Visie op zorgverbreding, begeleiding en preventie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Visie op zorgverbreding, begeleiding en preventie"

Transcriptie

1 Visie p zrgverbreding, begeleiding en preventie 1 Het pedaggisch prject als uitgangspunt We willen in de evangelische traditie een pen, menselijke en hartelijke schl zijn die zich laat inspireren dr de figuur van Jezus Christus. Deze waarden meten de leidraad zijn vr ns pedaggisch en didactisch handelen en nze brede zrg vr de leerlingen. Van nature leren we uit nze ervaring en uit nze futen. Leren is immers een nit eindigend prces van vallen en pstaan. Dit gegeven mgen we p schl nit uit het g verliezen. Uiteraard kunnen we het leren niet aan het lutere teval verlaten. We zullen het dan k meten structureren, ndersteunen en begeleiden. Vermits de permanente vrming in nze samenleving steeds belangrijker wrdt, is het ndersteunen van het leerprces een primrdiale pdracht. Hiermee willen we twee delen realiseren: enerzijds dient ieder individu zicht te krijgen p zijn eigen leerprces en anderzijds met het zijn leerprces zelf in handen kunnen nemen. Daarm meten we k het zelfstandig werken en actief leren stimuleren. We dienen k de zin van bjectiviteit en eerlijkheid aan te medigen. Zij met de grndslag vrmen van ieder berdelingsprces ver anderen en iedere reflectie p ns eigen functineren. Z willen we de jngeren begeleiden m p een ethisch en sciaal verantwrde manier keuzes in hun leven te maken. Mensen hebben immers recht p een aangepaste begeleiding in hun persnlijke grei, in het bijznder vr zij die het meilijk hebben. Zeker p schl speelt het werken in grep een belangrijke rl. Dit grepsleven kan zwel bevrderend en remmend werken en prblemen creëren. Het is dan k de pdracht van de schl m de grepsbevrderende factren te stimuleren en z het leerprces te ptimaliseren en het welzijn p schl te verhgen. Enkel dr de handen in elkaar te slaan, kunnen we erin slagen kwalitatief hgstaand nderwijs aan te bieden en leerlingen effectief te ndersteunen en te begeleiden. 2 Kiezen vr zrgverbreding Op schl leveren we zveel als mgelijk inspanningen m de delstellingen van ns nderwijs bij elke leerling te bereiken. Dit zijn de dr de verheid vastgelegde delen en de schleigen delen (vermeld in het leerplan, het pedaggische prject, ). Hierbij willen we de leerlingen in hun diversiteit gelijke kansen bieden m hun talenten maximaal te ntwikkelen. Sint-Gdelievecllege Gistel-Eernegem

2 Daarm is de hfddelstelling: we begeleiden de leerling ptimaal als lerende mens, rekening hudend met zijn mgelijkheden en inzet, zdat we de studiebevrderende factren maximaliseren en de belemmerende minimaliseren. Een belangrijke randvrwaarde hierbij is dat we bij het uitwerken van initiatieven m deze delstelling te realiseren, er meten vr zrgen m het welbevinden van alle actren z hg mgelijk te huden. Om de hfddelstelling te realiseren kiest de schl vr: het rganiseren van een leerlingvlgsysteem; een lespraktijk die rekening hudt met de verschillen tussen leerlingen; het nemen van maatregelen m ntwikkelings- en leerachterstand te vrkmen en te remediëren; het begeleiden van leerlingen in hun studiekeuzeprces; het aanbieden van ndersteuning bij sci-emtinele prblemen; het bevrderen van de betrkkenheid van uders bij het schlse gebeuren; gerichte vrming en ndersteuning van de leerkrachten, pveders en leerlingenbegeleiders. Vermits nze schl gewn secundair nderwijs aanbiedt, is het belangrijk dat we de zrg z rganiseren dat we enerzijds aandacht willen hebben vr de klas als grep en anderzijds aandacht willen besteden aan elke leerling als individu. We spreken ver dié leerling met dié cmpetenties en dié kwaliteiten. Dit wil zeggen: we gaan m met de diversiteit van leerlingen. Elke leerling is anders. Hiermee rekening huden betekent echter niet dat we aan elke leerling privénderwijs verschaffen De verschillen tussen leerlingen situeren zich p vlgende dmeinen: de persnlijkheidsstructuur (intrvert / extrvert, ); intelligentie (cgnitief, instrumenteel, emtineel); de beginsituatie; de leerstijl; de culturele, scilgische en ecnmische cntext waarin een leerling pgreit; het al f niet hebben van leerstrnissen; het al f niet hebben van ntwikkelingsstrnissen; ingrijpende gebeurtenissen; 3 Preventie is de eerste pijler Vermits in het gewn nderwijs de klasgrtte niet telaat m vr iedere leerling afznderlijk een leertraject p maat uit te werken, vinden we dat preventie de eerste pijler met zijn van nze zrg vr leerlingen. 1 Dit hudt in dat we p schl werken met een vaste intakeprcedure waarbij we aan de hand van een gesprek met de uders en gebruikmakend van de BASO-fiche ns een duidelijk beeld willen vrmen van de leerling als individu. Waar het nuttig is, spelen we bruikbare infrmatie, eventueel aangevuld met cncrete tips, dr naar de klasleerkracht en/f vakleerkrachten. Sint-Gdelievecllege Gistel-Eernegem

3 In alle andere gevallen bewaren we de verkregen infrmatie m hierp te kunnen terugvallen indien er zich bij een leerling leermeilijkheden vrden. 2 Bij ns pedaggisch-didactisch handelen huden we rekening met de diversiteit bij nze leerlingen. Wie bij zijn lespraktijk rekening hudt met de diversiteit van de leerlingen, levert inspanningen die swies aan àlle leerlingen ten gede kmen. 3 Het is de pdracht van iedere vakleerkracht m vldende tijd uit te trekken m leerlingen duidelijk te maken he de leerlingen de leerstf zelfstandig kunnen verwerken. Cncreet betekent dit, dat aan leerlingen duidelijk maken he een vak met gestudeerd wrden, in de eerste plaats de verantwrdelijkheid is van iedere vakleerkracht. 4 Om leerlingen de mgelijkheid te bieden hun schlwerk ged te plannen, hanteert de schl richtlijnen vr de spreiding van tetsen en huiswerk. 5 We rekenen er k p dat de leerkrachten verntrustende signalen bij hun leerlingen erg snel melden aan de leerlingenbegeleider. Z kunnen we als schl tijdig de ndige ndersteuning bieden als een leerling in een prbleemsituatie terecht kmt f dreigt terecht te kmen. 6 Het systeem van klassenraden rganiseren we vlgens de PDCA-cirkel. Z willen we er vr zrgen dat leerlingen die begeleiding ndig hebben, de gepaste begeleiding krijgen en z lang als dit wenselijk is. 7 De schl wil de leerlingen k sterk begeleiden in hun studiekeuzeprces. Via het riënteringsattest en het riënteringsadvies wil de schl dit keuzeprces ndersteunen. 8 Via systematische bevraging van leerlingen en leerkrachten willen we nagaan he het welbevinden evlueert. 4 Een zrgbrede lespraktijk 4.1 De band met de schlvisie p leren en didactisch handelen Zals in punt 3, 2 aangegeven vindt de schl dat de zrgbrede aanpak in de eerste plaats met vertrekken van een preventieve aanpak waarbij het pedaggischdidactisch handelen van de leerkracht al van meet af aan rekening hudt met de diversiteit in klas. We kiezen dus eerder vr een preventieve zrgverbreding, dan vr een remediërende zrgverbreding. De visie p leren en didactisch handelen sluit hier naadls bij aan. Deze visie luidt: we gelven in de mgelijkheden van de leerlingen en we maken daar als leerkracht gebruik van; in de les wrdt de leeractiviteit van de leerling geptimaliseerd. De leerlingen leren in de eerste plaats in de les; de lesgever structureert en begeleidt het leerprces in functie van de te bereiken delen, zijnde kennis, vaardigheden en attitudes; Sint-Gdelievecllege Gistel-Eernegem

