Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning."

Transcriptie

1 Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwrding 2. Delstellingen 3. Mdel 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning 1 Verantwrding: Wij willen binnen het nderwijs dat wij geven rekening huden met de cgnitieve verschillen tussen de kinderen in de grep[. In het algemeen kunnen bij het mgaan met verschillen tussen kinderen de vlgende niveaus nderscheiden wrden: 1. het grepsniveau; 2. kleine grepen; 3. individuele ndersteuning; 4. zelfstandig werken en leren; 5. ndersteuning dr leerlingen. In het algemeen is het vr het effectief mgaan met verschillen van belang, dat de bvenstaande niveaus inhudelijk ged p elkaar afgestemd functineren, waarbij de grepsinstructie centraal staat. Op grepsniveau gaat het dan m de interactieve grepsinstructie. Vr de leerntwikkeling van kinderen is het immers een vereiste dat ze van de dagelijkse grepsinstructie prfiteren. Een gede, gestructureerde vrmgeving van de les is van grt belang vr het aanleren van vaardigheden. Bvendien is een dr de leerkracht gestuurde,gedifferentieerde instructie van grt belang vr effectief nderwijs aan risickinderen en kinderen met leerprblemen. 2 Delstellingen Schlspecifieke delstellingen: Dr middel van teamverleg de leerkrachten meer inzicht geven in het gebruik van het directe instructie mdel.. Inveren directe instructiemdel vr de taal-, lees- en rekenlessen Het verbeteren van het werken vlgens het lesschema. Het verbeteren van de resultaten van het reken-, taal- en leesnderwijs p schlniveau dr gebruik van het directe instructiemdel p grepsniveau. Brging van het werken vlgens het directe instructiemdel bij de reken- en taallessen, waarbij men het zelfstandig werken heeft leren integreren.

2 3 Mdel Directe instructie Dit mdel wrdt het Directe Instructiemdel genemd, mdat de uitvering van het nderwijsprces in belangrijke mate gecntrleerd wrdt dr de leerkracht. Dit wil niet zeggen dat het directe instructiemdel niet interactief is. Dat is het namelijk wel! De leerkracht dient juist bij de uitleg van nieuwe leerstf de leerlingen actief bij de les te betrekken, bijvrbeeld dr het stellen van veel vragen f het geven van krte pdrachten (zie het figuur hiernder). Dit mdel blijkt zeer effectief te zijn vr kinderen in achterstandssituaties. Deze kinderen, die meestal niet beschikken ver zelfregulerende studievaardigheden f dr een handicap weinig succeservaringen kennen p schl, hebben veel behefte aan actieve instructie en begeleiding dr de leerkracht. Daarnaast echter kunnen k leerlingen, die een relatieve ntwikkelingsvrsprng hebben, van hetzelfde mdel prfiteren, wanneer zij de ruimte krijgen m zelfstandig te werken na een relatief krte en gestructureerde instructie. Dit instructiemdel bevat mgelijk weinig nieuws. Veel leerkrachten zullen wellicht denken dat zij een dergelijk schema al uit eigen ervaring bij het lesgeven hanteren. De kern echter is de feitelijke invulling van de zes hfdcategrieën van instructie-activiteiten. Binnen elke categrie zijn zeer veel variaties mgelijk. Het blijkt bijvrbeeld effectief te zijn m bij het begin van de les aan te geven wat er behandeld gaat wrden en wat het del van de les is, en m bij de presentatie de leerstf steeds in kleine stapjes aan te bieden.

3 Het Directe Instructiemdel wrdt uitgewerkt in twee richtingen: 1. Het instructiemdel vr uitverend handelen met een sterk sturende rl van de leerkracht; 2. Het instructiemdel vr strategisch handelen met een minder sturende rl van de leerkracht en waarbij de leerlingen meer verantwrdelijkheid dragen vr het eigen leren. In het hiernavlgend verzicht zijn de verschillen tussen uitverend handelen en strategisch handelen krt aangegeven en wrden zij vervlgens afznderlijk besprken: Het instructiemdel vr UITVOEREND HANDELEN Met 'handelen' wrdt in het nderwijs bedeld de delgerichte mtrische f mentale/ cgnitieve peraties. Een handeling werkt naar een del te: een eindprduct f eindresultaat. Het Directe Instructiemdel vr uitverend handelen is het meest geschikt vr ged gestructureerde leerstfgebieden, waarbij het del is het aanleren van (uitverings)vaardigheden. Dit mdel bestaat uit de vlgende aspecten: 1. DAGELIJKSE TERUGBLIK een samenvatting van de vrgaande stf m de leerlingen snel bij het nieuwe gedeelte van de stf te betrekken en ze ervr te mtiveren; bespreek het (huis)werk en sta ng even stil bij eventuele meilijkheden f veel vrkmende futen; haal de bendigde vrkennis p die ndig is vr het begrijpen van de nieuw aan te bieden leerstf. 2. PRESENTATIE geef vraf de lesdelen en/f lesverzicht en prbeer de mtivatie van de leerlingen p die manier psitief te beïnvleden; nderwijs in kleine stappen en laat die nmiddellijk vlgen dr inefening;

4 geef veel vrbeelden / demnstraties / illustraties m de leerlingen z veel mgelijk te laten begrijpen wat die det, zdat die in staat is het geleerde in nieuwe situaties te te passen; gebruik heldere taal (zeg: "vlinders en bijen" i.p.v. "niet alle insekten"); ga na f de leerlingen de leerstf begrijpen dr het stellen van prductvragen (het antwrd is een reprductie van feiten) en prcesvragen ('waarm' -vragen richten zich p een uitleg). Bedenk hierbij dat de antwrden p prductvragen niet altijd een gede indicatie zijn vr 'het begrijpen van de leerstf'. vermijd uitweidingen f niet ter zake dende afdwalingen; geef aan het einde van de presentatiefase een samenvatting van de hfdzaken; 3. (IN)OEFENING laat de leerlingen nder nauwgezette begeleiding efenen en geef vrtdurend feedback (m de paar minuten) ver hun antwrden, waarbij het belangrijk is dat de leerlingen hren dat het ged gaat f hren waarm iets fut is; geef krte en duidelijke pdrachten die dr alle leerlingen gemaakt kunnen wrden en die direct aansluiten bij datgene wat is uitgelegd tijdens de presentatiefase; stel veel vragen (effectieve leerkrachten: 24 vragen per lesuur van 50 minuten); zrg dat alle leerlingen betrkken blijven en laat 28 leerlingen dus niet passief tekijken he 2 leerlingen de smmen p het brd maken; zrg vr hge successcres (75-80% is prima; <50% werkt ntmedigend; >80 % werkt verveling in de hand); ga zveel mgelijk dr met efenen tt de leerlingen de stf nder de knie hebben; 4. INDIVIDUELE VERWERKING zrg dat de leerlingen nmiddellijk beginnen en laat ze hun werktijd dus efficiënt gebruiken; zrg dat de inhud gelijk is aan die van de vrafgaande lesfase (zie: 3); zrg vr een nnderbrken efenfase. In 15-20' kunnen leerlingen vldende taken uitveren m een bepaalde bedrevenheid te bereiken; laat de leerlingen eventueel elkaar helpen; laat de leerlingen weten dat hun werk gecntrleerd wrdt, zdat zij zelf hun eigen werk serieus nemen; kijk het werk van de leerlingen z snel mgelijk na. 5. PERIODIEKE TERUGBLIK bijvrbeeld elke maandag f na elk afgernd leerstfnderdeel TERUGKOPPELING geef vaak en regelmatig feedback crrigeer futen nmiddellijk geef vral prcesfeedback: waarm is iets ged f fut? geef veel aanmediging.

