Protocol Voor kinderen met ernstige lees en/of spellingsproblemen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Protocol Voor kinderen met ernstige lees en/of spellingsproblemen"

Transcriptie

1 Protocol Voor kinderen met ernstige lees en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen

2 INLEIDING Met het opstellen van dit protocol wordt een doorgaande lijn in de begeleiding van leerlingen groep 1 t/m 8 met zware lees- en spellingproblemen beoogd. Daarnaast worden ook andere leerlingen van, vooral groep 1 t/m 4, aan de hand van de ontwikkelingsfasen in een leerlijn op de voet gevolgd, om vroegtijdige uitval en/ of achterstand te voorkomen en leerlingen met problemen op een zo vroeg mogelijk tijdstip te signaleren. Het protocol beschrijft de werkwijze (didactisch handelen, leer- en onderwijsactiviteiten en leerstof) die binnen onze stichting gebruikt worden om leerlingen met lees- en spellingproblemen zo goed mogelijk te ondersteunen en begeleiden, met als doel maximaal leerresultaat op eigen niveau. Door uit te gaan van een protocol waarin volgens vaste afspraken wordt gewerkt, kan de aanpak van deze problemen op onze school op een controleerbare en efficiënte wijze gebeuren. Het protocol kan duidelijkheid bieden voor verschillende partijen; leerlingen, leerkrachten, ouders en derden. Voor leerlingen biedt het protocol erkenning van het probleem. Voor leerkrachten een doelgerichte aanpak. Voor ouders: wat is er aan de hand en hoe wordt mijn kind geholpen. Voor derden: inzicht in de werkwijze van onze school. Wij zijn ons er van bewust dat er een nauw verband bestaat tussen de professionaliteit van de leerkracht enerzijds en de effecten van de leesinterventies bij de leerling anderzijds. Lees- en spellingproblemen vroegtijdig signaleren en verhelpen vraagt om een bepaalde instelling bij de leerkrachten. Het vraagt om een continue gerichtheid op de ontwikkeling van geletterdheid bij de leerling en een actieve houding van de leerkracht. Dit protocol is een werkdocument : daar waar nodig zal het worden bijgesteld en aangepast. Protocol lees- en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen november 10 2

3 INLEIDING GROEP 1 EN 2 De ontwikkeling van beginnende geletterdheid kan gezien worden als een leerlijn waarop de tussendoelen met bijbehorende leer- en onderwijsactiviteiten kunnen worden aangegeven. Binnen het kader van preventie van leesproblemen kan de leerlijn die de leerkracht houvast bieden, doordat stappen die kinderen zetten op het gebied van de beginnende geletterdheid op een diagnostische manier bekeken kunnen worden. Daarbij is vooral de ontwikkeling van het taalbewustzijn een belangrijk aandachtspunt. Wij maken in groep 1 en 2 gebruik van de leerlijnen uit het. en de methode... Daarnaast wordt in groep 2 tussen de herfst- en kerstvakantie gestart met de methodiek, waarbij de nadruk ligt op doelgerichte preventieve instructie bij oefeningen die rechtstreeks met het voorbereidend en aanvankelijk lezen en spellen te maken hebben. SIGNALERING GROEP 1 EN 2 In groep 1 wordt één keer per jaar de observatielijst Tussendoelen op het gebied van beginnende geletterdheid ingevuld. Deze is overgenomen uit Tussendoelen beginnende geletterdheid; een leerlijn voor groep 1 t/m 3 (Verhoeven & Arnoutse 1999). Daarbij wordt gekeken naar de volgende tussendoelen: boekoriëntatie verhaalbegrip functies van de geschreven taal relatie tussen gesproken en geschreven taal taalbewustzijn In mei/juni worden de toetsen Taal voor jongste Kleuters (Cito) en de auditieve synthese toets (Stuiksma & Van der Leij) afgenomen bij leerlingen die op dat moment 4-9 jaar of ouder zijn. In groep 2 wordt keer één per jaar (januari) de observatielijst Tussendoelen op het gebied van beginnende geletterdheid ingevuld. Daarbij wordt ook weer gekeken naar de onderdelen: boekoriëntatie verhaalbegrip functies van geschreven taal relatie tussen gesproken en geschreven taal taalbewustzijn In januari en mei/juni worden de toetsen Taal voor oudste Kleuters (Cito) en de auditieve synthese toets (Stuiksma & Van der Leij) afgenomen. De eerst genoemde door de leerkrach(ten) de tweede door de IB-er. Bij risico leerlingen worden de onderdelen: zinsbouw, woordenschat en woorden nazeggen van de TAK-toets (Taaltoets Alle Kinderen) door de IB-er afgenomen. Tevens wordt de checklist GOVK-Dyslexie ingevuld. (bijlage 12) Naast deze toetsen brengen we in groep 1 en 2 ook een aantal andere specifieke risicofactoren in kaart: is er sprake van een vertraagde spraak- taalontwikkeling? zijn er problemen met het snel benoemen van kleuren en cijfers? zijn er duidelijke woordvindingsproblemen? Protocol lees- en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen november 10 3

4 Deze gegevens zijn terug te vinden in de blokoverzichten en peilkaarten van het kleuter- volgsysteem van het GOVK (Midden Holland). INVENTARISATIES GROEP 1 EN 2 Boekoriëntatie en Verhaalbegrip: Voorlezen in kleine groepjes- interactief voorlezen (N.B. want voorlezen is effectiever naarmate er meer interactie mogelijk is). Verschillende soorten boeken die gebruikt worden: Verhalende boeken Versjes boeken Informatieve boeken Boeken met veel of weinig tekst NB Interactief lezen wordt steeds meer gedaan in het kleuteronderwijs en biedt veel mogelijkheden om beginnende geletterdheid bij de kleuters te stimuleren. Het past ook goed bij het op school gehanteerde model van zelfstandige werken. Functies van geschreven taal. Relatie tussen gesproken en geschreven taal Wanneer een kind helemaal geen interesse heeft in het zelf schrijven of in de tweede helft van groep 2 allen nog maar krabbels maakt, is het van belang voor de lees-/schrijfontwikkeling dat we daar aandacht aan besteden. Dit wordt bijgehouden d.m.v. de checklist Tussendoelen beginnende geletterdheid voor groep Voorwaarden voor beginnende geletterdheid zijn: Er moet een zinvolle aanleiding zijn. Het schrijven moet een doel hebben. Het schrijven moet aan iemand gericht zijn. Klank-/tekenkoppeling In het kader preventie worden er, vanaf de herfstvakantie in groep 2, een aantal letters, klankgebaren met klanktekenkoppeling aangeboden. Ter ondersteuning gebruiken we de klankgebaren van Borel-Maisonny en De Wit-Grosker. Interventie: auditieve analyse en synthese Deze fonologische vaardigheden zijn ondersteunend voor het schrijven van woorden en worden in groep 2 als zelfstandige oefening toegepast. Dit wordt met allerlei eenlettergrepige klankzuivere woorden auditief geoefend, ook al zijn nog niet alle letters expliciet aangeboden. Ter ondersteuning maken de kinderen het hakgebaar. MIDDELEN EN MATERIALEN IN GROEP 1 EN 2 Gebruikte methoden Schatkist Schatkist met de muis Doe meer met Bas project, taalstimuleringsprogramma voor taalzwakke kinderen. (Leer- en spelprogramma voor thuis) Zo leer je kinderen lezen en spellen -Jose Schraven Veilig leren lezen in Stapjes Zwijsen Protocol lees- en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen november 10 4