4 dit vraagt m verschillende aangepaste werkvrmen en aangepaste evaluatievrmen. Vr de lespraktijk betekent dit: - duidelijk gestructureerde lessen (gefaseerd en rekening hudend met het geleidelijkheidprincipe); - een veilige leermgeving creëren (klasmanagement!); - ged gestructureerde brdschema s en ntities; - veelvuldig gebruik van didactische hulpmiddelen (aanschuwelijkheidsprincipe); - van cncreet naar abstract werken; - variatie van werkvrmen m in te spelen p de verschillen tussen leerlingen; leerlingen te mtiveren; vaardigheden te trainen en integratie van kennis te bevrderen; - psitieve bekrachtiging 4.2 D s en Dn ts van een zrgbrede lespraktijk. D s Accepteren - aanvaard de leerling zals hij is en tn begrip als de leerling prblemen heeft. Laat velen dat je gelft in de leerling; - medig de leerling aan als hij/zij het ged det; - tn dat je het psitieve k pmerkt. Stimuleren en begeleiden - mtiveer en leg de nadruk p talenten; - instructies geven: bied instructie (verbaal) stap vr stap aan; geef krte en duidelijke instructie; geef de leerling de instructies p papier (niet enkel dicteren f p het brd nteren); - structureer de leerstf en het leergedrag; - leer kernwrden markeren. Vat de hfdzaken samen f laat een leerling de hfdzaken samenvatten; - gebruik heldere taal en geef duidelijke pdrachten; - leer de leerling hulp te vragen; Dn ts Begeleiding en aanpak - veel tekst laten verschrijven van het brd; - uitsluitend visuele instructies geven f uitsluitend verbale instructie geven; - meerdere pdrachten tegelijk geven; - lange pdrachten geven; - nverwachtse activiteiten, nvrspelbaar gedrag (veranderingen in lesrster, in zitplaatsen in de klas, in leslkalen, tijdig aankndigen). Sint-Gdelievecllege Gistel-Eernegem

5 Taalgebruik - lange en cmplexe instructie geven; - zeggen: je hebt dit niet geleerd ; Wel: vraag he hij iets gedaan f geleerd heeft ; - vakjargn gebruiken znder de begrippen uit te leggen. Materiaal - teksten met nverzichtelijke lay-ut; - cursus p veel lsse bladen en in verschillende mappen. 5 Begeleiding bij een leerprbleem Leerprblemen is een cntainerbegrip vr leerstrnissen en leermeilijkheden. Tussen deze twee is een duidelijk nderscheid. Leerstrnissen 1 zijn prblemen in het kenvermgen (het vermgen m te kennen) van de leerling, die het leren van lezen, spellen en rekenen belemmeren. Verder hebben deze strnissen weinig f geen invled p het leren in ruimere zin. Enkele aanvullende kenmerken van leerstrnissen zijn: het is een langdurige en hardnekkige strnis; er zijn geen grte belemmeringen p zintuiglijk, lichamelijk f neurlgisch vlak; intelligentie en leervermgen zijn in vldende mate aanwezig; er wrdt vldende inspanning geleverd dr het kind en zijn mgeving; het leren kan in verschillende mate gestrd zijn. Leerstrnissen zijn primaire leerprblemen. De rzaak van de prblemen ligt in de cgnitieve ntwikkeling van het kind. Leermeilijkheden zijn secundaire leerprblemen. Een leerling heeft leermeilijkheden als hij meilijk mee kan p schl. De rzaak kan gelegen zijn in de leerling zelf: - een zintuiglijke handicap, - (neur)mtrische strnis, - emtinele ntwikkelingsstrnis, - intelligentietekrt, - hgbegaafdheid, - f bij de mgeving van de leerling: - belemmerende gezinsfactren, - een slechte didactische aanpak, - belemmeringen in het milieu f de cultuur, - de vriendengrep, - Sint-Gdelievecllege Gistel-Eernegem

6 Geen enkele leerling is gebaat met een etiket leergestrde, als daar geen handelingsschema aan gekppeld is. Znder stimulerende, cmpenserende, remediërende en/f dispenserende maatregelen (de STICORDI-maatregelen) kunnen deze leerlingen met primaire leerprblemen immers erg meilijk f nmgelijk fungeren in het gewn secundair nderwijs. STICORDI-maatregelen beperken we niet uitsluitend tt leerlingen met leerstrnissen. Ok bij leermeilijkheden die gerelateerd zijn aan ntwikkelingsstrnissen hanteren we k vrmen van STICORDI-maatregelen. Tch zal er veelal een nderscheid zijn in de cncrete aanpak van leerstrnissen en leermeilijkheden. Vermits er vr leerlingen met leerstrnissen en smmige leerlingen met leermeilijkheden buitengewne maatregelen genmen wrden, met de schl er bij de intake ver waken dat de draagkracht van de schl niet verschreden wrdt. Als de schl zich berept p de draagkracht m een leerling niet in te schrijven, dan heeft ze wel de taak m de uders te helpen bij het zeken naar alternatieven. In het kader van leerprblemen is het uitgangspunt van de schl dat iedere leerling met leerprblemen recht heeft p begeleiding. Deze begeleiding zal uiteraard niet vr iedere leerling dezelfde vrm aannemen. Tezelfdertijd verwachten we van de leerling dat hij k zelf verantwrdelijkheid pneemt vr zijn leerprces en studielpbaan. He dit cncreet gestalte met krijgen, hangt af van de leeftijd van de leerling. De schl waakt er k ver m in de mate van het mgelijke en rekening hudend met de leeftijd van de leerling de uders te betrekken bij de begeleiding. Dit laatste hudt in dat er in ieder geval met de uders ver de begeleiding gecmmuniceerd met wrden. Bij de begeleiding van leerprblemen hanteert de schl vlgende principes: - de begeleiding met gericht zijn p het ntwikkelen van zelfredzaamheid bij de leerling; - de begeleiding van leermeilijkheden vr een vak valt in de eerste plaats nder de verantwrdelijkheid van de vakleerkracht; - vr het pstarten en het stpzetten van begeleiding van leerprblemen dr een leerlingenbegeleider hudt de cel leerlingenbegeleiding, SteamTeam genaamd, rekening met de intake-infrmatie, attesten en eventueel adviezen van de begeleidende klassenraad; - de begeleidende klassenraad evalueert de effecten van de begeleiding; - als leermeilijkheden van een leerling ndubbelzinnig te te schrijven zijn aan een verkeerde studiekeuze, dan zal de ndersteuning van die leerling er vrnamelijk p gericht zijn m samen met de leerling en de uders een wijziging in zijn studielpbaan aan te brengen en k mgelijk te maken; - als leermeilijkheden van leerlingen samenhangen met een minder gede f slechte didactische aanpak van een vakleerkracht heeft de directie de pdracht m samen met de leerkracht dit prbleem aan te pakken; de directie kan hierbij een berep den p de vakbegeleider van de DPB; - bij het uitwerken van STICORDI-maatregelen vr leerlingen met leerstrnissen en smmige leermeilijkheden wrdt steeds het advies gevraagd van het CLB en wrden de maatregelen vrgelegd aan de vakleerkrachten; Sint-Gdelievecllege Gistel-Eernegem