5 Het Instructiemdel vr STRATEGISCH HANDELEN Dit mdel is erp gericht m uitverende handelingen van leerlingen beter te laten verlpen. Een scherpe grenslijn tussen beide instructiemdellen is niet te trekken. Er is eerder sprake van een vleiende vergang. Een leerling handelt strategisch als hij een uitverende handeling vrbereidt dr er eerst ver te denken en er later p te reflecteren en te anticiperen p de uitkmst van die handeling. De instructie van de leerkracht is dan vral prcesgericht. De leerling krijgt dus tegelijkertijd aanwijzingen, instructie, vrbeelden ver het gebruik van zelfstandige denkstrategieën en van prbleemplssingsvaardigheden. Met andere wrden: bij deze aanpak is het van belang dat de leerlingen zelf hun leergedrag in de gaten huden en (bij)sturen. Cmplexe leertaken richten zich meestal p kennis en vaardigheden, waarbij een berep met wrden gedaan p hgere cgnitieve denkprcessen: hfd- en bijzaken nderscheiden; schatten; samenvatten; studerend lezen; het pzetten van een experiment; het vertalen van expressie-activiteiten, enz. Vr deze leertaken wrdt het instructiemdel vr uitverend handelen uitgebreid met een aantal aanvullingen. De cmpnenten uit het mdel vr uitverend handelen wrden telkens (afgedrukt met een kleine letter) in herinnering gerepen, waarna de aanvullingen vr het mdel vr strategisch handelen wrden besprken. 1. DAGELIJKSE TERUGBLIK geef een samenvatting van de vrgaande stf bespreek het werk haal de bendigde vrkennis p nderwijs, indien ndig, deze vrkennis aanvulling: geen 2. PRESENTATIE geef lesdelen en/f lesverzicht nderwijs in kleine stappen geef cncrete vrbeelden gebruik heldere taal ga na f de leerlingen de stf begrijpen aanvulling: maak gebruik van een handelingswijzer, die gezien kan wrden als een 'brug' tussen de vrkennis van de leerlingen en de kennis/vaardigheid die de leerkracht de leerling wil bijbrengen. Z krijgen de leerlingen een huvast waardr ze tijdens de efenfase ged met de leerstf kunnen werken; de de nieuw te leren vaardigheid vr dr bijvrbeeld het gebruik van een handelingswijzer te demnstreren: denk hardp, zdat de leerlingen het leerprces precies kunnen vlgen. Als de leerkracht nu uitleg geeft, nttrekt het denkprces zich niet aan de pmerkzaamheid van de leerling; anticipeer p meilijkheden, waarbij bedeld wrdt dat de leerkracht er altijd naar met streven bepaalde prblemen vóór te zijn. Het gebruik van slechte vrbeelden zal bij zwakke leerlingen eerder tt verwarring leiden; efen met de leerlingen na elk nderdeel van de presentatie;

6 vergrt stapsgewijs de meilijkheidsgraad; 3. BEGELEIDE (IN)OEFENING laat de leerlingen nder begeleiding efenen geef krte en duidelijke pdrachten stel veel vragen zrg vr hge successcres efen tt (bijna) alle leerlingen de stf nder de knie hebben aanvulling: maak gebruik van de handelingswijzers m startprblemen bij het efenen snel p te kunnen lssen; maak gebruik van half afgemaakte vrbeelden, bijv. m de meilijkheidsgraad stapsgewijs te vergrten; bewaak de geleidelijke tename van de meilijkheidsgraad; pas de techniek van het rlwisselend lesgeven te dr de leerlingen zich te laten verplaatsen in de rl van leerkracht. Het is belangrijk dat de verantwrdelijkheid vr het leerprces geleidelijk en uiteindelijk geheel bij de leerling zelf kmt te liggen; laat de leerlingen in kleine grepjes f tweetallen werken, zdat ze leren samenwerken, leren elkaar te helpen en te ndersteunen bij het uitveren van pdrachten verminder geleidelijk de ndersteuning; 4. INDIVIDUELE VERWERKING zrg ervr dat de leerlingen nmiddellijk beginnen de inhud van de taken kmt vereen met de leerstf uit de vrige fasen zrg vr een nnderbrken lesfase laat de leerlingen elkaar helpen laat de leerlingen weten dat hun werk gecntrleerd wrdt aanvulling: verminderen van de ndersteuning dr de leerkracht, mdat het in deze fase de bedeling is dat de leerlingen zelfstandig (dus: znder hulp van leerkracht en medeleerlingen) kunnen werken met de leerstf; vergrten van de tepassingsmgelijkheden (transfer) dr te efenen met gevarieerd materiaal; 5. PERIODIEKE TERUGBLIK bijvrbeeld elke maandag f na elk afgernd leerstfnderdeel aanvulling: geen

7 TERUGKOPPELING geef vaak en regelmatig feedback crrigeer futen nmiddellijk geef vral prcesfeedback geef veel aanmediging aanvulling: maak ged gebruik van cntrle- f evaluatielijsten. Als vrbeeld vr het aanleren van strategische handelen dient de pdracht die erp neerkmt m.b.v. de techniek '(mind)mapping' een studietekst aan te pakken. Deze methde maakt gebruik van schemata die bij de leerlingen al aanwezig zijn. Schemata zijn actieve kenniseenheden, maar zij 'gedragen' zich niet als rigide systemen: ze zijn veranderbaar. Enkele functies van schemata zijn: - een schema staat pen vr nieuwe infrmatie; - een schema helpt de leerling dát te lezen wat belangrijk is; - een schema helpt bij het nderscheiden van hfd- en bijzaken; - een schema is een steun vr het nthuden van gegevens. Bij het pnemen van infrmatie is het van belang dat een leerling nieuwe kennis verbindt aan de kennis die in de cgnitieve schemata reeds aanwezig is. Wanneer de leerkracht de techniek van '(mind)mapping' hanteert, kan hij dit prces bij de leerling laten plaatsvinden.

8 5 Kijkwijzer Taakprfiel BASISNIVEAU Nr. vaardigheden + +/ - Lesvrbereiding 1 De uit te veren les is geschikt vr het mdel directe instructie 2 De leraar heeft de methdeles ged vrbereid 3 De leraar heeft een adequaat werkschema d.i. ingevuld 4 Het klassenmanagement is ged vrbereid 5 Er is een ged brdplan (met daarp.a. het uit te veren werk) 6 De leerlingen wrden ged vrbereid p de les Fase van de vrkennis 7 De vrkennis is p een juiste wijze pgehaald 8 De delstelling van de les die vlgt is aangegeven en gericht p cmpetentiegevel Instructiefase 9 De leraar leidt de instructie en geeft de denkstappen aan (k p het brd!) 10 De leerlingen vlgen de instructie 11 De leraar stimuleert de leerlingen m mee te denken 12 De leraar gaat na f de leerlingen de stf begrijpen 13 De leraar is delgericht bezig en weidt niet uit 14 De leraar geeft een samenvatting van de instructie Oefenfase 15 De leraar geeft aan dat de geleide inefening begint 16 De leraar werkt p het brd en de leerlingen werken mee p papier 17 De leerlingen cntrleren tijdens het efenen bij het vrbeeld van de leraar f ze de gede aanpak uitveren 18 Geleidelijk aan gaan de leerlingen hardp de denkstappen verwrden nder leiding van de leraar 19 De leraar heeft uitlppdrachten vr betere leerlingen p het brd staan 20 De instructie gaat dr tt bijna alle leerlingen het begrijpen 21 De leraar spreekt leerlingen aan p hun cmpetentiegevel (psitieve ndersteuning) - niet gezien Fase van zelfstandig werken 22 De leraar geeft aan dat leerlingen zelfstandig kunnen werken (=fase van uitgestelde aandacht) 23 Er zijn verwerkingspdrachten die passen bij de instructie 24 Er is vldende tijd m de pdrachten uit te veren 25 De leraar cntrleert tijdens het rndlpen f de leerstf is begrepen; futen wrden direct verbeterd 26 De leraar ndersteunt waar ndig de leerlingen 27 Er zijn uitlppdrachten na de individuele verwerking (zie brdplan!) 28 Enkele belangrijke pgaven wrden aan het einde van de les gezamenlijk nagekeken Evaluatiefase 29 De les wrdt gezamenlijk afgeslten 30 De lesafsluiting is gericht p cmpetentieversterking 31 De delstelling van de les wrdt bereikt 32 De les wrdt in een gede tijdsplanning uitgeverd 33 Er zit vldende vaart in de les