5 Materialen Spelletjes uit Schatkist Zwijsen Schatkist videobanden De kamer van Ko Zwijsen Schatkast videobanden + bijbehorende boeken. NOT Versjesboeken Voorleesboeken Prentenboeken met veel en weinig tekst Lettermuur Zwijsen Letterplaten Jose Schaven Werkbladen Delubas Werkboeken Veilig in Stapjes (voor lezende kleuters) Boekenhoek en thematafels Bas gaat digitaal Werkvormen Letterhoek: stempelen, letterdoos, spelletjes, magneet bord Interactief voorlezen Herhaald voorlezen Maatjeslezen ( 2x per jaar gedurende 6 weken) Kringgesprek Taalspelletjes rijmen Naslagwerken Diagnostiek van het aanvankelijk lezen en spellen - Struiksma en Van der Ley Tussendoelen beginnende geletterdheid Verhoeven en Aarnoutse Zo leer je kinderen lezen en spellen + videobanden Schraven GOVK SBD Midden- Holland en Rijnstreek Handleiding Schatkist Leesbeleidsplan leescoördinator W. Hoving Stimulerende lees-/schrijfactiviteiten in de onderbouw Tomesen en Van Kleef Jaarkalender leesbevordering ( ieder jaar herzien door de leescoördinator) Protocol lees- en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen november 10 5

6 INLEIDING GROEP 3 De groepsleerkracht maakt, in overleg met de leerkracht van groep 2, voor de zomervakantie een tweedeling in de toekomstige groep 3. De lezende kleuters gaan in de zon-versie van Veilig leren lezen starten, de rest van de groep gebruikt de maan-versie. De risicoleerlingen die m.b.v. de checklist Dyslexie van het GOVK en Cito Taal voor Kleuters gesignaleerd zijn starten eveneens in de maan-versie, maar worden de eerste periode met extra instructie en ondersteuning begeleid. Het programma van Veilig leren lezen wordt volledig doorgewerkt in groep 3, waarbij we voor alle leerlingen streven naar het beheersen van minimaal AVI 2 aan het eind van het schooljaar. Hiermee wordt een goede basis voor het taal/leesonderwijs in groep 4 gelegd. De methode Zo leer je kinderen lezen en spellen bevat de basiskennis van technisch lezen en spellen in groep 3 en 4 van de basisschool en wordt naast de methode Veilig leren lezen gebruikt om, met name de risicoleerlingen door middel van het directe instructiemodel (laten zien voordoen - verwoorden begeleide oefening - gerichte feedback) zowel preventief als remediërend te begeleiden binnen de groep. SIGNALERING EN INVENTARISATIE GROEP 3 PERIODE 1 De controle taken in de methode Veilig leren lezen worden gebruikt als groepsevaluatie en om voortgang van de risicoleerlingen goed in kaart te brengen en te volgen. Fonemendictee en auditieve synthese worden klassikaal afgenomen, de leesteksten individueel buiten de groep. Dit gebeurt na afsluiting van iedere kern, om de drie weken. Herfstsignalering Bij de hele groep wordt na kern 3 de herfstsignalering afgenomen. De volgende onder-delen worden hierbij getoetst: Grafementoets Fonemendictee Synthese woorden lezen Wisselwoorden lezen Zinnen lezen De leerlingen die hierop onvoldoende scoren kunnen in aanmerking komen voor remedial en preteaching binnen/buiten de groep. Waar nodig wordt verder diagnostisch onderzoek door de RT-er of IB-er gedaan naar de basale deelvaardigheden van het aanvankelijk lezen m.b.v. Diagnostiek van het aanvankelijk lezen en spellen door Struiksma en Van der Ley. December Bij alle leerlingen wordt na kern 6 van Veilig leren lezen de DMT van Cito afgenomen. De leerlingen die de maan-versie volgen lezen kaart 1, de kinderen van de zon-versie lezen kaart 1,2 en 3 (bij een score van 37 of meer op kaart 2) Januari Bij alle leerlingen wordt de spelling toets SVS-1 van Cito afgenomen. Voor de kinderen die onvoldoende scoren en/of op een andere manier opvallende uitval vertonen krijgen begeleiding zoals beschreven is bij interventieperiode 1 verderop in dit document Protocol lees- en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen november 10 6

7 SIGNALERING EN INVENTARISATIE GROEP 3 PERIODE 2 Bij alle leerlingen wordt de DMT leeskaart 1 en 2 afgenomen. Leerlingen die op leeskaart 2 meer dan 37 woorden lezen, lezen ook leeskaart 3 en de AVI kaarten. De zorgleerlingen; leerlingen die nog niet op niveau AVI 1 lezen en/of een lage C of een D of E gescoord hebben op de DMT, worden zonodig met de volgende toetsenreeks getest: Toets voor auditieve synthese Toets voor auditieve analyse Grafementoets Fonenementoets Hiervoor maken wij gebruik van de toetsen uit Diagnostiek van het aanvankelijk lezen en spellen van Struiksma en V.d Leij. SIGNALERING EN INVENTARISATIE GROEP 3 PERIODE 3 Alles is gericht op het automatiseren van het leesproces. Bij alle leerlingen worden de volgende toetsen afgenomen: DMT (leeskaart 1-2-3) AVI kaarten Cito Schaalvorderingen Spellingvaardigheid 1 Cito Begrijpend lezen 2007 E3 NB De leerlingen die nogmaals groep 3 doen en een zeer laag leesniveau hebben maken deze leestoets niet. INTERVENTIEPERIODE In groep 3 hanteren we drie interventie perioden n.l.: Periode 1- De elementaire leeshandeling okt.-febr. Periode 2- Volledige letterkennis en decodeersnelheid febr. apr. Periode 3- Automatiseren van het leesproces apr. jun. INTERVENTIEPERIODE 1 Alles is gericht op het aanleren van elementaire leeshandelingen van het type klankzuivere woorden met MKM. De volgende kernonderdelen komen in interventieperiode 1 aan de orde: Ordening van letters: korte klank lange klank twee - tekenklank medeklinker Klank - tekenkoppeling: d.m.v. flitsen motorische ondersteuning d.m.v. klankgebaren Auditieve synthese: lezen met verlengde klankwaarde (zingend lezen) Auditieve analyse: m.b.v. hakkaarten Protocol lees- en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen november 10 7

