Het systematisch volgen van leerlingen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het systematisch volgen van leerlingen"

Transcriptie

1 Het systematisch volgen van leerlingen uteurs: Rosemarie Irausquin en Susan van der Linden Het systematisch volgen van de leesontwikkeling van leerlingen is essentieel om tijdig problemen bij het leren lezen te signaleren, de aard en oorzaken daarvan te achterhalen (diagnosticeren) en zo vroeg mogelijk gerichte behandeling te geven. Tevens is het van belang dat bij de aanvang van het leesonderwijs gegevens bekend zijn over relevante vaardigheden aan het eind van het laatste kleuterjaar. Voor het volgen van de leesontwikkeling staan diverse middelen ter beschikking, waaronder methodegebonden toetsen en methodeonafhankelijke toetsen, zoals de toetsen die gebruikt worden in het Cito-leerlingvolgsysteem. Op al deze aspecten, inclusief de registratie van toetsgegevens, wordt in dit artikel nader ingegaan. Volgen van de leesontwikkeling Om het leesproces van kinderen optimaal te kunnen begeleiden, moeten leerkrachten een goed beeld hebben van de betreffende vaardigheden van de kinderen en van de verschillen tussen kinderen. Observatie en controletaken of toetsen zijn middelen die de leerkracht ter beschikking staan om zo nauw mogelijk aan te sluiten bij de leesontwikkeling van het individuele kind. Observatie is gericht op het waarnemen van gedrag in de natuurlijke situatie, terwijl controletaken en toetsen bestaan uit opgavenreeksen die op een nauwkeurig omschreven wijze afgenomen moeten worden. Voor het volgen van de leesontwikkeling geeft de observatie van de leerlingen tijdens de lessen belangrijke informatie. Signaleren en diagnosticeren hebben betrekking op de leerling in al zijn aspecten. Hierbij gaat het dus om cognitief, affectief en sociaal gedrag. Leermoeilijkheden hebben niet zelden te maken met gedragsproblemen die een emotionele en/of een sociale oorzaak hebben. Dit neemt echter niet weg dat controletaken en toetsen waardevolle middelen zijn om leesmoeilijkheden op te sporen en de aard daarvan te achterhalen. Hoe eerder dit gebeurt, hoe groter de kans dat deze geheel of gedeeltelijk worden opgelost. Nog beter is het om het ontstaan van ernstige achterstanden te voorkomen. In dit kader zijn gegevens over relevante vaardigheden van de kinderen tijdens het laatste kleuterjaar van belang. Hierop zal nu eerst worden ingegaan. Zicht op vaardigheden in het laatste kleuterjaar Om te kunnen zorgen voor een doorgaande lijn in de begeleiding is het nodig dat de leerkracht in het laatste jaar van de kleutergroepen van alle kinderen de ontwikkeling van de geletterdheid volgt en vastlegt. Onderwerpen die in ieder geval aan de orde moeten komen zijn: letterkennis, klankbewustzijn (auditieve analyse en synthese), spraakontwikkeling, woordenschat en de aanwezigheid van dyslexie in de familie. Deze gegevens houden nauw verband met succesvol leren lezen. Geschikte checklists zijn: Signalering ontwikkeling beginnende geletterdheid (Smits, 2002), tevens opgenomen in het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor het Speciaal Basisonderwijs, en de Checklist taalgedrag in de handleiding van Schatkist. Ook kunnen de toetsen beginnende geletterdheid van Cito en CPS* worden afgenomen. Deze geven een goed beeld van de mogelijkheden en instructiebe- 1

2 hoeften van kinderen, doordat ze zicht geven op de reeds opgedane letterkennis, auditieve vaardigheden en de benoemsnelheid (dit laatste aspect is niet in de Cito-toetsen vertegenwoordigd, maar is wel een belangrijke voorspeller van dyslexie). Bovendien heeft men tevens een analyse van de aandachtsgebieden van de betreffende leerling bij de start van het aanvankelijk lezen. ls de leerkracht aan het begin van het formele leesonderwijs over deze gegevens beschikt, is het mogelijk om vanaf de eerste dag, zowel tijdens de groepsinstructie als bij de begeleide verwerking van de leerstof, gericht extra aandacht te besteden aan kinderen met een dreigende achterstand. Belangrijke aspecten bij het volgen van de leesontwikkeling Tijdens de eerste zes kernen van Veilig stap voor stap is een beperkt aantal deelvaardigheden cruciaal. In de eerste plaats zijn dat de grafeem-foneemkoppelingen, waarvan het inslijpen centraal staat. De koppelingen vereisen veel herhaling. Ze moeten niet alleen correct zijn, maar ook zonder veel aandacht en inspanning functioneren. nders gezegd: ze moeten zo vaak worden herhaald dat zij automatisch verlopen, geautomatiseerd zijn. Het is voor het signaleren en diagnosticeren van groot belang om herhaaldelijk te controleren in hoeverre de automatisering van de grafeem-foneemkoppelingen bereikt is. In de tweede plaats is de ontwikkeling van het fonemisch bewustzijn van belang, met name de auditieve synthese en analyse. Wat de auditieve analyse betreft, is het vooral van belang dat kinderen de klankpositie in een woord kunnen bepalen. Ze moeten woorden zodanig auditief kunnen analyseren, dat ze doorhebben dat in een woordje als tak de t de beginpositie, de a de middenpositie en de k de eindpositie inneemt. De auditieve analyse is een noodzakelijke voorwaarde voor de elementaire spel handeling. De auditieve synthese is noodzakelijk om nieuwe woorden zelfstandig te kunnen ontcijferen. Het is een onmisbaar onderdeel van de elementaire leeshandeling. In de derde plaats is het correct lezen van nieuwe woorden een voorwaarde om te komen tot vlot lezen. De woorden moeten eerst correct, maar daarna ook snel en zonder al te veel inspanning herkend worden. nders gezegd: de herkenning van veelvoorkomende woorden moet geautomatiseerd worden. Na een fase van spellend nieuwe woorden verkennen moet de directe woordherkenning geoefend worden door woorden zonder te spellen hardop te lezen. Daarna wordt de aandacht met betrekking tot de woordherkenning met name gericht op het direct herkennen van deelstructuren in woorden. Het is nodig regelmatig te controleren in hoeverre de automatisering van de woordherkenning gevorderd is. Bij het volgen van de leesontwikkeling kan onderscheid worden gemaakt tussen methodegebonden toetsen in dit geval van Veilig stap voor stap en methodeonafhankelijke toetsen, zoals die gebruikt worden in het Cito-leerlingvolgsysteem of in het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor het Speciaal Basisonderwijs. Hieronder wordt op elk van deze typen toetsen achtereenvolgens ingegaan. Methodegebonden toetsen binnen Veilig stap voor stap Veilig stap voor stap kent een eigen toetskalender, waarbij na elke kern bepaalde toetsen kunnen worden afgenomen met betrekking tot letterkennis, (vlotte) woordherkenning, het lezen van zinnen en tekst, en/of spelling. Het schema op pagina 3 geeft deze toetskalender weer, waarin per kern is aangegeven welke toetsen na de betreffende kern worden afgenomen. Deze toetsen betreffen de leerinhouden die tot dan toe aan bod zijn geweest in de methode. Door deze frequente en gedetailleerde informatieverzameling kan de leerkracht tijdig signaleren of zich problemen voordoen in de leesontwikkeling van een kind en het onderwijs afstemmen op de behoeften van de leerlingen. Zoals te zien is in het schema vinden na kern 2, 4, 6, 8 en 11 zogenaamde meetmomenten plaats die voor elke leerling een uitgebreidere toetsing inhouden dan de toetsing na elke kern. De meest recente richtlijnen voor afname en evaluatie van de toetsen staan vermeld op De meeste toetsen zijn genormeerd. Belangrijk is te weten dat Veilig stap voor stap zich richt op de leerlijnen technisch lezen en spelling. Begrijpend lezen komt in beperkte mate in de methode aan bod en wordt niet getoetst. Veilig & vlot-toets na elke kern Met de Veilig & vlot-toets wordt de automatisering van de woordherkenning gemeten. De toets bestaat uit een kaart waarop in totaal 40 of 60 losse woorden in kolommen staan. De leerling moet binnen één minuut zo veel mogelijk woorden correct lezen. Door deze toets na elke kern af te nemen heeft de leerkracht de mogelijkheid de leesontwikkeling 2