9 ERVAREN NIVEAU Versie 1.03 Nr. vaardigheden + +/ - Lesvrbereiding 1 De uit te veren les is geschikt vr het mdel directe instructie 2a De leraar heeft zich ged vrbereid t.a.v. mgelijke knelpunten bij lesstf, rganisatie e.d. 3 De leraar heeft een adequaat werkschema d.i. ingevuld 4 Het klassenmanagement is ged vrbereid 5 Er is een ged brdplan (met daarp.a. het uit te veren werk) 6 De leerlingen wrden ged vrbereid p de les Fase van de vrkennis 7 De vrkennis is p een juiste wijze pgehaald 8 De delstelling van de les die vlgt is aangegeven en gericht p cmpetentiegevel 8a De delstelling van de les is reëel haalbaar vr minstens 80% van de leerlingen 8c De gede leerlingen gaan zelfstandig aan de slag 8d De leerlingen met een individueel prgramma gaan zelfstandig aan het werk Instructiefase 9 De leraar leidt de instructie en geeft de denkstappen aan (k p het brd!) 10 De leerlingen vlgen de instructie 11 De leraar stimuleert de leerlingen m mee te denken 12 De leraar gaat na f de leerlingen de stf begrijpen 13 De leraar is delgericht bezig en weidt niet uit 14 De leraar geeft een samenvatting van de instructie Inefenfase 15 De leraar geeft aan dat de geleide inefening begint 16 De leraar werkt p het brd en de leerlingen werken mee p papier 17 De leerlingen cntrleren bij het vrbeeld van de leraar f ze de gede aanpak uitveren 18 Geleidelijk aan gaan de leerlingen hardp de denkstappen verwrden nder de leiding van de leraar 19 De leraar heeft uitlppdrachten vr betere leerlingen p het brd staan 19a De leerlingen die de stf begrijpen gaan zelfstandig de stf verwerken 20a De instructie gaat dr tt 80 % van leerlingen het begrijpt 21 De leraar spreekt leerlingen aan p hun cmpetentiegevel (psitieve ndersteuning) - niet gezien Fase van zelfstandig werken 22 De leraar geeft aan dat leerlingen zelfstandig kunnen werken (=fase van uitgestelde aandacht) 22a Minstens 80 % van de leerlingen is zelfstandig aan het werk 23 Er zijn verwerkingspdrachten die passen bij de instructie 23a Tijdens de fase van uitgestelde aandacht werkt de leraar met een aantal leerlingen (max. 20%) aan de instructietafel 24 Er is vldende tijd m de pdrachten uit te veren 25 Na de fase van uitgestelde aandacht cntrleert de leraar tijdens het rndlpen f de leerstf is begrepen; futen wrden direct verbeterd 26 De leraar ndersteunt waar ndig de leerlingen 27 Er zijn uitlppdrachten na de individuele verwerking (zie brdplan!) 28 Enkele belangrijke pgaven wrden aan het einde van de lesgezamenlijk nagekeken

10 28a Leerlingen die klaar zijn met de basisstf kijken hun eigen werk na Nr. Vaardigheden + + /- - niet gezien Evaluatiefase 29 De les wrdt gezamenlijk afgeslten 30 De lesafsluiting is gericht p cmpetentieversterking 31 De delstelling van de les wrdt bereikt 31a De delstelling van de les wrdt minstens bij 80% van de leerlingen bereikt 32 De les wrdt in een gede tijdsplanning uitgeverd 33 Er zit vldende vaart in de les

11 EXCELLENT NIVEAU Versie 1.03 Nr. vaardigheden + +/ - Lesvrbereiding 1 De uit te veren les is geschikt vr het mdel directe instructie 2 De leraar heeft de methdeles ged vrbereid 2a De leraar heeft zich ged vrbereid t.a.v. mgelijke knelpunten bij lesstf, rganisatie e.d. 3 De leraar heeft een adequaat werkschema d.i. ingevuld 4 Het klassenmanagement is ged vrbereid 5 Er is een ged brdplan (met daarp.a. het uit te veren werk) 6 De leerlingen wrden ged vrbereid p de les Fase van de vrkennis 7 De vrkennis is p een juiste wijze pgehaald 8 De delstelling van de les die vlgt is aangegeven en gericht p cmpetentiegevel 8b De delstelling van de les wrdt in gedifferentieerde delen aangegeven 8c De gede leerlingen gaan zelfstandig aan de slag 8d De leerlingen met een individueel prgramma gaan zelfstandig aan het werk - niet gezien Instructiefase 9 De leraar leidt de instructie en geeft de denkstappen aan (k p het brd!) 10 De leerlingen vlgen de instructie 11 De leraar stimuleert de leerlingen m mee te denken 12 De leraar gaat na f de leerlingen de stf begrijpen 13 De leraar is delgericht bezig en weidt niet uit 14 De leraar geeft een samenvatting van de instructie Inefenfase 15 De leraar geeft aan dat de geleide inefening begint 16 De leraar werkt p het brd en de leerlingen werken mee p papier 17 De leerlingen cntrleren bij het vrbeeld van de leraar f ze de gede aanpak uitveren 18 Geleidelijk aan gaan de leerlingen hardp de denkstappen verwrden 19 De leraar heeft uitlppdrachten vr betere leerlingen p het brd staan 19a De leerlingen die de stf begrijpen gaan zelfstandig verwerken 20a De instructie gaat dr tt 80 % van leerlingen het begrijpt 21 De leraar spreekt leerlingen aan p hun cmpetentiegevel (psitieve ndersteuning) Fase van zelfstandig werken / instructietafel 22 De leraar geeft aan dat leerlingen zelfstandig kunnen werken (=fase van uitgestelde aandacht) 22a Minstens 80 % van de leerlingen is zelfstandig aan het werk 23 Er zijn verwerkingspdrachten die passen bij de instructie 23a De leraar werkt met een kleine grep met verlengde instructie 23b De leraar werkt met die kleine grep aan de instructietafel 24 Er is vldende tijd m de pdrachten uit te veren 25 De leraar cntrleert f de leerstf is begrepen; futen wrden direct verbeterd 26 De leraar ndersteunt waar ndig de leerlingen 26a Er is aangepast zelfstandig werk vr de leerlingen van de instructietafel (= stfreductie)

12 27 Er zijn uitlppdrachten na de individuele verwerking (zie brdplan!) 28 Enkele belangrijke pgaven wrden aan het einde van de les gezamenlijk nagekeken Nr. vaardigheden + +/ - Evaluatiefase 28a Leerlingen die klaar zijn met de basisstf kijken hun eigen werk na 29 De les wrdt gezamenlijk afgeslten 30 De lesafsluiting is gericht p cmpetentieversterking 31a De delstelling van de les wrdt minstens bij 80% van de leerlingen bereikt 31b De leerlingen rapprteren aan elkaar wat ze hebben geleerd per niveaugrep 32 De les wrdt in een gede tijdsplanning uitgeverd 33 Er zit vldende vaart in de les - niet gezien

13 06 Werkwijze en tijdsplanning: Afspraken ver de werkwijze: Dit mdel wrdt structureel ingeverd in het nderwijs p rkbs Maria Tijdens de grepsbezeken wrden de kijkwijzers gehanteerd m de werkwijze van de directe instructie te mnitren. Deze kijkwijzers zijn nderwerp van gesprek tijdens functineringsgesprekken. Elke twee maanden staat het nderwerp directe instructie p de agenda van de teambesprekingen. In januari en juni van het schljaar staat het beleidsplan directe instructie ter bespreking tijdens evaluatie-besprekingen. Tijdens deze besprekingen wrden de ntwikkelingen geëvalueerd en gebrgd.

