LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL"

Transcriptie

1 LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL De Palster september 2012 Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

2 EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL Dit digitale leesprotocol is gemaakt om er voor te zorgen dat risicolezers en dyslecten effectieve instructie die ze krijgen die ze nodig hebben. Zwakke lezers hebben in vergelijking met gemiddelde en goede lezers meer tijd, extra intensieve instructie, meer oefening en meer herhaling nodig. Minstens 25% van de kinderen verlaat als zwakke lezer de basisschool. Dit is heel zorgelijk, omdat deze kinderen zich met die zwakke leesvaardigheid moeilijk in het voortgezet onderwijs kunnen redden. Veel internationaal leesonderzoek laat zien, dat de meeste van deze kinderen zwak zijn geworden door kwaliteitsproblemen op het gebied van de instructie. Ander onderzoek toont dat slechts 3,5% van de kinderen slecht leest vanwege dyslexie. Zowel zwakke lezers als dyslecten hebben veel profijt van effectief leesonderwijs, waarbij de instructie een centrale plaats inneemt. Daarbij is het vooral vanuit de optiek van preventie van belang, dat er in het bijzonder veel aandacht in de onderbouw is voor risicolezers. Een uitgangspunt in dat verband moet zijn: hoe eerder gesignaleerd en geholpen, des te beter dat is. Onderzoek laat immers zien dat de deskundigheid van de leerkracht én meer tijd aan deze leerlingen besteden cruciaal voor hun leesontwikkeling zijn. In de praktijk zien we dan ook dat op excellente basisscholen risicolezers gewoon gemiddelde lezers worden. Het door ons gemaakte leesprotocol helpt risicolezers tijdig op te sporen, maar helpt leerkrachten ook om na te gaan of de risicolezers van de gegeven hulp profiteren. Gegeven hulp die vooral verlengde instructie moet inhouden. Er is veel onderzoeksbewijs dat laat zien, dat risicolezers vooral meer instructie nodig hebben, waarbij ook herhalen en oefenen met de leerkracht een belangrijke plaats moeten innemen. Met dit protocol willen we ook zeggen, dat het accent moet liggen op het handelen van de leerkracht - effectieve instructie en effectieve intensieve instructie - voor risicolezers. Wat de leerkracht met risicolezers onderneemt, bepaalt of kinderen al of niet een betere lezer worden. Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

3 PREVENTIENIVEAUS LEZEN niveau 1: groep 1 en 2 geletterde ervaringen: minstens 15 letters kunnen lezen en de eigen naam kunnen schrijven mondelinge taalvaardigheid in de zin van een goede spreekvaardigheid fonemisch bewustzijn een toereikende woordenschat; de woordenschat van kinderen in de kleutergroepen voorspelt in zekere zin het begrijpend lezen halverwege de basisschool. Verder laat recent onderzoek vanuit preventie zien: - het belang dat het gehoor van het kind in orde is; vroege gehoorproblemen leiden tot taal- en leesachterstanden (Keegstra 2010). Te veel kinderen gaan nog naar groep 3 terwijl hun gehoorproblemen niet gesignaleerd zijn; deze kinderen krijgen vrijwel altijd problemen met het leren lezen omdat de auditieve component daarbij een centrale plaats inneemt; - het belang van goed kunnen praten en problemen op dat gebied vroegtijdig aanpakken (Van Agt 2010); - m.b.t. mogelijke dyslexie. Vraag aan ouders als ze hun kind op school aanmelden het volgende: - zit er dyslexie in de familie? - had het kind een geboortegewicht lager dan 2500 gram? - leerde het kind laat praten? Worden een of meer vragen bevestigend beantwoord, dan is het risico van dyslexie aanwezig. Voor deze kinderen is het van cruciaal belang om in groep 1 en 2 te werken met de CPS-map Fonemisch bewustzijn. Door deze aandacht wordt de toekomstige leesontwikkeling positief ondersteund. niveau 2: groep 3 systematische aandacht letter/klankkoppeling en auditieve synthese automatiseren letter/klankkoppeling veel aandacht voor woordenschat Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

4 Toelichting: vlot leren lezen en woordenschat zijn de belangrijkste pijlers voor begrijpend lezen. niveau 3: groep 4 en 5 vlot en nauwkeurig lezen meerlettergrepige woorden, maar ook vloeiend op tekstniveau kunnen lezen wegwerken achterstanden en voorkomen te grote achterstanden door intensieve verlengde instructie woordenschat Toelichting: Woordenschat en vlot lezen zijn de belangrijkste pijlers voor begrijpend lezen. niveau 4: groep 6 8 enkele leesstrategieën, zoals o.a. omgaan met voorkennis, vragen kunnen beantwoorden en vragen kunnen stellen, de inhoud van de tekst kunnen visualiseren (woordweb) en aan de hand daarvan een samenvatting kunnen maken en het kunnen monitoren van het begrijpen van een tekst; vlot en vloeiend leren lezen c.q. onderhouden en uitbreiden technische leesvaardigheid woordenschat kennis van vooral de opbouw van informatieve teksten (wat zeggen plaatjes, schuin of vetgedrukte woorden etc. over de inhoud van de tekst) Toelichting: - Vlot en vloeiend lezen en woordenschat zijn de belangrijkste pijlers voor begrijpend lezen; - Kinderen hebben baat bij enkele strategieën, zoals: - enige kennis van vooral de opbouw van informatieve teksten - enkele strategieën, zoals: - kunnen omgaan met voorkennis (heel belangrijk vanwege de relatie met woordenschat) - het kunnen sturen (doelgerichtheid) en monitoren van hun begrijpend leesproces - vragen kunnen beantwoorden maar ook vragen kunnen stellen Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

5 - de inhoud van de tekst kunnen visualiseren en indien nodig op basis daarvan een samenvatting kunnen maken. De inhoud van de tekst visualiseren voorkomt ook overbelasting van het korte termijngeheugen. Over de leesstrategieën kan verder nog worden gezegd, dat er met het omgaan met voorkennis al in groep 1 begonnen kan worden. Voorkennis is namelijk, zoals eerder is aangegeven, nauw verbonden met de woordenschat. Met de overige strategieën kan het beste in groep 5 gestart worden. Om succesvol met die strategieën te kunnen werken, is het van belang dat kinderen vlot kunnen lezen en over een redelijke woordenschat beschikken. Verder kan nog opgemerkt worden, dat onderzoek laat zien dat zowel vroegtijdig signaleren van problemen als kwalitatief goede instructie van groot belang zijn om ernstige leesproblemen te voorkomen. Te laat signaleren leidt dikwijls tot achterstanden die niet meer ingelopen kunnen worden en kwaliteitsproblemen op het gebied van instructie, zoals geen of te lage doelen stellen, onvoldoende expliciet zijn, te weinig ingeroosterde tijd, geen verlengde instructie, geen, onvoldoende of verkeerde feedback, geen onderhoud van de leesontwikkeling, hebben tot gevolg dat risicokinderen onvoldoende van de instructie profiteren, waardoor hun leesontwikkeling niet verbetert en soms zelfs verslechtert. Vooral risicoleerlingen zijn sterk afhankelijk van de onderwijskwaliteit die de leerkracht door haar instructie realiseert. Onderzoek van o.a. Hattie (2009) toont dat de volgende instructieaspecten grote positieve effecten voor de leerlingresultaten hebben: - Goed uitleggen en veel hardop denkend voordoen, bijv. van leesstrategieën; - Omgaan met de voorkennis van de leerlingen; voorkennis die immers nauw verbonden is met de woordenschat van de leerlingen; - Het geven van veel taakgerichte feedback; goede feedback helpt de leerlingen verder. - Bij de aanwezigheid van veel risicolezers is vooral convergente differentiatie gewenst. Convergente differentiatie betekent, dat er doelgericht onderwijs wordt gegeven om alle leerlingen in de groep minstens de gestelde minimumdoelen voor de basisvaardigheden te laten bereiken, waarbij het streven is dat alle leerlingen profiteren van de groepsinstructie, maar dat er tijdens de verwerking rekening wordt gehouden met de verschillen tussen leerlingen. Bijvoorbeeld goede en gemiddelde leerlingen gaan dan zelfstandig of in duo s aan het werk met verdiepingsstof en zwakke lezers krijgen verlengde, meer intensieve instructie in een groepje van 3 5 kinderen, waar rekening wordt gehouden met hun leerbehoeften, waar geoefend kan worden en goede feedback wordt gegeven. Het model houdt in, dat vooral tijdens de verwerking rekening gehouden wordt met de verschillen tussen leerlingen. Illustratie: Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