3 Toetskalender Veilig stap voor stap fname bij alle kinderen V&V T/O fname alleen bij kinderen die bij Veilig & vlot een onvoldoende of twijfelachtig scoren. L T/O fname alleen bij kinderen die onvoldoende of twijfelachtig scoren op de laatst afgenomen lettertoets. Kern Meet- Veilig & vlot Leesboekje Fonemendictee Lettertoets Leestekst Spellingtoets moment maan p V & V T/O V & V T/O V & V T/O L T/ O 8 4 L T/O nauwkeurig te volgen. Zo wordt al bij afname na de eerste kern in een zeer vroeg stadium zichtbaar welke leerlingen risico lopen achter te raken bij het leren lezen. Observatietaak pagina 16 leesboekje maan Op pagina 16 van de leesboekjes maan van kern 1 tot en met 5 is een observatietaak opgenomen. Deze observatietaak bestaat uit vier verschillende onderdelen: het lezen van letters, synthesewoorden, wisselrijtjes en tekst. Deze onderdelen verschaffen inzicht in de letterkennis, in het toepassen van de elementaire leeshandeling bij het lezen van nieuwe woorden (synthesewoorden), de automatisering van de woordherkenning (via de wisselrijtjes), en het gebruik van zinscontext als ondersteuning bij het lezen van een tekst. Het afnemen van deze observatietaak gebeurt individueel. Dat hoeft niet na elke kern bij alle kinderen. lleen na kern 2 en 4 (bij Meetmoment 1 en 2) wordt deze taak bij alle kinderen afgenomen. Na kern 1, 3 en 5 is pagina 16 van leesboekje maan bedoeld om kinderen die onvoldoende of twijfelachtig op de Veilig & vlot-toets hebben gescoord nader te observeren. Deze observatie geeft de leerkracht belangrijke informatie. Vooral als niet alleen wordt genoteerd welke items correct worden gelezen, maar ook de wijze waarop dit gebeurt: radend, spellend of vlot goed. Het wordt direct duidelijk op welke punten het kind extra aandacht nodig heeft. Fonemendictee Na kern 4 en na kern 6 wordt een fonemendictee afgenomen, waarbij kinderen na mondelinge aanbieding van een klank (en bijbehorend woord) de juiste letter moeten opschrijven. Deze toets meet de kennis van de foneem-grafeemkoppelingen. Lettertoets Na kern 6 wordt een lettertoets afgenomen waarin alle 34 grafemen aan bod komen die dan geleerd zijn. Het kind moet de grafemen zo snel mogelijk en duidelijk benoemen. Er vindt registratie plaats van correctheid en leestijd. Deze toets meet de kennis en automatisering van de grafeem-foneemkoppelingen. Leestekst Na kern 6 wordt ook een leestekst afgenomen. Het kind leest de tekst, en daarbij wordt de leestijd opgenomen. Deze toets geeft inzicht in de correctheid en snelheid waarmee een tekst gelezen kan worden. 3