7 - leerkrachten en leerlingenbegeleiders kunnen vr de ndersteuning van hun begeleidingswerk altijd een berep den p het CLB waar de schl mee samenwerkt; - waar ndig werkt de leerlingenbegeleider in samenspraak met het CLB samen met externen. 6 Begeleiding van sci-emtinele prblemen Sms hebben leerlingen te maken met sci-emtinele prblemen. Deze prblemen kunnen hun rzaak vinden p schl (bv. pesten) f buiten de schl (echtscheiding, sterfgeval ). Deze prblemen zijn niet ndzakelijk gekppeld aan leermeilijkheden, maar kunnen wel leiden tt leermeilijkheden. Rekening hudend met de hfddelstelling vindt de schl het dan k vanzelfsprekend m k vr deze leerlingen een pvangnet te vrzien en eventueel begeleiding p te zetten. Vr de begeleiding van leerlingen met sci-emtinele prblemen hanteert de schl vlgende principes: - de fysische en psychische integriteit van de leerling met maximaal beschermd wrden; - het SteamTeam wrdt p de hgte gebracht van het pstarten van de begeleiding van een leerling met sci-emtinele prblemen; - de leerlingenbegeleider infrmeert andere persneelsleden enkel p een need t knw -basis; - bij acute, ernstige en zrgwekkende situaties neemt de leerlingenbegeleider cntact p met de directie; - waar ndig werkt de leerlingenbegeleider in samenspraak met het CLB samen met externen; - leerlingenbegeleiders kunnen vr de ndersteuning van hun begeleidingswerk altijd een berep den p het CLB waar de schl mee samenwerkt. 7 Partners in de begeleiding We kiezen vr een mdel waarbij de schl de brede zrg vr leerlingen p een geïntegreerde wijze rganiseert. In de hiernavlgende afbeelding wrdt dit mdel p een schematische wijze vrgesteld. Sint-Gdelievecllege Gistel-Eernegem

8 De zrgbegeleiding start niet p het genblik waarbij er iets fut lpt. De zrgbegeleiding start al bij de intake. Vanaf dat mment start het begeleidings- en ndersteuningsprces van iedere leerling. Dit betekent dat het zrgteam de infrmatiestrm ver de leerlingen vanaf de intake verwerken en pvlgen. Dit betekent geenszins dat er vr iedere leerling speciale maatregelen wrden genmen. De eerste pijler van nze zrgverbreding is immers de preventie. De schl en het persneel rganiseren hun rganisatie en klaspraktijk p z een wijze dat we van meet af aan met de diversiteit rekening huden. De klaseigen begeleiding is immers de verantwrdelijkheid van de vakleerkrachten en de klasleerkracht. Slechts in welbepaalde situaties kiezen we vr extra begeleiding en ndersteuning van een leerling. Op welk niveau de begeleiding zich afspeelt, geven we in punt 8 aan. De beslissingsbevegdheid kmt te aan het SteamTeam en wrdt genmen p basis van het leerlingendssier met inbegrip van adviezen van de klassenraad, het CLB, de directie 8 Het zrgniveau De keuze vr een bepaald niveau van zrg is gesteund p de resultaten van de GOKbevraging Niveau van aanpak vakleerkracht vakleerkracht de vakleerkracht + p vraag van de leerkracht eventueel ndersteuning van de klasleraar, een leerlingenbegeleider Vrbeelden SteamTeam raadt aan m Pieter (die dyslexie heeft) geen vrleesbeurten te geven. In de klassenraad blijkt dat Jchem vr mijn vak slecht scrt. Carine is nukkig in mijn lessen. Andere cllega's vinden Carine een vrbeeldige leerlinge. Sint-Gdelievecllege Gistel-Eernegem

9 de vakleerkracht + p vraag van de leerkracht eventueel ndersteuning van een leerlingenbegeleider f CLBmedewerker Chantal kan grtere studietaken vr Frans niet verzien. Jan heeft last met het leren van Engelse wrdjes. Jeren leest ntzettend meizaam vr Engels. Eline blijkt faalangstig te zijn. Ze is in begeleiding bij een kinderpsychlg. De uders van Eline vragen de schl m vral g te hebben vr haar inspanningen en gede resultaten (die af en te vrkmen) te belnen. de vakleerkracht eventueel gevlgd dr een drverwijzing f vraag naar ndersteuning van een leerlingenbegeleider. de vakleerkracht met ndersteuning van een leerlingenbegeleider Jris huilde vanmrgen in mijn les. De andere leerkrachten weten nergens van. Andreas huilde vanmrgen in mijn les. Zijn m is verleden. Eline blijkt faalangstig te zijn. Ze is in begeleiding bij een kinderpsychlg. De uders van Eline vragen de schl m vral g te hebben vr haar inspanningen en gede resultaten (die af en te vrkmen) te belnen. Uit een screening is gebleken dat Pieter dyslectisch is. De klassenraad stelt vast dat Kim verbaal agressief is tegenver leerlingen en leerkrachten. Bij Pieterjan is het symptm van Asperger vastgesteld: een randvrm van autisme bij nrmaal begaafde kinderen. De schl heeft van de kinderpsychiater enkele aanbevelingen gekregen zals het psitief benaderen en stimuleren van de jngen, het regelmatig nakijken f hij pdrachten begrepen heeft. Karel heeft ADHD. SteamSteam stelt vr dat hij vraan in klas gaat zitten. Tijdens een peride van drie weken wrdt in klas aangeduid f hij al dan niet zijn vinger pstak vr hij iets zei. Omdat Sfie aan dyscalculie lijdt, is een rekenmachine altijd tegelaten. dr de klasleerkracht eventueel gevlgd dr een drverwijzing naar f vraag naar ndersteuning van een leerlingenbegeleider fwel direct dr een leerlingenbegeleider. De klassenraad stelt vast dat Jke gedemtiveerd in de les zit. In de klassenraad blijkt dat Jeri zijn studiewerk en ntspanning niet kan plannen. Hannelre pest een leerling van haar klas. een leerlingenbegeleider f een taalleerkracht met ndersteuning van een leerlingenbegeleider. Jannie heeft last met het instuderen van wrdenschat vr Engels, Frans en Nederlands. Sint-Gdelievecllege Gistel-Eernegem

10 een leerlingenbegeleider f de klasleerkracht met ndersteuning van een leerlingenbegeleider. een leerlingenbegeleider Eline is elke keer enrm zenuwachtig vr een tets en presteert vr de meeste vakken lager dan je zu verwachten. Jris is een depressief kind. De psychlg wil hem niet thuis huden. Harmen pest een leerling van een andere klas. een leerlingenbegeleider eventueel gevlgd dr een drverwijzing f vraag naar ndersteuning van het CLB Iemand van het nderhud vertelt in de lerarenkamer dat Natascha in de tiletten geprbeerd heeft haar plsen ver te snijden. Jnas spreekt mij na de les aan: hij ziet het niet meer zitten en spreekt ver zelfmrd. Pieterjan vertnt symptmen die misschien naar autisme neigen: hij vermijdt gcntact, hij kan meilijk sciale cntacten leggen, hij valt regelmatig uit de lucht, scrt laag vr tepassingsvragen, hij is teruggetrkken. Tch is hij verstandelijk niet achter. het CLB Midden september kmt de schl tt de vaststelling dat Aarn een zeer laag IQ heeft en aan autisme lijdt. 9 Zrg vr leerkrachten Kiezen vr zrgverbreding vr leerlingen impliceert k het kiezen vr zrg vr leerkrachten. Deze zrg steunt p de vlgende pijlers: - Een sterk uitgebuwd nthaal en caching van nieuwe leerkrachten; - Investeren in praktijkgerichte vrming van leerkrachten m hen de ndige cmpetenties te laten verwerven i.v.m. mgaan met diversiteit; - Stimuleren van samenwerking tussen leerkrachten zdat ze ndersteuning vinden bij elkaar; - In het CPBW en het LOC p systematische wijze aandacht hebben vr het welbevinden van het persneel; - Het rganiseren van een vangnet vr leerkrachten die het meilijk hebben. 1 De leerstrnissen beslaan drie gebieden:leesstrnissen, strnissen in de taal- f spraakntwikkeling en rekenstrnissen. 2 Y:\5-11 zrgverbreding\gk\c2\05-06\result screening\niveau van zrg.dc Sint-Gdelievecllege Gistel-Eernegem

