkiezingen van De gegevens zijn afkomstig van de Eurobarometer-enquête die na de verkiezingen van 2009 werd uitgevoerd door TNS Opinion. Het veldwerk vond plaats tussen 12 juni en 6 juli 2009, en kiesgerechtigde Europese burgers (ouder dan 18 jaar, of ouder dan 16 jaar in Oostenrijk) namen aan de enquête deel. I. OPKOMST BIJ DE EUROPESE VERKIEZINGEN : Evolutie van de opkomst bij de Europese verkiezingen : Evolutie van de opkomst per groep lidstaten : Opkomst bij de Europese verkiezingen per lidstaat Verschil tussen de opkomst bij de Europese verkiezingen van 2009 en de nationale parlementsverkiezingen...4 II. SOCIAALDEMOGRAFISCH PROFIEL VAN STEMMERS EN NIET-STEMMERS...6 III. STEMMERS EN NIET-STEMMERS BIJ DE EUROPESE VERKIEZINGEN VAN 2009: INVLOED VAN SOCIAALDEMOGRAFISCHE FACTOREN OP HET STEMGEDRAG Gedrag van stemmers (43%) Gedrag van niet-stemmers (57%)...8 IV. STEMMERSPROFIEL Categorieën stemmers Redenen om te stemmen Redenen om te stemmen: naar leeftijd en beroep...10 V. NIET-STEMMERSPROFIEL Categorieën niet-stemmers Redenen voor onthouding Redenen voor onthouding: naar leeftijd en beroep...12 Tabel 1: Gedetailleerd profiel van de vier categorieën niet-stemmers...13 Tabel 2: Redenen voor onthouding per categorie niet-stemmers...14 VI. BIJLAGEN...15

2 I. OPKOMST BIJ DE EUROPESE VERKIEZINGEN : Evolutie van de opkomst bij de Europese verkiezingen Op 30 jaar tijd is de opkomst bij de Europese verkiezingen met bijna 19 procent gedaald, van 61,99% in 1979 tot 43% in Het percentage niet-stemmers nam met bijna 27 procent toe, van 30,08% in 1979 tot 57% in : Evolutie van de opkomst per groep lidstaten De evolutie van de opkomst in de 27 lidstaten kan in vier niveaus worden ingedeeld: Duidelijk hogere opkomst in 8 lidstaten Stabiele opkomst in 8 lidstaten Daling van de opkomst met minder dan 4% in 7 lidstaten Daling van de opkomst met 6 tot 27% in 4 lidstaten Estland +17,07 Finland +0,87 VK -3,82 Litouwen -27,40 Letland +12,36 Duitsland +0,30 Malta -3,60 Cyprus -13,10 Denemarken +11,65 Ierland +0,06 Nederland -2,51 Griekenland -10,61 Bulgarije +9,77 Luxemburg -0,59 Hongarije -2,19 Italië -6,67 Zweden +7,68 België -0,42 Frankrijk -2,13 Polen +3,66 Spanje -0,27 Portugal -1,82 Oostenrijk +3,54 Tsjechië -0,10 Roemenië -1,80 Slowakije +2,67 Slovenië -0,02 2

3 : Opkomst bij de Europese verkiezingen per lidstaat Lidstaten Verschil België 91.36% 92.09% 90.73% 90.66% 91.05% 90.81% 90.39% Denemarken 47.82% 52.38% 46.17% 52.92% 50.46% 47.89% 59.54% Duitsland 65.73% 56.76% 62.28% 60.02% 45.19% 43.00% 43.30% +0.3 Ierland 63.61% 47.56% 68.28% 43.98% 50.21% 58.58% 58.64% Frankrijk 60.71% 56.72% 48.80% 52.71% 46.76% 42.76% 40.63% Italië 85,65% 82,47% 81,07% 73,60% 69,76% 71,72% 65,05% -6,67 Luxemburg 88,91% 88,79% 87,39% 88,55% 87,27% 91,35% 90,75% -0,6 Nederland 58.12% 50,88% 47,48% 35,69% 30,02% 39,26% 36,75% -2,51 Verenigd Koninkrijk 32,35% 32,57% 36,37% 36,43% 24,00% 38,52% 34,70% -3,82 Griekenland 80,59% 80,03% 73,18% 70,25% 63,22% 52,61% -10,61 Spanje 54,71% 59,14% 63,05% 45,14% 44,90% -0,24 Portugal 51,10% 35,54% 39,93% 38,60% 36,78% -1,82 Zweden 38,84% 37,85% 45,53% +7.,8 Oostenrijk 49,40% 42,43% 45,97% +3,54 Finland 30,14% 39,43% 40,30% +0,87 Tsjechië 28,30% 28,20% -0,1 Estland 26,83% 43,90% +17,07 Cyprus 72,50% 59,40% -13,1 Litouwen 48,38% 20,98% -27,4 Letland 41,34% 53,70% +12,36 Hongarije 38,50% 36,31% -2,19 Malta 82,39% 78,79% -3,6 Polen 20,87% 24,53% +3,66 Slovenië 28,35% 28,33% -0,02 Slowakije 16,97% 19,64% +2,67 Bulgarije 38,99% - Roemenië 27,67% - GEMIDDELD E 61,99% 58,98% 58,41% 56,67% 49,51% 45,47% 43,00% -2,47 Afgezien van de drie landen waar stemplicht bestaat, is de opkomst het hoogst in Malta (78,8%), Italië (65%) en Denemarken (59,5%). Het percentage niet-stemmers is het hoogst in Slowakije (80,4%), Litouwen (79%) en Polen (75,5%). 3

4 4. Verschil tussen de opkomst bij de Europese verkiezingen van 2009 en de nationale parlementsverkiezingen Onderstaande tabel geeft de verschillen in opkomst weer tussen de Europese verkiezingen en de nationale parlementsverkiezingen. Voor elke lidstaat is de opkomst bij de Europese verkiezingen van juni 2009 vergeleken met de opkomst bij de laatste parlementsverkiezingen. De volgende punten vallen op: - Sinds 2009 werden in 23 lidstaten nationale parlementsverkiezingen gehouden. In 20 lidstaten was de opkomst voor de nationale verkiezingen groter dan voor de Europese, met verschillen van 6,80 procent (Letland, september 2011) tot 39,47 procent (Slowakije, maart 2012). - In 4 lidstaten werden sinds 2009 geen nationale verkiezingen gehouden. Daarom werd het verschil berekend op basis van de resultaten van de laatste nationale parlementsverkiezingen vóór de Europese verkiezingen van Ook hier blijkt dat de opkomst voor de nationale verkiezingen groter was dan voor de Europese, met verschillen tot 32,84 procent (Oostenrijk, september 2008). 4