8 We gebruiken bij uitvallers in deze eerste periode de volgende middelen. Leesladder - computerprogramma sluit aan bij VLL in Stapjes. Materialen van De Zuidvallei: klank/tekenkoppeling visueel. Hulppakket Thuis lezen samengesteld door de RT-er. VAKT (visueel - auditief - kinetisch - tactiel ) benadering herhalen b.v. het gebarenalfabet of schuurpapierletters. Woordrijen methode ZLKLS Daarnaast is er voor de leerlingen die problemen ondervinden met het aanvankelijk lezen, de mogelijkheid om RT buiten de groep te volgen. INTERVENTIEPERIODE 2 Alles is gericht op beheersen van volledige letterkennis en decodeersnelheid. Probleem: Interventie: Letterkennis: foneem Grafeem actief passief Interventie 1: lettergroeiboek m.b.t. verschillende oefening (systematische inprenting van letters. Interventie 2: herhaling uit de materialen uit De Zuidvallei Probleem: Decodeervaardigheden: spellend lezen met veel fouten spellend lezen met weinig fouten radend lezen Interventie: ad a klank-letterkoppeling (Zuidvallei) thuis lezen (zoveel mogelijk leeskilometers maken ) ad. b: samen lezen/duo lezen zingend lezen/verlengde klankwaarde ad. c: tempoverlaging toepassen. Bv. met behulp van verzwaarde teksten of een leesvester Probleem: Interventie: Functioneel schrijven en spellen Veilig in stapjes Spellingprogramma De Zuidvallei Spellingregels ZLKLS (J. Schraven) Computerprogramma de Leesladder INTERVENTIEPERIODE 3 De begeleiding van zwakke lezers gaat deze periode gewoon door; het handelingsplan is bijgesteld op basis van de resultaten van de tussenmeting eind maart. Tijdens de remedial teaching en in de klas wordt veel gewerkt met de materialen uit ZLKLS, De Zuidvallei en Veilig in Stapjes. Connect lezen: 3x per week 20 min. individueel of in een klein groepje buiten de groep. Protocol lees- en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen november 10 8

9 De leerlingen die groep 3 nogmaals doen, krijgen bij voorkeur een tweede leerweg. Als de laatste periode te moeilijk wordt kan de overstap naar Veilig leren lezen in stapjes gemaakt worden. Bij instroming in de nieuwe groep 3 wordt er gewerkt met de zon-versie van VLL. Afhankelijk van de voortgang kan er de overstap naar de maan-versie gemaakt worden. Bij een voldoende/goed leerrendement wordt het gehele jaar in de zon-versie gewerkt. MIDDELEN EN MATERIALEN GROEP 3 Gebruikte methoden Veilig leren lezen Veilig in stapjes (pre-teaching en als tweede leerweg) De Zuidvallei Spelling in de lift Materialen Gebarenalfabet/klankgebaren Schuurpapierletters Computerprogramma: woordentaal Letter-groeiboek Lees maar mee deel 1 en 2 Naslagwerken Behandelboek leesproblemen Diagnostiek van het aanvankelijk lezen en spellen - Struiksma en Van der Leij Zo leer je kinderen lezen en spellen Protocol Leesproblemen en Dyslexie Wentink en Verhoeven Protocol lees- en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen november 10 9

10 INLEIDING GROEP 4????? SIGNALERING EN INTERVENTIE GROEP 4????? INTERVENTIEPERIODEN In groep 4 hanteren we drie interventie perioden n.l.: Periode 1- aanvang groep 4 aug -okt. Periode 2- nov. febr. Periode 3- febr. april Periode 4- apr. -jun. Aanvang groep 4 Beginsituatie vastleggen van alle leerlingen; plan van aanpak maken voor de zwakke lezers. Tijdens de groepsoverdracht worden de risico leerlingen duidelijk aangegeven en geregistreerd. Voor de zomervakantie is al aangeven of een leerling al dan niet voor RT buiten de groep in aanmerking zal komen en wordt er een handelingsplan voor de desbetreffende leerling gemaakt. In deze interventieperiode zal vooral het technisch lezen en spellen nog veel aandacht krijgen, maar wordt dit in de begeleiding geïntegreerd met begrijpend lezen en functioneel schrijven (stellen). Toetsmoment oktober Bij alle leerlingen wordt de DMT (kaart 1-2-3) en AVI afgenomen. INTERVENTIEPERIODE 1 In deze interventieperiode zal vooral het technisch lezen en spellen nog veel aandacht krijgen, maar wordt dit in de begeleiding geïntegreerd met begrijpend lezen en functioneel schrijven (stellen). Probleem: a. spellend lezen met veel fouten b. spellend lezen met weinig fouten c. spelling In groep 4 ontwikkelen leerlingen hardnekkige spellingproblemen. Oorzaak hiervan kan liggen op het vlak van de deelvaardigheden. Veel leerlingen met leesproblemen hebben ook spellingproblemen. Interventie: ad. a: interventietoets, visusynt 1 en 2 (Struiksma) remediërend programma De Zuidvallei leeskilometers maken (ook thuis) speciale leesbegeleiding Luc de Koning Doel: zoveel mogelijk versnellen van de leeshandeling. ad. b: tutor-lezen zingend lezen/verlengde klankwaarde woorden flitsen speciale leesbegeleiding Luc de Koning leesraampjes Zoeklicht remediërend computerprogramma Connect-lezen Doel: tempo verlagen en expliciete aandacht voor wat er werkelijk staat. Protocol lees- en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen november 10 10

11 ad. c: interventietoets PI-dictee Struiksma Spelling in de lift Plus De Zuidvallei spellinghulp Spellingregels ZLKLS Toetsmoment oktober Bij alle leerlingen wordt de DMT (kaart 1-2-3) en AVI afgenomen. Toetsmoment jan. febr. Bij alle leerlingen worden de volgende toetsen afgenomen: Cito Schaalvorderingen Spellingvaardigheid 2 Cito Begrijpend lezen 2007 M4 Toetsmoment mrt. DMT (leeskaart 1-2-3) AVI kaarten Toetsmoment mei jun. Bij alle leerlingen worden de volgende toetsen afgenomen: DMT (leeskaart 1-2-3) AVI kaarten Cito Schaalvorderingen Spellingvaardigheid 2 Cito Begrijpend lezen 2007 M4 INTERVENTIEPERIODE 2, 3 EN 4 In deze periode zetten de interventies voort zoals die genoemd zijn bij periode 1. Protocol lees- en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen november 10 11

2014 Protocol dyslexie

2014 Protocol dyslexie Protocol dyslexie 2014 Protocol dyslexie Inleiding Dyslexie betekent letterlijk: niet kunnen lezen 1. De term komt uit het latijn, want dys = niet goed functioneren, lexis = taal of woorden. Bij dyslexie

Nadere informatie

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau Bijlage Dyslexieprotocol Wat verwachten we van de kinderen aan het eind van groep 3 Eind mei stellen we het lees- en spellingniveau van alle leerlingen in groep 3 met behulp van genormeerde toetsen vast.