6 Omgaan met verschillen: convergente differentiatie Gesteld kan worden, dat de weg er als volgt uitziet: alle leerlingen % 5 % Groepsinstructie Verlengde instructie Zeer intensieve instructie groepsinstructie verlengde instructie intensieve individuele instructie niveau 1 niveau 2 niveau 3 c o n t i n u ü m v a n t i j d e n i n t e n s i t e i t Tot slot: Vooral technisch lezen is vrij intelligentieloos. Dit betekent dat vrijwel elk kind uitgezonderd zware dyslecten (3,5% van de leerling-populatie) technisch kan leren lezen. Om die reden dient elke school er naar te streven dat kinderen na groep 8 minstens met een AVI Plusniveau de basisschool verlaten. Met dit niveau van technisch lezen zijn kinderen functioneel geletterd en kunnen ze zich later in eenvoudige vormen van voortgezet onderwijs en op een gegeven moment in de samenleving met hun leesvaardigheid redden. Voortschrijdend inzicht daarbij is dat het technisch leesniveau in de bovenbouw onderhouden en uitgebouwd wordt. Het Adore-onderzoek (2009) laat zien, dat in vrijwel alle landen uitgezonderd de Noord-Europese landen, Leesvaardigheid als iets wordt gezien dat in het begin van het basisonderwijs verworven wordt en daarna niet meer systematische aandacht hoeft te krijgen. Leesonderzoek uit de laatste decennia laat zien, dat dit een fundamentele fout is. Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

7 DE ONDERSCHEIDEN PREVENTIENIVEAUS WORDEN AAN DE VOLGENDE DOELEN GEKOPPELD - eind groep 2: de kinderen beschikken over een goede mondelinge taalvaardigheid, een goed ontwikkeld fonemisch bewustzijn en kennen minstens 15 letters; - eind groep 3: de kinderen hebben minimaal een leesvaardigheid van AVI-E3; - eind groep 4: de kinderen hebben minimaal een leesvaardigheid van AVI-E4; - eind groep 5: alle kinderen lezen vlot teksten van het niveau AVI-E5; - eind groep 6: alle kinderen halen minimaal een voldoende (A-C) resultaat op de Cito toets Begrijpend lezen en lezen minimaal AVI E6; - eind groep 7: alle kinderen hebben minimaal een voldoende (A-C) resultaat op de Cito toets Begrijpend lezen en lezen minimaal AVI E7; - eind groep 8: alle kinderen hebben minimaal een voldoende (A-C) resultaat op de Cito toets Begrijpend lezen en lezen minimaal AVI Plus; - in alle groepen: een voldoende resultaat voor woordenschat op de Cito toetsen HET PROTOCOL KENT DE VOLGENDE DIMENSIES: 1. Het maakt gebruik van toetsen van het Cito leerlingvolgsysteem en bij voorkeur van de volgende toetsen: - Taal voor Kleuters - DMT - AVI toetsen - Toetsen begrijpend lezen - Cito Spellingtoetsen Een kritische kanttekening bij het Cito leerlingvolgsysteem is, dat het voor het signaleren van risicolezers eigenlijk te grofmazig is, omdat de toetsen in januari en/of juni worden afgenomen. Om risicoleerlingen tijdig te kunnen signaleren en om te kunnen constateren of ze van de geboden hulp profiteren is een herfstsignalering of op andere momenten tussentijds toetsen gewenst. Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

8 2. Bij het verwerken van de toetsresultaten is het van belang de kinderen als volgt in te delen: - Kinderen met een A of B resultaat zijn de instructie-onafhankelijke kinderen; - De kinderen met een C resultaat zijn instructiegevoelig; - De kinderen met een D of E score zijn instructieafhankelijk. Dit zijn de kinderen die zeer intensieve effectieve instructie nodig hebben. Kortom: de kinderen met C, D of E scores hebben vooral verlengde instructie nodig. Verlengde instructie is cruciaal voor hun leesontwikkeling. Op basis van wetenschappelijk onderzoek kan gezegd worden dat de kinderen met een C E resultaat in de praktijk meer intensieve instructie, waarbij herhalen, oefenen en daadwerkelijk lezen centraal staan, en meer tijd nodig hebben om een goede lezer te worden. Krijgen kinderen dergelijke ondersteuning dan worden ze vrijwel altijd goede lezers (zie Kappen en Vernooy 2010). Het protocol onderscheidt verder: - momenten in de tijd; - wat moet er gebeuren?; - hoe pakken we het aan? Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

9 MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN? PREVENTIENIVEAU 1 Aandachtspunten: - Mondelinge taalvaardigheid - Geletterde ervaringen en letterkennis Fonemisch bewustzijn Groep 1 Welke gegevens verstrekken ouders en peuterspeelzalen/ VVE over de taalontwikkeling van het kind? 1 In kaart brengen beginsituatie 2 Meetmoment 1 (herfstsignalering) 3 Interventieperiode 1 Herfstvakantie januari) 4 Meetmoment 2 (februari) Hoe is het met de spraak/taalontwikkeling van de nieuwe kinderen? Stimuleren goede spraak- /taalontwikkeling Nagaan effectiviteit stimulering spraak/taalontwikkeling 5 Interventieperiode 2 Stimuleren spraak/taalontwikkeling en fonemisch bewustzijn 6 Meetmoment 3: Eindevaluatie: Eind mei/begin juni Spraak/taalontwikkeling en fonemisch bewustzijn van alle leerlingen nagaan. Gegevens Cito Volgsysteem jonge kind met toetsen Rekenen voor peuters en Taal voor peuters en/of SNELtoets; Vooral met ouders over de taalontwikkeling van het kind praten; Adviezen inwinnen bij logopediste. (wanneer dat nodig is) Peilpunt 1 Pravoo kleutervolgsysteem wanneer leerling 1 maand op school is. Daarvoor worden gebruikt: De Werkmap Fonemisch bewustzijn (CPS) Thematisch werken zodat onderwerpen betekenis vol worden. Verder: veel interactief voorlezen (o.a. met behulp van stagiaires Veel aandacht voor woordenschat vanuit het perspectief van het (latere) begrijpend lezen. Inzet: letter van de week, Ik mand, Flip de Beer, woordenmonster, lettermuur. Onvoldoende resultaten: inschakelen deskundige (o.a. logopediste) Verder: afname van Cito Taal voor kleuters M1 (zie vooral klank, rijm en auditieve synthese) Cito Rekenen voor kleuters M1, deze toets is gericht op rekenen, maar doordat er veel talige begrippen inzitten (links, rechts, voor achter etc.) geeft dit ook een indicatie van de taalontwikkeling van kinderen. Invullen Pravoo peilpunt 2 groep 1 (kleutervolgsysteem) Continueren de Werkmap Fonemisch bewustzijn (CPS) Verder: veel voorlezen Veel aandacht voor woordenschat. Inzet: letter van de week, Ik mand, Flip de Beer, woordenmonster, lettermuur. Afname: - Cito Taal voor Kleuters E1 - Cito Rekenen voor kleuters E1 Aandachtspunten voor groep 2 formuleren. Pravoo kleutervolgsysteem peilpunt 3 invullen eind groep 1. Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

10 MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN? 1 In kaart brengen beginsituatie 2 Meetmoment 1 (Herfstsignalering) 3 Interventieperiode 1 (herfstvakantie februari) 4 Meetmoment 2 Februari Gebruik maken van de gegevens uit groep 1 Nagaan: spraak/taalontwikkeling, fonemisch bewustzijn en kennis van de namen en klanken van letters Stimuleren spraak- /taalontwikkeling, kennis van de namen en klanken van letters en fonemisch bewustzijn Hoe verloopt de ontwikkeling van de spraak/taalontwikkeling, de ontwikkeling van letterkennis en fonemisch bewustzijn? Bepalen welke kinderen specifieke aandacht in groep 2 nodig hebben. Thematisch werken zodat aanbod betekenisvol is. Daarnaast maken we gebruik van een taalplan waarin alle kerndoelen opgenomen zijn en per maand aangegeven is welke onderdelen aan bod komen. Nagaan hoe kinderen met een D-E resultaat op Taal voor Kleuters en Rekenen voor kleuters (zie eind groep 1) zich ontwikkelen. Letterkennis meten met Letterkennistoets van Aarnoutse 1 (CPS 2009) Gebeurt met behulp de Werkmap Fonemisch bewustzijn. Veel interactief voorlezen Letterkennis: met ABC-muur. Stimuleren eigen naam te schrijven. Veel aandacht voor woordenschat. Inzet: letter van de week, Ik mand, Flip de Beer, woordenmonster, lettermuur. Voor kinderen die geen ontwikkeling laten zien: inschakelen deskundige (logopedist, schoolbegeleider) Afname: - Cito Taal voor kleuters M2 - Cito Rekenen voor kleuters M2 (dit ivm de talige kant van de toets) Verder: - Hoeveel letters kent het kind? Kan het zijn naam schrijven? - Hoort het kind goed? Invullen Pravoo peilpunt 4 groep 2 (kleutervolgsysteem) 5 Interventieperiode 2 Verder stimuleren spraak/taalontwikkeling, kennis van de namen en klanken van letters en fonemisch bewustzijn Continueren interventieperiode 1: Ik & Ko en/of de Werkmap Fonemisch bewustzijn. Gebruik computerprogramma voor woordenschat. Letterkennis: stimuleren met ABC-muur en eigen naam leren schrijven. Stimuleren woordenschat (o.a. voorkennis). Inzet: letter van de week, Ik mand, Flip de Beer, woordenmonster, lettermuur. Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