Effectieve instructie

Effectieve instructie Effectieve instructie Bij het aanbieden van (nieuwe) leerstof is het geven van instructie een belangrijk aspect van het onderwijsgedrag. Bestaan er 'effectieve' en 'minder effectieve' manieren van instructie

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE Begeleiding van leerlingen met ernstige rekenprblemen en/f dyscalculie Delen en uitgangspunten Binnen het Veluws Cllege Crtenbsch hanteren wij het Prtcl Ernstige

Nadere informatie

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs.

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht p Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Dia 1 Opmerking vr de presentatr: in het geval u tijd te krt kmt, kunt u de blauwe tekst als ptineel beschuwen

Nadere informatie

Huiswerk. Waarom geven wij op school huiswerk? Wij vinden huiswerk zinvol, omdat we denken daar het volgende mee te kunnen bereiken :

Huiswerk. Waarom geven wij op school huiswerk? Wij vinden huiswerk zinvol, omdat we denken daar het volgende mee te kunnen bereiken : Versie: ktber 2016 Huiswerk Op nze schl wrdt in diverse grepen huiswerk gegeven. Onder huiswerk verstaan we werk dat vanuit de schl meegegeven wrdt en waarvan verwacht wrdt dat het dr de kinderen thuis

Nadere informatie

Studievaardigheden in monitoraatsoefeningen. Checklist goede oefeningen faculteit Letteren

Studievaardigheden in monitoraatsoefeningen. Checklist goede oefeningen faculteit Letteren Studievaardigheden in mnitraatsefeningen Checklist gede efeningen faculteit Letteren Overzicht 1. Cmmunicatie 2. Een echte mnitr 3. De inhud van je efening bepalen 4. Een ged lesbegin 5. Belang van een

Nadere informatie

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7 Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 2 van 7 Vergaderen Elke vergadering kent een vaste structuur en een vaste vlgrde. Deze structuur

Nadere informatie

CBS DE VAART 2015-2016. Informatieboekje groep 5 en 6

CBS DE VAART 2015-2016. Informatieboekje groep 5 en 6 CBS DE VAART 2015-2016 Infrmatiebekje grep 5 en 6 De schlregels Op nze schl zijn 3 hfdregels. Alle andere afspraken zijn terug te leiden tt deze hfdregels 1. Ik accepteer en respecteer een ander 2. Ik

Nadere informatie

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een prgramma vr het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Delgrep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt vr grep 7 en 8 van de basisschl en de eerste

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie TECHNIEKEN VAN MARKTONDERZOEK

ECTS-fiche. 1. Identificatie TECHNIEKEN VAN MARKTONDERZOEK ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is m een uitgebreid verzicht te krijgen van de invulling en pbuw van de mdule. Er bestaat slechts één ECTS-fiche vr elke mdule. 1. Identificatie Opleiding GRADUAAT MARKETING

Nadere informatie

Zorg op K.S.T.S. Temse-Velle

Zorg op K.S.T.S. Temse-Velle Zrg p K.S.T.S. Temse-Velle Beste uders, De zrgwerking p nze schl bestaat al heel wat jaren en is vrtdurend in beweging. Enerzijds mdat de wetgeving i.v.m. zrg verandert, anderzijds mdat leerlingzrg zelf

Nadere informatie

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode samen beslist beter besluiten Training Faciliteren dr middel van de mderatiemethde Training Techniek Resultaat Tepasbaar. Dynamisch. Interactief. Visueel. Zelfdcumenterend. Overzichtelijk. Betrkkenheid.

Nadere informatie

Hoe word je een studiebol?

Hoe word je een studiebol? Onderwijswerkplaats vr schlntwikkeling He wrd je een studiebl? Denkstrategieën He wrd je een studiebl is een leuk nderwerp vr de filsfiehek. Vral m de kinderen te hren vertellen he zij ver leren denken.

Nadere informatie

Training Werken aan Welbevinden. Opleidingscurriculum. Facit, Velsen-Noord Februari 2011

Training Werken aan Welbevinden. Opleidingscurriculum. Facit, Velsen-Noord Februari 2011 Training Werken aan Welbevinden Opleidingscurriculum Facit, Velsen-Nrd Februari 2011 Inhudspgave Inleiding 3 1. Algemene beschrijving van de pleiding 4 1.1 Delgrep 4 1.2 Kwalificaties 4 1.3 Uitgangspunten

Nadere informatie

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten Pestprtcl basisschl Pieter Wijten Basisschl Pieter Wijten werkt aan een veilig schlklimaat waarin kinderen respectvl met elkaar mgaan. Ze hanteert drie principes: Ik zrg ged vr mezelf Ik zrg ged vr de

Nadere informatie

Let op!! Niet zwemmen i.v.m. blauwalg. Leerdoelen: Kerndoelen Curriculum watereducatie SLO: NME leergebied: Werkvormen: Vakgebied: Niveau: Tijdsduur:

Let op!! Niet zwemmen i.v.m. blauwalg. Leerdoelen: Kerndoelen Curriculum watereducatie SLO: NME leergebied: Werkvormen: Vakgebied: Niveau: Tijdsduur: Let p!! Niet zwemmen i.v.m. blauwalg Vakgebied: Niveau: Tijdsduur: Bilgie, Aardrijkskunde klas 3 hav/vw ± 140 minuten Niet zwemmen i.v.m. blauwalg, we zien deze brden steeds vaker. Maar wat is blauwalg

Nadere informatie

De leerkracht beschrijft in het groepsplan welke extra leesbegeleiding de kinderen krijgen.

De leerkracht beschrijft in het groepsplan welke extra leesbegeleiding de kinderen krijgen. Dyslexieprtcl Grep 1 Gehele jaar: bservaties leerlingvlgsysteem digikeuzebrd Grep 2 Gehele jaar: bservaties leerlingvlgsysteem digikeuzebrd Januari: CITO taal en rekenen Mei: Bij twijfel: lees-vrwaardentets

Nadere informatie

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool PEST PROTOCOL Prins Willem-Alexanderschl Wat is een pestprtcl? Een pestprtcl is een aantal vereenkmsten ver het tegengaan van pesten. Een afspraak tussen de schl, de kinderen en de uders. Waarm een pestprtcl?

Nadere informatie

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers Handreiking functinerings- en berdelingsgesprekken griffiers September 2014 Functineringsgesprek Als de griffier is aangesteld, is het verstandig m met elkaar te blijven reflecteren p het functineren.

Nadere informatie

Maatschappelijke Stage

Maatschappelijke Stage Maatschappelijke Stage 2 Inhud 1. Wat is MAS? 1.1 MAS algemeen. 1.2 MAS p het Gren van Prinstererlyceum 1.3 Deadlines 2. Stage zeken 2.1 De stage cördinatr p schl. 2.2 Masactief 3. De frmulieren 3.1 Aanvraagfrmulier

Nadere informatie

Leer / ontwikkelingslijnen. Opleiding Helpende Zorg en Welzijn. BOL en BBL NAAM STUDENT:..