Nadere informatie

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling:

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling: R.K. Daltonschool De Driesprong Taal- leesprotocol groep 1 8, versie 01-08-2011 Dit protocol is onze vertaling van het Dyslexieprotocol naar onze schoolsituatie. De taal- leesontwikkeling van de wordt

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Groep 1 en 2 Periode: Toetsen: Bij uitslag: Inzetten op: Materialen/ methode: Hele jaar kleutersignaleringslijst Kleuterplein Zorgen om leesmotivatie. november gr. 2 gr. 2 gr.2 gr.2 Geletterdheid (hierin

Nadere informatie

Leesprotocol Groep 1-8

Leesprotocol Groep 1-8 Leesprotocol Groep 1-8 Inhoudopgave Leerling onderwijs volgsysteem (LOVS) en het van gebruik toetsen m.b.t. het volgen van de leesontwikkeling 3 De niet methode gebonden toetsen (gestandaardiseerde, landelijk

Nadere informatie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie Protocol Leesproblemen en Dyslexie Inleiding In dit protocol is vastgelegd hoe op onze school goed leesonderwijs wordt gerealiseerd. Hoe leerlingen in hun leesontwikkeling worden gevolgd en hoe en met

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol Leesproblemen en Dyslexie Groep 1/2 Einde groep 1 Gedurende het Gedurende het Midden groep 2 Einde groep 2 Einde groep 2 Cito taal afnemen en

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 3 expertisecentrum nederlands 3 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie 1 KC Den Krommen Hoek Protocol leesproblemen en dyslexie Verantwoording: Het protocol leesproblemen en dyslexie van kindcentrum Den Krommen Hoek is opgesteld op basis van het Protocol Leesproblemen en

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 4 expertisecentrum nederlands 4 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Protocol Dyslexie. Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl

Protocol Dyslexie. Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl Protocol Dyslexie Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl Dyslexie: Het woord dyslexie betekent, letterlijk vertaald uit het Grieks, niet

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie De Vlinder 2008-2009 De Vlinder 2008-2009 Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen) en / of schriftbeeldvorming (spellen)

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Oranje Nassau School Geldermalsen. Oktober 2012

Dyslexieprotocol. Oranje Nassau School Geldermalsen. Oktober 2012 Dyslexieprotocol Oranje Nassau School Geldermalsen Oktober 2012 1 Dyslexieprotocol: stappenplan voor groep 1 Stap Moment in leerjaar Actie door de leerkracht Toetsen alle leerlingen: In kaart brengen van:

Nadere informatie

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 Doel: Doel van ons dyslexieprotocol is een zo goed mogelijke begeleiding van leerlingen met (dreigende) leesproblemen.

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Basisschool Sint Antonius van Padua Sint-Oedenrode. Inhoud

Dyslexieprotocol. Basisschool Sint Antonius van Padua Sint-Oedenrode. Inhoud Dyslexieprotocol Inhoud 1 Dyslexie... 4 1.1 Mogelijk bijkomende problemen... 4 1.2. Diagnose dyslexie en dyslexieverklaring... 4 2 Signalering van dyslexie... 5 2.1 Toetsen... 5 2.2 Zwakke lezers en/of

Nadere informatie

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave:

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave: 11-12-2007 Inhoudsopgave: 1. Dyslexie...3 1.1 Wat is het dyslexieprotocol?...3 1.2 Doel van het Protocol Dyslexie....3 1.3 Inhoud van het protocol...3 2. Preventie en interventiehandelingen...4 2.1 Groep

Nadere informatie

Katholieke Basisschool Op weg Dyslexieprotocol

Katholieke Basisschool Op weg Dyslexieprotocol Katholieke Basisschool Op weg Dyslexieprotocol Protocol dyslexie Basisschool Op Weg 1 Dyslexieprotocol Basisschool Op Weg Haarle: Doelen die de school nastreeft i.v.m. dyslexie: -Ons doel is om de leerlingen

Nadere informatie

Dyslexieprotocol PCB de Schakel

Dyslexieprotocol PCB de Schakel Dyslexieprotocol PCB de Schakel Hoe herken je vroegtijdig dyslexie? Een handreiking voor leerkrachten en ouders. B.Vos en C.Bulk 15-4-2007 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Dyslexie in het kort...3

Nadere informatie

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5 Mariët Förrer November - februari Doelen en accenten per groep Rol van intern begeleider / taalcoördinator IB en TC ook in deze periode Bewaken

Nadere informatie

Als het leren lezen niet zo soepel gaat

Als het leren lezen niet zo soepel gaat Als het leren lezen niet zo soepel gaat In de onderbouw leert een kind de eerste beginselen van het lezen. Wij letten bij het aanleren van de letters gelijk al op de signalen van leesproblemen. Het aanleren

Nadere informatie

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8 onderwijs en zorgarrrangement op De Wilgen uitgevoerd door meetinstrumenten Zorgniveau 1 = basisarrangenment Zorgniveau 1 Leerkracht Methodegebonden Gestructureerde stimulering van beginnende geletterdheid

Nadere informatie

Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er

Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er Dyslexie Protocol Wie doet binnen de school uitspraken over dyslexie? Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Beginnende geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 4 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL

LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL De Palster september 2012 Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september 2012 1 EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL Dit digitale leesprotocol is gemaakt om er voor te zorgen

Nadere informatie

Het systematisch volgen van leerlingen

Het systematisch volgen van leerlingen Het systematisch volgen van leerlingen uteurs: Rosemarie Irausquin en Susan van der Linden Het systematisch volgen van de leesontwikkeling van leerlingen is essentieel om tijdig problemen bij het leren

Nadere informatie

EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL. Joop Stoeldraijer Kees Vernooy

EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL. Joop Stoeldraijer Kees Vernooy EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL Joop Stoeldraijer Kees Vernooy Hengelo/Breda september 2011 1 EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL We hebben dit digitale leesprotocol gemaakt om te voorkomen dat scholen heel veel