11 6 Meetmoment 3 (voor de zomervakantie) PREVENTIENIVEAU 2 Nagaan effectiviteit interventies. Vaststellen fonemisch bewustzijn zwakke kinderen Aandachtspunten: - Systematische aandacht voor de letterklankkoppeling en de auditieve synthese - Automatiseren Letter-/ klankkoppeling Afname van: - Cito Taal voor Kleuters E2 - Cito Rekenen voor kleuters E2 Vaststellen fonemisch bewustzijn. Letterkennistoets Aarnoutse bij alle leerlingen afnemen. Analysetoets Aarnoutse afnemen bij zorgleerlingen nav letterkennistoets. Synthesetoets Aarnoutse afnemen bij zorgleerlingen nav letterkennistoets. - Kent elk kind minstens 15 letters? Aandachtspunten voor leerkracht groep 3 formuleren m.b.t. mogelijke risicolezers. Dit wordt doorgegeven in het groepsplan wat mee gaat naar groep 3. Invullen Pravoo peilpunt 5 groep 2 (kleutervolgsysteem) Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

12 MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN? 1 Augustus/september Vastleggen beginsituatie Informatie uit groep 2 gebruiken Gegevens spraak/taalontwikkeling Resultaten Fonemisch bewustzijn Resultaten letterkennistoets Aarnoutste eind gr. 2 Resultaten analyse en synthesetoets eind gr. 2 (alleen afgenomen bij zwakkere leerlingen) 2 Interventieperiode 1 september - herfstvakantie 3 meetmoment 1: Herfstsignalering (oktober) 4 Interventieperiode 2 (oktober tot februari) 5 meetmoment 2: februari 6 Interventieperiode 3: februari-maart Ondersteuning mogelijke risicolezers lees- en schrijfvaardigheid van alle leerlingen toetsen Elementaire leeshandeling Letterkennis en elementaire lees-/spelhandeling van alle leerlingen Volledige letterkennis en leessnelheid Resultaten Cito Toetsen Taal voor Kleuters en Rekenen voor kleuters Goed inplannen van de methode voor leren lezen: minstens 400 minuten per week aan leren lezen besteden. Doelgericht werken: alle kinderen eind groep 3 minimaal AVI E3 of A-C resultaat op kaart 3 DMT Verlengde instructie (pre- en reteaching) met behulp van de lessen uit de methode (1 uur per week) Inzet computerprogramma van de methode; Interactief voorlezen; Samen lezen met risicolezers; Veel aandacht voor woordenschat (o.a. voorkennis). - Herfstsignalering na kern 3 (zie toets VLL) - Observaties als aanvulling Verlengde instructie (o.a. pre- en reteaching) met eigen methode: uitbreiding instructie- en leertijd (verlengde instructie) voor de risicolezers met één uur per week Vooral Expliciete Directe instructie (zie Veilig Leren Lezen) Veel aandacht woordenschat (o.a. voorkennis) Samen hardop lezen met risicoleerlingen Inzet computerprogramma methode om de instructietijd uit te breiden Voor de kerstvakantie afname begrippentoets (alleen bij leerlingen met een D of E score uit groep 2) Zonodig inzetten programma flits op de computer om tempo te verhogen. Afname toets Wintersignalering VLL (na kern 6) Afname DMT Afname CITO spelling M3 Afname AVI M3 Verlengde instructie (Pre- en reteaching) met de methode: zwakke leerlingen: 1 uur extra instructie; Voor automatiseren inzetten computerprogramma VLL Interactief voorlezen Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

13 7 meetmoment 3: eind maart 8 Interventieperiode 4: maart-juni 9 Meetmoment 4: eindevaluatie: eind/mei-begin juni PREVENTIENIVEAU 3 Letterkennis en leessnelheid Automatisering van het leesproces lees- en schrijfvaardigheid 1 van alle leerlingen toetsen Aandachtspunten: - lezen meerlettergrepige woorden - verhogen leessnelheid (vlot en vloeiend lezen) - nauwkeurig lezen - wegwerken leesachterstanden en voorkomen dat deze te groot worden Samen lezen met risicolezers Veel aandacht voor woordenschat (vooral voorkennis). 1. Bij alle leerlingen: decodeervaardigheid nagaan met toets Lentesignalering VLL (Na kern 8) 2. Zwakke lezers: lezen deze kinderen AVI-M3? Verlengde instructie (Pre- en reteaching) met de methode: uitbreiding instructietijd voor zwakke lezers met één uur per week. Inzetten computerprogramma VLL voor de uiterst zwakke lezers. Interactief voorlezen En: de vraag stellen: halen de zwakke lezers eind groep 3 AVI E3? Veel aandacht voor woordenschat (o.a. voorkennis). Bij alle kinderen - toets Eindsignalering VLL (na kern 11) afnemen - DMT en AVI E3 afnemen. - CITO Spelling E3 - CITO begrijpend lezen E3 Norm: minimaal C-niveau (DMT kaart 3) Norm AVI: minimaal AVI E3 Verder: Vaststellen welke kinderen in groep 4 specifieke ondersteuning nodig hebben. Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

14 MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN? 1 augustus/september Vastleggen beginsituatie zwakke lezers (lezen lager dan AVI E3) - zie Meetmoment 4 in groep 3 2 Interventieperiode 1 augustus-oktober groep 4 3 Meetmoment 1: Herfstsignalering (oktober) Lees- en schrijfvaardigheid toetsen van alle leerlingen Plannen zwakke leerlingen inzet hulppakketten E3 van Estafette Nieuw Doelgericht werken: alle kinderen eind groep 4 minimaal AVI E4 Inzetten Estafette (voortgezet technisch lezen) 180 min. per week Pre- en reteaching met Estafette: uitbreiding instructietijd met één uur per week Inzet Estafette Interactief voor de zeer zwakke lezers (is oud en gebaseerd op oude AVI niveaus) Samen Beter Lezen: duolezen Veel aandacht voor woordenschat (o.a. voorkennis) in Alles-in-1 Nagaan decodeervaardigheden (DMT en AVI). Zwakke lezers afname AVI E3. Bij twijfel over Dyslexie (drie E-sores achter elkaar voor dezelfde DMT-leeskaart ) aanmelding voor onderzoek bij zorgverzekeraar met ouders bespreken 4 Interventieperiode 2 oktober-februari 5 Meetmoment 2: (eind februari) 6 Interventieperiode 3 februari-maart 7 meetmoment 3 eind maart - Lees- en schrijfvaardigheid van alle leerlingen nagaan - Nagaan effectiviteit interventies zwakke lezers - Tussenmeting lees- en schrijfvaardigheid zwakke lezers Verlengde instructie (Pre- en reteaching) met methode Estafette. Uitbreiding instructietijd met één uur per week Inzet Estafette Interactief voor de uiterst zwakke lezers (oud) Samen Beter Lezen: duolezen Veel aandacht woordenschat (voorkennis) in Alles-in-1 Samen lezen met risicolezers In kaart brengen van de lees- en spellingvaardigheid: - Cito Begrijpend lezen - DMT (kaart 3) - AVI M4 Werken met bijgestelde groepshandelingsplannen (zie interventieperiode 2) Beantwoorden van de vraag: haalt de zwakke lezer eind groep 4 AVI E4? Bij twijfel over Dyslexie (drie E-sores achter elkaar voor dezelfde DMT-leeskaart ) Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

15 8 Interventieperiode 4 april mei 9 Meetmoment 4 en Eindevaluatie eind mei/begin juni - Nagaan effectiviteit interventies en aanpak bijstellen - Lees- en schrijfvaardigheid toetsen van alle leerlingen; - Effecten interventies vaststellen; - Advies voor groep 5 opstellen. aanmelding voor onderzoek bij zorgverzekeraar met ouders bespreken - Vervolg interventieperiode 3 Vaststellen lees- en spellingvaardigheid: - Cito toets Begrijpend lezen - Cito Spelling - AVI - DMT Welke kinderen lezen lager dan AVI E4 en moeten in groep 5 ondersteund worden? Welke kinderen moeten in groep 5 ondersteund worden? Bij twijfel over Dyslexie (drie E-sores achter elkaar voor dezelfde DMT-leeskaart ) aanmelding voor onderzoek bij zorgverzekeraar met ouders bespreken Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

16 MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN? augustus/september Vastleggen beginsituatie zwakke lezers (lezen lager dan AVI E4 en zwakke spellers. - zie Meetmoment 4 in groep 4 2 Interventieperiode 1 augustus-oktober groep 5 3 meetmoment 1: Herfstsignalering (oktober) 4 Interventieperiode 2 oktober-februari 5 meetmoment 2: (eind februari) 6 Interventieperiode 3 Februari-maart 7 meetmoment 3 eind maart - Lees- en schrijfvaardigheid toetsen van alle leerlingen - Plannen zwakke leerlingen Lees- en schrijfvaardigheid van alle leerlingen nagaan Nagaan effectiviteit interventies zwakke lezers - Tussenmeting lees- en schrijfvaardigheid zwakke lezers - Nagaan effectiviteit interventies en aanpak bijstellen Doelgericht werken: alle kinderen eind groep 5 minimaal AVI E5 en bij voorkeur AVI E6 Inzetten methode Estafette voor voortgezet technisch lezen 180 minuten per week. Zwakke lezers: Verlengde instructie (Pre- en reteaching) met Estafette; uitbreiding instructietijd met één per week Inzet Estafette Interactief voor de zwakke lezers (oud) Zwakke spellers: werken met computerprogramma Spellingwerk Nieuw Samen Beter Lezen: duolezen - Nagaan decodeervaardigheden (DMT en AVI) - Verloop begrijpend lezen Bij twijfel over Dyslexie (drie E-sores achter elkaar voor dezelfde DMT-leeskaart ) aanmelding voor onderzoek bij zorgverzekeraar met ouders bespreken Zwakke lezers: Pre- en reteaching met Estafette: uitbreiding instructietijd met één per week Inzet Estafette Interactief voor zwakke lezers (oud) Zwakke spellers: werken met computerprogramma Spellingwerk Nieuw Samen Beter Lezen: duolezen In kaart brengen van de lees- en spellingvaardigheid: - afname Cito spelling - gebruik maken van de gegevens van Cito begrijpend lezen opgavenboekje 1 - afname AVI M5, DMT M5 en Begrijpend lezen M5 Werken met bijgesteld groepshandelingsplan (zie interventieperiode 2) Gaan de zwakke lezers en spellers vooruit? Beantwoorden van de vraag: halen de zwakke lezers eind groep 5 minimaal AVI E5? Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