Leer / ontwikkelingslijnen. Opleiding Helpende Zorg en Welzijn. BOL en BBL NAAM STUDENT:.. Leer / ntwikkelingslijnen Opleiding Helpende Zrg en Welzijn BOL en BBL NAAM SUDEN:.. 1 2 Uitleg van het leerlijnenbekje Vr je ligt het leerlijnenbekje van je pleiding Helpende Zrg & Welzijn niveau 2. ijdens

Nadere informatie

LOGBOEK van: klas: 1

LOGBOEK van: klas: 1 LOGBOEK van: klas: 1 Inhudspgave Inleiding en inhud van het lgbek Wat is de maatschappelijke stage? Delen van de maatschappelijke stage Waar de je maatschappelijke stage? Kaders waarbinnen de maatschappelijke

Nadere informatie

Subsidietoetsingskader VVE gemeente Raalte 2015. Doelstelling subsidie:

Subsidietoetsingskader VVE gemeente Raalte 2015. Doelstelling subsidie: Subsidietetsingskader VVE gemeente Raalte 2015 Delstelling subsidie: Op grnd van de Wet OKE (Ontwikkelingskansen dr kwaliteit en educatie zijn gemeenten verantwrdelijk vr de Vrschlse educatie. Gemeenten

Nadere informatie

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o Klas-in-zicht Een negatieve grepsdynamiek, leerlingen die niet met elkaar vereen kunnen kmen, een vertrebelde relatie tussen leerlingen en leerkrachten, meilijk les kunnen geven dr strend gedrag, zijn

Nadere informatie

Evaluatie zorgleefplan met cliënt thuis en in het verzorgingshuis

Evaluatie zorgleefplan met cliënt thuis en in het verzorgingshuis Evaluatie zrgleefplan met cliënt thuis en in het verzrgingshuis Artikel: 2010-003 Datum: 30-11-2010 Auteur: Merel van Uden Prtcl vr halfjaarlijkse evaluatiegesprek ver zrgleefplan van een cliënt met een

Nadere informatie

OVERSTAP 4VMBO- 4HAVO 2016-2017. Bertrand Russell College havo en vwo

OVERSTAP 4VMBO- 4HAVO 2016-2017. Bertrand Russell College havo en vwo OVERSTAP 4VMBO- 4HAVO 2016-2017 Bertrand Russell Cllege hav en vw Overstap vmb naar 4-hav infrmatie 2016-2017 Waarm drstrmen naar 4hav? Stel, je zit in 4 VMBO-t. Je haalt gede resultaten, het ziet ernaar

Nadere informatie

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie en dyscalculie en spellingsbegeleiding p het Carlus Clusius Cllege Zwlle Signalering en Begeleiding dyslectische / dyscalculische leerlingen Dyslexie:

Nadere informatie

Uitwerking kerndoel 2 Nederlandse taal

Uitwerking kerndoel 2 Nederlandse taal Uitwerking kerndel 2 Nederlandse taal Tussendelen en leerlijnen Nederlandse taal Primair nderwijs In samenwerking met het expertisecentrum Nederlands Enschede, 1 juni 2006 Nederlands kerndel 2 Stichting

Nadere informatie

Een verhaal schrijven

Een verhaal schrijven Een verhaal schrijven Taalhandeling: Fictie Fictie Fictie 1 Schrijftaak: Een verhaal schrijven Fictie 2 Lesdel: Leerlingen efenen in het schrijven van een ged verhaal. Fictie 3 Fictie 4 Nieuwsbegripnderwerp:

Nadere informatie

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam OPLEIDING tt Verzrgende-IG Ondersteuningsmagazijn Berepstaak E Startbekaam Albeda cllege Branche gezndheidszrg Kwalificatieniveau 4 Chrt: 2010-2011 Fase: Startbekaam Naam student:. P.E1-3.start.gesprek

Nadere informatie

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces list Veranderaanpak Inhud en Prces AdMva 2011 www.admva.nl www.arbcatalgusvvt.nl list Veranderaanpak Inhud en Prces www.arbcatalgusvvt.nl Clfn Sturen p Werkdrukbalans en Energie AdMva 2011 Erna van der

Nadere informatie

STUDIEVAARDIGHEID OP MAAT

STUDIEVAARDIGHEID OP MAAT STUDIEVAARDIGHEID OP MAAT Muiswerk Studievaardigheid p maat richt zich p de belangrijkste deelvaardigheden die ndig zijn vr het studeren. Delgrepen Studievaardigheid p maat Muiswerk Studievaardigheid p

Nadere informatie

Vlaanderen: Primair onderwijs Brongebruik Kerndoel 7: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen.

Vlaanderen: Primair onderwijs Brongebruik Kerndoel 7: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen. Lesbeschrijving Brn vr Werk Aan de hand van deze 5 lessen ntdekken de leerlingen dat de Schelde veel mgelijkheden biedt vr werk. En daarmee van essentieel belang is vr nze regi. Relatie met kerndelen:

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Ondernemingscmmunicatie Mdule MarketingManagement Cde A2 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte ttale studiebelasting (in uren) 1 Mgelijkheid tt JA aanvragen

Nadere informatie

Rollenspel Jezus redt

Rollenspel Jezus redt Rllenspel Jezus redt Krte mschrijving prgrammanderdeel De leerlingen spelen samen een bestuursrechtzaak bij de Raad van State na. De Raad van State is de hgste bestuursrechter van Nederland. In deze rechtszaak

Nadere informatie

Producten en prijzen 2012

Producten en prijzen 2012 TypeWrld Pstbus 38 2410 AA Bdegraven Nederland Tel. 0172-65 09 83 Fax 0172-61 83 15 www.instruct.nl instruct@instruct.nl België www.instruct.be instruct@instruct.be Prducten en prijzen 2012 TypeWrld Leren

Nadere informatie

Muiswerk Verhoudingen 1 bestrijkt de basisvaardigheden van het rekenen met verhoudingen, breuken en procenten.

Muiswerk Verhoudingen 1 bestrijkt de basisvaardigheden van het rekenen met verhoudingen, breuken en procenten. Verhudingen 1 Muiswerk Verhudingen 1 bestrijkt de basisvaardigheden van het rekenen met verhudingen, breuken en prcenten. Delgrep Verhudingen 1 Het prgramma Verhudingen 1 is bedeld vr leerlingen in grep

Nadere informatie

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa)

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa) PEDAGOGISCHE VISIE A. Algemeen De pedaggische visie vertelt he de schl met leerlingen, persneel en uders van leerlingen wil mgaan en wat de schl verwacht ten aanzien van de relatie tussen leerlingen en

Nadere informatie

6. Opleidingskader voor de procesopleiding Informatiemanagement

6. Opleidingskader voor de procesopleiding Informatiemanagement 6. Opleidingskader vr de prcespleiding Infrmatiemanagement In het prject GROOTER wrden nder andere een aantal pleidingskaders ntwikkeld vr prcessen nder Bevlkingszrg. Hiernder wrdt het pleidingskader vr

Nadere informatie

Verandertrajecten voor individuele medewerkers

Verandertrajecten voor individuele medewerkers Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Verandertrajecten vr individuele medewerkers Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek

Nadere informatie

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen.

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen. PESTEN Deze flder is een hulpmiddel vr ju en je kind m samen te leren ver pesten en he je dit kan stppen. WAT IS PESTEN? Pesten is iemand anders bewust bedreigen, bang maken, uitdagen, uitschelden f pijn

Nadere informatie

Muiswerk Studievaardigheid richt zich op de belangrijkste deelvaardigheden die nodig zijn voor studievaardigheid.