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Zorg op K.S.T.S. Temse-Velle

Zorg op K.S.T.S. Temse-Velle Zrg p K.S.T.S. Temse-Velle Beste uders, De zrgwerking p nze schl bestaat al heel wat jaren en is vrtdurend in beweging. Enerzijds mdat de wetgeving i.v.m. zrg verandert, anderzijds mdat leerlingzrg zelf

Nadere informatie

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD Sinds 1 september 2004 kan elke schl een uderraad prichten vlgens het participatiedecreet. Het schlbestuur is verplicht m een uderraad p te richten als 10% van de uders er

Nadere informatie

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE Begeleiding van leerlingen met ernstige rekenprblemen en/f dyscalculie Delen en uitgangspunten Binnen het Veluws Cllege Crtenbsch hanteren wij het Prtcl Ernstige

Nadere informatie

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie en dyscalculie en spellingsbegeleiding p het Carlus Clusius Cllege Zwlle Signalering en Begeleiding dyslectische / dyscalculische leerlingen Dyslexie:

Nadere informatie

2 Leerstoornissen, ontwikkelings- en gedragsstoornissen: achtergrondinformatie

2 Leerstoornissen, ontwikkelings- en gedragsstoornissen: achtergrondinformatie 2 Leerstrnissen, ntwikkelings- en gedragsstrnissen: achtergrndinfrmatie 2.1 Leerlingen met een (ernstige) leervertraging Dit zijn leerlingen met een vertraagde ntwikkeling in alle dmeinen van het schlse

Nadere informatie

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs Cursussen CJG (samenwerking tussen De Meerpaal en het nderwijs in Drnten) Vrtgezet Onderwijs 1 Faalangst (vrtgezet nderwijs) Faalangsttraining is vr jngeren die gespannen zijn en (te) veel nadenken ver

Nadere informatie

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte Genderlpbaanklf: enkele vrzetten vanuit Persephne vzw, rganisatie van vruwen met een handicap f invaliderende chrnische ziekte De genderlpbaanklf verdient aandacht van de beleidsmakers en de sciale partners.

Nadere informatie

Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emotionele- en /of gedragsproblemen

Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emotionele- en /of gedragsproblemen Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emtinele- en /f gedragsprblemen Schljaar 2009-2010 Welkm jij. Jij, helemaal jezelf. Nieuw vr ns, nbekend, ged zals je bent. Wij

Nadere informatie

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool PEST PROTOCOL Prins Willem-Alexanderschl Wat is een pestprtcl? Een pestprtcl is een aantal vereenkmsten ver het tegengaan van pesten. Een afspraak tussen de schl, de kinderen en de uders. Waarm een pestprtcl?

Nadere informatie

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR!

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR! Ontwikkeling van kinderen, stagnatie van de ntwikkeling en drverwijzen Wij prberen er vr te zrgen dat kinderen zich bij nze pvang plezierig velen en zich kunnen ntwikkelen. Om te kunnen berdelen f dit

Nadere informatie

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa)

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa) PEDAGOGISCHE VISIE A. Algemeen De pedaggische visie vertelt he de schl met leerlingen, persneel en uders van leerlingen wil mgaan en wat de schl verwacht ten aanzien van de relatie tussen leerlingen en

Nadere informatie

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten Pestprtcl basisschl Pieter Wijten Basisschl Pieter Wijten werkt aan een veilig schlklimaat waarin kinderen respectvl met elkaar mgaan. Ze hanteert drie principes: Ik zrg ged vr mezelf Ik zrg ged vr de

Nadere informatie

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht.

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht. Pedaggisch klimaat en autisme dr Ad Dnkers Klimaatschaal SIGA Dinsdag 9 december 2014 Inleiding Even vrstellen.. Pedaggisch klimaat en de Klimaatschaal Grepsprcessen bij jngeren: rl van de leerkracht.

Nadere informatie

De volgende kenmerken die betrekking hebben op de algemene ontwikkeling kunnen wijzen op een ontwikkelingsvoorsprong.

De volgende kenmerken die betrekking hebben op de algemene ontwikkeling kunnen wijzen op een ontwikkelingsvoorsprong. 1 Checklist kinderen met een ntwikkelingsvrsprng (grep 1 en 2). De vlgende kenmerken die betrekking hebben p de algemene ntwikkeling kunnen wijzen p een ntwikkelingsvrsprng. mndelinge taalvaardigheid gede

Nadere informatie

Werkblad ontwikkelwijzer Gouden Standaard

Werkblad ontwikkelwijzer Gouden Standaard Werkblad ntwikkelwijzer Guden Standaard Beeld van de leerling Vraag Opmerkingen/antwrden Actie He brengen wij nze leerlingen in beeld? (met g p telating tt gymnasiumstrm) Op welke manier maken wij ptimaal

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje Pedaggisch beleidsplan 2011-2013 Christelijke Peuterspeelzaal Ltje Inhudspgave 1. Inleiding 2. Visie 3. Delen 4. Uitwerking van de delen 4.1 Liefdevlle benadering 4.2 Bijbelse waarden en nrmen 4.3 Emtinele

Nadere informatie

visietekst preventie en omgang agressief gedrag KIDS Borggravevijversstraat 9 3500 Hasselt tel. 011/22 25 93 fax 011/24 20 14 kids@kids.

visietekst preventie en omgang agressief gedrag KIDS Borggravevijversstraat 9 3500 Hasselt tel. 011/22 25 93 fax 011/24 20 14 kids@kids. visietekst preventie en mgang agressief gedrag KIDS Brggravevijversstraat 9 3500 Hasselt tel. 011/22 25 93 fax 011/24 20 14 kids@kids.be visie Agressie maakt nlsmakelijk deel uit van het menselijk bestaan

Nadere informatie

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas.

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas. Onderzek Ouderbetrkkenheid V.U. : Lieve Van Daele, Grte Markt 1, 9100 Sint-Niklaas Succesvl samenwerken met uders Bundel in te kijken in de leraarskamer http://flb.sint-niklaas.be ONDERZOEK GOK-PROJECT

Nadere informatie

draaiboek suïcidepreventie

draaiboek suïcidepreventie draaibek suïcidepreventie Algemeen Een draaibek is een handleiding f stappenplan waarin stap vr stap wrdt behandeld wat er p je af kan kmen mcht er zich een bepaalde gebeurtenis f crisis vrden. Elke gebeurtenis

Nadere informatie

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba.

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba. Agressiemanagement Bedrijven, rganisaties en schlen krijgen steeds vaker met agressie te maken. Wanneer je met mensen werkt, bestaat er immers de kans p cnflicten. Z n cnflict kan escaleren in bedreigingen,

Nadere informatie

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht p een veilige mgeving en een plezierige schltijd Achtergrnd - Wat is pesten? 'Iemand wrdt getreiterd f is het mikpunt van pesterijen als hij f zij herhaaldelijk

Nadere informatie

Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning.

Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning. Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwrding 2. Delstellingen 3. Mdel 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning 1 Verantwrding: Wij willen binnen het nderwijs dat wij geven rekening huden met de

Nadere informatie

Justitieasssitent (M/V)

Justitieasssitent (M/V) MOD WVG afdeling Persneel Kning Albert II-laan 35 bus 30 1030 BRUSSEL T 02 553 31 52 F 02 553 34 77 persneel@wvg.vlaanderen.be FUNCTIEBESCHRIJVING ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost Bijlage 4 Tetsingskader ntwerp levenslpbestendig Zeist-Ost 1. Opzet Het tetsingskader Levenslpbestendig Zeist-Ost bestaat uit een aantel nderdelen. Een algemeen deel gaat ver de levenslpbestendige wijk:

Nadere informatie

Zorgplan. 1.Passend Onderwijs

Zorgplan. 1.Passend Onderwijs Zrgplan 1.Passend Onderwijs Passend Onderwijs betekent dat iedere leerling nderwijs krijgt dat het beste bij zijn f haar talenten en beperkingen past. Ok de leerlingen met een strnis, ernstige ziekte f

Nadere informatie

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau Cllege vr schljaar 2014-2015 Plaatsingsrichtlijnen p het Dr. Nassau Cllege In de kmende jaren zal de Cit eindtets in het basisnderwijs niet meer afgenmen wrden in februari,

Nadere informatie

Conceptkader Begeleiding in de opleidingsschool BELEIDSKADER BEGELEIDING IN DE SCHOOL STARTENDE LERAREN WAT JE VAN ONS KUNT VERWACHTEN:

Conceptkader Begeleiding in de opleidingsschool BELEIDSKADER BEGELEIDING IN DE SCHOOL STARTENDE LERAREN WAT JE VAN ONS KUNT VERWACHTEN: Pagina1 Cnceptkader Begeleiding in de pleidingsschl BELEIDSKADER BEGELEIDING IN DE SCHOOL STARTENDE LERAREN WAT JE VAN ONS KUNT VERWACHTEN: 1. SCHOOLCULTUUR Lerende rganisatie Gezamenlijke verantwrdelijkheid

Nadere informatie

Voorbereidingsjaar hoger onderwijs voor anderstaligen. Functieprofiel: Leerondersteuner Voorbereidingsjaar Hoger Onderwijs voor Anderstaligen

Voorbereidingsjaar hoger onderwijs voor anderstaligen. Functieprofiel: Leerondersteuner Voorbereidingsjaar Hoger Onderwijs voor Anderstaligen Vrbereidingsjaar hger nderwijs vr anderstaligen Prvincieplein 1 Cntact: Functieprfiel: Leerndersteuner Vrbereidingsjaar Hger Onderwijs vr Anderstaligen Samenvatting Als leerndersteuner begeleid en ndersteun

Nadere informatie

Functie-eisen coördinatoren

Functie-eisen coördinatoren Functie-eisen cördinatren Psitinering De beide cördinatren hebben de leiding van de rganisatie. De vrijwilligers zijn de spil in de rganisatie. Functieniveau De stichting Hspice Zwlle heeft gekzen vr 2

Nadere informatie

Kenniscentrum en ASS. Achtergrond

Kenniscentrum en ASS. Achtergrond Kenniscentrum en ASS Bij hulpvragen die betrekking hebben p ASS (strnissen in het autistisch spectrum) gaan we in het Kenniscentrum uit van de mschrijving van de DSM IV. In de DSM IV wrdt een aantal strnissen

Nadere informatie

Samenwerkingsschool Balans

Samenwerkingsschool Balans Samenwerkingsschl Balans DYSLEXIEBELEID_p website.dc - 1-1. Wat is dyslexie De Gezndheidsraad prbeerde jaren geleden tt natinale vereenstemming te kmen dr een glbale mschrijving p te stellen waarin iedereen

Nadere informatie

Protocol kwetsbare kinderen o.a. ASS, ADHD, DCD

Protocol kwetsbare kinderen o.a. ASS, ADHD, DCD Prtcl kwetsbare kinderen.a. ASS, ADHD, DCD Juni 2014: pgesteld in zrgverleg September 2014: bijgesteld in zrgverleg Oktber 2014: besprken in MT en team Inleiding Kinderen in Nederland leven in een samenleving

Nadere informatie

STAGE PSYCHOLOGIE GERIATRIE. SETTING: Dienst geriatrie in een algemeen ziekenhuis. De mentor maakt tevens deel uit van het geheugencentrum.

STAGE PSYCHOLOGIE GERIATRIE. SETTING: Dienst geriatrie in een algemeen ziekenhuis. De mentor maakt tevens deel uit van het geheugencentrum. STAGE PSYCHOLOGIE GERIATRIE NAAM INSTELLING: AZ Damiaan Ostende ADRES: Guwelzestraat 100 8400 Ostende CONTACTPERSOON: Karen Lernut Diensthfd psychlgie SETTING: Dienst geriatrie in een algemeen ziekenhuis.

Nadere informatie

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND Pestprtcl Dit pestprtcl bestaat uit 4 delen:vr alle kinderen, vr het gepeste kind, vr de pester en, vr de uders. Deze partijen zijn allemaal betrkken bij een situatie waarin gepest wrdt. Uitleg van de

Nadere informatie

Competentieprofiel hoofdbegeleid(st)er dagcentrum

Competentieprofiel hoofdbegeleid(st)er dagcentrum Cmpetentieprfiel hfdbegeleid(st)er dagcentrum 1. Hfddel en plaats van de functie Onder supervisie van de cördinatie/directie van het dagcentrum de dagelijkse dienstverlening naar nze gebruiker(s) binnen

Nadere informatie

Spreken Aandacht voor een goede spreekhouding d.m.v. actieve deelname aan klasgesprekken.

Spreken Aandacht voor een goede spreekhouding d.m.v. actieve deelname aan klasgesprekken. Wat is het V-niveau? In het V-niveau f vrderingsniveau wrden kennis en vaardigheden verder ingeefend en uitgebreid. Hiervr steunt men p de verwrven basiskennis vanuit het initiatieniveau f de lagere schl.

Nadere informatie

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling Prtcl bij het verlijden van een gezinslid van een leerling Algemeen: Er wrden geen mededelingen aan de pers gedaan. Het lcatie aanspreekpunt f de directeur meldt alleen dat nze 1 ste zrg de nabestaanden

Nadere informatie

Retailmanagement brochure voor bedrijven

Retailmanagement brochure voor bedrijven Campus Schnmeersen Gebuw B Valentin Vaerwyckweg 1 BE-9000 Gent Retailmanagement brchure vr bedrijven Deze brchure bevat de belangrijkste infrmatie ver de pleiding Retailmanagement. De meest up t date infrmatie

Nadere informatie

In de workshop is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tot de theoretische onderbouwing/ het theoretisch kader van het curriculum.