4 Spellingtoetsen Vanaf kern 8 wordt na elke kern een spellingtoets afgenomen, om de ontwikkeling van de spellingvaardigheid in kaart te brengen. Er wordt een woord gedicteerd in de context van een zin en vervolgens afzonderlijk genoemd. Het kind schrijft het woord op. Naderhand is het mogelijk een foutenanalyse te maken om meer informatie te verkrijgen over de spellingcategorieën die aandacht behoeven. andachtspunten De praktijk leert dat het de moeite waard is de nodige tijd voor deze toetsen en observatietaken vrij te maken. Om de afname van de individuele toetsen en observatietaken mogelijk te maken zullen veelal organisatorische maatregelen genomen moeten worden. Hierbij valt te denken aan het inschakelen van een onderwijsassistent of een remedial teacher of aan het gebruik van overlap bij duobanen. De methode Veilig stap voor stap biedt geen toetsing op het gebied van auditieve vaardigheden. Daarvoor adviseren wij de toetsen uditieve analyse en uditieve synthese van het Cito. Methodeonafhankelijke toetsing Voor het volgen van de leesontwikkeling kunnen ook methodeonafhankelijke toetsen worden gebruikt, zoals de toetsen van het leerlingvolgsysteem van het Cito en die van het CSBO, en de Toetsen van het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor het Speciaal Basisonderwijs. Leerlingvolgsysteem Belangrijk op het terrein van evaluatie is het leerlingvolgsysteem. Zo n systeem bestaat uit een samenhangend geheel van toetsen voor alle leerjaren die de belangrijkste doelen en vaardigheden bestrijken. In Nederland is het leerlingvolgsysteem van het Cito het bekendst. In Vlaanderen wordt het leerlingvolgsysteem van het CSBO het meest gebruikt. Deze leerlingvolgsystemen zijn echter te grofmazig om de leesontwikkeling in de eerste fase van het aanvankelijk lezen nauwkeurig genoeg te kunnen volgen. Daardoor is het niet mogelijk om leerlingen met een trage leesontwikkeling tijdig te signaleren. Het bovengenoemde fijnmazige volgsysteem binnen Veilig stap voor stap biedt deze mogelijkheid wel. Het leerlingvolgsysteem van het Cito bestaat uit een samenhangend geheel van toetsen voor verschillende leergebieden. Deze toetsen maken het mogelijk de prestaties van de leerlingen binnen ieder leergebied te volgen in de basisschooltijd. Scores van leerlingen op verschillende toetsen die periodiek worden voorgelegd, worden binnen het Cito-leerlingvolgsysteem op eenzelfde onderliggende schaal geplaatst. Zo n schaal is te vergelijken met een schaal waarop de lengte of het gewicht van een kind afgelezen kan worden. De schalen uit het leerlingvolgsysteem laten zien in welke mate een leerling in een bepaalde periode vooruitgegaan is ten opzichte van een eerder moment, net zoals met behulp van een weegschaal gemeten kan worden hoeveel een kind in een bepaalde periode in gewicht is toegenomen. ls een school het leerlingvolgsysteem van het Cito gebruikt, behoren de betreffende toetsen te worden afgenomen op de wijze zoals de bijbehorende handleiding aangeeft en op het juiste moment. nders is de normering van het Cito niet geldig en zijn de resultaten dus ook niet bruikbaar voor het leerlingvolgsysteem. De toetsen van het Cito zijn onafhankelijk van de kernen van Veilig stap voor stap. Het Cito geeft voor het speciaal (basis)onderwijs ook richtlijnen voor de manier waarop met toetsen moet worden omgegaan indien het moment van afname afwijkt van het afnamemoment in het reguliere basisonderwijs. Toetsen van het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor het Speciaal Basisonderwijs De toetsen van Meetmoment 1 en 2 die in het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor het Speciaal Basisonderwijs (Wouters & Wentink, 2005) voor de tweede maanversie van Veilig leren lezen worden aanbevolen hebben een vergelijkbare inhoud als de toetsen die bij Meetmoment 1 (na kern 2) en 2 (na kern 4) van Veilig stap voor stap worden afgenomen. Dit Protocol geeft echter slechts streefdoelen aan voor de scores, terwijl ze bij Veilig stap voor stap genormeerd zijn op een meerpuntsschaal. Daarmee is een analyse van het leesgedrag nauwkeuriger te maken. Na kern 6 wordt Meetmoment 3 afgenomen waarin Veilig stap voor stap adviseert om de methodegebonden toetsen te gebruiken met de daarbij behorende normering. Deze toetsen zijn vergelijkbaar met de landelijk geadviseerde toetsen. Ze zijn eveneens genormeerd op een meerpuntsschaal. Voor de Meetmomenten 1 tot en met 3 zijn vier onderdelen essentieel: letterkennis, woorden lezen, tekst lezen, letter- en/of woorddictee. 4

5 Voor elk van deze onderdelen heeft Veilig stap voor stap toetsen tijdens deze meetmomenten, vergelijkbaar met de door het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor het Speciaal Basisonderwijs aanbevolen toetsen of de landelijke toetsen van het Cito-leerlingvolgsysteem. De Toetssite Veilig stap voor stap als hulpmiddel Met ingang van schooljaar kunnen de toetsgegevens van de leerlingen snel en gemakkelijk verwerkt worden in de Toetssite Veilig stap voor stap ( Diverse overzichten geven snel inzicht in de voortgang van het leesproces van de individuele leerling en van de groep. Daarnaast maken gerichte adviezen het mogelijk om tijdig bij te sturen als dat nodig is. De Toetssite bespaart de leerkracht tijd bij de verwerking en de analyse van de toetsgegevens. In de Toetssite kunnen niet alleen de resultaten van methodegebonden toetsen worden ingevoerd, maar ook de resultaten van relevante methodeonafhankelijke toetsen. Momenteel (januari 2011) wordt onderzocht of het mogelijk is de Toetssite te koppelen aan het Cito LOVS. Een koppeling zorgt ervoor dat scholen de Cito-toetsen DMT en VI maar één keer hoeven in te voeren. * Toetspakket Beginnende Geletterdheid (CPS, juni 2010) 5

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8 onderwijs en zorgarrrangement op De Wilgen uitgevoerd door meetinstrumenten Zorgniveau 1 = basisarrangenment Zorgniveau 1 Leerkracht Methodegebonden Gestructureerde stimulering van beginnende geletterdheid

Nadere informatie

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b))

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Met behulp van onderstaande opdracht kun je met behulp

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 3 expertisecentrum nederlands 3 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Toetsen. Contactgegevens

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Toetsen. Contactgegevens Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Toetsen WWW.CPS.NL Contactgegevens Willem Rosier w.rosier@cps.nl 06 55 898 653 Wat betekent dit voor het meten van de 21ste eeuwse taalvaardigheden? We hebben

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen. Inhoud. 2. Streefdoelen in een ander perspectief

KWALITEITSKAART. Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen. Inhoud. 2. Streefdoelen in een ander perspectief KWALITEITSKAART Taal / lezen / rekenen PO Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen Inhoud 1. Vooraf 2. Streefdoelen in een ander perspectief 3. Aanbevolen Toetskalender

Nadere informatie

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave:

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave: 11-12-2007 Inhoudsopgave: 1. Dyslexie...3 1.1 Wat is het dyslexieprotocol?...3 1.2 Doel van het Protocol Dyslexie....3 1.3 Inhoud van het protocol...3 2. Preventie en interventiehandelingen...4 2.1 Groep

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 4 expertisecentrum nederlands 4 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3:

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: In het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 3, kortweg PLD 3, wordt in het hoofdstuk Signaleren een

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol Leesproblemen en Dyslexie Groep 1/2 Einde groep 1 Gedurende het Gedurende het Midden groep 2 Einde groep 2 Einde groep 2 Cito taal afnemen en