Muiswerk Studievaardigheid richt zich op de belangrijkste deelvaardigheden die nodig zijn voor studievaardigheid. Studievaardigheid Muiswerk Studievaardigheid richt zich p de belangrijkste deelvaardigheden die ndig zijn vr studievaardigheid. Delgrep Studievaardigheid Muiswerk Studievaardigheid is bedeld vr het vrtgezet

Nadere informatie

Kenneth Smit Consulting -1-

Kenneth Smit Consulting -1- Versneld en cntinu verbeteren van de perfrmance en de resultaten van uw medewerkers en rganisatie. Perfrmance en rendementsverbetering van uw rganisatie is de fcus waarp de activiteiten van Kenneth Smit

Nadere informatie

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015 Beleidsregels vrziening jbcaching Participatiewet 2015 1-7-2015 Jbcaching Reginale beleidsregels jbcaching Participatiewet regi Achterhek Inleiding Jbcaching gaat ver het ndersteunen van mensen bij het

Nadere informatie

Waarom is de zee zout? - Kijkersvraag voor het Klokhuis-

Waarom is de zee zout? - Kijkersvraag voor het Klokhuis- Waarm is de zee zut? - Kijkersvraag vr het Klkhuis- Vakgebied: Aardrijkskunde Niveau: Klas 3 vmb; Klas 2&3 hav/vw, zie verderp in dit dcument. Tijdsduur: +/- 3 uur, verschilt per niveau In deze pdracht

Nadere informatie

Beslissingsondersteunende instrumenten. Criteria 2016. September 2015 Stichting Kwaliteit in Basis GGZ

Beslissingsondersteunende instrumenten. Criteria 2016. September 2015 Stichting Kwaliteit in Basis GGZ Beslissingsndersteunende instrumenten September 2015 Stichting Kwaliteit in Basis GGZ Beslissingsndersteunende instrumenten Inleiding Stichting Kwaliteit in Basis GGZ gelft dat de mentale zrg in Nederland

Nadere informatie

Het Grote Geldonderzoek: hoe ga je met je geld om?

Het Grote Geldonderzoek: hoe ga je met je geld om? Het Grte Geldnderzek: he ga je met je geld m? Natinaal Instituut vr Budgetvrlichting (Nibud) Tijdsduur: één les Werkvrm: individueel met een discussie in de klas Niveau: bedeld vr alle leerlingen van klas

Nadere informatie

Lesbeschrijving. Historische bronnen - beeldmateriaal

Lesbeschrijving. Historische bronnen - beeldmateriaal Lesbeschrijving Histrische brnnen - beeldmateriaal Aan de hand van deze les ntdekken de leerlingen dat de Schelde niet alleen nu, maar k vreger al veelvuldig als nderwerp p ft s werd gezet en vrkwam p

Nadere informatie

Studeren zonder belemmeringen

Studeren zonder belemmeringen Studeren znder belemmeringen Bepalende factr: de dcent Eén p de tien Nederlandse studenten heeft dr een beperking last van belemmeringen tijdens zijn pleiding. Ze maken het zichzelf en hun dcenten sms

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

Contract gedragsverandering

Contract gedragsverandering Cntract gedragsverandering Stappenplan m je delen te bereiken Tips m je delen te bereiken Cntract vr gedragsverandering (vrbeeld) Del/gedrag Om deel te nemen aan de Dam tt Dam lp met mijn vriendengrep

Nadere informatie

Chic, zo n gedragspatroongrafiek!

Chic, zo n gedragspatroongrafiek! Chic, z n gedragspatrngrafiek! Leerdelen: De leerlingen kunnen nder begeleiding de verwevenheid tussen ecnmische, sciale en eclgische aspecten in duurzaamheidsvraagstukken herkennen. De leerlingen krijgen

Nadere informatie

Deel 1. Procedure voor het indienen van een schakelprogramma

Deel 1. Procedure voor het indienen van een schakelprogramma Deel 1. Prcedure vr het indienen van een schakelprgramma Waarm een schakelprgramma? Vr telating tt de pstinitiële master pleiding Kwaliteit en veiligheid in de patiëntenzrg is een geaccrediteerd master

Nadere informatie

Werkwoordspelling op maat

Werkwoordspelling op maat Werkwrdspelling p maat Muiswerk Werkwrdspelling p maat besteedt aandacht aan het hele algritme van de spelling van regelmatige werkwrden en k aan de verleden tijd van nregelmatige werkwrden. Delgrepen

Nadere informatie

Het Coole Kikkerplan Binnen twee weken een klas vol vet coole kikkers Groep 4 tot en met 8

Het Coole Kikkerplan Binnen twee weken een klas vol vet coole kikkers Groep 4 tot en met 8 Het Cle Kikkerplan Binnen twee weken een klas vl vet cle kikkers Grep 4 tt en met 8 Anne Kijman, Kinderpsychlg NIP/Gz BIG i.s.m Christine de Jngh en Yvnne van der Zanden, leerkrachten Jhannesschl Pijnacker

Nadere informatie

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen:

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen: Graaf Jan van Mntfrtschl Beleid ter vrkming en/f regulering van pestgedrag 1. 1 Inleiding: Iedere schl heeft een veilig schlklimaat ndig. Op de Graaf Jan van Mntfrtschl zijn wij ns ervan bewust dat veiligheid

Nadere informatie

Verkorte Handleiding Versie Medewerker Januari 2013

Verkorte Handleiding Versie Medewerker Januari 2013 Verkrte Handleiding Versie Medewerker Januari 2013 Starten met OTIB-skillsmanager OTIB-skillsmanager is een instrument m het gesprek dat u gaat veren met uw leidinggevende vr te bereiden. U wrdt gevraagd

Nadere informatie

GPS naar werk. Wat is het doel van uw organisatie? - (Huistaak-)begeleiding organiseren voor GOK-leerlingen (en hun ouders) in Zele.

GPS naar werk. Wat is het doel van uw organisatie? - (Huistaak-)begeleiding organiseren voor GOK-leerlingen (en hun ouders) in Zele. GPS naar werk Wat is het del van uw rganisatie? - (Huistaak-)begeleiding rganiseren vr GOK-leerlingen (en hun uders) in Zele. - Overleg tussen lkale initiatieven (van huistaakbegeleiding), het LOP, de

Nadere informatie

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen.

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen. 1 Leefbaarheid is een belangrijk, z niet hét thema van de laatste jaren. De wnmgeving wrdt vr mensen steeds belangrijker vr de ervaren wn. Ok vanuit het perspectief van sciale chesie, veiligheid en sciaal-ecnmische

Nadere informatie

Daltonbeleidsplan. De Zonnebloem. Akker 7 7621GL Borne

Daltonbeleidsplan. De Zonnebloem. Akker 7 7621GL Borne Daltnbeleidsplan De Znneblem Akker 7 7621GL Brne 1 Inleiding In 2006 heeft het team van ec. basisschl de Znneblem samen met de MR het besluit genmen m een daltnschl te wrden. De reden was, dat de schl

Nadere informatie

Stap 1 : Oriënteren op jongerenparticipatie en maatschappelijke stage

Stap 1 : Oriënteren op jongerenparticipatie en maatschappelijke stage >> Stappenplan vr stagebieders Wilt u als rganisatie aan de slag met MaS? Neem dan het stappenplan stapsgewijs dr, zdat u weet f u er echt klaar vr bent m met jngeren te werken en maatschappelijke stage

Nadere informatie

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid Samenvatting BEELDEN OVER COMMUNICATIE TEYLINGEN Bevindingen gesprekken ver Cmmunicatie, raad- en cllegeleden, rganisatie en samenleving In deze ntitie zijn de resultaten van zwel de gesprekken van 9 ktber