In de workshop is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tot de theoretische onderbouwing/ het theoretisch kader van het curriculum. Verslag wrkshp 1 en 2 : In de wrkshp is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tt de theretische nderbuwing/ het theretisch kader van het curriculum. Een eerste reactie p de pzet van het curriculum:

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Sociaal agogische vaardigheden

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Sociaal agogische vaardigheden ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Mdule Cde Graduaat Maatschappelijk werk Sciaal aggische vaardigheden Bc5 Lestijden 40 Studiepunten Ingeschatte ttale n.v.t. studiebelasting 50 (in uren) 1 Mgelijkheid

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel (SOP)

Schoolondersteuningsprofiel (SOP) Schlndersteuningsprfiel (SOP) Namens team Terra Nigra: P.P. Truijen Praktijkversie SOP Telichting In deze praktijkversie SOP is aangegeven in heverre de schl kan vlden aan de vastgestelde basisndersteuning

Nadere informatie

OVERSTAP 4VMBO- 4HAVO 2016-2017. Bertrand Russell College havo en vwo

OVERSTAP 4VMBO- 4HAVO 2016-2017. Bertrand Russell College havo en vwo OVERSTAP 4VMBO- 4HAVO 2016-2017 Bertrand Russell Cllege hav en vw Overstap vmb naar 4-hav infrmatie 2016-2017 Waarm drstrmen naar 4hav? Stel, je zit in 4 VMBO-t. Je haalt gede resultaten, het ziet ernaar

Nadere informatie

INHOUD. Hoofdstuk 1 Inleiding 2

INHOUD. Hoofdstuk 1 Inleiding 2 INHOUD Hfdstuk 1 Inleiding 2 Hfdstuk 2 Wat hudt die extra begeleiding in? 4 LWOO Praktijknderwijs Wie kmt ervr in aanmerking? Wie beslist daarver? Hfdstuk 3 Wat hudt het nderzek van het COB in? 7 Welke

Nadere informatie

Ondersteuning gericht op kwaliteit van leven en maatschappelijke participatie van personen met een beperking. Een wetenschappelijke stand van zaken.

Ondersteuning gericht op kwaliteit van leven en maatschappelijke participatie van personen met een beperking. Een wetenschappelijke stand van zaken. Ondersteuning gericht p kwaliteit van leven en maatschappelijke participatie van persnen met een beperking. Een wetenschappelijke stand van zaken. Bea Maes KU Leuven Een veld in beweging Vlwaardig burgerschap

Nadere informatie

D i e n s t A m b u l a n t e B e g e l e i d i n g W S N S

D i e n s t A m b u l a n t e B e g e l e i d i n g W S N S D i e n s t A m b u l a n t e B e g e l e i d i n g W S N S Tapirstraat 2 6532 AL - NIJMEGEN Tel: 024-35 90 930 WERKEN MET EEN ONTWIKKELINGSPERSPECTIEF IN DE BASISSCHOOL INLEIDING Met de intrede van Passend

Nadere informatie

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kp van Nrd-Hlland Er is sprake van hgbegaafdheid, blijkens uit: Een ttale intelligentie gelijk f hger dan 130 N.B.: bij een intelligentienderzek wrdt nrmaliter

Nadere informatie

Ouders die heftig strijden hebben vaak te weinig inzicht in het effect van hun strijd op hun kinderen.

Ouders die heftig strijden hebben vaak te weinig inzicht in het effect van hun strijd op hun kinderen. Bijlage 10: SEMINARIE VECHTSCHEIDING VAN HET VLAAMS FORUM KINDERMISHANDELING (11.12.2012). Presentatie signalen uit de werkgrep hgcnflictueuze scheiding IJH Deinze-Eekl-Gent en de bezekruimten. Werktekst

Nadere informatie

PESTPROTOCOL OBS Aan de Roer

PESTPROTOCOL OBS Aan de Roer PESTPROTOCOL OBS Aan de Rer Pestprtcl OBS Aan de Rer 1 Inleiding Vr u ligt het Pestprtcl OBS Aan de Rer. Het prtcl geeft leerkrachten van grep 1 tt en met 8 richtlijnen vr het vrkmen, signaleren en aanpakken

Nadere informatie

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers Handreiking functinerings- en berdelingsgesprekken griffiers September 2014 Functineringsgesprek Als de griffier is aangesteld, is het verstandig m met elkaar te blijven reflecteren p het functineren.

Nadere informatie

Kenmerken en uitkomsten van professionele echtscheidingsbemiddeling in Vlaanderen

Kenmerken en uitkomsten van professionele echtscheidingsbemiddeling in Vlaanderen Kenmerken en uitkmsten van prfessinele echtscheidingsbemiddeling in Vlaanderen 20 nvember 2015 Prf. Dr. Sfie Vanassche Dr. An Katrien Sdermans Prf. dr. Ken Matthijs Family and Ppulatin Studies, KU Leuven

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

Inschrijven van leerlingen

Inschrijven van leerlingen Inschrijven van leerlingen 1 Telatingsvrwaarden Een inschrijving kan pas ingaan na instemming met het schlreglement en het pedaggische prject van de schl. Bij de inschrijving dient een fficieel dcument

Nadere informatie

Hoe kan uw overheidsorganisatie professionalisering en verduurzaming van het inkoopproces bewerkstelligen

Hoe kan uw overheidsorganisatie professionalisering en verduurzaming van het inkoopproces bewerkstelligen He kan uw verheidsrganisatie prfessinalisering en verduurzaming van het inkpprces bewerkstelligen He kan uw verheidsrganisatie prfessinalisering en verduurzaming van het inkpprces bewerkstelligen UITWERKING

Nadere informatie

Gedragsprotocol ICBS de Horizon. Juni 2014

Gedragsprotocol ICBS de Horizon. Juni 2014 Gedragsprtcl ICBS de Hrizn. Juni 2014 Inhud Gedragsprtcl ICBS de Hrizn in Rilland. 1. Uitgangspunten. blz 3 2. Definities blz 3 3. Directe aanpak van rdeverstringen, ruzies. blz 4 4. Werken aan sciaal

Nadere informatie

Pestprotocol. Pestprotocol Stichting Allure januari 2012 1

Pestprotocol. Pestprotocol Stichting Allure januari 2012 1 Pestprtcl Elke schl bij Stichting Allure hanteert een Pestprtcl. Het schlspecifieke Pestprtcl is een afgeleide van dit algemeen Pestprtcl. 1. Del van het pestprtcl: Wij vinden dat elk kind dat bij ns naar

Nadere informatie

van de Hoge Raad voor Vrijwilligers

van de Hoge Raad voor Vrijwilligers Memrandum van de Hge Raad vr Vrijwilligers Nvember 2014 Memrandum van de Hge Raad vr Vrijwilligers Vrijwilligerswerk: brandend actueel In een veranderende maatschappij die een ecnmische crisis drmaakt,

Nadere informatie

Een natuurlijk proces

Een natuurlijk proces Ik vel het weer. Het is er weer. Sms even, dan de hele tijd. Ik wil je niet kwetsen. Ik wil het niet weer zeggen, maar het is er weer. (Gijs Hrvers) Overprikkeling Veel mensen met autisme hebben gede intellectuele

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Ondernemingscmmunicatie Mdule MarketingManagement Cde A2 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte ttale studiebelasting (in uren) 1 Mgelijkheid tt JA aanvragen

Nadere informatie

Pedagogische Civil Society

Pedagogische Civil Society Pedaggische Civil Sciety Nieuwkmer in het cntinuüm van pvedndersteuning? 4 juni 2010 Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Welkm Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Werkzaam bij SO&T: kwaliteit in Opveden

Nadere informatie

Maatschappelijke Stage

Maatschappelijke Stage Maatschappelijke Stage 2 Inhud 1. Wat is MAS? 1.1 MAS algemeen. 1.2 MAS p het Gren van Prinstererlyceum 1.3 Deadlines 2. Stage zeken 2.1 De stage cördinatr p schl. 2.2 Masactief 3. De frmulieren 3.1 Aanvraagfrmulier

Nadere informatie

KSK OOSTHOVEN. SPORTIEF CHARTER VOOR OUDERS en SPELERS. Onze jeugd, de toekomst van onze club!