17 8 Interventieperiode 4 april mei 9 Meetmoment 4 en Eindevaluatie eind mei/juni PREVENTIENIVEAU 4 Lees- en schrijfvaardigheid toetsen van alle leerlingen; Effecten interventies vaststellen; Advies voor groep 6 opstellen. Aandachtspunten: Vlot en vloeiend kunnen lezen Onderhouden en verbeteren technische leesvaardigheid Enkele leesstrategieën Tekstkennis bijbrengen Aandacht voor woordenschat Aandacht voor zwakke spellers Vervolg interventieperiode 3 Vaststellen lees- en spellingvaardigheid: - Afname Cito Spelling E 5 - Afname DMT E 5 - Afname AVI E 5 Welke kinderen lezen lager dan AVI E5 en DMT E5 en moeten in groep 6 ondersteund worden? Welke kinderen moeten op het gebied van spelling ondersteund worden in groep 6? Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

18 MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN? 1 augustus/september Vastleggen beginsituatie zwakke lezers (lezen lager dan AVI E5) en spellers. - zie Meetmoment 4 in groep 5 2 Interventieperiode 1 augustus-oktober groep 6 3 meetmoment 1: Herfstsignalering (oktober) 4 Interventieperiode 2 oktober-februari 5 meetmoment 2: (eind februari) 6 Interventieperiode 3 Februari-maart 7 meetmoment 3 eind maart - Lees- en schrijfvaardigheid toetsen van alle leerlingen - Plannen zwakke leerlingen - Lees- en schrijfvaardigheid (o.a. spellen) van alle leerlingen nagaan - Nagaan effectiviteit interventies zwakke lezers - Tussenmeting (observaties, methodegebondentoetsen) lees- en schrijfvaardigheid Doelgericht werken: alle kinderen eind groep 6 minimaal AVI E6 Inzetten Estafette (methode voortgezet technisch lezen) 135 min. Voor zwakke technische lezers uitbreiding instructietijd met één uur per week Zwakke begrijpende lezers: pre- en reteaching met Nieuwsbegrip Inzet Estafette Interactief voor de zwakke technische lezers Zwakke spellers: werken met computerprogramma Spellingwerk Nieuw Samen Beter Lezen: duolezen - Nagaan decodeervaardigheden (DMT en AVI) - Verloop begrijpend lezen Leeszwakke kinderen: Pre- en reteaching met Estafette: uitbreiding instructietijd met één per week Inzet Estafette Interactief voor zwakke lezers Zwakke begrijpende lezers: pre- en reteaching met Nieuwsbegrip Spelling zwakke kinderen: werken met computerprogramma Spellingwerk Nieuw Samen Beter Lezen: duolezen In kaart brengen van de lees- en spellingvaardigheid: - afname DMT M6 - afname AVI M6 - afname Begrijpend lezen M6 - afname Cito spelling M6 Werken met bijgesteld groepshandelingsplan (zie interventieperiode 2) Beantwoorden van de vraag: gaan alle zwakke lezers eind groep 6 AVI-E6 halen? Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

19 8 Interventieperiode 4 april mei 9 Meetmoment 4 en Eindevaluatie eind mei zwakke lezers - Nagaan effectiviteit interventies en aanpak bijstellen - Lees- en schrijfvaardigheid toetsen van alle leerlingen; - Effecten interventies vaststellen; - Advies voor groep 7 opstellen. Vervolg interventieperiode 3 Vaststellen lees- en spellingvaardigheid: afname Cito spelling E6 Leesvaardigheid afname: - DMT E6 - AVI E6 Kinderen die lager dan AVI-E6 lezen moeten in groep 7 ondersteund worden en dan vooral op het gebied van tekst lezen en begrijpend lezen. Kinderen met spellingproblemen worden ondersteund. Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

20 MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN? 1 augustus/september Vastleggen beginsituatie zwakke lezers (lezen lager dan AVI E6 of scoren D of E op de DMT) en spellers. - zie Meetmoment 4 in groep 6 2 Interventieperiode 1 augustus-oktober groep 7 3 meetmoment 1: Herfstsignalering (oktober) 4 Interventieperiode 2 oktober-februari 5 meetmoment 2: (eind februari) 6 Interventieperiode 3 februari-maart 7 meetmoment 3 eind maart - Lees- en schrijfvaardigheid nagaan van alle leerlingen - Bijstellen plannen zwakke leerlingen Lees- en schrijfvaardigheid van alle leerlingen nagaan Nagaan effectiviteit interventies zwakke lezers - Nagaan lees- en schrijfvaardigheid zwakke lezers en ontwikkeling zwakke spellers - Nagaan effectiviteit interventies en aanpak Doelgericht werken: alle kinderen eind groep 7 minimaal AVI E7 Onderhouden en versterken technische leesvaardigheid van risicolezers met Estafette Zwakke begrijpend lezers: Pre- en reteaching met Nieuwsbegrip: uitbreiding instructietijd met één uur per week Zwakke spellers: werken met computerprogramma Spellingwerk Nieuw Samen Beter Lezen: duolezen - Nagaan decodeervaardigheden (AVI E6 nij zwakke lezers nog een keer afnemen) - Verloop begrijpend lezen (o.a. bij de kennisgebieden Alles-in) Onderhouden en versterken technische leesvaardigheid van risicolezers met Estafette Zwakke begrijpend lezers: Pre- en reteaching met Nieuwsbegrip: uitbreiding instructietijd met één per week Zwakke spellers: werken met computerprogramma Spellingwerk Nieuw Samen Beter Lezen: duolezen In kaart brengen van de lees- en spellingvaardigheid, o.a. door: Afname AVI M7 Afname DMT M7 AfnameBegrijpend lezen M7 Afname Cito M7 spelling Werken met bijgesteld groepsplan (zie interventieperiode 2) Beantwoorden van de vraag: haalt de zwakke lezer eind groep 7 AVI E7? Hoe is het niveau van begrijpend lezen? Hoe is het spellingniveau en dan vooral bij het spellen van werkwoorden? Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

21 8 Interventieperiode 4 april mei 9 Meetmoment 4 en Eindevaluatie eind mei bijstellen - Lees- en schrijfvaardigheid toetsen van alle leerlingen; - Effecten interventies vaststellen; - Advies voor groep 8 opstellen. Vervolg interventieperiode 3 Afname AVI E 7 Afname DMT E7 Kinderen die zwak scoren op de eindtoetsen moeten in groep 8 ondersteund worden. Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

22 MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN? 1 augustus/september Vastleggen beginsituatie - zie Meetmoment 4 in groep 7 zwakke lezers (lezen lager dan AVI E7 en zijn zwak in begrijpend lezen) en spellers. 2 Interventieperiode 1 augustus-oktober groep 8 Doelgericht werken: alle kinderen eind groep 8 minimaal AVI Plus Onderhouden en versterken technische leesvaardigheid van risicolezers met Estafette Zwakke begrijpend lezers: Pre- en reteaching met Nieuwsbegrip: uitbreiding instructietijd met één uur per week Zwakke spellers: werken met computerprogramma Spellingwerk Nieuw 3 meetmoment 1: Herfstsignalering (oktober) 4 Interventieperiode 2 oktober-februari 5 meetmoment 2: (eind februari) 6 Interventieperiode Februari-mei 7 Meetmoment 4 en Eindevaluatie eind mei - Lees- en schrijfvaardigheid toetsen van alle leerlingen - Plannen zwakke lln - Lees- en schrijfvaardigheid van alle leerlingen nagaan - Nagaan effectiviteit interventies zwakke lezers - Effecten interventies vaststellen; - Advies voor het voortgezet onderwijs opstellen. - Nagaan decodeervaardigheden (afname AVI E7) bij zwakke lezers - Verloop begrijpend lezen Onderhouden en versterken technische leesvaardigheid van risicolezers met Estafette Zwakke begrijpend lezers: Pre- en reteaching Nieuwsbegrip: uitbreiding instructietijd met één uur per week Zwakke spellers: werken met computerprogramma Spellingwerk Nieuw Samen Beter Lezen: duolezen In kaart brengen van de lees- en spellingvaardigheid door afname van de Cito Eindtoets. Afname AVI M8 Afname Begrijpend lezen M8 Extra ondersteuning voor de kinderen die een slecht resultaat haalden op de Cito Eindtoets. Vaststellen lees- en spellingvaardigheid Kinderen die lager dan AVI M8 lezen en zwak zijn in begrijpend lezen en/of spelling: informatie vermelden in het onderwijskundig rapport voor het voortgezet onderwijs Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september

EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL. Joop Stoeldraijer Kees Vernooy

EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL. Joop Stoeldraijer Kees Vernooy EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL Joop Stoeldraijer Kees Vernooy Hengelo/Breda september 2011 1 EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL We hebben dit digitale leesprotocol gemaakt om te voorkomen dat scholen heel veel

Nadere informatie

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling:

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling: R.K. Daltonschool De Driesprong Taal- leesprotocol groep 1 8, versie 01-08-2011 Dit protocol is onze vertaling van het Dyslexieprotocol naar onze schoolsituatie. De taal- leesontwikkeling van de wordt

Nadere informatie

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 Doel: Doel van ons dyslexieprotocol is een zo goed mogelijke begeleiding van leerlingen met (dreigende) leesproblemen.