Nadere informatie

SPELLING WERKWOORDEN. Doelgroep Spelling Werkwoorden

SPELLING WERKWOORDEN. Doelgroep Spelling Werkwoorden SPELLING WERKWOORDEN Spelling Werkwrden is een prgramma vr het leren schrijven van de werkwrdsvrmen. Deze mdule behandelt de spelling van infinitief, tegenwrdige tijd, verleden tijd, vltid deelwrd, en

Nadere informatie

Retailmanagement brochure voor bedrijven

Retailmanagement brochure voor bedrijven Campus Schnmeersen Gebuw B Valentin Vaerwyckweg 1 BE-9000 Gent Retailmanagement brchure vr bedrijven Deze brchure bevat de belangrijkste infrmatie ver de pleiding Retailmanagement. De meest up t date infrmatie

Nadere informatie

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018 Vr- en Vregschlse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018 1. Inleiding Vr- en Vregschlse Educatie, als nderdeel van het bredere beleidsterrein nderwijsachterstandbeleid, wrdt sinds 2002 in Winterswijk vrmgegeven.

Nadere informatie

Rietschans College Overgangsnormen 2013-2014

Rietschans College Overgangsnormen 2013-2014 Rietschans Cllege Overgangsnrmen 2013-2014 Deel 1 vmb Deel 2 hav/vw 1 Inhudspgave Inhudspgave... 2 Deel 1 Overgangsnrmen 2013-2014 vmb... 3 ALGEMEEN BEVORDERING PER LEERJAAR... 3 Bevrdering van vmb-tl

Nadere informatie

Spreken Aandacht voor een goede spreekhouding d.m.v. actieve deelname aan klasgesprekken.

Spreken Aandacht voor een goede spreekhouding d.m.v. actieve deelname aan klasgesprekken. Wat is het V-niveau? In het V-niveau f vrderingsniveau wrden kennis en vaardigheden verder ingeefend en uitgebreid. Hiervr steunt men p de verwrven basiskennis vanuit het initiatieniveau f de lagere schl.

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING ADMINISTRATIEF MEDEWERKER backoffice

FUNCTIEBESCHRIJVING ADMINISTRATIEF MEDEWERKER backoffice FUNCTIEBESCHRIJVING ADMINISTRATIEF MEDEWERKER backffice Identificatiegegevens Functie: administratief medewerker Functietitel: administratief medewerker backffice Niveau/rang: administratief medewerker

Nadere informatie

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau Cllege vr schljaar 2014-2015 Plaatsingsrichtlijnen p het Dr. Nassau Cllege In de kmende jaren zal de Cit eindtets in het basisnderwijs niet meer afgenmen wrden in februari,

Nadere informatie

Getallen 2. Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 2. Omschrijving Rekenen en Wiskunde Getallen 2

Getallen 2. Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 2. Omschrijving Rekenen en Wiskunde Getallen 2 Getallen 2 Getallen 2 bestrijkt de uitbreiding van de basisvaardigheden van het rekenen, regels en vaardigheden die in het vmb en de nderbuw van hav/vw wrden aangeleerd, geefend en tegepast. Delgrep Rekenen

Nadere informatie

Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden

Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden Delstellingen Diepgaand inzicht krijgen in infrmatiebehefte m.b.t. WOII persnlijke betekenis WOII ntstaan interesse in WOII beiende/interessante thema s gebruik en

Nadere informatie

Protocol kwetsbare kinderen o.a. ASS, ADHD, DCD

Protocol kwetsbare kinderen o.a. ASS, ADHD, DCD Prtcl kwetsbare kinderen.a. ASS, ADHD, DCD Juni 2014: pgesteld in zrgverleg September 2014: bijgesteld in zrgverleg Oktber 2014: besprken in MT en team Inleiding Kinderen in Nederland leven in een samenleving

Nadere informatie

Voorbeeld oefentypes online e-learningmodules CommArt Int.

Voorbeeld oefentypes online e-learningmodules CommArt Int. Vrbeeld efentypes nline e-learningmdules CmmArt Int. In dit dcument wrdt verwezen naar de specifieke inhud van een van nze e- learningmdules. De efentypes wrden echter gebruikt in alle e-learningmdules

Nadere informatie

Reader afval voor de middenbouw, samengesteld door MEC De Witte Schuur, 2006-1 -

Reader afval voor de middenbouw, samengesteld door MEC De Witte Schuur, 2006-1 - Reader afval vr de middenbuw, samengesteld dr MEC De Witte Schuur, 2006-1 - Milieu Educatie Centrum De Witte Schuur Wilhelminaplantsen 2 1601 LS Enkhuizen tel. (0228) 320 310 mec.dewitteschuur@znnet.nl

Nadere informatie

Vier beproefde manieren om de pot met goud, leren van elkaars ervaringen, open te maken

Vier beproefde manieren om de pot met goud, leren van elkaars ervaringen, open te maken Vier beprefde manieren m de pt met gud, leren van elkaars ervaringen, pen te maken Het leren van ervaringen vraagt m het nderzeken van die ervaringen, het liefst in een grep samen met anderen. Dit kan

Nadere informatie

PROFESSIONELE ROL EN COMMUNICATIEVE VAARDIGHEDEN

PROFESSIONELE ROL EN COMMUNICATIEVE VAARDIGHEDEN ! MEDISCHE BASISKENNIS MODULE PROFESSIONELE ROL EN COMMUNICATIEVE VAARDIGHEDEN 2014/2015 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding tt de mdule 3 2. Overzicht zelfstudiepad 5 3. Blk 1 6 Blk 2 7 Blk 3 8 4. Tetsing 10 TalenTXT

Nadere informatie

Toolbox Werken in de zorg 2015

Toolbox Werken in de zorg 2015 Tlbx Werken in de zrg 2015 Werkvrmen vr teams Hulpmiddelen en inspiratie ter vrbereiding p de veranderingen in de zrg Vrwrd Vr je ligt de tlbx Werken in de Zrg 2015. De tlbx bevat een aantal instrumenten

Nadere informatie

ACTIES EN AANDACHTSPUNTEN VOOR DE TEAMLEIDER VAN DE KWALITEITSEVALUATIE

ACTIES EN AANDACHTSPUNTEN VOOR DE TEAMLEIDER VAN DE KWALITEITSEVALUATIE ACTIES EN AANDACHTSPUNTEN VOOR DE TEAMLEIDER VAN DE KWALITEITSEVALUATIE NB: Onderstaand verzicht geeft de teamleider handvatten vr het vrbereiden en uitveren van een evaluatie. Het is daarnaast beslist

Nadere informatie

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND Pestprtcl Dit pestprtcl bestaat uit 4 delen:vr alle kinderen, vr het gepeste kind, vr de pester en, vr de uders. Deze partijen zijn allemaal betrkken bij een situatie waarin gepest wrdt. Uitleg van de

Nadere informatie

Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en om de Schelde leven

Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en om de Schelde leven Lesbeschrijving Dieren & de Schelde Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en m de Schelde leven Relatie met kerndelen: Vlaanderen: Wereldriëntatie Natuur Levende

Nadere informatie

Het Muiswerkprogramma Basisgrammatica bestrijkt de grammatica die nodig is voor het leren van de Nederlandse spelling en zinsbouw.