5 Verschil tussen de opkomst bij de Europese verkiezingen van 2009 en de nationale parlementsverkiezingen Land Nationale verkiezingen 2008 Europese Nationale verkiezingen verkiezingen juni Verschil in opkomst Datum Opkomst Opkomst Datum Opkomst Datum Opkomst Datum Opkomst Datum Opkomst BE 90.39% Juni '10 89,28% +1,11 BG 38.99% Juli '09 60,20% -21,21 CZ 28.22% Mei '10 62,60% -34,38 DK 59.54% Sept '11 87,70% -28,16 DE 43.27% Sept '09 70,80% -27,53 EE 43.90% Maa '11 63,50% -19,60 IE 58.64% Feb '11 69,19% -10,55 EL 52.61% Juni '12 62,47% -9,86 ES 44.87% Nov '11 71,69% -26,82 FR* 40.63% Juni '12 55,41% -14,78 IT Apr '08 80,51% 65.05% -15,46 CY 59.40% Mei '11 78,70% -19,30 LT* 20.98% Okt '12 35,91% -11,39 LV 53.70% Sept '11 60,50% -6,80 LU 90.76% Juni '09 89,15% +1,61 HU* 36.31% Apr '10 64,17% -7,86 MT Maa '08 93,30% 78.79% -14,51 NL 36.75% Juni '10 75,40% -38,65 AT Sept '08 78,81% 45.97% -32,84 PL 24.53% Okt '11 48,90% -24,37 PT 36.77% Juni '11 58,07% -21,30 RO Nov '08 39,20% 27.67% -11,53 SI 28.37% Dec '11 65,60% -37,23 SK 19.64% Maa '12 59,11% -39,47 FI 38.60% Apr '11 70,50% -31,90 SE 45.53% Sept '10 84,63% -39,10 VK 34.70% Mei '10 65,10% -30,40 In FR, LT en HU: opkomst bij de tweede ronde.

6 II. SOCIAALDEMOGRAFISCH PROFIEL VAN STEMMERS EN NIET- STEMMERS Bron: Postelectorale Eurobarometer/EP EU27 - Veldwerk: 12 juni - 6 juli 2009 (TNS Opinion) GESLACHT Opkomst bij de Europese verkiezingen van 2009 GESTEMD NIET GESTEMD Man 43,9% 56,1% Vrouw 42,1% 57,9% LEEFTIJD jaar 29,1% 70,9% jaar 35,7% 64,3% jaar 43,7% 56,3% 55 jaar of ouder 50,0% 50,0% OPLEIDING (AFGESLOTEN) 15 jaar of jonger 42,6% 57,4% tussen 16 en 19 jaar 39,9% 60,1% 20 jaar of ouder 51,9% 48,1% studeert nog 33,9% 66,1% BEROEP Zelfstandige 51,2% 48,8% Bedrijfsleider 53,5% 46,5% Ander kantoorwerk 44,4% 55,6% Handarbeid 35,9% 64,1% Huisvrouw/-man 41,7% 58,3% Werkloos 28,0% 72,0% Gepensioneerd 49,0% 51,0% Student 33,9% 66,1% WOONPLAATS Plattelandsgemeente 44,1% 55,9% Kleine/middelgrote stad 43,0% 57,0% Grote stad 41,4% 58,6% SOCIALE POSITIE Laag (1-4) 33,2% 66,8% Midden (5-6) 44,3% 55,7% Hoog (7-10) 53,5% 46,5% INTERNETGEBRUIK Dagelijks 44,7% 55,3% Vaak/Soms 44,0% 56,0% Nooit 42,9% 57,1% GEVOEL VERBONDEN MET EUROPA TE ZIJN Ja 49,0% 51,0% Nee 33,5% 66,5% GEVOEL VERBONDEN MET ZIJN LAND TE ZIJN Ja 44,1% 55,9% Nee 33,6% 66,4% GEVOEL BURGER VAN DE UNIE TE ZIJN Ja 49,1% 50,9% Nee 33,0% 67,0%

7 III. STEMMERS EN NIET-STEMMERS BIJ DE EUROPESE VERKIEZINGEN VAN 2009: INVLOED VAN SOCIAALDEMOGRAFISCHE FACTOREN OP HET STEMGEDRAG 1. Gedrag van stemmers (43%): 71% besloot op voorhand te stemmen. Wanneer zij te stemmen? - 50% van de stemmers zegt altijd voor dezelfde partij of dezelfde kandidaat te stemmen. 21% nam dit besluit maanden voor de verkiezingen. - Een minderheid van de kiezers nam het besluit weken (13%) of dagen (9%) voor de verkiezingen of op de verkiezingsdag zelf (6%). Het lijkt redelijk om aan te nemen dat de 28% stemmers die hun besluit in de weken of dagen voor de verkiezingen nemen het gevoeligst zijn voor de verkiezingscampagnes en de toenemende verslaggeving in de media in de dagen voor de verkiezingen. GESTEMD Altijd zo gestemd Een paar maanden geleden Een paar weken geleden Een paar dagen voor de verkiezingen Op de dag van de verkiezingen Weet niet LEEFTIJD % 28% 17% 17% 8% % 26% 14% 9% 8% 2% % 22% 13% 9% 8% 1% % 17% 12% 8% 4% 1% BEROEP Zelfstandige 52% 24% 13% 5% 4% 2% Bedrijfsleider 41% 23% 15% 12% 8% 1% Ander kantoorwerk 47% 24% 11% 10% 7% 1% Handarbeid 43% 23% 14% 10% 9% 1% Huisvrouw/- man 57% 17% 14% 6% 4% 2% Werkloos 41% 25% 12% 10% 12% - Gepensioneerd 60% 16% 11% 8% 4% 1% Student 28% 26% 20% 18% 7% 1% Bron: Postelectorale Eurobarometer/EP EU27 - Veldwerk: 12 juni - 6 juli 2009 (TNS Opinion) 7

8 2. Gedrag van niet-stemmers (57%): 32% besloot op het laatste moment niet te gaan stemmen. Wanneer zij niet te stemmen? - 22% van de niet-stemmers zegt nooit te stemmen. - 32% van de niet-stemmers nam dit besluit verschillende dagen voor de verkiezingen (16%) of op de verkiezingsdag zelf (16%). Het lijkt dus redelijk om aan te nemen dat de groep niet-stemmers tijdens de week voor de verkiezingen beslist, wat betekent dat zij mogelijk kunnen worden overtuigd om te stemmen. NIET GESTEMD Stem nooit Een paar maanden geleden Een paar weken geleden Een paar dagen voor de verkiezingen Op de dag van de verkiezingen Weet niet LEEFTIJD % 11% 8% 17% 14% 17% % 14% 12% 14% 18% 14% % 20% 18% 16% 18% 10% % 23% 18% 18% 13% 12% BEROEP Zelfstandige 18% 19% 14% 18% 20% 11% Bedrijfsleider 9% 15% 15% 18% 28% 15% Ander kantoorwerk 19% 18% 13% 17% 20% 13% Handarbeid 24% 18% 15% 15% 15% 13% Huisvrouw/- man 25% 16% 16% 14% 16% 13% Werkloos 38% 17% 12% 12% 11% 10% Gepensioneerd 15% 23% 18% 18% 13% 13% Student 26% 9% 8% 21% 16% 20% Bron: Postelectorale Eurobarometer/EP EU27 - Veldwerk: 12 juni - 6 juli 2009 (TNS Opinion) 8