Nadere informatie

Protocol dyslexie voor groep 1 3

Protocol dyslexie voor groep 1 3 Protocol dyslexie voor groep 1 3 Volgens de gezondheidsraad moet de behandeling van kinderen met dyslexie gericht zijn op: Het zo snel mogelijk bereiken van een zo hoog mogelijk niveau van automatisering

Nadere informatie

Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud

Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud 1) Dyslexie in het kort Problemen bij het lezen Problemen bij het spellen Problemen bij het schrijven Mogelijke gevolgen van dyslexie 2) Voorbereidend

Nadere informatie

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3:

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: In het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 3, kortweg PLD 3, wordt in het hoofdstuk Signaleren een

Nadere informatie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie. RK Basisschool Het Molenven

Protocol Leesproblemen en Dyslexie. RK Basisschool Het Molenven RK Basisschool Het Molenven Versie 2 Opgesteld door: Karin van Reijsen en Nicole Wijkamp Besproken met team: oktober en december 2013, voorjaar 2014 Vastgesteld op: 11 juni 2014 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

Dyslexieprotocol van de Waterspiegel in Almere mei 2012

Dyslexieprotocol van de Waterspiegel in Almere mei 2012 Dyslexieprotocol van de Waterspiegel in Almere mei 2012 Inleiding en definitie In dit protocol willen we beschrijven hoe we systematisch omgaan met het signaleren, diagnosticeren en begeleiden van leerlingen

Nadere informatie

TOETSKALENDER OBS DE PIONIER SCHOOLJAAR 2014-2015

TOETSKALENDER OBS DE PIONIER SCHOOLJAAR 2014-2015 TOETSKALENDER OBS DE PIONIER SCHOOLJAAR 2014-1 kalender - groep 1+2 onderdeel 26 jan. t/m 6 febr. 20 mei t/m 5 juni Cito 1 Rekenen voor Kleuters digitaal Muismodule M1/M2 E1/E2 Cito 2 Taal voor kleuters

Nadere informatie

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014 Beleidsstuk dyslexie Augustus 2014 Saltoschool Reigerlaan Beleidsstuk dyslexie 01-08-2014 Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Screening en signalering... 3 1.1 Groep 1... 3 1.2 Groep 2... 3 1.3 Groep 3... 4

Nadere informatie

Dyslexie protocol de Werkschuit

Dyslexie protocol de Werkschuit Dyslexie protocol de Werkschuit Doel van het protocol Het protocol beoogt dat leerlingen in de groepen 1 t/m 8 de basisprincipes en basisvaardigheden van lezen en spellen onder de knie krijgen. Dat wil

Nadere informatie

Stappenplan Dyslexietraject

Stappenplan Dyslexietraject Stappenplan Dyslexietraject Een leerling komt in aanmerking voor dyslexie-onderzoek wanneer: Criterium van de achterstand: er sprake is van een significante achterstand op het gebied van lezen en/of spelling

Nadere informatie

Voorbereidend lees- en rekenonderwijs in relatie tot het werken met groepsplannen. IB-netwerkbijeenkomsten 16-17-18 januari 2012 Yvonne Leenders

Voorbereidend lees- en rekenonderwijs in relatie tot het werken met groepsplannen. IB-netwerkbijeenkomsten 16-17-18 januari 2012 Yvonne Leenders Voorbereidend lees- en rekenonderwijs in relatie tot het werken met groepsplannen IB-netwerkbijeenkomsten 16-17-18 januari 2012 Yvonne Leenders De onderwerpen Voorbereidend lees- en rekeonderwijs in kleutergroepen

Nadere informatie

DYSLEXIEPROTOCOL 2010-2011 1

DYSLEXIEPROTOCOL 2010-2011 1 DYSLEXIEPROTOCOL 2010-2011 1 Inhoudsopgave DYSLEXIEPROTOCOL 2010-2011... 3 1 Inleiding... 3 2 Vergoedingsregeling Dyslexie... 3 3 Interventies en hulp in de klas bij (vermoeden van ) dyslexie... 4 4 Signaleringslijst

Nadere informatie

Dyslexie protocol en stappenplan

Dyslexie protocol en stappenplan Dyslexie protocol en stappenplan Wat is dyslexie? Dyslexie is een taalverwerkingsstoornis, waardoor leren lezen en spellen voor veel problemen zorgt. Kinderen met dyslexie hebben vooral veel moeite met

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Versie: december 2008

Dyslexieprotocol  Versie: december 2008 Dyslexieprotocol Versie: december 2008 Richtlijnen dyslexie 1. Waarom richtlijnen voor dyslexie We werken op school al enkele jaren met het protocol Leesproblemen en Dyslexie. Steeds eerder komen leeszwakkere

Nadere informatie

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Annemarie Vink avink@hetabc.nl Dianne Roerdink droerdink@hetabc.nl Technisch lezen 8-10-2014 www.hetabc.nl 2 Programma

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording TULE - NEDERLANDS KERNDOEL 4 - TECHNISCH LEZEN 82 TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen Kerndoel 4 - Technisch lezen Bij kerndoel 4 - De leestechniek. Toelichting en verantwoording

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen. Inhoud. 2. Streefdoelen in een ander perspectief

KWALITEITSKAART. Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen. Inhoud. 2. Streefdoelen in een ander perspectief KWALITEITSKAART Taal / lezen / rekenen PO Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen Inhoud 1. Vooraf 2. Streefdoelen in een ander perspectief 3. Aanbevolen Toetskalender

Nadere informatie

Klassikale opstelling:

Klassikale opstelling: Klassikale opstelling: We maken gebruik van een flexibele opstelling. De kinderen zitten bij de leervakken: taal, lezen, spelling en rekenen allemaal frontaal. Hierdoor kan de leerkracht snel monitoren

Nadere informatie

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Programma Kennismaken Presentatie Jong geleerd Warming-up Pauze Praktische oefening Afsluiting Jong geleerd over het belang van actieve stimulering van ontluikende

Nadere informatie

doen dat 3 het dyslexieprotocol

doen dat 3 het dyslexieprotocol doen dat 3 het dyslexieprotocol Het dyslexieprotocol juni 2008 Vooraf De scholen van de Stichting Peelraam hebben in het schooljaar 2007-2008 gezamenlijk een dyslexieprotocol ontwikkeld. Dit protocol is

Nadere informatie

Protocol zwakke lezers en spellers

Protocol zwakke lezers en spellers Mei 2016 Protocol zwakke lezers en spellers Bianca Bos en Marry Grasman Inhoudsopgave Inleiding... 2 Hoofdstuk 1: Doel van het protocol... 3 1.1. Vroegtijdige onderkenning en aanpak van leesproblemen...