Nadere informatie

Leesprotocol Groep 1-8

Leesprotocol Groep 1-8 Leesprotocol Groep 1-8 Inhoudopgave Leerling onderwijs volgsysteem (LOVS) en het van gebruik toetsen m.b.t. het volgen van de leesontwikkeling 3 De niet methode gebonden toetsen (gestandaardiseerde, landelijk

Nadere informatie

2014 Protocol dyslexie

2014 Protocol dyslexie Protocol dyslexie 2014 Protocol dyslexie Inleiding Dyslexie betekent letterlijk: niet kunnen lezen 1. De term komt uit het latijn, want dys = niet goed functioneren, lexis = taal of woorden. Bij dyslexie

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Oranje Nassau School Geldermalsen. Oktober 2012

Dyslexieprotocol. Oranje Nassau School Geldermalsen. Oktober 2012 Dyslexieprotocol Oranje Nassau School Geldermalsen Oktober 2012 1 Dyslexieprotocol: stappenplan voor groep 1 Stap Moment in leerjaar Actie door de leerkracht Toetsen alle leerlingen: In kaart brengen van:

Nadere informatie

In dit vlot leesbaar boek vertaalt Kees Vernooy recente bevindingen uit de leeswetenschappen naar de onderwijspraktijk.

In dit vlot leesbaar boek vertaalt Kees Vernooy recente bevindingen uit de leeswetenschappen naar de onderwijspraktijk. Deze tekst is auteursrechterlijk beschermd Boek : Effectief omgaan met risicolezers Auteur : Dr. Kees Vernooy 2006, CPS www.cps.nl Bespreker : Els Van Doorslaer Datum : februari 2007 1. In een notendop

Nadere informatie

MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN?

MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN? Protocol Leesproblemen en dyslexie, groep 7-8 Groep 7 Aandachtspunten: Vlot en vloeiend kunnen lezen Onderhouden en verbeteren technische leesvaardigheid Enkele leesstrategieën Tekstkennis bijbrengen Aandacht

Nadere informatie

SCHAKELKLASSEN EN EFFECTIEF LEESONDERWIJS

SCHAKELKLASSEN EN EFFECTIEF LEESONDERWIJS SCHAKELKLASSEN EN EFFECTIEF LEESONDERWIJS Dr. Kees Vernooy (CPS) Den Haag, 15 juni 2006 Michelangelo Het grootste gevaar voor de meeste van ons is niet dat ons doel te hoog is en we het daardoor niet zullen

Nadere informatie

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5 Mariët Förrer November - februari Doelen en accenten per groep Rol van intern begeleider / taalcoördinator IB en TC ook in deze periode Bewaken

Nadere informatie

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen Het IGDI model Leesverbetertraject Enschede 8/11/07 Het belang van goede Risicoleerlingen deden het bij goede leerkrachten net zo goed als gemiddelde leerlingen bij zwakke leerkrachten. Niets was effectvoller

Nadere informatie

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8 onderwijs en zorgarrrangement op De Wilgen uitgevoerd door meetinstrumenten Zorgniveau 1 = basisarrangenment Zorgniveau 1 Leerkracht Methodegebonden Gestructureerde stimulering van beginnende geletterdheid

Nadere informatie

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Masterclass Waarom, waarvoor, hoe? Verdieping m.b.t. taalontwikkeling en werken met groepsplannen

Nadere informatie

Groepsplan voorbereidend lezen: -fonemisch bewustzijn -letterkennis

Groepsplan voorbereidend lezen: -fonemisch bewustzijn -letterkennis Groepsplan voorbereidend lezen: -fonemisch bewustzijn -letterkennis groep: Leerkracht: Periode: Schooljaar: Gebaseerd op groepsplan voorbereidend lezen vco Drakensteyn / Gerard Regeling Handreiking groepsplannen

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 3 expertisecentrum nederlands 3 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

CPS Onderwijsontwikkeling en advies. Doelgericht en planmatig werken aan leesontwikkeling in groep 1en 2. WAT en HOE in groep 1 en 2

CPS Onderwijsontwikkeling en advies. Doelgericht en planmatig werken aan leesontwikkeling in groep 1en 2. WAT en HOE in groep 1 en 2 Leesverbeterplan Enschede 2007-2010 Doelgericht en planmatig werken aan leesontwikkeling in groep 1en 2 PROJECTBUREAU KWALITEIT (PK!) Enschede, september 2010 Yvonne Leenders & Mariët Förrer 2 3 Leesverbeterplan

Nadere informatie

TAALBELEID DALTONSCHOOL SINT JOZEF LEMMER

TAALBELEID DALTONSCHOOL SINT JOZEF LEMMER TAALBELEID DALTONSCHOOL SINT JOZEF LEMMER Bij de oriëntatie op en de keuze van een nieuwe methode aanvankelijk lezen, hebben we gesteld ons taalonderwijs in de volle breedte onder de loep te nemen. Het

Nadere informatie

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave:

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave: 11-12-2007 Inhoudsopgave: 1. Dyslexie...3 1.1 Wat is het dyslexieprotocol?...3 1.2 Doel van het Protocol Dyslexie....3 1.3 Inhoud van het protocol...3 2. Preventie en interventiehandelingen...4 2.1 Groep

Nadere informatie

Handreiking Groepsplan voorbereidend lezen:

Handreiking Groepsplan voorbereidend lezen: Handreiking Groepsplan voorbereidend lezen: groep: Leerkracht: Periode: Schooljaar: Gebaseerd op groepsplan voorbereidend lezen vco Drakensteyn / Gerard Regeling Handreiking groepsplannen M.Forrer en Yvonne

Nadere informatie

Workshop Verbeteren van hun leesonderwijs

Workshop Verbeteren van hun leesonderwijs Workshop Verbeteren van hun leesonderwijs SLO Conferentie doorlopende leerlijnen taal en rekenen, de referentieniveaus in de praktijk 10 november 2010 Programma Welkom Effectief leesonderwijs Keuze en

Nadere informatie

groep 1 september oktober november december Vaardigheidslijst groep 1 januari/ februari Cito Taal voor kleuters Cito Rekenen voor kleuters maart

groep 1 september oktober november december Vaardigheidslijst groep 1 januari/ februari Cito Taal voor kleuters Cito Rekenen voor kleuters maart groep 1 Vaardigheidslijst groep 1 januari/ februari Cito Taal voor kleuters voor kleuters voor beide toetsen geldt: eind januari/ of begin februari Rijmtoets mei Vaardigheidslijst groep 1 Woordenschattoets

Nadere informatie

OP WEG NAAR EEN EFFECTIEF ALTERNATIEF VOOR KLEUTERSCHOOLVERLENGING. Alle kinderen zijn speciaal, maar sommige kinderen hebben specifieke behoeften.

OP WEG NAAR EEN EFFECTIEF ALTERNATIEF VOOR KLEUTERSCHOOLVERLENGING. Alle kinderen zijn speciaal, maar sommige kinderen hebben specifieke behoeften. OP WEG NAAR EEN EFFECTIEF ALTERNATIEF VOOR KLEUTERSCHOOLVERLENGING Alle kinderen zijn speciaal, maar sommige kinderen hebben specifieke behoeften. Dr. Kees Vernooy (CPS) 1. Aanleiding In Basisschoolmanagement,

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol Leesproblemen en Dyslexie Groep 1/2 Einde groep 1 Gedurende het Gedurende het Midden groep 2 Einde groep 2 Einde groep 2 Cito taal afnemen en

Nadere informatie

Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten?

Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten? Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten? 1 Inhoud Voorwoord... 3 1 Leesproblemen... 4 2 Mogelijk dyslexie... 4 2.1. De dagelijkse lespraktijk.... 4 2.2: De stappen die genomen

Nadere informatie

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR INHOUDSOPGAVE Zorgniveau 1: Goed lees- en spellingonderwijs Stap 1: Leestijd blz. 3 Kwaliteit instructiegedrag blz. 3 Klassenmanagement blz. 4 Stap 2: Juist

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 4 expertisecentrum nederlands 4 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie 1 KC Den Krommen Hoek Protocol leesproblemen en dyslexie Verantwoording: Het protocol leesproblemen en dyslexie van kindcentrum Den Krommen Hoek is opgesteld op basis van het Protocol Leesproblemen en

Nadere informatie

Niveau 2. VVE Aandacht voor geletterdheid met startblokken Groep 1

Niveau 2. VVE Aandacht voor geletterdheid met startblokken Groep 1 Dyslexieprotocol Niveau 1 Kwaliteit instructiegedrag en klassenmanagement, Juist gebruik van effectieve methodes voor aanvankelijk en voortgezet technisch lezen, Gebruik leerlingvolgsysteem ( rond technisch

Nadere informatie

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014 Beleidsstuk dyslexie Augustus 2014 Saltoschool Reigerlaan Beleidsstuk dyslexie 01-08-2014 Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Screening en signalering... 3 1.1 Groep 1... 3 1.2 Groep 2... 3 1.3 Groep 3... 4

Nadere informatie

Handleiding. Vroegtijdige signalering en adequate aanpak op het gebied van lezen/spellen en dyslexie.

Handleiding. Vroegtijdige signalering en adequate aanpak op het gebied van lezen/spellen en dyslexie. Handleiding Vroegtijdige signalering en adequate aanpak op het gebied van lezen/spellen en dyslexie. Inhoudsopgave Inleiding 3 Aanleiding 3 Wanneer spreken van risicoleerlingen? 3 Leeswijzer 3 Tot slot

Nadere informatie

Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud

Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud 1) Dyslexie in het kort Problemen bij het lezen Problemen bij het spellen Problemen bij het schrijven Mogelijke gevolgen van dyslexie 2) Voorbereidend

Nadere informatie

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau Bijlage Dyslexieprotocol Wat verwachten we van de kinderen aan het eind van groep 3 Eind mei stellen we het lees- en spellingniveau van alle leerlingen in groep 3 met behulp van genormeerde toetsen vast.

Nadere informatie

VCLB De Wissel - Antwerpen

VCLB De Wissel - Antwerpen VCLB De Wissel - Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding LEERLIJN LEZEN Of Hoe kunnen we voorkomen dat veel kinderen leesmoeilijkheden krijgen? Elke leerkracht, ouder en kind weet dat lezen de

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen. Inhoud. 2. Streefdoelen in een ander perspectief

KWALITEITSKAART. Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen. Inhoud. 2. Streefdoelen in een ander perspectief KWALITEITSKAART Taal / lezen / rekenen PO Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen Inhoud 1. Vooraf 2. Streefdoelen in een ander perspectief 3. Aanbevolen Toetskalender

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 5 expertisecentrum nederlands 5 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er

Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er Dyslexie Protocol Wie doet binnen de school uitspraken over dyslexie? Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er

Nadere informatie

Als het leren lezen niet zo soepel gaat

Als het leren lezen niet zo soepel gaat Als het leren lezen niet zo soepel gaat In de onderbouw leert een kind de eerste beginselen van het lezen. Wij letten bij het aanleren van de letters gelijk al op de signalen van leesproblemen. Het aanleren

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Groep 1 en 2 Periode: Toetsen: Bij uitslag: Inzetten op: Materialen/ methode: Hele jaar kleutersignaleringslijst Kleuterplein Zorgen om leesmotivatie. november gr. 2 gr. 2 gr.2 gr.2 Geletterdheid (hierin

Nadere informatie

Interventieprogramma ELK KIND EEN GOEDE LEZER. Dr. Kees Vernooy Lector hogeschool Edith Stein Samenwerkingsverband Spijkenisse 16 maart 2011

Interventieprogramma ELK KIND EEN GOEDE LEZER. Dr. Kees Vernooy Lector hogeschool Edith Stein Samenwerkingsverband Spijkenisse 16 maart 2011 Interventieprogramma ELK KIND EEN GOEDE LEZER Dr. Kees Vernooy Lector hogeschool Edith Stein Samenwerkingsverband Spijkenisse 16 maart 2011 Motto Onderwijs is zorgen dat er geleerd wordt! Prof. Dr. Aryan

Nadere informatie

bijlage 10 of ZLKLS auditieve woorden met de aangeboden bijlage 9 of ZLKLS auditieve synthese Toets met 20 klankzuivere

bijlage 10 of ZLKLS auditieve woorden met de aangeboden bijlage 9 of ZLKLS auditieve synthese Toets met 20 klankzuivere 29 Protocol klas 1 Toetsing/ signalering 1 Overdracht LVS Kleuters 2 Hoofdmeting 1 (Herfstsignalering, alle leerlingen) Letterkennis: Lezen en herkennen van aangeboden letters, lange klanken, korte klanken,

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Wat is dyslexie? Het belang van vroegtijdige signalering

Dyslexieprotocol. Wat is dyslexie? Het belang van vroegtijdige signalering Dyslexieprotocol Wat is dyslexie? Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren van het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau.

Nadere informatie

Dyslexie protocol de Werkschuit

Dyslexie protocol de Werkschuit Dyslexie protocol de Werkschuit Doel van het protocol Het protocol beoogt dat leerlingen in de groepen 1 t/m 8 de basisprincipes en basisvaardigheden van lezen en spellen onder de knie krijgen. Dat wil

Nadere informatie

Lezen op de Klimop. (uit:elke leerling een competente lezer! Van dr. Kees Vernooy)

Lezen op de Klimop. (uit:elke leerling een competente lezer! Van dr. Kees Vernooy) Lezen op de Klimop Een goede leesvaardigheid is het fundament voor een voorspoedige schoolloopbaan en een goed maatschappelijk functioneren. Een goede leesvaardigheid is cruciaal voor de schoolloopbaan

Nadere informatie

Het systematisch volgen van leerlingen

Het systematisch volgen van leerlingen Het systematisch volgen van leerlingen uteurs: Rosemarie Irausquin en Susan van der Linden Het systematisch volgen van de leesontwikkeling van leerlingen is essentieel om tijdig problemen bij het leren

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Basisschool Sint Antonius van Padua Sint-Oedenrode. Inhoud

Dyslexieprotocol. Basisschool Sint Antonius van Padua Sint-Oedenrode. Inhoud Dyslexieprotocol Inhoud 1 Dyslexie... 4 1.1 Mogelijk bijkomende problemen... 4 1.2. Diagnose dyslexie en dyslexieverklaring... 4 2 Signalering van dyslexie... 5 2.1 Toetsen... 5 2.2 Zwakke lezers en/of

Nadere informatie

Van onderwijs naar zorg: doorverwijzen bij een vermoeden van dyslexie in het kader van de vergoedingsregeling

Van onderwijs naar zorg: doorverwijzen bij een vermoeden van dyslexie in het kader van de vergoedingsregeling Van onderwijs naar zorg: doorverwijzen bij een vermoeden van dyslexie in het kader van de vergoedingsregeling Het onderwijs en de gezondheidszorg dragen samen de verantwoordelijkheid voor het voorkomen

Nadere informatie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie Protocol Leesproblemen en Dyslexie Inleiding In dit protocol is vastgelegd hoe op onze school goed leesonderwijs wordt gerealiseerd. Hoe leerlingen in hun leesontwikkeling worden gevolgd en hoe en met

Nadere informatie

Evidence based AANVANKELIJK LEZEN en de rol van de nieuwe methoden voor leren lezen. Motto. Bij leren lezen komt meer kijken dan een methode!

Evidence based AANVANKELIJK LEZEN en de rol van de nieuwe methoden voor leren lezen. Motto. Bij leren lezen komt meer kijken dan een methode! Evidence based AANVANKELIJK LEZEN en de rol van de nieuwe methoden voor leren lezen Dr. Kees Vernooy Lector emeritus Effectief taal en leesonderwijs Groningen 5 november 2015 Motto Bij leren lezen komt

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 7 expertisecentrum nederlands 7 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Aanvankelijk technisch lezen. Effectief aanvankelijk lezen in groep 3

Aanvankelijk technisch lezen. Effectief aanvankelijk lezen in groep 3 Aanvankelijk technisch lezen Effectief aanvankelijk lezen in groep 3 Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteitskaart zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl.