9 IV. STEMMERSPROFIEL Categorieën stemmers Van de 43% stemmers bij de Europese verkiezingen van 2009 zegt 50% altijd hetzelfde te stemmen. Vraag: wanneer heeft u te stemmen? 2. Redenen om te stemmen Vraag: wat zijn voor u de belangrijkste redenen waarom u hebt om uw stem uit te brengen in de Europese verkiezingen? (max. 3 antwoorden) EU27 (43% stemmers) Redenen per categorie Omdat stemmen verplicht is 2% stemplicht Het is uw burgerplicht 47% U stemt altijd 40% Om de politieke partij te steunen waarmee u zich verbonden voelt 24% Om uw regering te steunen 9% Om uw afkeuring uit te drukken 11% Om uw regering te bestraffen 5% Om de EU te bestraffen 2% U kunt de dingen in beweging zetten wanneer u uw stem uitbrengt 19% U bent voor de EU 16% U voelt zich Europeaan / burger van de EU 13% burgerzin steunbetuiging proteststem Europese stem De EU speelt een belangrijke rol in uw leven van elke dag 6% U bent sterk geïnteresseerd in Europese aangelegenheden 5% De informatie die u tijdens de campagne ontving, overtuigde u om te gaan stemmen 5% effect van de campagne Overige (spontaan) 1% Weet niet 1% Bron: Postelectorale Eurobarometer/EP EU27 - Veldwerk: 12 juni - 6 juli 2009 (TNS Opinion) 9

10 3. Redenen om te stemmen: naar leeftijd en beroep Bron: Postelectorale Eurobarometer/EP EU27 - Veldwerk: 12 juni - 6 juli 2009 (TNS Opinion) LEEFTIJD BEROEP EU Zelfstandige Ander kantoorwerk Bedrijfsleider Handarbeid Huisvrouw/- man Werkloos Gepensioneerd Student Het is uw burgerplicht 47% 46% 42% 48% 49% 40% 50% 48% 46% 45% 47% 50% 44% U stemt altijd 40% 28% 39% 39% 43% 37% 43% 37% 43% 40% 30% 43% 27% Om de politieke partij te steunen waarmee u zich verbonden voelt U kunt de dingen in beweging zetten wanneer u uw stem uitbrengt 24% 23% 24% 24% 25% 22% 21% 25% 24% 23% 25% 26% 25% 19% 22% 20% 21% 17% 24% 23% 20% 20% 19% 18% 15% 23% U bent voor de EU 16% 16% 16% 18% 16% 18% 22% 16% 15% 15% 11% 15% 18% U voelt zich Europeaan / burger van de EU Om uw afkeuring uit te drukken Om uw regering te steunen De EU speelt een belangrijke rol in uw leven van elke dag Om uw regering te bestraffen U bent sterk geïnteresseerd in Europese aangelegenheden De informatie die u tijdens de campagne ontving, overtuigde u om te gaan stemmen 13% 18% 15% 13% 12% 9% 21% 13% 15% 10% 9% 11% 23% 11% 12% 12% 12% 9% 11% 10% 11% 14% 7% 12% 10% 12% 9% 9% 9% 8% 9% 9% 8% 8% 9% 11% 7% 9% 10% 6% 8% 8% 7% 5% 6% 11% 10% 5% 5% 5% 4% 8% 5% 6% 5% 7% 5% 7% 4% 6% 6% 5% 9% 5% 5% 5% 3% 8% 5% 5% 5% 7% 6% 6% 3% 4% 5% 7% 5% 7% 5% 4% 4% 5% 2% 5% 5% 6% 5% 4% 8% Om de EU te bestraffen 2% 2% 2% 3% 2% 3% 3% 2% 3% 1% 3% 2% 1% Omdat stemmen verplicht is 2% 3% 2% 2% 2% 1% 1% 1% 3% 2% 4% 2% 3% Overige (spontaan) 1% 2% 1% 1% 1% 1% 1% 2% 1% 1% 2% 1% 2% Weet niet 1% 0% 1% 1% 1% 1% 1% 1% 1% 1% 1% 1% 0%

11 V. NIET-STEMMERSPROFIEL Categorieën niet-stemmers Onder de 57% niet-stemmers bij de Europese verkiezingen van 2009 kunnen vier categorieën worden onderscheiden. Vraag: wanneer heeft u niet te stemmen? 2. Redenen voor onthouding In 2009 hielden de redenen om niet te stemmen vooral verband met politiek in het algemeen. Vraag: wat waren de belangrijkste redenen waarom u bij de laatste verkiezingen voor het Europees Parlement NIET bent gaan stemmen? Bron: Postelectorale Eurobarometer/EP EU27 - Veldwerk: 12 juni - 6 juli 2009 (TNS Opinion)

12 3. Redenen voor onthouding: naar leeftijd en beroep Bron: Postelectorale Eurobarometer/EP EU27 - Veldwerk: 12 juni - 6 juli 2009 (TNS Opinion) LEEFTIJD BEROEP EU Zelfstandige Bedrijfsleider Ander kantoorwerk Handarbeid Huisvrouw/- man Werkloos Gepensioneerd Student Gebrek aan vertrouwen in of ontevreden over politiek in het algemeen 28% 19% 26% 32% 31% 26% 25% 28% 31% 29% 30% 29% 16% Niet geïnteresseerd in politiek 17% 20% 17% 15% 15% 13% 9% 16% 19% 17% 25% 15% 12% Stemmen heeft geen nut of stemmen verandert niets 17% 12% 17% 17% 18% 12% 10% 14% 18% 16% 24% 18% 7% Op vakantie / weg van huis 10% 11% 11% 10% 9% 13% 19% 11% 9% 12% 7% 9% 14% Te druk / geen tijd / werk 10% 16% 14% 11% 5% 17% 16% 14% 15% 6% 5% 3% 19% Weet niet veel over EU, EP of verkiezingen voor het EP 10% 9% 12% 8% 12% 7% 6% 8% 13% 13% 9% 12% 10% Stemt zelden of nooit 10% 14% 12% 9% 6% 8% 4% 11% 11% 10% 17% 5% 9% Niet geïnteresseerd in Europese aangelegenheden Niet erg tevreden met het EP als instituut Ziekte of gezondheidsproblemen op dat moment Gebrek aan een publiek debat of gebrek aan een verkiezingscampagne Bezig met gezinsactiviteit/vrije tijd 9% 7% 7% 10% 9% 4% 3% 6% 9% 10% 12% 11% 4% 8% 5% 7% 9% 10% 6% 12% 7% 9% 8% 7% 10% 4% 7% 2% 4% 5% 14% 3% 3% 2% 3% 11% 4% 18% 2% 6% 5% 5% 6% 6% 6% 7% 5% 6% 5% 6% 6% 4% 5% 5% 7% 5% 5% 8% 7% 7% 6% 7% 4% 3% 6% Is tegen de Europese Unie 4% 2% 2% 6% 5% 3% 2% 4% 4% 4% 3% 5% 2% Problemen met registratie of oproepkaart Wist niet dat er verkiezingen waren 3% 5% 4% 3% 2% 4% 7% 2% 3% 2% 6% 2% 4% 2% 3% 2% 1% 1% 2% 1% 1% 2% 1% 2% 1% 2% Overige (spontaan) 6% 9% 5% 6% 6% 5% 9% 8% 6% 3% 4% 7% 12% Weet niet 3% 5% 3% 2% 3% 4% 2% 2% 2% 3% 3% 4% 7%