Nadere informatie

Vroege kenmerken van dyslexie. volgdoelen, bijlage 1, 2 en 3. Auditieve waarneming, bij kleuters, bijlage 4. Bij uitval standaard: Oudste kleuters:

Vroege kenmerken van dyslexie. volgdoelen, bijlage 1, 2 en 3. Auditieve waarneming, bij kleuters, bijlage 4. Bij uitval standaard: Oudste kleuters: 23 Protocol kleuterklas Toetsing Signalering 1 Kleutervolgsysteem 2x per jaar worden de gegevens uit het kleutervolgsysteem geëvalueerd. 2 Groepsplan taal/ fonemisch bewustzijn Tijd Verwijzing Uitvoeren

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Stichting WSNS Samenwerkingsverband Rijnstreek maakt werk van verschillen Protocol leesproblemen voor het Primair Onderwijs SWV 3302 Midden Holland en Rijnstreek ANTONIUSSCHOOL Alphen aan den Rijn, januari

Nadere informatie

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen Protocol Doublure 1.Inleiding Het doel van doublure is in eerste instantie dat een opgelopen achterstand het komende schooljaar wordt ingehaald zodat het kind in ieder geval de minimumdoelen van de basisschool

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam leerling :.. 0 jongen 0 meisje Geboortedatum Groep

Nadere informatie

Format groepsplan. HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving AANPAK METHODIEK. Automatiseren Modelen. Automatiseren Modelen Begeleid inoefenen

Format groepsplan. HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving AANPAK METHODIEK. Automatiseren Modelen. Automatiseren Modelen Begeleid inoefenen Format groepsplan Groep namen WAT wil ik bereiken? WAT bied ik aan om dit doel te bereiken? HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving HOEveel tijd? Zelfstandig of met de leerkracht? HOE volg ik de

Nadere informatie

VCLB De Wissel - Antwerpen

VCLB De Wissel - Antwerpen VCLB De Wissel - Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding LEERLIJN LEZEN Of Hoe kunnen we voorkomen dat veel kinderen leesmoeilijkheden krijgen? Elke leerkracht, ouder en kind weet dat lezen de

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam kind Geboortedatum O jongen O meisje Groep Groepsverloop

Nadere informatie

(we leven hier op de voormalige zeebodem; dus schelpdiertjes zijn hier niet. Onze visie op leren

(we leven hier op de voormalige zeebodem; dus schelpdiertjes zijn hier niet. Onze visie op leren katholieke jenaplanschool De Lispeltuut Pauwenburg 8 8226 TA Lelystad : 0320-219300 / 06-14398888 : 084-7378419 info@lispeltuut.nl www.lispeltuut.nl Stichting Katholiek Onderwijs Flevoland-Veluwe Meentweg

Nadere informatie

AANVANKELIJK TECHNISCH LEZEN Effectief aanvankelijk lezen in groep 3 Didactische aandachtspunten

AANVANKELIJK TECHNISCH LEZEN Effectief aanvankelijk lezen in groep 3 Didactische aandachtspunten AANVANKELIJK TECHNISCH LEZEN Effectief aanvankelijk lezen in groep 3 Didactische aandachtspunten Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl

Nadere informatie

Aanvankelijk en voortgezet technisch lezen. Werkconferentie 24 september 2014 Ebelien Nieman. info@niemantaal.nl www.niemantaal.nl

Aanvankelijk en voortgezet technisch lezen. Werkconferentie 24 september 2014 Ebelien Nieman. info@niemantaal.nl www.niemantaal.nl Aanvankelijk en voortgezet technisch lezen Werkconferentie 24 september 2014 Ebelien Nieman info@niemantaal.nl www.niemantaal.nl Doel Aan de slag met je eigen leespraktijk didactiek informatie leerlijnen

Nadere informatie

Onderwijskundig Rapport Dyslexiebijlage t.b.v. leerlingen met vermoedens van dyslexie

Onderwijskundig Rapport Dyslexiebijlage t.b.v. leerlingen met vermoedens van dyslexie Onderwijskundig Rapport Dyslexiebijlage t.b.v. leerlingen met vermoedens van dyslexie Vertrouwelijk Naam leerling: Naam verwijzende school: Dit dyslexiegedeelte dient als aanvulling op het algemene gedeelte

Nadere informatie

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Masterclass Waarom, waarvoor, hoe? Verdieping m.b.t. taalontwikkeling en werken met groepsplannen

Nadere informatie

Lees- en dyslexiebeleid. op de. Twaalfruiter

Lees- en dyslexiebeleid. op de. Twaalfruiter Lees- en dyslexiebeleid op de Twaalfruiter Richtinggevend kader lees- en dyslexiebeleid binnen het SWV RK/AB stad Utrecht Inleiding Het SWV RK/AB heeft in zijn Zorgplan 2007-2011 bij hoofdstuk 6 Strategisch

Nadere informatie

Fonemisch Bewustzijn

Fonemisch Bewustzijn Fonemisch Bewustzijn Ellen van der Veen Welkom en Agenda 1. Introductie 2. Fonemisch Bewustzijn 3. Vragen en praktijkervaringen Doelstellingen van vandaag 1. De deelnemers kennen de begrippen taalbewustzijn,

Nadere informatie

dyslexie en dyslexiebeleid

dyslexie en dyslexiebeleid Inleiding Dit document is specifiek geschreven voor de Bloemcampschool. Het sluit aan bij de landelijke protocollen die er op het gebied van leesproblemen en dyslexie zijn. Daarnaast sluit het aan bij

Nadere informatie

d e r ee n k a n l e r e n l e z e n

d e r ee n k a n l e r e n l e z e n ieie d e r ee n k a n l e r e n l e z e n Voor de inhoud van deze brochure zijn de volgende deskundigen geraadpleegd: Dhr. prof. dr. C. Aarnoutse Mw. drs. H. Biemond Dhr. drs. T. Brouwer Mw. dr. M.A. Eleveld

Nadere informatie

Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie

Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie dekroon,diagnostiek enbehandelcentrum Koningin Wilhelminalaan 9 7415 KPDeventer Tel:06-81285377 info@centrumdekroon.nl Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie

Nadere informatie

Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren

Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren Inleiding Doubleren op de Wiekslag kan worden omschreven als: Een proces waarbij in de groepen 1 t/m 4 een situatie is ontstaan, waarbij de ontwikkeling van een

Nadere informatie

programma Deel 1. rekenverbeterplan Opstellen van een groepsplan Algemeen gedeelte Leesverbeterplan groep 1 en 2 Nieuwe AVI

programma Deel 1. rekenverbeterplan Opstellen van een groepsplan Algemeen gedeelte Leesverbeterplan groep 1 en 2 Nieuwe AVI programma Algemeen gedeelte Leesverbeterplan groep 1 en 2 Nieuwe AVI Opbrengstgericht en werken 08-11-2010 Ad Kappen Deel 1. Terugblik rekenverbeterplan 03-11-10 Interactiewijzer Schema OGW en HGW Toetsen