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie 1 KC Den Krommen Hoek Protocol leesproblemen en dyslexie Verantwoording: Het protocol leesproblemen en dyslexie van kindcentrum Den Krommen Hoek is opgesteld op basis van het Protocol Leesproblemen en

Nadere informatie

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling:

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling: R.K. Daltonschool De Driesprong Taal- leesprotocol groep 1 8, versie 01-08-2011 Dit protocol is onze vertaling van het Dyslexieprotocol naar onze schoolsituatie. De taal- leesontwikkeling van de wordt

Nadere informatie

2014 Protocol dyslexie

2014 Protocol dyslexie Protocol dyslexie 2014 Protocol dyslexie Inleiding Dyslexie betekent letterlijk: niet kunnen lezen 1. De term komt uit het latijn, want dys = niet goed functioneren, lexis = taal of woorden. Bij dyslexie

Nadere informatie

Als het leren lezen niet zo soepel gaat

Als het leren lezen niet zo soepel gaat Als het leren lezen niet zo soepel gaat In de onderbouw leert een kind de eerste beginselen van het lezen. Wij letten bij het aanleren van de letters gelijk al op de signalen van leesproblemen. Het aanleren

Nadere informatie

Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er

Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er Dyslexie Protocol Wie doet binnen de school uitspraken over dyslexie? Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er

Nadere informatie

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5 Mariët Förrer November - februari Doelen en accenten per groep Rol van intern begeleider / taalcoördinator IB en TC ook in deze periode Bewaken

Nadere informatie

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 Doel: Doel van ons dyslexieprotocol is een zo goed mogelijke begeleiding van leerlingen met (dreigende) leesproblemen.

Nadere informatie

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014 Beleidsstuk dyslexie Augustus 2014 Saltoschool Reigerlaan Beleidsstuk dyslexie 01-08-2014 Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Screening en signalering... 3 1.1 Groep 1... 3 1.2 Groep 2... 3 1.3 Groep 3... 4

Nadere informatie

Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie

Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie dekroon,diagnostiek enbehandelcentrum Koningin Wilhelminalaan 9 7415 KPDeventer Tel:06-81285377 info@centrumdekroon.nl Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie

Nadere informatie

AANVULLING VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE: TEKST LEZEN

AANVULLING VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE: TEKST LEZEN AANVULLING VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE: TEKST LEZEN Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Veilig Leren Lezen 2e maanversie Veilig Leren Lezen (2 e maanversie)

Nadere informatie

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Masterclass Waarom, waarvoor, hoe? Verdieping m.b.t. taalontwikkeling en werken met groepsplannen

Nadere informatie

Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015

Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015 Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015 Dyslexie onderzoek De resultaten van alle leerlingen worden door de intern begeleiders gevolgd. Wanneer een leerling drie keer achtereenvolgend een E scores

Nadere informatie

Vlaamse versie Cito leerlingvolgsysteem voor taal

Vlaamse versie Cito leerlingvolgsysteem voor taal Vlaamse versie Cito leerlingvolgsysteem voor taal Het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, departement Onderwijs stelt een leerlingvolgsysteem ter beschikking, gebaseerd op het CITO leerlingvolgsysteem.

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Groep 1 en 2 Periode: Toetsen: Bij uitslag: Inzetten op: Materialen/ methode: Hele jaar kleutersignaleringslijst Kleuterplein Zorgen om leesmotivatie. november gr. 2 gr. 2 gr.2 gr.2 Geletterdheid (hierin

Nadere informatie

Leesonderwijs en dyslexie in het PO, het SBO en het VO. Betsy Ooms

Leesonderwijs en dyslexie in het PO, het SBO en het VO. Betsy Ooms Leesonderwijs en dyslexie in het PO, het SBO en het VO Betsy Ooms Opzet Doel leesonderwijs (en spellingonderwijs) Doorgaande lijn Kenmerken goed leesonderwijs Extra aandacht voor monitoring, als belangrijk

Nadere informatie

Groepsplan voorbereidend lezen: -fonemisch bewustzijn -letterkennis

Groepsplan voorbereidend lezen: -fonemisch bewustzijn -letterkennis Groepsplan voorbereidend lezen: -fonemisch bewustzijn -letterkennis groep: Leerkracht: Periode: Schooljaar: Gebaseerd op groepsplan voorbereidend lezen vco Drakensteyn / Gerard Regeling Handreiking groepsplannen

Nadere informatie

Dyslexie protocol en stappenplan

Dyslexie protocol en stappenplan Dyslexie protocol en stappenplan Wat is dyslexie? Dyslexie is een taalverwerkingsstoornis, waardoor leren lezen en spellen voor veel problemen zorgt. Kinderen met dyslexie hebben vooral veel moeite met

Nadere informatie

Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren

Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren Inleiding Doubleren op de Wiekslag kan worden omschreven als: Een proces waarbij in de groepen 1 t/m 4 een situatie is ontstaan, waarbij de ontwikkeling van een

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam kind Geboortedatum O jongen O meisje Groep Groepsverloop

Nadere informatie

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau Bijlage Dyslexieprotocol Wat verwachten we van de kinderen aan het eind van groep 3 Eind mei stellen we het lees- en spellingniveau van alle leerlingen in groep 3 met behulp van genormeerde toetsen vast.

Nadere informatie

betekenis van het woord vastgesteld.

betekenis van het woord vastgesteld. technisch lezen en schrijven betekenis van het woord vastgesteld. Goed leren lezen is belangrijk Zoals we gezien hebben, is het mogelijk om op school voort te bouwen op de spontaan verworven geletterdheid

Nadere informatie

Signalering van lees- en spellingproblemen in het speciaal (basis) onderwijs. Judith Vloedgraven, Cito 3 april 2013

Signalering van lees- en spellingproblemen in het speciaal (basis) onderwijs. Judith Vloedgraven, Cito 3 april 2013 Signalering van lees- en spellingproblemen in het speciaal (basis) onderwijs Judith Vloedgraven, Cito 3 april 2013 Actualiteit Inleiding Actualiteit doorverwijzing naar zorg Vanaf 2009 kosten vergoed door

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam leerling :.. 0 jongen 0 meisje Geboortedatum Groep

Nadere informatie

Zorgplan van de Larense Montessorischool

Zorgplan van de Larense Montessorischool Zorgplan van de Larense Montessorischool Vooraf Het zorgplan van de Larense Montessorischool beschrijft de zorgstructuur van de school. Het doel is ervoor te zorgen dat problemen van leerlingen zo vroeg