13 Tabel 1: Gedetailleerd profiel van de vier categorieën niet-stemmers IMPULSIEVE NIET-STEMMERS 26% Definitie - Besloten een paar dagen voor de verkiezingen of op de dag van de verkiezingen om niet te stemmen Sociaaldemografische kenmerken - Vooral vrouwen - Iets jonger (3% meer in de categorie dan het totale percentage niet-stemmers) - Hogere opleiding - Vooral uit de actieve bevolking, iets minder werklozen en gepensioneerden, hoogopgeleide beroepen goed vertegenwoordigd, met name managers - Iets vaker afkomstig uit plattelandsgebieden (3% meer uit plattelandsgemeenten dan het totale percentage nietstemmers) - Grootste internetgebruikers: twee derde gebruikt het, 44% bijna dagelijks. - 68% heeft gestemd bij de laatste nationale verkiezingen ONBEPAALDE NIET-STEMMERS 30% Definitie - Hebben geen antwoord gegeven op de vraag wanneer zij om niet te stemmen. Sociaaldemografische kenmerken - Iets meer mannen - Iets ouder (6% meer in de categorie 55+ dan het totale percentage niet-stemmers) - Lager percentage opleiding afgerond tussen 16 en 19 jaar - Iets meer gepensioneerden - Minder werklozen en handarbeiders - Iets vaker afkomstig uit stedelijke gebieden (3% meer uit kleine en middelgrote steden dan het totale percentage niet-stemmers) - Internetgebruik vergelijkbaar met het totale percentage niet-stemmers - 73% heeft gestemd bij de laatste nationale verkiezingen Redenen voor onthouding Politieke redenen in algemene zin (53% van alle niet-stemmers) Persoonlijke redenen (34% van alle nietstemmers) Redenen die rechtstreeks verband houden met de EU (30% van alle niet-stemmers) WELOVERWOGEN NIET-STEMMERS 26% Definitie - Besloten weken of maanden voor de verkiezingen om niet te stemmen. Sociaaldemografische kenmerken - Iets meer mannen - De oudste categorie (9% meer in de categorie 40+ dan het totale percentage niet-stemmers) - Weinig verschil qua opleiding, hoewel iets meer opleiding afgerond voor 20 jaar - Meer gepensioneerden - Iets vaker afkomstig uit plattelandsgebieden (3% meer uit plattelandsgemeenten dan het totale percentage nietstemmers) - Laagste internetgebruik - 58% heeft gestemd bij de laatste nationale verkiezingen Redenen voor onthouding 38% Politieke redenen in algemene zin (53% van alle niet-stemmers) Persoonlijke redenen (34% van alle nietstemmers) 53% Redenen die rechtstreeks verband 27% houden met de EU (30% van alle nietstemmers) 25% 50% 12% ONVOORWAARDELIJKE NIET- STEMMERS 18% Definitie - Stemmen nooit. Sociaaldemografische kenmerken - Vooral mannen - De jongste categorie (17% meer in de categorie dan het totale percentage niet-stemmers) - Lagere opleiding - Meer handarbeiders, en vooral meer werklozen - Het vaakst afkomstig uit stedelijke gebieden (6 procent meer uit kleine, middelgrote of grote steden dan het totale percentage niet-stemmers) - Internetgebruik net boven het gemiddelde (opvallend voor een jonge groep) - 14% heeft gestemd bij de laatste nationale verkiezingen Redenen voor onthouding Redenen voor onthouding Politieke redenen in algemene zin (53% van alle niet-stemmers) Persoonlijke redenen (34% van alle nietstemmers) Redenen die rechtstreeks verband houden met de EU (30% van alle niet-stemmers) 64% 23% 41% Politieke redenen in algemene zin (53% van alle niet-stemmers) Persoonlijke redenen (34% van alle nietstemmers) Redenen die rechtstreeks verband houden met de EU (30% van alle nietstemmers) Bron: Postelectorale Eurobarometer/EP EU27 - Veldwerk: 12 juni - 6 juli 2009 (TNS Opinion) 74% 14% 29%

14 Tabel 2: Redenen voor onthouding per categorie niet-stemmers TOTAAL niet-stemmers EU27 Impulsieve nietstemmers Weloverwogen niet-stemmers Onvoorwaardelij ke niet-stemmers Onbepaalde niet-stemmers Algemene redenen 100% 26% 26% 18% 30% Politieke redenen in algemene zin 53% 38% 64% 74% 25% Redenen die rechtstreeks verband houden met de Europese Unie ** 30% 27% 41% 29% 12% Persoonlijke redenen*** 34% 53% 23% 14% 50% Precieze redenen Gebrek aan vertrouwen in of ontevreden over politiek in het algemeen* 28% 23% 43% 23% 12% Stemmen heeft geen nut of stemmen verandert niets* 17% 13% 23% 18% 6% Niet geïnteresseerd in politiek* 17% 11% 17% 29% 9% Weet niet veel over EU, EP of verkiezingen voor het EP** 10% 10% 13% 11% 6% Te druk / geen tijd / werk*** 10% 18% 6% 5% 12% Op vakantie / weg van huis*** 10% 15% 8% 2% 20% Stemt zelden of nooit* 9% 3% 4% 31% 4% Niet geïnteresseerd in Europese aangelegenheden** 9% 6% 11% 12% 4% Niet erg tevreden met het EP als instituut** 8% 7% 14% 5% 1% Ziekte of gezondheidsproblemen op dat moment*** 7% 11% 6% 3% 7% Gebrek aan een publiek debat of gebrek aan een verkiezingscampagne** 6% 8% 7% 2% 3% Bezig met gezinsactiviteit/vrije tijd*** 5% 11% 3% 1% 4% Is tegen de Europese Unie** 4% 2% 7% 3% 1% Problemen met registratie of oproepkaart*** 3% 3% 1% 3% 10% Wist niet dat er verkiezingen waren 2% 1% 1% 2% 6% Overige (spontaan) 6% 6% 5% 4% 13% Weet niet 3% 1% 2% 3% 11% Afdeling Analyse van de publieke opinie