KSK OOSTHOVEN. SPORTIEF CHARTER VOOR OUDERS en SPELERS. Onze jeugd, de toekomst van onze club! KSK OOSTHOVEN SPORTIEF CHARTER VOOR OUDERS en SPELERS Onze jeugd, de tekmst van nze club! KSK Osthven Sprtief Charter vr Ouders en Spelers Inhudstabel Inleiding... 3 Spelers... 3 Ouders... 4 KSKOsthven

Nadere informatie

Passend onderwijs. Passend onderwijs. SWV PO Twente Noord 1

Passend onderwijs. Passend onderwijs. SWV PO Twente Noord 1 Passend nderwijs Passend nderwijs SWV PO Twente Nrd 1 Opbuw presentatie Passend nderwijs SWV PO Twente Nrd 2 1. De Basis basis Passend nderwijs SWV PO Twente Nrd 3 Waarm passend nderwijs? Alle leerlingen

Nadere informatie

Actieplan leeftijdsbewust personeelsbeleid 2013-2023

Actieplan leeftijdsbewust personeelsbeleid 2013-2023 Nvember 2013 Actieplan leeftijdsbewust persneelsbeleid 2013-2023 Actie 1: Ontwikkelen van een stagebeleid. Stagiaires zijn ptentiële nieuwe cllega s. Een stageperide kunnen we aanzien als een inwerkperide.

Nadere informatie

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1 Prjectaanvraag Versterking sciale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1. Aanleiding Eind 2012 heeft Prvinciale Staten van de prvincie Fryslân keuzes gemaakt mtrent de 'kerntakendiscussie'.

Nadere informatie

Start duurzame inzetbaarheid

Start duurzame inzetbaarheid Start duurzame inzetbaarheid Een praktijkcasus Dr: Rlf Weijers, Pauline Miedema Hewel duurzame inzetbaarheid een veelbesprken thema is, blijft het lastig m het cncreet te maken en er handen aan veten aan

Nadere informatie

Stad & Esch maken we samen: Van pesten naar een wij-gevoel

Stad & Esch maken we samen: Van pesten naar een wij-gevoel Stad & Esch maken we samen: Van pesten naar een wij-gevel Omgaan met pesten pagina 1 van 11 Inhudspgave 1. Vrwrd blz. 3 2. Van pesten naar.een wij-gevel blz. 4 3. Stappen bij structureel pestgedrag blz.

Nadere informatie

Wie zijn we? Kernwaarden in ons handelen zijn:

Wie zijn we? Kernwaarden in ons handelen zijn: Wie zijn we? Zrggrep Kans is een zrginstelling die ptimale zrg, begeleiding en huisvesting biedt aan zwel jngvlwassenen met psychiatrische strnissen en daarmee samenhangende gedragsprblematiek, als aan

Nadere informatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie Duurzaam inzetbaar in een vitale rganisatie Vitaliteit en bevlgenheid vrmen sleutelbegrippen vr het ptimaal en duurzaam inzetten van medewerkers. Vitale medewerkers bruisen van energie, velen zich fit

Nadere informatie

Samenvatting criteria arbeidsmarktplatform:

Samenvatting criteria arbeidsmarktplatform: Plan Samenvatting criteria arbeidsmarktplatfrm: 1. Cncreet prjectidee: het prject richt zich p het terugdringen van een veelheid van taken van persneelsleden p kleine schlen en p het inzetten van persneel

Nadere informatie

Gedragscode voor de leden van de Beroepsvereniging van Nederlandse Stedebouwkundigen en Planologen

Gedragscode voor de leden van de Beroepsvereniging van Nederlandse Stedebouwkundigen en Planologen Gedragscde vr de leden van de Berepsvereniging van Nederlandse Stedebuwkundigen en Planlgen Gedragscde vr de leden van de Berepsvereniging van Nederlandse Stedebuwkundigen en Planlgen Inhudspgave Hfdstuk

Nadere informatie

Pesten op onze school: wat weten we er van?

Pesten op onze school: wat weten we er van? deel 2: hfdstuk 4 - Pesten p schl: wat weten we ervan? - 1. Pesten p schl: in de spiegel kijken Hfdstuk 4 Pesten p nze schl: wat weten we er van? 1. Pesten p schl: in de spiegel kijken. De praktijk tnt

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Directeur Communicatie

Functiebeschrijving: Directeur Communicatie Functiebeschrijving: Directeur Cmmunicatie Functiefamilie Lager Kader Vr akkrd Naam leidinggevende Kristien Verbraeken Datum + handtekening Naam functiehuder Datum + Handtekening 1. Cntext van de functie

Nadere informatie

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces list Veranderaanpak Inhud en Prces AdMva 2011 www.admva.nl www.arbcatalgusvvt.nl list Veranderaanpak Inhud en Prces www.arbcatalgusvvt.nl Clfn Sturen p Werkdrukbalans en Energie AdMva 2011 Erna van der

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Het Gielsbos. Adresgegevens: Vosselaarseweg 1 2275 Gierle

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Het Gielsbos. Adresgegevens: Vosselaarseweg 1 2275 Gierle EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: Het Gielsbs Adresgegevens: Vsselaarseweg 1 2275 Gierle 2) Dmein van expertise: cmmunicatie/diagnstiek+behandeling 3) Beschrijving expertise: Bij

Nadere informatie

Projectcyclusbeheer: een handige tool bij het uitbouwen van een werking

Projectcyclusbeheer: een handige tool bij het uitbouwen van een werking Prjectcyclusbeheer: een handige tl bij het uitbuwen van een werking Inhud Bij het starten met een Brede Schl is het, na het verkennen van partners en mgelijkheden, belangrijk m structureel de werking uit

Nadere informatie

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen Vrbehuden en risicvlle handelingen binnen het primair nderwijs Prtcl Medisch Handelen J.C. v.d. Wal September 2013 INHOUD Inleiding... 3 1 De leerling wrdt ziek p schl... 4 2 Het verstrekken van medicatie

Nadere informatie

IKZ DEEL II : De informatieronde

IKZ DEEL II : De informatieronde Vanuit het standpunt van de zn is de schaduw nzichtbaar (Gethe) IKZ DEEL II : De infrmatiernde Het is méér dan een cliché f butade: m aan een breed kwaliteitsbeleid te werken, heb je écht steun, inbreng

Nadere informatie

VGSO Nieuwsbrief extra editie over komende gemeenteraadsverkiezingen

VGSO Nieuwsbrief extra editie over komende gemeenteraadsverkiezingen VGSO Nieuwsbrief extra editie ver kmende gemeenteraadsverkiezingen Hierbij ntvangt u een extra nieuwsbrief van de VGSO. Deze nieuwsbrief staat vrijwel geheel in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen

Nadere informatie

1 Uit: Pedagogisch kader kindercentra 4-13 jaar

1 Uit: Pedagogisch kader kindercentra 4-13 jaar 1 Uit: Pedaggisch kader kindercentra 4-13 jaar Deel I / hdst. 5 Relaties in de grep De grep als leermgeving De buitenschlse pvang is een fantastische preftuin vr de sciale ntwikkeling van kinderen. Ze

Nadere informatie

Cursus Kinderen met motivatie problemen in het onderwijs, motiveren kun je leren 9

Cursus Kinderen met motivatie problemen in het onderwijs, motiveren kun je leren 9 Inhud Inleiding Pst-HBO pleiding Sensrische infrmatieverwerking Basiscursus Sensrische infrmatieverwerking Cursus Nieuwste behandelinzichten in de sensrische infrmatieverwerking Cursus Sensrische infrmatieverwerking

Nadere informatie

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan Handleiding Het pstellen van een diacnaal beleidsplan Versie 1.0 Generale diacnale cmmissie Datum: augustus 2015 Generale diacnale cmmissie Vendelier 51-D 3905 PC VEENENDAAL Telefn (0318) 505541 Website:

Nadere informatie

re-integratie jobcaoching praktijkleerwerktraject De Pastorie diverse branches social return

re-integratie jobcaoching praktijkleerwerktraject De Pastorie diverse branches social return jbcaching praktijkleerwerktraject De Pastrie scial return Stichting MatchWinners Rermnd jbcaching praktijkleerwerktraject De Pastrie scial return Stichting Matchwinners Rermnd 1. Intr Sinds 2009 biedt