Nadere informatie

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS QUICKSCAN

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS QUICKSCAN VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS QUICKSCAN 1 = zeer oneens 2 = oneens 3 = eens 4 = zeer eens Zorgniveau 1 Leestijd 1. Leerkrachten in groep 1 en 2 besteden minimaal 5 uur per week aan doelgerichte taalactiviteiten

Nadere informatie

EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL. Joop Stoeldraijer Kees Vernooy

EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL. Joop Stoeldraijer Kees Vernooy EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL Joop Stoeldraijer Kees Vernooy Hengelo/Breda september 2011 1 EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL We hebben dit digitale leesprotocol gemaakt om te voorkomen dat scholen heel veel

Nadere informatie

Handleiding ouderportaal ParnasSys. Inleiding

Handleiding ouderportaal ParnasSys. Inleiding 1 Handleiding ouderportaal ParnasSys Inleiding Op onze school vinden wij openheid naar ouders belangrijk. Tijdens de oriëntatie op een nieuw leerlingvolgsysteem hebben wij met de scholen van De Oude Vrijheid

Nadere informatie

Lees- en dyslexiebeleid. op de. Twaalfruiter

Lees- en dyslexiebeleid. op de. Twaalfruiter Lees- en dyslexiebeleid op de Twaalfruiter Richtinggevend kader lees- en dyslexiebeleid binnen het SWV RK/AB stad Utrecht Inleiding Het SWV RK/AB heeft in zijn Zorgplan 2007-2011 bij hoofdstuk 6 Strategisch

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Bibit mei 2013

Dyslexieprotocol Bibit mei 2013 Inhoudsopgave 1. Uitgangspunt 2. Het lees- en spellingonderwijs 3. Signalering 4. Diagnose 5. Hoe gaan we om met dyslectische kinderen? De aanpak. 6. Tips voor ouders en kinderen Uitgangspunt Als we het

Nadere informatie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie Protocol Leesproblemen en Dyslexie Inleiding In dit protocol is vastgelegd hoe op onze school goed leesonderwijs wordt gerealiseerd. Hoe leerlingen in hun leesontwikkeling worden gevolgd en hoe en met

Nadere informatie

Kies voor het andere leerlingvolgsysteem!

Kies voor het andere leerlingvolgsysteem! Kies voor het andere leerlingvolgsysteem! Met methodegebonden toetsen bewaken we de voortgang in de leerstof, met de Schoolvaardigheidstoetsen bewaken we het niveau Op elk moment in het jaar af te nemen

Nadere informatie

Leesprotocol Groep 1-8

Leesprotocol Groep 1-8 Leesprotocol Groep 1-8 Inhoudopgave Leerling onderwijs volgsysteem (LOVS) en het van gebruik toetsen m.b.t. het volgen van de leesontwikkeling 3 De niet methode gebonden toetsen (gestandaardiseerde, landelijk

Nadere informatie

LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL

LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL De Palster september 2012 Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september 2012 1 EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL Dit digitale leesprotocol is gemaakt om er voor te zorgen

Nadere informatie

Format Leerlingdossier Dyslexie

Format Leerlingdossier Dyslexie Format Leerlingdossier Dyslexie Aanmeldformulier in te vullen door de school voor dyslexieonderzoek Gelieve een complete uitdraai van het Leerlingvolgsysteem,de AVI-gegevens, eventuele entreetoetsen, het

Nadere informatie

De nieuwe AVI-toetsen en AVI-bepalingen

De nieuwe AVI-toetsen en AVI-bepalingen De nieuwe AVI-toetsen en AVI-bepalingen Het leren lezen van kinderen begint met een goede technische leesvaardigheid. Dit is een essentiële voorwaarde voor begrijpend lezen. Het is belangrijk dat kinderen

Nadere informatie

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen Protocol Doublure 1.Inleiding Het doel van doublure is in eerste instantie dat een opgelopen achterstand het komende schooljaar wordt ingehaald zodat het kind in ieder geval de minimumdoelen van de basisschool

Nadere informatie

b. Er is indien nodig mondeling overleg met voorschoolse voorziening en eventueel school van herkomst.

b. Er is indien nodig mondeling overleg met voorschoolse voorziening en eventueel school van herkomst. Ontwikkelingslijn: Ontwikkelingsveld 2: Eigenaren: Planningssysteem a. Leerlingvolgsysteem (LVS) b. Instroom leerlingen Anja van Manen en Marian Brands Doel a. Het signaleren en registreren van de vorderingen

Nadere informatie

TOETSPROTOCOL OBS WILLEM EGGERT. Formuleren schoolspecifiek beleid.

TOETSPROTOCOL OBS WILLEM EGGERT. Formuleren schoolspecifiek beleid. TOETSPROTOCOL OBS WILLEM EGGERT Formuleren schoolspecifiek beleid. De toets weken zijn in oktober, januari, maart, mei en juni gepland. De ondersteuning komt in de geplande toets weken waar nodig te vervallen,

Nadere informatie

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Annemarie Vink avink@hetabc.nl Dianne Roerdink droerdink@hetabc.nl Technisch lezen 8-10-2014 www.hetabc.nl 2 Programma

Nadere informatie

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 Groep 7 en 8 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 85-95 % van de leerlingen beheerst AVI-plus 90% beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot woorden en zinnen leerlingen richten

Nadere informatie

Toelichting Cito uitslagen

Toelichting Cito uitslagen Toelichting Cito uitslagen Volgens de wet moet elke school de vorderingen van leerlingen volgen. Het LeerlingOnderwijsVolgSysteem (LOVS) is een hulpmiddel om kinderen tijdens hun hele basisschooltijd in

Nadere informatie

Schoolspecifiek protocol leesproblemen & dyslexie

Schoolspecifiek protocol leesproblemen & dyslexie Schoolspecifiek protocol leesproblemen & dyslexie Inhoudsopgave Algemene inleiding.................................................. 1 Groep 1 en 2 1. Waarom aandacht voor dyslexie bij kleuters?.......................