15 VI. BIJLAGEN 1) 27 factsheets "Onthouding" 2) 27 factsheets "Kiezersprofiel" Afdeling Analyse van de publieke opinie Jacques Nancy

Europese feestdagen 2017

Europese feestdagen 2017 Januari - Februari - Maart Bestemming Januari Februari Maart Nederland (NL) 01-01 Bestemming Januari Februari Maart België (BE) 01-01 Bosnie en Herzegovina (BA) 01-03 Bulgarije (BG) 01-01 03-03 Denemarken

Nadere informatie

Postelectoraal onderzoek 2014 EUROPESE VERKIEZINGEN 2014

Postelectoraal onderzoek 2014 EUROPESE VERKIEZINGEN 2014 Directorate-General for Communication PUBLIC OPINION MONITORING UNIT Brussel, oktober 2014 Postelectoraal onderzoek 2014 EUROPESE VERKIEZINGEN 2014 BEKNOPTE SAMENVATTING Onderzoeksgebied: EU28 Bevolking:

Nadere informatie

EUROPESE VERKIEZINGEN Standaard Eurobarometer (EB 69) Voorjaar 2008 Eerste grove resultaten: Europees gemiddelde en grote nationale tendensen

EUROPESE VERKIEZINGEN Standaard Eurobarometer (EB 69) Voorjaar 2008 Eerste grove resultaten: Europees gemiddelde en grote nationale tendensen Algemene directie Communicatie UNIT FOLLOW-UP PUBLIEKE OPINIE 15/09/2008 EUROPESE VERKIEZINGEN 2009 Standaard Eurobarometer (EB 69) Voorjaar 2008 Eerste grove resultaten: Europees gemiddelde en grote nationale

Nadere informatie

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE 13.12.2013 Publicatieblad van de Europese Unie L 334/37 UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE van 11 december 2013 tot wijziging van Besluit 2012/226/EU betreffende de tweede reeks gemeenschappelijke veiligheidsdoelen

Nadere informatie

DE EUROPESE VISSERIJ IN CIJFERS

DE EUROPESE VISSERIJ IN CIJFERS DE EUROPESE VISSERIJ IN CIJFERS De tabellen hieronder tonen basisstatistieken met betrekking tot verschillende gebieden van het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB), namelijk: de vissersvloten van de

Nadere informatie

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid Representatieve resultaten in de 2 lidstaten van de Europese Unie Pakket bevat de resultaten van de EU2 én van België Ontwerp Opiniepeiling

Nadere informatie

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWEG, AANVRAGERS IN DE LIDSTATEN

BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWEG, AANVRAGERS IN DE LIDSTATEN BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWEG, AANVRAGERS IN DE LIDSTATEN 1 AT - Oostenrijk Flutiform 50 Mikrogramm/5 Mikrogramm pro Sprühstoß Druckgasinhalation

Nadere informatie

Pan-Europese. opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid. Representatieve resultaten in de 27 lidstaten van de Europese Unie

Pan-Europese. opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid. Representatieve resultaten in de 27 lidstaten van de Europese Unie Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid Representatieve resultaten in de 2 lidstaten van de Europese Unie Pakket bevat de resultaten van de EU2 én van Nederland Ontwerp Opiniepeiling

Nadere informatie

In dit document worden de resultaten voor Nederland bij elke vraag afzonderlijk weergegeven en vergeleken met het Europees gemiddelde.

In dit document worden de resultaten voor Nederland bij elke vraag afzonderlijk weergegeven en vergeleken met het Europees gemiddelde. Directoraat-generaal communicatie Directoraat C - Betrekkingen met de burgers EENHEID OPVOLGING PUBLIEKE OPINIE 30/09/2009 EB71.3 EUROPESE VERKIEZINGEN 2009 Postelectoraal onderzoek Landprofiel: Europees

Nadere informatie

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN?

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? 2/09/2008-22/10/2008 Er zijn 329 antwoorden op 329 die voldoen aan uw criteria DEELNAME Land DE - Duitsland 55 (16.7%) PL - Polen 41 (12.5%) DK - Denemarken 20

Nadere informatie

In dit document worden de resultaten voor België bij elke vraag afzonderlijk weergegeven en vergeleken met het Europees gemiddelde.

In dit document worden de resultaten voor België bij elke vraag afzonderlijk weergegeven en vergeleken met het Europees gemiddelde. Directoraat-generaal communicatie Directoraat C - Betrekkingen met de burgers EENHEID OPVOLGING PUBLIEKE OPINIE 30/09/2009 EB71.3 EUROPESE VERKIEZINGEN 2009 Postelectoraal onderzoek Landprofiel: Europees

Nadere informatie

STUDIE Reeks Analyse van de publieke opinie Directoraat-generaal Communicatie

STUDIE Reeks Analyse van de publieke opinie Directoraat-generaal Communicatie Parlemeter 2016 Analytisch overzicht Speciale Eurobarometer van het Europees Parlement STUDIE Reeks Analyse van de publieke opinie Directoraat-generaal Communicatie Auteur: Jacques Nancy, Afdeling Analyse

Nadere informatie

SOCIALE BESCHERMING IN BELGIË ESSOBS DATA 2O14

SOCIALE BESCHERMING IN BELGIË ESSOBS DATA 2O14 SOCIALE BESCHERMING IN BELGIË DATA 2O14 Ook dit jaar is de FOD Sociale zekerheid verheugd om u de nieuwe editie van de -brochure voor te stellen. Deze geeft u een overzicht van de bijgewerkte cijfers

Nadere informatie

Code Geboorteland Straatnaam

Code Geboorteland Straatnaam Uitwisseling van informatie op grond van artikel 10, eerste lid van de Landsverordening spaarvermogensheffing Info Beneficial owner (1) Data Beneficial owner (2) Naamgegevens(3) Geboortegegevens (4) Adresgegevens

Nadere informatie

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt Freek Bucx Inhoud Tabel B4.1... 3 Tabel B4.2... 4 Tabel B4.3... 5 Tabel B4.4... 6 Tabel B4.5... 7 Tabel B4.6... 8 Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

2 Leveringen van goederen naar

2 Leveringen van goederen naar 2 Leveringen van goederen naar landen binnen de EU 2.1 Levering van goederen binnen de EU aan een buitenlandse ondernemer 2.1.1 intracommunautaire leveringen Hoofdregel bij grensoverschrijdende leveringen

Nadere informatie

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen 20.01.2006-20.02.2006 220 antwoorden. Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 58 26,4% G - Groothandel en kleinhandel; reparatie

Nadere informatie

Duitsland (DE)

Duitsland (DE) DPD 8:30 Met DPD 8:30 worden uw pakketten de volgende werkdag voor 8.30 uur geleverd bij uw klanten. DPD 8:30 is mogelijk voor pakketzendingen naar Duitsland. Bepaalde postcodes zijn uitgesloten van verzending.