Nadere informatie

Hoofdstuk 18 - Tips om voorleessoftware in te zetten in de klas

Hoofdstuk 18 - Tips om voorleessoftware in te zetten in de klas Hoofdstuk 18 - Tips om voorleessoftware in te zetten in de klas 18.1. Voorleessoftware compenserend inzetten voor leerlingen met een ernstige beperking 235 18.2. Voorleessoftware leerondersteunend inzetten

Nadere informatie

Signalering van lees- en spellingproblemen in het speciaal (basis) onderwijs. Judith Vloedgraven, Cito 3 april 2013

Signalering van lees- en spellingproblemen in het speciaal (basis) onderwijs. Judith Vloedgraven, Cito 3 april 2013 Signalering van lees- en spellingproblemen in het speciaal (basis) onderwijs Judith Vloedgraven, Cito 3 april 2013 Actualiteit Inleiding Actualiteit doorverwijzing naar zorg Vanaf 2009 kosten vergoed door

Nadere informatie

Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep...

Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep... Dyslexie protocol Inhoudsopgave Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep... 3 1. Signalen op kleuterleeftijd...

Nadere informatie

Samen werken aan goed leesonderwijs!

Samen werken aan goed leesonderwijs! Samen werken aan goed leesonderwijs! Samenwerkingsprogramma Zuidoost Ilse Meelker 6 maart 2013 Wat heeft een kind nodig om een gemotiveerde en goede lezer te worden / blijven? 1 Deze middag.. Effectief

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Protocol leesproblemen en dyslexie Nicole Smits 1 Protocol leesproblemen en dyslexie INHOUDSOPGAVE PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE 3 STAPPENPLAN GROEP 1 5 STAPPENPLAN GROEP 2 7 STAPPENPLAN GROEP 3 9

Nadere informatie

Protocol lees- en/of spellingsproblemen en dyslexie. van de Willem-Alexanderschool

Protocol lees- en/of spellingsproblemen en dyslexie. van de Willem-Alexanderschool Protocol lees- en/of spellingsproblemen en dyslexie van de Willem-Alexanderschool 1-9-2013 Inhoudsopgave Voorwoord bladzijde 2 Definitie bladzijde 3 Stappenplan groep 1 bladzijde 4 Stappenplan groep 2

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Protocol leesproblemen en dyslexie 1 Inhoud 1. PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE... 3 2. STAPPENPLAN GROEP 1... 5 3. STAPPENPLAN GROEP 2... 7 4. STAPPENPLAN GROEP 3... 10 5. STAPPENPLAN GROEP 4... 14

Nadere informatie

Uitwerking Leerlijn ICT Ogtb Titus Brandsma

Uitwerking Leerlijn ICT Ogtb Titus Brandsma Algemeen Uitwerking Leerlijn ICT Ogtb Titus Brandsma Maart 2015 o Groep 0/instroom: Afhankelijk van de ontwikkeling van het kind kunnen de muisvaardigheden geoefend worden door het programma Spelen met

Nadere informatie

Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud

Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8... 1 Onze visie betreffende doorstroming van leerlingen.... 2 Beleid doorstroming van groep 1 naar groep 2.... 2 Beleid

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Inhoudsopgave. Inleiding. Hoofdstuk 1: Wanneer spreken wij van dyslexie? Hoofdstuk 2: Signalering

Dyslexieprotocol. Inhoudsopgave. Inleiding. Hoofdstuk 1: Wanneer spreken wij van dyslexie? Hoofdstuk 2: Signalering Dyslexieprotocol Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1: Wanneer spreken wij van dyslexie? Hoofdstuk 2: Signalering Hoofdstuk 3: Interventies Lees- en spellingsonderwijs Diagnosestelling Interventie na diagnose

Nadere informatie

Protocol Leesproblemen & Dyslexie

Protocol Leesproblemen & Dyslexie Protocol Leesproblemen & Dyslexie Een opfrisbijeenkomst Groep 1 & 2 SWV duin- & bollenstreek Werken met ondersteuningsniveaus PLD zorgniveau PLD arrangement SWV D&B ondersteuningsniveau I Basis 1. Algemene

Nadere informatie

Zorgplan Dyslexie, CBS de Duif. Wat is dyslexie?

Zorgplan Dyslexie, CBS de Duif. Wat is dyslexie? Zorgplan Dyslexie, CBS de Duif Wat is dyslexie? Uitgaande van algemeen aanvaarde wetenschappelijke afspraken hierover nemen wij aan dat een dyslecticus altijd problemen heeft met: Het verwerken van lettertekens

Nadere informatie

Groepsplan voorbereidend lezen: -fonemisch bewustzijn -letterkennis

Groepsplan voorbereidend lezen: -fonemisch bewustzijn -letterkennis Groepsplan voorbereidend lezen: -fonemisch bewustzijn -letterkennis groep: Leerkracht: Periode: Schooljaar: Gebaseerd op groepsplan voorbereidend lezen vco Drakensteyn / Gerard Regeling Handreiking groepsplannen

Nadere informatie

Dyslexie protocol. OBS De Venen

Dyslexie protocol. OBS De Venen Dyslexie protocol OBS De Venen 1 Protocol dyslexie OBS De Venen Inhoudsopgave 1. Wat is dyslexie? blz. 3 2. Kenmerken van dyslexie blz. 3 3. De diagnose van dyslexie en de dyslexieverklaring blz. 4 4.

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Benedictusschool

Dyslexieprotocol Benedictusschool Dyslexieprotocol Benedictusschool Protocol dyslexie Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Onderkenning van lees- en spellingproblemen 3. Diagnose bij lees- en spellingproblemen 4. Begeleiding van leerlingen met

Nadere informatie

Zorgplan van de Larense Montessorischool

Zorgplan van de Larense Montessorischool Zorgplan van de Larense Montessorischool Vooraf Het zorgplan van de Larense Montessorischool beschrijft de zorgstructuur van de school. Het doel is ervoor te zorgen dat problemen van leerlingen zo vroeg

Nadere informatie

De competenties. A Vertellen en voorlezen. A 1.2 Competenties. Competenties

De competenties. A Vertellen en voorlezen. A 1.2 Competenties. Competenties De competenties A Vertellen en voorlezen A 1.2 A1 A2 A3 A4 Je kunt verhalen om voor te lezen of te vertellen kiezen voor iedere leeftijdsgroep van de basisschool. Je kunt het voorlezen of vertellen van

Nadere informatie

b. Er is indien nodig mondeling overleg met voorschoolse voorziening en eventueel school van herkomst.

b. Er is indien nodig mondeling overleg met voorschoolse voorziening en eventueel school van herkomst. Ontwikkelingslijn: Ontwikkelingsveld 2: Eigenaren: Planningssysteem a. Leerlingvolgsysteem (LVS) b. Instroom leerlingen Anja van Manen en Marian Brands Doel a. Het signaleren en registreren van de vorderingen

Nadere informatie

Doublure protocol Groep 1 t/m 8

Doublure protocol Groep 1 t/m 8 Doublure protocol Groep 1 t/m 8 Protocol Om tot een verantwoorde beslissing te komen ten aanzien van al of niet bevorderen volgen wij voor deze procedure onderstaand stappenplan: o De groepsleerkracht

Nadere informatie

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 Groep 7 en 8 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 85-95 % van de leerlingen beheerst AVI-plus 90% beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot woorden en zinnen leerlingen richten

Nadere informatie

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers?