Nadere informatie

OBSDeBorder Watersteeg87 3824ELAmersfoort Tel:033-4565307 www.obsdeborder.nl administratie@obsdeborder.nl

OBSDeBorder Watersteeg87 3824ELAmersfoort Tel:033-4565307 www.obsdeborder.nl administratie@obsdeborder.nl OBSDeBorder Watersteeg87 3824ELAmersfoort Tel:033-4565307 www.obsdeborder.nl administratie@obsdeborder.nl Inleiding Binnen De Border is gekozen voor het Protocol Leesproblemen en Dyslexie van Hanneke Wentink,

Nadere informatie

Voorbereidend lees- en rekenonderwijs in relatie tot het werken met groepsplannen. IB-netwerkbijeenkomsten 16-17-18 januari 2012 Yvonne Leenders

Voorbereidend lees- en rekenonderwijs in relatie tot het werken met groepsplannen. IB-netwerkbijeenkomsten 16-17-18 januari 2012 Yvonne Leenders Voorbereidend lees- en rekenonderwijs in relatie tot het werken met groepsplannen IB-netwerkbijeenkomsten 16-17-18 januari 2012 Yvonne Leenders De onderwerpen Voorbereidend lees- en rekeonderwijs in kleutergroepen

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie, groep 1 en 2

Protocol leesproblemen en dyslexie, groep 1 en 2 Protocol leesproblemen en dyslexie, groep 1 en 2 Een vertaling Ivonne Vossen Steffi Nowacki Wie zijn wij? Ivonne Vossen Steffi Nowacki Wie zijn jullie? Wat gaan we in deze workshopronde doen? Sprookje

Nadere informatie

programma Deel 1. rekenverbeterplan Opstellen van een groepsplan Algemeen gedeelte Leesverbeterplan groep 1 en 2 Nieuwe AVI

programma Deel 1. rekenverbeterplan Opstellen van een groepsplan Algemeen gedeelte Leesverbeterplan groep 1 en 2 Nieuwe AVI programma Algemeen gedeelte Leesverbeterplan groep 1 en 2 Nieuwe AVI Opbrengstgericht en werken 08-11-2010 Ad Kappen Deel 1. Terugblik rekenverbeterplan 03-11-10 Interactiewijzer Schema OGW en HGW Toetsen

Nadere informatie

Doublure protocol Groep 1 t/m 8

Doublure protocol Groep 1 t/m 8 Doublure protocol Groep 1 t/m 8 Protocol Om tot een verantwoorde beslissing te komen ten aanzien van al of niet bevorderen volgen wij voor deze procedure onderstaand stappenplan: o De groepsleerkracht

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie De Vlinder 2008-2009 De Vlinder 2008-2009 Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen) en / of schriftbeeldvorming (spellen)

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Oranje Nassau School Geldermalsen. Oktober 2012

Dyslexieprotocol. Oranje Nassau School Geldermalsen. Oktober 2012 Dyslexieprotocol Oranje Nassau School Geldermalsen Oktober 2012 1 Dyslexieprotocol: stappenplan voor groep 1 Stap Moment in leerjaar Actie door de leerkracht Toetsen alle leerlingen: In kaart brengen van:

Nadere informatie

Cito Volgsysteem jonge kind en Cito Volgsysteem primair en speciaal onderwijs

Cito Volgsysteem jonge kind en Cito Volgsysteem primair en speciaal onderwijs Instrument Cito Volgsysteem jonge kind en Cito Volgsysteem primair en speciaal onderwijs Met het Cito Volgsysteem Jonge kind en het Cito Volgsysteem primair en speciaal onderwijs kan door middel van observatie

Nadere informatie

Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep...

Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep... Dyslexie protocol Inhoudsopgave Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep... 3 1. Signalen op kleuterleeftijd...

Nadere informatie

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 Groep 4 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 75% van de leerlingen beheerst niveau AVI-E4 (teksten lezen) 90 % beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot twee- en drielettergrepige

Nadere informatie

Format Leerlingdossier Dyslexie

Format Leerlingdossier Dyslexie Format Leerlingdossier Dyslexie Aanmeldformulier in te vullen door de school voor dyslexieonderzoek Gelieve een complete uitdraai van het Leerlingvolgsysteem,de AVI-gegevens, eventuele entreetoetsen, het

Nadere informatie

Protocol Voor kinderen met ernstige lees en/of spellingsproblemen

Protocol Voor kinderen met ernstige lees en/of spellingsproblemen Protocol Voor kinderen met ernstige lees en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen INLEIDING Met het opstellen van dit protocol wordt een doorgaande lijn in de begeleiding van leerlingen

Nadere informatie

Procedure schooladvies

Procedure schooladvies Procedure schooladvies Doel van de procedure: Leerkrachten, ouders en leerlingen hebben zorgvuldige en uitgebreide informatie over het traject dat gevolgd wordt op basisschool Ondersteboven om tot een

Nadere informatie

VCLB De Wissel - Antwerpen

VCLB De Wissel - Antwerpen VCLB De Wissel - Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding LEERLIJN LEZEN Of Hoe kunnen we voorkomen dat veel kinderen leesmoeilijkheden krijgen? Elke leerkracht, ouder en kind weet dat lezen de

Nadere informatie

Connect in de groep? Achtergronden Connect Hoe moet dat in de groep? Anneke Smits Tom Braams

Connect in de groep? Achtergronden Connect Hoe moet dat in de groep? Anneke Smits Tom Braams Connect in de groep? Achtergronden Connect Hoe moet dat in de groep? Drs. Sonja Hotho-Toppers, Seminarium voor Orthopedagogiek Drs. Herman Hotho, remedial teacher o.b.s. De Elsweiden Anneke Smits Tom Braams

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording TULE - NEDERLANDS KERNDOEL 4 - TECHNISCH LEZEN 82 TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen Kerndoel 4 - Technisch lezen Bij kerndoel 4 - De leestechniek. Toelichting en verantwoording

Nadere informatie

Toelichting bij het rapport van groep 3 t/m 8

Toelichting bij het rapport van groep 3 t/m 8 Toelichting bij het rapport van groep 3 t/m 8 De volgende items vindt u terug in de rapporten van alle groepen 3 t/m 8 De cognitieve vakken zijn per groep aangegeven. SOCIALE VAARDIGHEDEN WERKHOUIDNG CITO-LOVS

Nadere informatie

TOETSKALENDER VOOR GROEP 5

TOETSKALENDER VOOR GROEP 5 PROTOCOL LEESPROLEMEN EN DYSLEXIE TOETSKLENDER VOOR GROEP 5 PROTOCOL LEESPROLEMEN EN DYSLEXIE VOOR GROEP 5-8 TOETSKLENDER GROEP 5 Toetskalender Tussenmeting 1 ij alle leerlingen: geen toetsafname ij onvoldoende

Nadere informatie

Dyslexie protocol de Werkschuit

Dyslexie protocol de Werkschuit Dyslexie protocol de Werkschuit Doel van het protocol Het protocol beoogt dat leerlingen in de groepen 1 t/m 8 de basisprincipes en basisvaardigheden van lezen en spellen onder de knie krijgen. Dat wil

Nadere informatie

Dyslexieprotocol PCB de Schakel

Dyslexieprotocol PCB de Schakel Dyslexieprotocol PCB de Schakel Hoe herken je vroegtijdig dyslexie? Een handreiking voor leerkrachten en ouders. B.Vos en C.Bulk 15-4-2007 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Dyslexie in het kort...3

Nadere informatie

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers?