Nadere informatie

Zuivelproductie per land 2015 Dairy production by country

Zuivelproductie per land 2015 Dairy production by country Zuivelproductie per land 2015 Melkaanvoer en productie EU-28 2015 Milk deliveries and production EU-28 index: 2014=100 EU-28 jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec cumulatief index Melkaanvoer

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Structurele groei in areaal biologische landbouw in Europa mooie uitdaging voor Nederlandse kweek- en handelsbedrijven

Structurele groei in areaal biologische landbouw in Europa mooie uitdaging voor Nederlandse kweek- en handelsbedrijven Persbericht Auteur: Bertus Buizer, Buizer Advies Structurele groei in areaal biologische landbouw in Europa mooie uitdaging voor Nederlandse kweek- en handelsbedrijven Veredeling en kweek van granen en

Nadere informatie

Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop

Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop 1. BRP bron voor demografische statistieken 2. Demografische statistieken volgens Europese verordening

Nadere informatie

Lokaal en regionaal Europa Kerncijfers 2009

Lokaal en regionaal Europa Kerncijfers 2009 Lokaal en regionaal Europa Kerncijfers 2009 Editie 2010 / 2011 Sociaaleconomische gegevens Oppervlakte (km 2 ) Inwoners (duizend) (miljard ) /inw. () 2009/2008 ( in volume) België 30 528 10 790 339,2 31

Nadere informatie

de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie

de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie Raad van de Europese Unie Brussel, 23 mei 2017 (OR. en) 9601/17 ADD 4 JAI 537 ASIM 57 CO EUR-PREP 27 BEGELEIDENDE NOTA van: ingekomen: 17 mei 2017 aan: de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Thema 2 Om ons heen. Samenvatting. Meander Samenvatting groep 7. Landschappen. Klimaten. Samenwerking. de regering. Onder de loep.

Thema 2 Om ons heen. Samenvatting. Meander Samenvatting groep 7. Landschappen. Klimaten. Samenwerking. de regering. Onder de loep. Meander Samenvatting groep 7 Thema 2 Om ons heen Samenvatting Landschappen Landschappen in Europa zijn heel verschillend. Nederland is een heel vlak land. Frankrijk is een land met heuvels en bergen. Zweden

Nadere informatie

ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 26 november 2010

ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 26 november 2010 ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 26 november 2010 Meer personen op de arbeidsmarkt in de eerste helft van 2010. - Nieuwe cijfers Enquête naar de Arbeidskrachten, 2 de

Nadere informatie

BIJLAGEN. bij het. Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad. betreffende het Europees burgerinitiatief

BIJLAGEN. bij het. Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad. betreffende het Europees burgerinitiatief EUROPESE COMMISSIE Brussel, 13.9.2017 COM(2017) 482 final ANNEXES 1 to 7 BIJLAGEN bij het Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees burgerinitiatief {SWD(2017)

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

FostPack Importeren verpakkingsfiches via XML

FostPack Importeren verpakkingsfiches via XML FostPack Importeren verpakkingsfiches via XML 1 Algemeen Dit document beschrijft de manier waarop men door middel van een XML file- verpakkingsfiches kan importeren in FostPack. U vindt het schema en een

Nadere informatie

Voor wie verstandig handelt! Gematigde groei

Voor wie verstandig handelt! Gematigde groei Gematigde groei Trendsamenvatting Naam Definitie Scope Conclusie Invloed: Gematigde groei De ontwikkeling in het afzetpotentieel van de belangrijkste afzetmarkten en potentiële groeimarkten. Focus op Europa,

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT

ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT 14.06.2005-15.07.2005 803 antwoorden Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 225 K - Exploitatie van en handel in onroerend

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa

Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa De opsporing en winning van aardgas en aardolie in Europa richtte zich in het verleden vooral op conventionele brandstoffen. De mogelijkheden

Nadere informatie

2013/4 D/2013/3241/078

2013/4 D/2013/3241/078 13/4 D/13/3241/78 Volgens Eurobarometer-gegevens hebben bijna twee op de drie Vlamingen globaal genomen een positief beeld over beroepsonderwijs en opleiding in de lente van 11. Vier op de vijf zijn van

Nadere informatie

BIJLAGE. bij het voorstel voor een. Besluit van de Raad

BIJLAGE. bij het voorstel voor een. Besluit van de Raad EUROPESE COMMISSIE Brussel, 18.3.2016 COM(2016) 156 final ANNEX 1 BIJLAGE bij het voorstel voor een Besluit van de Raad betreffende het namens de Europese Unie in te nemen standpunt met betrekking tot

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk en solidariteit tussen de generaties

Vrijwilligerswerk en solidariteit tussen de generaties EUROPEES PARLEMENT Vrijwilligerswerk en Solidariteit tussen de generaties Verslag Veldwerk: april-mei 2011 Publicatie: oktober 2011 Speciale Eurobarometer / Wave 75.2 TNS Opinion & Social Dit onderzoek

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Resultaten in Europa en Nederland - Mei 2013 Representatieve resultaten in 31 deelnemende Europese landen voor het Europees Agentschap voor

Nadere informatie

Basis gegevens tender

Basis gegevens tender Geachte heer / mevrouw, Graag maken wij gebruik van de mogelijkheid om u te bedanken voor het verkregen vertrouwen. In dit rapport worden de resultaten weergegeven van de hierboven genoemde tender. Uw

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 34 (2007) Nr. 7 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2015 Nr. 4 A. TITEL Verdrag van Lissabon tot wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting

Nadere informatie

Europeanen in 2016: Perceptie en verwachtingen, de strijd tegen terrorisme en radicalisering

Europeanen in 2016: Perceptie en verwachtingen, de strijd tegen terrorisme en radicalisering Europeanen in 2016: Perceptie en verwachtingen, de strijd tegen terrorisme en radicalisering Speciale Eurobarometer van het Europees Parlement STUDIE Reeks Analyse van de publieke opinie Directoraat-generaal

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0298 (E) 14563/14 ACP 166 FIN 764 PTOM 51 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 9 november 2017 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 9 november 2017 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 9 november 2017 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2017/0274 (E) 13588/17 ACP 119 FIN 647 PTOM 20 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESLUIT VAN DE

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 juli 2011 (18.07) (OR. en) 12987/11 TRANS 216

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 juli 2011 (18.07) (OR. en) 12987/11 TRANS 216 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 15 juli 2011 (18.07) (OR. en) 12987/11 TRANS 216 INGEKOMEN DOCUMENT van: de Europese Commissie ingekomen: 14 juli 2011 aan: het secretariaat-generaal van de Raad Nr.