Nadere informatie

Schoolspecifiek Protocol Dyslexie J.J. Anspachschool Dongen

Schoolspecifiek Protocol Dyslexie J.J. Anspachschool Dongen Schoolspecifiek Protocol Dyslexie J.J. Anspachschool Dongen Protocol Dyslexie J.J. Anspachschool 1 Schoolspecifiek Protocol Dyslexie J.J. Anspachschool Dongen Inhoudsopgave 1. Algemene Inleiding 3 2. De

Nadere informatie

Leesonderwijs en dyslexie in het PO, het SBO en het VO. Betsy Ooms

Leesonderwijs en dyslexie in het PO, het SBO en het VO. Betsy Ooms Leesonderwijs en dyslexie in het PO, het SBO en het VO Betsy Ooms Opzet Doel leesonderwijs (en spellingonderwijs) Doorgaande lijn Kenmerken goed leesonderwijs Extra aandacht voor monitoring, als belangrijk

Nadere informatie

Effectief leesonderwijs

Effectief leesonderwijs Effectief leesonderwijs Het CPS heeft in de afgelopen jaren een aantal projecten op het gebied van lezen ontwikkeld en uitgevoerd. Deze projecten zijn in te zetten in de schakelklassen en met name bij

Nadere informatie

kwaliteitskaart opbrengstgericht werken op groepsniveau Leesverbeterplan Enschede.

kwaliteitskaart opbrengstgericht werken op groepsniveau Leesverbeterplan Enschede. kwaliteitskaart opbrengstgericht werken op groepsniveau Leesverbeterplan Enschede. Datamuur en groepsplan: en tijd. Groep Verkorte Groep Basis niveau A-B C D-E Doel Minimaal 3 AVIniveaus Minimaal 3 AVIniveaus

Nadere informatie

Het Kampus protocol leesproblemen en dyslexie

Het Kampus protocol leesproblemen en dyslexie BS KAMPUS DE GILDEKAMP 6016 6545 LX Nijmegen Het Kampus protocol leesproblemen en dyslexie Om houvast te hebben bij het onderkennen en aanpakken van leesproblemen en dyslexie hebben wij als school een

Nadere informatie

Dr. Kees Vernooy (CPS)

Dr. Kees Vernooy (CPS) PROGRAMMA EFFECTIEF OMGAAN MET RISICOKLEUTERS Wat werkt? Dr. Kees Vernooy (CPS) - 15.15u 15.20: Introductie door de school van het onderwerp. - 15.20u 16.00u: Inleiding door K. Vernooy - 16.00u 16.15u:

Nadere informatie

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften Deel 4.1b lezen Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften 1. Omschrijving van de zorg De kinderen behalen bij lezen herhaaldelijk niet het gewenste niveau of lijken een achterstand

Nadere informatie

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Annemarie Vink avink@hetabc.nl Dianne Roerdink droerdink@hetabc.nl Technisch lezen 8-10-2014 www.hetabc.nl 2 Programma

Nadere informatie

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Handboek Lezen: Effectief leesonderwijs in de doorgaande lijn

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Handboek Lezen: Effectief leesonderwijs in de doorgaande lijn Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Handboek Lezen: Effectief leesonderwijs in de doorgaande lijn WWW.CPS.NL Contactgegevens Aafke Bouwman A.bouwman@cps.nl 0655824098 Doelen Deelnemers nemen

Nadere informatie

Voorbereidend lees- en rekenonderwijs in relatie tot het werken met groepsplannen. IB-netwerkbijeenkomsten 16-17-18 januari 2012 Yvonne Leenders

Voorbereidend lees- en rekenonderwijs in relatie tot het werken met groepsplannen. IB-netwerkbijeenkomsten 16-17-18 januari 2012 Yvonne Leenders Voorbereidend lees- en rekenonderwijs in relatie tot het werken met groepsplannen IB-netwerkbijeenkomsten 16-17-18 januari 2012 Yvonne Leenders De onderwerpen Voorbereidend lees- en rekeonderwijs in kleutergroepen

Nadere informatie

Quickscan taal- en leesonderwijs

Quickscan taal- en leesonderwijs Quickscan taal- en leesonderwijs Gegevens school Naam school Adres school Plaats Telefoon e-mail Datum invulling Ingevuld door Functie invuller directie IB-er RT-er taal/leescoördinator leerkracht gr:

Nadere informatie

Enkele weken voor de eindtoets, maken de leerlingen de eindtoets van het voorgaande jaar in dezelfde setting als bij de officiële eindtoets.

Enkele weken voor de eindtoets, maken de leerlingen de eindtoets van het voorgaande jaar in dezelfde setting als bij de officiële eindtoets. TOETSEN OP DE PWA; het hoe en waarom Alle basisscholen in Nederland moeten beschikken over een leerlingvolgsysteem: een serie toetsen of observaties waarmee de ontwikkeling van de kinderen gevolgd kan

Nadere informatie

ONTWIKKELINGEN OP HET GEBIED VAN (BEGRIJPEND) LEZEN.WAT WERKT?

ONTWIKKELINGEN OP HET GEBIED VAN (BEGRIJPEND) LEZEN.WAT WERKT? ONTWIKKELINGEN OP HET GEBIED VAN (BEGRIJPEND) LEZEN.WAT WERKT? Dr. Kees Vernooy Lector hogeschool Edith Stein Enschedese Lees- en Rekenverbeterplan september 2011 Wat is er nodig om van elk kind een goede

Nadere informatie

PROTOCOL DYSLEXIE De Golfbreker

PROTOCOL DYSLEXIE De Golfbreker PROTOCOL DYSLEXIE De Golfbreker Protocol Leesproblemen en Dyslexie Het Protocol Leesproblemen en Dyslexie is bedoeld om leerkrachten in het primair onderwijs een houvast te geven bij vroegtijdig onderkennen

Nadere informatie

Protocol ernstige rekenwiskundeproblemen. dyscalculie. St. Antoniusschool Klein Zundert

Protocol ernstige rekenwiskundeproblemen. dyscalculie. St. Antoniusschool Klein Zundert Protocol ernstige rekenwiskundeproblemen en dyscalculie St. Antoniusschool Klein Zundert 2016 Voor u ligt het protocol ernstige reken-wiskundeproblemen en dyscalculie van de Antoniusschool. Om op alle

Nadere informatie

Doel van deze workshop. Sharon Dijksma. Kees Vernooy. Michael Fullan. Context

Doel van deze workshop. Sharon Dijksma. Kees Vernooy. Michael Fullan. Context Doel van deze workshop. Wat is opbrengstgericht werken? Hoe verwerk ik de toetsgegevens in een datamuur op schoolniveau en in een datamuur op groepsniveau? Opbrengstgericht werken Datamuur en plan van

Nadere informatie

kwaliteitskaart opbrengstgericht werken op groepsniveau Leesverbeterplan Enschede.

kwaliteitskaart opbrengstgericht werken op groepsniveau Leesverbeterplan Enschede. kwaliteitskaart opbrengstgericht werken op groepsniveau Leesverbeterplan Enschede. Datamuur en groepsplan: en tijd. Groep Verkorte Groep Basis niveau A-B C D-E Doel Minimaal 3 AVIniveaus Minimaal 3 AVIniveaus

Nadere informatie

10. DYSLEXIEPROTOCOL Draaiboek protocol leesproblemen en dyslexie.

10. DYSLEXIEPROTOCOL Draaiboek protocol leesproblemen en dyslexie. 10. DYSLEXIEPROTOCOL Draaiboek protocol leesproblemen en dyslexie. Versie januari 2016 Mathilde van Boxtel-Foolen Leesproblemen en dyslexie Kindcentrum t Ven is sinds november 2014 officieel een dyslexievriendelijke

Nadere informatie

doen dat 3 het dyslexieprotocol

doen dat 3 het dyslexieprotocol doen dat 3 het dyslexieprotocol Het dyslexieprotocol juni 2008 Vooraf De scholen van de Stichting Peelraam hebben in het schooljaar 2007-2008 gezamenlijk een dyslexieprotocol ontwikkeld. Dit protocol is

Nadere informatie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie. RK Basisschool Het Molenven

Protocol Leesproblemen en Dyslexie. RK Basisschool Het Molenven RK Basisschool Het Molenven Versie 2 Opgesteld door: Karin van Reijsen en Nicole Wijkamp Besproken met team: oktober en december 2013, voorjaar 2014 Vastgesteld op: 11 juni 2014 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Basisschool D n Overkant

Dyslexieprotocol Basisschool D n Overkant Dyslexieprotocol Basisschool D n Overkant Bettine Hazen Jacqueline van Dorst Schooljaar 2015-2016 0 Inleiding Voor u ligt het schoolspecifiek protocol dyslexie van basisschool D n Overkant. Leescoördinator

Nadere informatie

Doublure protocol Groep 1 t/m 8

Doublure protocol Groep 1 t/m 8 Doublure protocol Groep 1 t/m 8 Protocol Om tot een verantwoorde beslissing te komen ten aanzien van al of niet bevorderen volgen wij voor deze procedure onderstaand stappenplan: o De groepsleerkracht

Nadere informatie

Lees- en dyslexiebeleid. op de. Twaalfruiter

Lees- en dyslexiebeleid. op de. Twaalfruiter Lees- en dyslexiebeleid op de Twaalfruiter Richtinggevend kader lees- en dyslexiebeleid binnen het SWV RK/AB stad Utrecht Inleiding Het SWV RK/AB heeft in zijn Zorgplan 2007-2011 bij hoofdstuk 6 Strategisch

Nadere informatie

TOETSKALENDER OBS DE PIONIER SCHOOLJAAR 2014-2015

TOETSKALENDER OBS DE PIONIER SCHOOLJAAR 2014-2015 TOETSKALENDER OBS DE PIONIER SCHOOLJAAR 2014-1 kalender - groep 1+2 onderdeel 26 jan. t/m 6 febr. 20 mei t/m 5 juni Cito 1 Rekenen voor Kleuters digitaal Muismodule M1/M2 E1/E2 Cito 2 Taal voor kleuters