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Cor Aarnoutse Wat doe je met kinderen die moeite hebben met begrijpend lezen? In dit artikel zullen we antwoord geven op deze vraag. Voor meer informatie verwijzen

Nadere informatie

Protocol overgang groep 2 naar groep 3

Protocol overgang groep 2 naar groep 3 Protocol overgang groep 2 naar groep 3 Fatimaschool Algemeen. In principe stromen alle groep 2 kinderen door naar groep 3. Er is echter een groep kinderen, de zgn. herfstkinderen, de kinderen die tussen

Nadere informatie

Toetsen Begrijpend lezen Cito Volgsysteem primair onderwijs (LOVS)

Toetsen Begrijpend lezen Cito Volgsysteem primair onderwijs (LOVS) Toetsen Begrijpend lezen Cito Volgsysteem primair onderwijs (LOVS) Opbouw Info over Cito Volgsysteem primair onderwijs (LOVS) Info over de toetsen Speciale leerlingen Vernieuwing bij toetsen Begrijpend

Nadere informatie

LeerlingOnderwijsVolgSysteem (LOVS) en leeropbrengsten

LeerlingOnderwijsVolgSysteem (LOVS) en leeropbrengsten LeerlingOnderwijsVolgSysteem (LOVS) en leeropbrengsten Volgens de wet moet elke school de vorderingen van leerlingen volgen. Het LeerlingOnderwijsVolgSysteem (LOVS in Parnassys) is op de dr Landmanschool

Nadere informatie

Aanmeldingsformulier Dyslexie

Aanmeldingsformulier Dyslexie Aanmeldingsformulier Dyslexie Van Graafeiland Psychologie/Dyslexiekliniek Beukenlaan 4-i 2612 VC DELFT De Korf 53 2924 AH KRIMPEN AAN DEN IJSSEL Tjeerd Kuipersstraat 29 2662 GM BERGSCHENHOEK Telefoonnummer:

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Basisschool Sint Antonius van Padua Sint-Oedenrode. Inhoud

Dyslexieprotocol. Basisschool Sint Antonius van Padua Sint-Oedenrode. Inhoud Dyslexieprotocol Inhoud 1 Dyslexie... 4 1.1 Mogelijk bijkomende problemen... 4 1.2. Diagnose dyslexie en dyslexieverklaring... 4 2 Signalering van dyslexie... 5 2.1 Toetsen... 5 2.2 Zwakke lezers en/of

Nadere informatie

Document Opbrengsten Gereformeerde Basisschool Benjamin

Document Opbrengsten Gereformeerde Basisschool Benjamin Document Opbrengsten Gereformeerde Basisschool Benjamin Gereformeerde Basisschool Benjamin Koolweg 9, 6446 TM Brunssum 045-5216561, www.gbbenjamin.nl Maart 2015 1. Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave 2. Inleiding

Nadere informatie

Format groepsplan. HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving AANPAK METHODIEK. Automatiseren Modelen. Automatiseren Modelen Begeleid inoefenen

Format groepsplan. HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving AANPAK METHODIEK. Automatiseren Modelen. Automatiseren Modelen Begeleid inoefenen Format groepsplan Groep namen WAT wil ik bereiken? WAT bied ik aan om dit doel te bereiken? HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving HOEveel tijd? Zelfstandig of met de leerkracht? HOE volg ik de

Nadere informatie

Dyslexieprotocol van de Waterspiegel in Almere mei 2012

Dyslexieprotocol van de Waterspiegel in Almere mei 2012 Dyslexieprotocol van de Waterspiegel in Almere mei 2012 Inleiding en definitie In dit protocol willen we beschrijven hoe we systematisch omgaan met het signaleren, diagnosticeren en begeleiden van leerlingen

Nadere informatie

Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2

Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2 Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2 95 % van de leerlingen beheerst AVI-plus 95% beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot woorden en zinnen leerlingen

Nadere informatie

Vroege kenmerken van dyslexie. volgdoelen, bijlage 1, 2 en 3. Auditieve waarneming, bij kleuters, bijlage 4. Bij uitval standaard: Oudste kleuters:

Vroege kenmerken van dyslexie. volgdoelen, bijlage 1, 2 en 3. Auditieve waarneming, bij kleuters, bijlage 4. Bij uitval standaard: Oudste kleuters: 23 Protocol kleuterklas Toetsing Signalering 1 Kleutervolgsysteem 2x per jaar worden de gegevens uit het kleutervolgsysteem geëvalueerd. 2 Groepsplan taal/ fonemisch bewustzijn Tijd Verwijzing Uitvoeren

Nadere informatie

Schooljaarplan 2013-2014. Schooljaarplan 2013-2014

Schooljaarplan 2013-2014. Schooljaarplan 2013-2014 Inleiding Rust, orde en regelmaat. Het is de uitstraling als je het schoolgebouw van o.b.s. Skoatterwiis binnenloopt. Er heerst een fijn op leren gerichte sfeer. Kinderen, leerkrachten en ouders werken

Nadere informatie

A-E: deze letters geven aan hoe een kind scoort t.o.v. de andere kinderen in Nederland. U vindt hierover meer informatie in de rapportmap.