Nadere informatie

FIAT RADIONAV - Europe. SD 2012

FIAT RADIONAV - Europe. SD 2012 3URGXFWGDWDVKHHW +,*+/,*+76 FIAT RADIONAV - Europe. SD 2012 Beschikbaarheid: 04/2011 Merk Fiat Systeem Instant NAV Onderdeelnummer klant 51900429 Onderdeelnummer NAVTEQ T1000-17913 Dekkingsoverzicht Inclusief

Nadere informatie

Globalisering: gunstig of net niet? Opinie van de Vlaming in EU-context

Globalisering: gunstig of net niet? Opinie van de Vlaming in EU-context Globalisering: gunstig of net niet? Opinie van de Vlaming in EU-context Myriam Vanweddingen 2011/16 D/2011/3241/269 Samenvatting In 2009 hebben bijna twee op de drie Vlamingen een algemene positieve perceptie

Nadere informatie

Tariefplan: Kruidvat Mobiel voor 1 juli Nationaal

Tariefplan: Kruidvat Mobiel voor 1 juli Nationaal Tariefplan: Kruidvat Mobiel voor 1 juli 2013 Je kan gratis naar dit tariefplan overstappen. Nationaal Bellen in Nederland Prijs in Euro Duur * Vaste net Kruidvat Mobiel 0,05 Per minuut mobiel van andere

Nadere informatie

BIJLAGE 17 MODELLEN VAN INGEVULDE VISUMSTICKERS (NADERE RICHTSNOEREN).

BIJLAGE 17 MODELLEN VAN INGEVULDE VISUMSTICKERS (NADERE RICHTSNOEREN). BIJLAGE 17 MODELLEN VAN INGEVULDE VISUMSTICKERS (NADERE RICHTSNOEREN). Waarschuwing: in beginsel mogen visa ten hoogste drie maanden vóór de datum van eerste gebruik worden afgegeven 1 Inhoudsopgave Voorbeeld

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

14072/14 roe/lep/hh DG C 1

14072/14 roe/lep/hh DG C 1 Raad van de Europese Unie Brussel, 13 oktober 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0292 (E) 14072/14 ACP 154 FIN 727 PTOM 45 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11.6.2014 COM(2014) 226 final 2014/0128 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's NL NL TOELICHTING 1. ACHTERGROND

Nadere informatie

Nederland langs de Europese meetlat

Nederland langs de Europese meetlat Nederland langs de Europese meetlat at Oostenrijk be België bg Bulgarije cy Cyprus cz Tsjechië de Duitsland dk Denemarken ee Estland el Griekenland es Spanje f i Finland fr Frankrijk hu Hongarije ie Ierland

Nadere informatie

Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Dinsdag 11 december 2012 Commissie Welzijn, Volksgezondheid, Gezin en Armoedebeleid Toelichting gezondheidsdoelstelling en actieplan

Nadere informatie

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 66 (1991) Nr. 6 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2014 Nr. 39 A. TITEL Overeenkomst betreffende samenwerking en een douane-unie tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten,

Nadere informatie

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 2012

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 2012 Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 212 NA KRIMP IN FEBRUARI STOKT EXPORT BLOEMEN EN PLANTEN OP KRAPPE PLUS VAN 1% TOT 915 MILJOEN In februari is de exportwaarde van bloemen en planten vanuit

Nadere informatie

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU?

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen gaan in tweetallen aan de slag en krijgen een werkblad. Welk land hoort bij de omschrijving? Elke lidstaat van

Nadere informatie

Openbare raadpleging over de coördinatie van de sociale zekerheid in de EU

Openbare raadpleging over de coördinatie van de sociale zekerheid in de EU Openbare raadpleging over de coördinatie van de sociale zekerheid in de EU Velden met een zijn verplicht. I. Gezinsuitkeringen CONTEXT: Gezinsuitkeringen worden over het algemeen uit de belastingen gefinancierd

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie

"Culturele Hoofdstad van Europa" voor het tijdvak 2005 tot 2019 ***I

Culturele Hoofdstad van Europa voor het tijdvak 2005 tot 2019 ***I P5_TA(2004)0361 "Culturele Hoofdstad van Europa" voor het tijdvak 2005 tot 2019 ***I Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad

Nadere informatie

Speciale Eurobarometer. Europese Ombudsman. Uitgevoerd door TNS Opinion & Social op verzoek van het Europees Parlement en de Europese Ombudsman

Speciale Eurobarometer. Europese Ombudsman. Uitgevoerd door TNS Opinion & Social op verzoek van het Europees Parlement en de Europese Ombudsman European Ombudsman Speciale Eurobarometer Uitgevoerd door TNS Opinion & Social op verzoek van het Europees Parlement en de Europese Ombudsman TNS Opinion & Social Avenue Hermann Debroux, 40 1160 Brussel

Nadere informatie

Dorstig Europa? Snel, J. (2007). Dorstig Europa? AdFundum, Vakblad voor de Drankenbranche, 15(6/7):10-11, juni/juli.

Dorstig Europa? Snel, J. (2007). Dorstig Europa? AdFundum, Vakblad voor de Drankenbranche, 15(6/7):10-11, juni/juli. Snel, J. (2007). Dorstig Europa? AdFundum, Vakblad voor de Drankenbranche, 15(6/7):10-11, juni/juli. Dorstig Europa? Maart 2007 werd een 76 bladzijden tellend rapport gepubliceerd over meningen over Alcohol

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? 2 De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere

Nadere informatie

11562/08 CS/lg DG H 1 A

11562/08 CS/lg DG H 1 A RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 22 juli 2008 (OR. en) 11562/08 Interinstitutioneel dossier: 2008/0074 (C S) VISA 239 COMIX 554 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: VERORDENING VAN DE RAAD

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

INLEIDING. http://ue.eu.int/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/71025.pdf - 1 -

INLEIDING. http://ue.eu.int/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/71025.pdf - 1 - INLEIDING In de Europese Unie wonen 450 miljoen mensen met verschillende etnische, culturele en taalachtergrond. De taalpatronen van de Europese landen zijn ingewikkeld en zowel door historische en geografische

Nadere informatie

DE EUROPESE UNIE MAVO Naam: Klas:

DE EUROPESE UNIE MAVO Naam: Klas: DE EUROPESE UNIE MAVO 2 2016 Naam: Klas: INLEIDING De Eerste Wereldoorlog vernietigde grote delen van Europa en de wereld. Nog nooit had een strijd tussen landen voor zoveel doden, gewonden, materiële

Nadere informatie

ECONOMIE. Begrippenlijst H7 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn

ECONOMIE. Begrippenlijst H7 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn ECONOMIE VMBO-T2 Begrippenlijst H7 PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw Bewerkt door D.R. Hendriks Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn Versie 1 2013-2014 Hoofdstuk 7 Europese grenzen? Paragraaf 7.1 Wat

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.6.2011 COM(2011) 352 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Tweede

Nadere informatie

Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU

Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU VIVES BRIEFING 2016/06 Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU Klaas Staal Karlstad Universitet 1 GEVOLGEN VAN BREXIT VOOR DE BESLUITVORMING IN DE EU Klaas Staal INLEIDING Op 23 juni 2016 stemmen

Nadere informatie

Titel 1 (eigen middelen): miljoen EUR. Titel 3 (overschotten, saldi en aanpassingen): miljoen EUR

Titel 1 (eigen middelen): miljoen EUR. Titel 3 (overschotten, saldi en aanpassingen): miljoen EUR Raad van de Europese Unie Brussel, 17 juni 2016 (OR. en) 9586/16 BUDGET 15 TOELICHTING Betreft: Ontwerp van gewijzigde begroting nr. 2 bij de algemene begroting 2016: Boeking van het overschot van het

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 oktober 2010 (03.11) (OR. en) 7512/10 ADD 1 PV/CONS 15 ENV 169 ONTWERP-NOTULEN - ADDENDUM Betreft: 3002e zitting van de Raad van de Europese Unie (MILIEU), gehouden

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 VOORSTEL van: de Europese Commissie d.d.: 18 november 2003

Nadere informatie

de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie

de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie Raad van de Europese Unie Brussel, 12 februari 2016 (OR. en) 6056/16 ADD 4 BEGELEIDENDE NOTA van: ingekomen: 10 februari 2016 aan: JAI 94 ASIM 14 RELEX 101 FRONT 66 CADREFIN 8 ENFOPOL 33 PROCIV 5 VISA

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Tariefplan: Kruidvat Helder * Nationaal

Tariefplan: Kruidvat Helder * Nationaal Tariefplan: Kruidvat Helder * Je kan je niet meer aanmelden voor dit tariefplan. * Het tariefplan: 'Kruidvat Helder' maakt gebruik van vier verschillende bundels. Namelijk: de 'Kruidvat Helder 200 Bundel',

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

DEEL 1: Mobiliteit en Verkeersveiligheid in Vlaanderen. Universiteit Hasselt Bachelor- en master Verkeerskunde

DEEL 1: Mobiliteit en Verkeersveiligheid in Vlaanderen. Universiteit Hasselt Bachelor- en master Verkeerskunde DEEL 1: Mobiliteit en Verkeersveiligheid in Vlaanderen Universiteit Hasselt Bachelor- en master Verkeerskunde www.uhasselt.be/verkeerskunde Algemene situatie Wereldwijd: ± 1 milj. verkeersdoden/jaar 11

Nadere informatie

Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten

Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten IP/08/1397 Brussel, 25 september 2008 Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten Hoe kan de EU bereiken dat alle Europeanen

Nadere informatie

Sabine Heijning. het Notarieel Bureau. voor vragen:

Sabine Heijning. het Notarieel Bureau.  voor vragen: Sabine Heijning het Notarieel Bureau www.hetnb.nl voor vragen: ipr@hetnb.nl De Verordening in de tijd Nalatenschap opengevallen vóór of na 17 augustus 2015 Wanneer oud ipr toepassen? Welk ipr? Wat valt

Nadere informatie

Brochure Geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016

Brochure Geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016 Brochure Geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016 Brochure Geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij de Tweede Kamerverkiezing van 15

Nadere informatie

Doelstellingen (2002/2007) van de Staten-Generaal van de Verkeersveiligheid

Doelstellingen (2002/2007) van de Staten-Generaal van de Verkeersveiligheid Doelstellingen (2002/) van de Staten-Generaal van de Verkeersveiligheid -50% 50% doden op de Belgische wegen/max. 750 doden 30 dagen Referentiecijfer 1500 = afgerond gemiddeld aantal doden 30 dagen 1998-2000

Nadere informatie

Datum 11 mei 2017 Betreft Kamervragen van het lid Wiersma (VVD) overover kinderbijslag in het buitenland

Datum 11 mei 2017 Betreft Kamervragen van het lid Wiersma (VVD) overover kinderbijslag in het buitenland > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Brochure Geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2018

Brochure Geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2018 Brochure Geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2018 Brochure Geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het

Nadere informatie

VERKIEZINGSPROCEDURES

VERKIEZINGSPROCEDURES HET EUROPEES PARLEMENT: VERKIEZINGSPROCEDURES De wijze waarop het Europees Parlement wordt verkozen, is zowel het resultaat van Europese wetgeving, waarin regels voor alle lidstaten worden vastgelegd,

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in januari 2016

De arbeidsmarkt in januari 2016 De arbeidsmarkt in januari 2016 Datum: 12 februari 2016 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche januari 2016 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

Hotels en gelijkgestelde inrichtingen

Hotels en gelijkgestelde inrichtingen Hotels en gelijkgestelde inrichtingen Hotels en gelijkgestelde inrichtingen HET AANBOD IN 2006 Aantal inrichtingen Gemiddelde grootte Dagcapaciteit Bezettingsgraden 2006 1.900 64 121.662 34,8% Januari

Nadere informatie

Tabel 1: Economische indicatoren (1)

Tabel 1: Economische indicatoren (1) Tabel 1: Economische indicatoren (1) Grootte van de Openheid van de Netto internationale Saldo op de lopende rekening (% economie (in economie (Export + BBP per hoofd, nominaal (EUR) BBP per hoofd, nominaal,

Nadere informatie

the state of renewable energies in europe

the state of renewable energies in europe HERNIEUWBARE ENERGIE IN EUROPA 12 th EurObserv ER Report the state of renewable energies in europe 2012 12 th EurObserv ER Report Werkgelegenheid en omzet Voor de periode 2005-2010 is de energieproductie

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE

VERSLAG VAN DE COMMISSIE EUROPESE COMMISSIE Brussel, 23.9.2016 COM(2016) 618 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE Verslag met het oog op de berekening van de toegewezen hoeveelheid van de Unie, alsook het verslag met het oog op de berekening

Nadere informatie

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig Nieuwe roamingbundels voor voordelig bellen en internetten in de EU Om ook in de EU voordelig gebruik te kunnen maken van de mobiele telefoon, biedt Telfort Zakelijk vanaf 1 september 2013 twee interessante

Nadere informatie

Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites

Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites #sweep2013 Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites Brussel, 14 april 2014 In 2013 bleek uit een gezamenlijke, door de Europese Commissie gecoördineerde

Nadere informatie

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 28 oktober 67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk Tegen 2020 moet 75% van de Europeanen van 20 tot en met 64 jaar aan het werk zijn.

Nadere informatie