Nadere informatie

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS QUICKSCAN

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS QUICKSCAN VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS QUICKSCAN 1 = zeer oneens 2 = oneens 3 = eens 4 = zeer eens Zorgniveau 1 Leestijd 1. Leerkrachten in groep 1 en 2 besteden minimaal 5 uur per week aan doelgerichte taalactiviteiten

Nadere informatie

OPBRENGSTGERICHT WERKEN OP SCHOOLNIVEAU Het onzichtbare zichtbaar maken. Dr. Kees Vernooy Lector Hogeschool Edith Stein Groningen 26 oktober 2011

OPBRENGSTGERICHT WERKEN OP SCHOOLNIVEAU Het onzichtbare zichtbaar maken. Dr. Kees Vernooy Lector Hogeschool Edith Stein Groningen 26 oktober 2011 OPBRENGSTGERICHT WERKEN OP SCHOOLNIVEAU Het onzichtbare zichtbaar maken. Dr. Kees Vernooy Lector Hogeschool Edith Stein Groningen 26 oktober 2011 Context: Ministerie van onderwijs en Actieplan Basis voor

Nadere informatie

HET NEDERLANDSE LEESONDERWIJS NADER BEKEKEN. Dr. Kees Vernooy september 2006 ProBiblio

HET NEDERLANDSE LEESONDERWIJS NADER BEKEKEN. Dr. Kees Vernooy september 2006 ProBiblio HET NEDERLANDSE LEESONDERWIJS NADER BEKEKEN Dr. Kees Vernooy september 2006 ProBiblio Motto Goed leren lezen is een mensenrecht (Lyon, 2001). Samenvattingsdia Startopdracht 1. Vooraf 2. Knelpunten 3. Verklaringen

Nadere informatie

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b))

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Met behulp van onderstaande opdracht kun je met behulp

Nadere informatie

Groepsplan voor technisch lezen gebaseerd op handelingsgericht werken.

Groepsplan voor technisch lezen gebaseerd op handelingsgericht werken. Groepsplan voor technisch lezen gebaseerd op handelingsgericht werken. Instructiegroep: Leerkracht: Periode: Schooljaar: beheersingsniveau (boven vastgestelde doel) (op vastgestelde doel) (onder vastgestelde

Nadere informatie

Format groepsplan. HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving AANPAK METHODIEK. Automatiseren Modelen. Automatiseren Modelen Begeleid inoefenen

Format groepsplan. HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving AANPAK METHODIEK. Automatiseren Modelen. Automatiseren Modelen Begeleid inoefenen Format groepsplan Groep namen WAT wil ik bereiken? WAT bied ik aan om dit doel te bereiken? HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving HOEveel tijd? Zelfstandig of met de leerkracht? HOE volg ik de

Nadere informatie

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3:

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: In het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 3, kortweg PLD 3, wordt in het hoofdstuk Signaleren een

Nadere informatie

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Programma Kennismaken Presentatie Jong geleerd Warming-up Pauze Praktische oefening Afsluiting Jong geleerd over het belang van actieve stimulering van ontluikende

Nadere informatie

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Toetsen. Contactgegevens

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Toetsen. Contactgegevens Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Toetsen WWW.CPS.NL Contactgegevens Willem Rosier w.rosier@cps.nl 06 55 898 653 Wat betekent dit voor het meten van de 21ste eeuwse taalvaardigheden? We hebben

Nadere informatie

Schooljaar 2013/2014 KBS DE ZONNEWENDE PROTOCOL DYSLEXIE. Caroline Wenum

Schooljaar 2013/2014 KBS DE ZONNEWENDE PROTOCOL DYSLEXIE. Caroline Wenum Schooljaar 2013/2014 KBS DE ZONNEWENDE PROTOCOL DYSLEXIE Caroline Wenum Inhoudsopgave 1. Theorie... 2 1.1 Wat is dyslexie... 2 1.2 Stadia van geletterdheid... 2 1.3 risicofactoren... 3 1. 4 Aanpak mogelijke

Nadere informatie

Katholieke Basisschool Op weg Dyslexieprotocol

Katholieke Basisschool Op weg Dyslexieprotocol Katholieke Basisschool Op weg Dyslexieprotocol Protocol dyslexie Basisschool Op Weg 1 Dyslexieprotocol Basisschool Op Weg Haarle: Doelen die de school nastreeft i.v.m. dyslexie: -Ons doel is om de leerlingen

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Protocol leesproblemen en dyslexie Nicole Smits 1 Protocol leesproblemen en dyslexie INHOUDSOPGAVE PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE 3 STAPPENPLAN GROEP 1 5 STAPPENPLAN GROEP 2 7 STAPPENPLAN GROEP 3 9

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Bibit mei 2013

Dyslexieprotocol Bibit mei 2013 Inhoudsopgave 1. Uitgangspunt 2. Het lees- en spellingonderwijs 3. Signalering 4. Diagnose 5. Hoe gaan we om met dyslectische kinderen? De aanpak. 6. Tips voor ouders en kinderen Uitgangspunt Als we het

Nadere informatie

Dyslexie protocol en stappenplan

Dyslexie protocol en stappenplan Dyslexie protocol en stappenplan Wat is dyslexie? Dyslexie is een taalverwerkingsstoornis, waardoor leren lezen en spellen voor veel problemen zorgt. Kinderen met dyslexie hebben vooral veel moeite met

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording TULE - NEDERLANDS KERNDOEL 4 - TECHNISCH LEZEN 82 TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen Kerndoel 4 - Technisch lezen Bij kerndoel 4 - De leestechniek. Toelichting en verantwoording

Nadere informatie

Lees- en dyslexiebeleid

Lees- en dyslexiebeleid Lees- en dyslexiebeleid Koningin Julianaschool Barneveld 2016-2017 2015-2016 Inhoudsopgave Inleiding 1 1. Signaleren leesproblemen en dyslexie 1.1 Vroegtijdig onderkennen 2 2 1.2 Beginnende geletterdheid

Nadere informatie

Elk kind een lezer (1)

Elk kind een lezer (1) lk kind een lezer (1) Om alle kinderen te leren lezen, moeten we elk kind leren lezen! (Universiteit van Oregon, 1999) Preventie is het beste, maar wanneer het kind hulp nodig heeft, intervenieer snel

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Protocol leesproblemen en dyslexie 1 Inhoud 1. PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE... 3 2. STAPPENPLAN GROEP 1... 5 3. STAPPENPLAN GROEP 2... 7 4. STAPPENPLAN GROEP 3... 10 5. STAPPENPLAN GROEP 4... 14

Nadere informatie

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Leeshuis

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Leeshuis VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Leeshuis Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer

Nadere informatie

Inhoudsopgave. c.b.s. De Zaaier TAALBELEIDSPLAN 2

Inhoudsopgave. c.b.s. De Zaaier TAALBELEIDSPLAN 2 Inhoudsopgave 1.#ALGEMEEN# 1.1 Woordvooraf blz.3 1.2 Gegevensvandeschool blz.3 1.3 Omschrijvingtaalbeleid blz.4 1.4 Motiveringvanhetbelangvantaalbeleidopeigenschool blz.4 1.5 Formuleringvandeteamvisieoptaalentaalonderwijs

Nadere informatie

KRACHTIG LEESONDERWIJS. Groeien in lezen met een ondersteunend voetje als daar nood aan is

KRACHTIG LEESONDERWIJS. Groeien in lezen met een ondersteunend voetje als daar nood aan is KRACHTIG LEESONDERWIJS Groeien in lezen met een ondersteunend voetje als daar nood aan is Handelingsgericht werken: - Omgaan met specifieke onderwijsbehoeften - Transactioneel referentiekader (wisselwerking)

Nadere informatie

Protocol zwakke lezers en spellers

Protocol zwakke lezers en spellers Mei 2016 Protocol zwakke lezers en spellers Bianca Bos en Marry Grasman Inhoudsopgave Inleiding... 2 Hoofdstuk 1: Doel van het protocol... 3 1.1. Vroegtijdige onderkenning en aanpak van leesproblemen...

Nadere informatie

Taak van de school. Vermoeden onderbouwen. Leerling ondersteunen & begeleiden. Verwijzen naar gezondheidszorg

Taak van de school. Vermoeden onderbouwen. Leerling ondersteunen & begeleiden. Verwijzen naar gezondheidszorg Intervisie ONL, 10 februari 2012 Taak van de school Toetsen (en interventies) in het onderwijs Leerling ondersteunen en begeleiden Vermoeden van dyslexie onderbouwen Eventueel verwijzen naar de gezondheidszorg

Nadere informatie

Elk kind een lezer (2)

Elk kind een lezer (2) leerlingen zijn betrokken lezers die voorspellingen doen, vragen bij de tekst stellen, bevestiging voor hun vragen zoeken en zichzelf tijdens het lezen corrigeren Het doel van lezen is begrijpen (Stahl2002).

Nadere informatie

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers?

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Cor Aarnoutse Wat doe je met kinderen die moeite hebben met begrijpend lezen? In dit artikel zullen we antwoord geven op deze vraag. Voor meer informatie verwijzen

Nadere informatie

Protocol Dyslexie. Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl

Protocol Dyslexie. Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl Protocol Dyslexie Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl Dyslexie: Het woord dyslexie betekent, letterlijk vertaald uit het Grieks, niet

Nadere informatie