A-E: deze letters geven aan hoe een kind scoort t.o.v. de andere kinderen in Nederland. U vindt hierover meer informatie in de rapportmap. Katholieke basisschool de Oase Donker Curtiusstraat 4 6 2555 XW s-gravenhage Tel.: 070 3232483 Email: info@oase.lucasonderwijs.nl Website: www.kbsdeoase.nl Den Haag, februari 2016 Betreft: legenda en uitleg

Nadere informatie

Zorg voor onze kinderen

Zorg voor onze kinderen Zorg voor onze kinderen Versie 5.0 juni 2011 Gelukkig de kinderen, die zonder angst, naar school gaan. Gelukkig de kinderen, die zonder hoge cijfers zich geaccepteerd weten. Gelukkig de kinderen, die ondanks

Nadere informatie

doen dat 3 het dyslexieprotocol

doen dat 3 het dyslexieprotocol doen dat 3 het dyslexieprotocol Het dyslexieprotocol juni 2008 Vooraf De scholen van de Stichting Peelraam hebben in het schooljaar 2007-2008 gezamenlijk een dyslexieprotocol ontwikkeld. Dit protocol is

Nadere informatie

Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud

Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8... 1 Onze visie betreffende doorstroming van leerlingen.... 2 Beleid doorstroming van groep 1 naar groep 2.... 2 Beleid

Nadere informatie

Protocol doorstroom / versnellen

Protocol doorstroom / versnellen Protocol doorstroom / versnellen Achtergrond De Wet op het Primair Onderwijs schrijft voor dat ieder kind recht heeft op een ononderbroken ontwikkeling. Het is mogelijk dat een kind een vertraagde dan

Nadere informatie

Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch

Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch Inhoudsopgave 1.1 Uitgangspunten pag. 2 2.1 Definitie dyslexie pag. 3 2.2 Kenmerken van dyslexie pag. 3 2.2.1 Problemen bij lezen pag. 3 2.2.2 Problemen bij spellen pag.

Nadere informatie

Zorgplan Dyslexie, CBS de Duif. Wat is dyslexie?

Zorgplan Dyslexie, CBS de Duif. Wat is dyslexie? Zorgplan Dyslexie, CBS de Duif Wat is dyslexie? Uitgaande van algemeen aanvaarde wetenschappelijke afspraken hierover nemen wij aan dat een dyslecticus altijd problemen heeft met: Het verwerken van lettertekens

Nadere informatie

Om tot een verantwoorde beslissing te komen ten aanzien van al of niet bevorderen volgen wij het onderstaand stappenplan:

Om tot een verantwoorde beslissing te komen ten aanzien van al of niet bevorderen volgen wij het onderstaand stappenplan: Vereniging voor Protestants Christelijk Onderwijs Rhenen Protocol besluitvorming omtrent bevorderen en doubleren. Algemeen Op de Ericaschool en De Springplank wordt gewerkt met een leerstofjaarklassensysteem.

Nadere informatie

Dyslexieprotocol 2013

Dyslexieprotocol 2013 Dyslexieprotocol 2013 Waar hebben we het over? Officieel hebben we het bij dyslexie over "Een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau.

Nadere informatie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie. RK Basisschool Het Molenven

Protocol Leesproblemen en Dyslexie. RK Basisschool Het Molenven RK Basisschool Het Molenven Versie 2 Opgesteld door: Karin van Reijsen en Nicole Wijkamp Besproken met team: oktober en december 2013, voorjaar 2014 Vastgesteld op: 11 juni 2014 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

TOETSKALENDER VOOR GROEP 6

TOETSKALENDER VOOR GROEP 6 PROTOCOL LEESPROLEMEN EN DYSLEXIE TOETSKLENDER VOOR GROEP 6 PROTOCOL LEESPROLEMEN EN DYSLEXIE VOOR GROEP 5-8 TOETSKLENDER GROEP 6 Toetskalender Tussenmeting 1 Vaardigheid Toets ron Streefdoel ij alle leerlingen:

Nadere informatie

Onderwijskundig Rapport Dyslexiebijlage t.b.v. leerlingen met vermoedens van dyslexie

Onderwijskundig Rapport Dyslexiebijlage t.b.v. leerlingen met vermoedens van dyslexie Onderwijskundig Rapport Dyslexiebijlage t.b.v. leerlingen met vermoedens van dyslexie Vertrouwelijk Naam leerling: Naam verwijzende school: Dit dyslexiegedeelte dient als aanvulling op het algemene gedeelte

Nadere informatie

Dyslexiewijzer. Waarom deze dyslexiewijzer? De rol van de logopedist bij dyslexie

Dyslexiewijzer. Waarom deze dyslexiewijzer? De rol van de logopedist bij dyslexie Dyslexiewijzer Dyslexiewijzer Waarom deze dyslexiewijzer? Voordat kinderen met het leesonderwijs in aanraking komen, kunnen ze al verwezen worden naar een logopedist. Zij hebben dan een logopedische stoornis

Nadere informatie

Protocol Dyslexie. In groep 1 tm 8 wordt het protocol Leesproblemen en Dyslexie (M.Gijsel, F. Scheltinga, M. van Druenen, L. Verhoeven) gehanteerd.

Protocol Dyslexie. In groep 1 tm 8 wordt het protocol Leesproblemen en Dyslexie (M.Gijsel, F. Scheltinga, M. van Druenen, L. Verhoeven) gehanteerd. Protocol Dyslexie In groep 1 tm 8 wordt het protocol Leesproblemen en Dyslexie (M.Gijsel, F. Scheltinga, M. van Druenen, L. Verhoeven) gehanteerd. Een leerling met de diagnose dyslexie heeft recht op de

Nadere informatie

Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud

Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud 1) Dyslexie in het kort Problemen bij het lezen Problemen bij het spellen Problemen bij het schrijven Mogelijke gevolgen van dyslexie 2) Voorbereidend

Nadere informatie

Tabellen tussenopbrengsten CITO LOVS versie: Januari 2015 Leerlingniveau (ten bate van de individuele analyse van de leerlingen)

Tabellen tussenopbrengsten CITO LOVS versie: Januari 2015 Leerlingniveau (ten bate van de individuele analyse van de leerlingen) 2015 Tabellen tussenopbrengsten CITO LOVS versie: Januari 2015 Leerlingniveau (ten bate van de individuele analyse van de leerlingen) Inleiding In dit document staan voor de meest voorkomende CITO-toetsen

Nadere informatie

Voorwoord. Letters uitspreken zoals de leerkracht dat doet.

Voorwoord. Letters uitspreken zoals de leerkracht dat doet. Voorwoord In groep 3 leert uw kind lezen en schrijven. Uw kind begint niet vanaf nul, want tegenwoordig wordt in groep 1 en 2 al veel gedaan aan voorbereiding. Sommige leren als kleuter al lezen en schrijven.

Nadere informatie