Het Muiswerkprogramma Basisgrammatica bestrijkt de grammatica die nodig is voor het leren van de Nederlandse spelling en zinsbouw. BASISGRAMMATICA Het Muiswerkprgramma Basisgrammatica bestrijkt de grammatica die ndig is vr het leren van de Nederlandse spelling en zinsbuw. Delgrepen Basisgrammatica Het cmputerprgramma Basisgrammatica

Nadere informatie

Voorbereidingsjaar hoger onderwijs voor anderstaligen. Functieprofiel: Leerondersteuner Voorbereidingsjaar Hoger Onderwijs voor Anderstaligen

Voorbereidingsjaar hoger onderwijs voor anderstaligen. Functieprofiel: Leerondersteuner Voorbereidingsjaar Hoger Onderwijs voor Anderstaligen Vrbereidingsjaar hger nderwijs vr anderstaligen Prvincieplein 1 Cntact: Functieprfiel: Leerndersteuner Vrbereidingsjaar Hger Onderwijs vr Anderstaligen Samenvatting Als leerndersteuner begeleid en ndersteun

Nadere informatie

Verbanden 3. Doelgroep Verbanden 3. Omschrijving Verbanden 3

Verbanden 3. Doelgroep Verbanden 3. Omschrijving Verbanden 3 Verbanden 3 Verbanden 3 besteedt aandacht aan het pstellen van tabellen, frmules en grafieken. Er zijn k uitbreidingen van de subdmeinen statistiek en rijen en reeksen. Delgrep Verbanden 3 Verbanden 3

Nadere informatie

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas.

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas. Onderzek Ouderbetrkkenheid V.U. : Lieve Van Daele, Grte Markt 1, 9100 Sint-Niklaas Succesvl samenwerken met uders Bundel in te kijken in de leraarskamer http://flb.sint-niklaas.be ONDERZOEK GOK-PROJECT

Nadere informatie

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014 Evaluatierapprt Scalda - Grep 3 29 januari 26 maart 2014 1. Inleiding, deelnemers en activiteiten In dit dcument wrden de bevindingen weergegeven van begeleiders en deelnemers die betrkken waren bij de

Nadere informatie

Scenario Onderwijstijd. Thuisles

Scenario Onderwijstijd. Thuisles Scenari Onderwijstijd Thuisles Erik Mndriaan en JaapJan Vrm ROC Deltin Cllege, Zwlle ktber 2013 Scenari: Thuisles Algemeen Dit scenari is ntwikkeld mdat er gedacht wrdt dat het elementen bevat die ervr

Nadere informatie

Kwaliteitsaspecten van onderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van opleiders

Kwaliteitsaspecten van onderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van opleiders Kwaliteitsaspecten van nderwijs Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van pleiders Clfn Titel Kwaliteitsaspecten van nderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van pleiders. Auteur

Nadere informatie

Gedragscode voor de leden van de Beroepsvereniging van Nederlandse Stedebouwkundigen en Planologen

Gedragscode voor de leden van de Beroepsvereniging van Nederlandse Stedebouwkundigen en Planologen Gedragscde vr de leden van de Berepsvereniging van Nederlandse Stedebuwkundigen en Planlgen Gedragscde vr de leden van de Berepsvereniging van Nederlandse Stedebuwkundigen en Planlgen Inhudspgave Hfdstuk

Nadere informatie

Opbrengsten VSO Panta Rhei College schooljaar 2014-2015

Opbrengsten VSO Panta Rhei College schooljaar 2014-2015 Opbrengsten VSO Panta Rhei Cllege schljaar 2014-2015 Inleiding Iedere schl heeft tt taak nderwijs te bieden waarbij de leerlingen kennis, vaardigheden en hudingen verwerven. Uitgangspunt vr dat aanbd zijn

Nadere informatie

Lesbeschrijving. Havens aan de Schelde. Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en om de Schelde leven

Lesbeschrijving. Havens aan de Schelde. Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en om de Schelde leven Lesbeschrijving Havens aan de Schelde Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en m de Schelde leven Relatie met kerndelen: Vlaanderen: Vlaanderen Nederland Primair

Nadere informatie

Toelichting bij het gebruik van het Model Legionella Risicoanalyse en Beheersplan Luchtbevochtingsinstallatie

Toelichting bij het gebruik van het Model Legionella Risicoanalyse en Beheersplan Luchtbevochtingsinstallatie Telichting bij het gebruik van het Mdel Leginella Risicanalyse en Beheersplan Luchtbevchtingsinstallatie 1 Del van het mdel Het Mdel is te beschuwen als een nderlegger f mdel bij het pstellen van de risicanalyse

Nadere informatie

Dactylografie/Toegepaste informatica 6KA/VK

Dactylografie/Toegepaste informatica 6KA/VK Dactylgrafie/Tegepaste infrmatica 6KA/VK Thierry Willekens, leerkracht Kninklijk Technisch Atheneum Ml 2007 WOORD VOORAF Alle leerlingen hebben in de 2 de graad en in het eerste leerjaar van de 3 de graad

Nadere informatie

CONVERSIE VAN QUEEN 3 OF 4 NAAR QUEEN 5.49

CONVERSIE VAN QUEEN 3 OF 4 NAAR QUEEN 5.49 2013 Quadrant Sftware B.V. CONVERSIE VAN QUEEN 3 OF 4 NAAR QUEEN 5.49 Dit dcument beschrijft de cnversie van een Queen-administratie van release 3 f 4 naar Queen 5.49. De cnversie van een dergelijke administratie

Nadere informatie

Huiswerkgids. groep 5-6. Ranninkschool. Schooljaar

Huiswerkgids. groep 5-6. Ranninkschool. Schooljaar Huiswerkgids grep 5-6 Ranninkschl Schljaar 2014-2015 Huiswerkgids grep 5-6 In deze gids is alle infrmatie ver huiswerk in grep 5-6 te vinden! Inhud: Hfdstuk 1 Hfdstuk 2 Hfdstuk 3 Waarm huiswerk? Huiswerk

Nadere informatie

D i e n s t A m b u l a n t e B e g e l e i d i n g W S N S

D i e n s t A m b u l a n t e B e g e l e i d i n g W S N S D i e n s t A m b u l a n t e B e g e l e i d i n g W S N S Tapirstraat 2 6532 AL - NIJMEGEN Tel: 024-35 90 930 WERKEN MET EEN ONTWIKKELINGSPERSPECTIEF IN DE BASISSCHOOL INLEIDING Met de intrede van Passend

Nadere informatie

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD Sinds 1 september 2004 kan elke schl een uderraad prichten vlgens het participatiedecreet. Het schlbestuur is verplicht m een uderraad p te richten als 10% van de uders er

Nadere informatie

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu De denkstijltest Wat is het? Uw manier van denken bepaalt in sterke mate he u zich velt en he u handelt. Dat geldt vr individuen, maar k vr teams en rganisaties. MindSnar is een methde waarmee denkstijlen

Nadere informatie

Samenvattend rapport Operationeel Leidinggevenden

Samenvattend rapport Operationeel Leidinggevenden Samenvattend rapprt Operatineel Leidinggevenden Organisatie: Bevragingsperide: Rapprtdatum: ttaal 25/11/2014-24/12/2014 27/01/2015 He situeert u dit rapprt? Dit rapprt bevat het glbale verzicht van de

Nadere informatie

Onze groep bezoekt de voorstelling op: LESBRIEF

Onze groep bezoekt de voorstelling op: LESBRIEF Onze grep bezekt de vrstelling p: LESBRIEF 1 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Geachte leerkracht, Deze lesbrief is bedeld

Nadere informatie

Aanbod Diensten Baan in Beeld

Aanbod Diensten Baan in Beeld Aanbd Diensten Baan in Beeld 3751 LM Bunschten inf@baaninbeeld.cm www.baaninbeeld.cm Inhudspgave 1. Over Baan in Beeld p. 3 Wie wij zijn, utplacement en lpbaanadvies, fcus, resultaat en lcatie. 2. Outplacementprgramma

Nadere informatie