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Cor Aarnoutse Wat doe je met kinderen die moeite hebben met begrijpend lezen? In dit artikel zullen we antwoord geven op deze vraag. Voor meer informatie verwijzen

Nadere informatie

Vrije Basisschool de Regenboog. Protocol Dyslexie. Opgesteld door C.Coolen, specialist Taal. Ingangsdatum 25 augustus 2014

Vrije Basisschool de Regenboog. Protocol Dyslexie. Opgesteld door C.Coolen, specialist Taal. Ingangsdatum 25 augustus 2014 Vrije Basisschool de Regenboog Protocol Dyslexie Opgesteld door C.Coolen, specialist Taal Ingangsdatum 25 augustus 2014 Pagina 1 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 1 Visie op (leren) lezen... 5 2 Dyslexie...

Nadere informatie

TOETSPROTOCOL OBS WILLEM EGGERT. Formuleren schoolspecifiek beleid.

TOETSPROTOCOL OBS WILLEM EGGERT. Formuleren schoolspecifiek beleid. TOETSPROTOCOL OBS WILLEM EGGERT Formuleren schoolspecifiek beleid. De toets weken zijn in oktober, januari, maart, mei en juni gepland. De ondersteuning komt in de geplande toets weken waar nodig te vervallen,

Nadere informatie

PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE VOOR GROEP 4 LEERLINGRAPPORT GROEP 4. Leerlingrapport 1/7

PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE VOOR GROEP 4 LEERLINGRAPPORT GROEP 4. Leerlingrapport 1/7 Leerlingrapport Groep 4 Naam: Groep: Geboortedatum: 1/7 Groep 4 Vaardigheid Toetsen MM 1* (okt/nov) MM 2* (jan/feb) MM 3* (apr) MM 4* (mei/jun) Technisch (letterniveau) Technisch (woordniveau) Technisch

Nadere informatie

Quickscan taal- en leesonderwijs

Quickscan taal- en leesonderwijs Quickscan taal- en leesonderwijs Gegevens school Naam school Adres school Plaats Telefoon e-mail Datum invulling Ingevuld door Functie invuller directie IB-er RT-er taal/leescoördinator leerkracht gr:

Nadere informatie

Inhoud. 1. Inleiding 2 1.1. Algemeen 1.2. Definitie 1.3. Competenties leerkrachten

Inhoud. 1. Inleiding 2 1.1. Algemeen 1.2. Definitie 1.3. Competenties leerkrachten CBS ICHTHUS PROTOCOL LEZEN, LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE April 2013 Inhoud 1. Inleiding 2 1.1. Algemeen 1.2. Definitie 1.3. Competenties leerkrachten 2. Signalering 4 2.1. Intake 4 2.2. Kleuterperiode 4 2.2.1.

Nadere informatie

De leerkracht beschrijft in het groepsplan welke extra leesbegeleiding de kinderen krijgen.

De leerkracht beschrijft in het groepsplan welke extra leesbegeleiding de kinderen krijgen. Dyslexieprtcl Grep 1 Gehele jaar: bservaties leerlingvlgsysteem digikeuzebrd Grep 2 Gehele jaar: bservaties leerlingvlgsysteem digikeuzebrd Januari: CITO taal en rekenen Mei: Bij twijfel: lees-vrwaardentets

Nadere informatie

AANVULLING VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE: TEKST LEZEN

AANVULLING VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE: TEKST LEZEN AANVULLING VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE: TEKST LEZEN Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Veilig Leren Lezen 2e maanversie Veilig Leren Lezen (2 e maanversie)

Nadere informatie

Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan

Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan Eerste versie 2015-2016 Het volgen van - en begeleiding bij ernstige rekenproblemen en dyscalculie Stappenplan bij (ernstige ) rekenproblemen en dyscalculie De vier

Nadere informatie

Inhoudsopgave. c.b.s. De Zaaier TAALBELEIDSPLAN 2

Inhoudsopgave. c.b.s. De Zaaier TAALBELEIDSPLAN 2 Inhoudsopgave 1.#ALGEMEEN# 1.1 Woordvooraf blz.3 1.2 Gegevensvandeschool blz.3 1.3 Omschrijvingtaalbeleid blz.4 1.4 Motiveringvanhetbelangvantaalbeleidopeigenschool blz.4 1.5 Formuleringvandeteamvisieoptaalentaalonderwijs

Nadere informatie

Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2

Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2 Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2 95 % van de leerlingen beheerst AVI-plus 95% beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot woorden en zinnen leerlingen

Nadere informatie

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 Groep 4 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 75% van de leerlingen beheerst niveau AVI-E4 (teksten lezen) 90 % beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot twee- en drielettergrepige

Nadere informatie

Protocol bij lees- en spellingproblemen en dyslexie

Protocol bij lees- en spellingproblemen en dyslexie 1 Protocol bij lees- en spellingproblemen en dyslexie Sint Jozefbasisschool Wateringen, januari 2013 2 Inhoud Inleiding blz. 3 Hoofdstuk 1: Lees- en spellingproblemen en dyslexie blz. 4 Hoofdstuk 2: De

Nadere informatie

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS QUICKSCAN

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS QUICKSCAN VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS QUICKSCAN 1 = zeer oneens 2 = oneens 3 = eens 4 = zeer eens Zorgniveau 1 Leestijd 1. Leerkrachten in groep 1 en 2 besteden minimaal 5 uur per week aan doelgerichte taalactiviteiten

Nadere informatie

Aanpak bij leesproblemen, spellingsproblemen en dyslexie. De Wichelroede

Aanpak bij leesproblemen, spellingsproblemen en dyslexie. De Wichelroede Aanpak bij leesproblemen, spellingsproblemen en dyslexie De Wichelroede Versie 20-09-2012 1 Inhoud Inleiding 5 Hoofdstuk 1: Dyslexie in het kort 6 1.1 Wat is dyslexie? 6 1.2 Hoe is dyslexie te herkennen?

Nadere informatie