Nadere informatie

1 Welke thema's spelen er op dit moment binnen de opvoeding van uw kind(eren)?

1 Welke thema's spelen er op dit moment binnen de opvoeding van uw kind(eren)? Ouderpanel Deventer Opveding 1 Welke thema's spelen er p dit mment binnen de pveding van uw kind(eren)? Welke thema's spelen er p dit mment binnen de pveding van uw kind(eren)? Ontwikkeling p schl Pesten

Nadere informatie

Drugbeleid. Regels. Sancties. Voorlichting. Hulpverlening. tabak alcohol medicatie illegale drugs gamen gokken

Drugbeleid. Regels. Sancties. Voorlichting. Hulpverlening. tabak alcohol medicatie illegale drugs gamen gokken Drugbeleid s Sancties Vrlichting Hulpverlening tabak alchl medicatie illegale drugs gamen gkken inf@kasintniklaas.be l www.kasintniklaas.be INHOUDSTABEL INLEIDING... 3 TABAK... 4 ALCOHOL... 5 MEDICATIE...

Nadere informatie

Boschveld on Tour. Herijking Sociale Visie Boschveld 2015-2019

Boschveld on Tour. Herijking Sociale Visie Boschveld 2015-2019 Bschveld n Tur Herijking Sciale Visie Bschveld 2015-2019 Inleiding Vr u ligt het verslag van de herijking van de sciale visie van Bschveld vr de peride 2015 2019. In 2007 is de sciale visie van Bschveld

Nadere informatie

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen.

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen. VRAGENLIJST Beste mantelzrger, Deze vragenlijst is bedeld vr u. Dr het invullen van bijgaande vragenlijst krijgt u inzicht in de rzaken van uw belasting. Het maakt u bewust van uw situatie. In de vragenlijst

Nadere informatie

depressie wat kun je doen als iemand in je omgeving een depressie heeft?

depressie wat kun je doen als iemand in je omgeving een depressie heeft? depressie raakt iedereen wat kun je den als iemand in je mgeving een depressie heeft? INHOUD Inleiding 4 De Depressie Vereniging 5 Tips vr naasten van mensen met een depressie 6 Het prbleem erkennen 6

Nadere informatie

Wij zijn een KiVaschool!

Wij zijn een KiVaschool! Elke schl bij Stichting Allure hanteert een Pestprtcl. Dit schlspecifieke Pestprtcl is een afgeleide van het algemeen Pestprtcl Allure. O.B.S.Geert Hlle hanteert de KiVa aanpak. Wij zijn een KiVaschl!

Nadere informatie

Het Coole Kikkerplan Binnen twee weken een klas vol vet coole kikkers Groep 4 tot en met 8

Het Coole Kikkerplan Binnen twee weken een klas vol vet coole kikkers Groep 4 tot en met 8 Het Cle Kikkerplan Binnen twee weken een klas vl vet cle kikkers Grep 4 tt en met 8 Anne Kijman, Kinderpsychlg NIP/Gz BIG i.s.m Christine de Jngh en Yvnne van der Zanden, leerkrachten Jhannesschl Pijnacker

Nadere informatie

PEDAGOGISCHE WERKWIJZE KINDERCENTRUM HET MELKHUISJE

PEDAGOGISCHE WERKWIJZE KINDERCENTRUM HET MELKHUISJE Interne referentie OHB: Prcesverantwrdelijke: pagina 1 van 6 pagina 1 van 6 Hfdstuk 1 Wie zijn wij bij BSO t Melkhuisje BSO het Melkhuisje is vr kinderen van 7 t/m 12 jaar. De BSO bestaat uit 3 stamgrepen:

Nadere informatie

Chic, zo n gedragspatroongrafiek!

Chic, zo n gedragspatroongrafiek! Chic, z n gedragspatrngrafiek! Leerdelen: De leerlingen kunnen nder begeleiding de verwevenheid tussen ecnmische, sciale en eclgische aspecten in duurzaamheidsvraagstukken herkennen. De leerlingen krijgen

Nadere informatie

Aan de hand van deze 3 lessen ontdekken de leerlingen dat er techniek in en om de Schelde, dus in onze regio, een erg belangrijke rol speelt.

Aan de hand van deze 3 lessen ontdekken de leerlingen dat er techniek in en om de Schelde, dus in onze regio, een erg belangrijke rol speelt. Techniek & de Schelde Aan de hand van deze 3 lessen ntdekken de leerlingen dat er techniek in en m de Schelde, dus in nze regi, een erg belangrijke rl speelt. Gerelateerde kerndelen Vlaanderen, Primair

Nadere informatie

Definitieve versie februari 2015

Definitieve versie februari 2015 1 Gecmprimeerd Schlndersteuningsprfiel Naam Schl Algemene gegevens Schl Al-Ghazali BRIN 22NT Directeur Najiba Belah Adres Van lenneapstraat 17 Telefn 010-4152167 E-mail nbelah@sipr.nl Bestuur SIPOR Basisndersteuning

Nadere informatie

Opbrengsten VSO Panta Rhei College schooljaar 2014-2015

Opbrengsten VSO Panta Rhei College schooljaar 2014-2015 Opbrengsten VSO Panta Rhei Cllege schljaar 2014-2015 Inleiding Iedere schl heeft tt taak nderwijs te bieden waarbij de leerlingen kennis, vaardigheden en hudingen verwerven. Uitgangspunt vr dat aanbd zijn

Nadere informatie

Cognitieve ontwikkeling/schoolfunctioneren en dagbesteding

Cognitieve ontwikkeling/schoolfunctioneren en dagbesteding Vzw Ondersteuningsstructuur Bijzndere Jeugdzrg inf@sbj.be - www.sbj.be Cgnitieve ntwikkeling/schlfunctineren en dagbesteding In deze dimensie wrdt bijzndere aandacht gegeven aan de schlse vaardigheden

Nadere informatie

Studiegebied (bso) Tweede graad... Tweede graad... Derde graad... Derde graad... Kantoor. Kantoor. Kantoor

Studiegebied (bso) Tweede graad... Tweede graad... Derde graad... Derde graad... Kantoor. Kantoor. Kantoor Studiegebied (bs) Tweede graad... Tweede graad... Kantr Kantr Derde graad... Derde graad... Kantr Kantradministratie en gegevensbeheer (7de jaar) Kantradministratie en gegevensbeheer (7de jaar) STUDIEGEBIED

Nadere informatie

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0.

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0. Verzuim Beleid Opgemaakt dr Human Resurce Management Delgrep Alle werknemers Ingangsdatum 4 juli 2014 Versie 0.1 www.smallsteps.inf clfn Verzuimbeleid Visie en aanpak verzuim Delgrep: alle werknemers Versie:

Nadere informatie

Dramatische vorming en actieve pluriformiteit

Dramatische vorming en actieve pluriformiteit Dramatische vrming en actieve plurifrmiteit Dramatische spelvrmen in het nderwijs kunnen bijdragen aan actief plurifrm handelen in de klas. Diverse functies van het vak spelen daarbij een rl: de persnsvrmende,

Nadere informatie

GENERIEKE FUNCTIEBESCHRIJVING TEAMVERANTWOORDELIJKE

GENERIEKE FUNCTIEBESCHRIJVING TEAMVERANTWOORDELIJKE GENERIEKE FUNCTIEBESCHRIJVING TEAMVERANTWOORDELIJKE Identificatiegegevens Functie: teamverantwrdelijke Niveau/rang: B 4-5 Plaats in het rgangram: departement maatschappelijke dienstverlening/ financiën/persneel/facility/

Nadere informatie