Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud"

Transcriptie

1 Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud 1) Dyslexie in het kort Problemen bij het lezen Problemen bij het spellen Problemen bij het schrijven Mogelijke gevolgen van dyslexie 2) Voorbereidend lezen en schrijven in groep 1 en 2 Lees problemen in groep 1 en 2 Aanpak en signalering in groep 1 Aanpak en signalering in groep 2 In schema 3) Leren lezen en schrijven in groep 3 Signaleren van lees- en spellingproblemen in groep 3 Aanpak in groep 3 Streefdoelen groep 3 In schema 4) Leren lezen in groep 4 Leesproblemen in groep 4 Aanpak in groep 4 Streefdoelen groep 4 In schema 5) Lees- en spellingsproblemen in de bovenbouw groep 5-8 Aanpak en signalering in de bovenbouw groep 5 8 Streefdoelen groep 5 8 In schema 6) Diagnostisch onderzoek en dyslexieverklaring 7) Hulpmiddelen 8) Bijlagen November

2 Doel van het protocol Doel van het protocol is een kwaliteitsverbetering van het onderwijs aan zwakke lezers en spellers. Het protocol beoogt dat leerlingen in de groepen 1 t/m 8 de basisprincipes en basisvaardigheden van lezen en spellen onder de knie krijgen. In het protocol zijn de afspraken vastgelegd op het gebied van signalering, diagnose, begeleiding en behandeling van kinderen met leesproblemen en dyslexie. 1) Dyslexie in het kort Dyslexie is een hardnekkige stoornis bij het technisch leren lezen en/of spellen. Ondanks extra oefenen en begeleiding blijven de problemen met lezen en/of spellen bestaan. Dyslexie kan erfelijk zijn. Kinderen met dyslexie kunnen moeite hebben met: het horen van verschil tussen klanken als m en n; p,t en k; s, f en g; eu, u en ui het in volgorde zetten van klanken zoals bij dorp en drop het vasthouden van de aandacht bij (mondelinge) uitleg, zij hebben vaak een beperkt kortetermijngeheugen het leren van reeksen, bijvoorbeeld tafels en spellingsregels als gevolg van een algemeen automatiseringsprobleem het onthouden van vaste woordcombinaties zoals uitdrukkingen en gezegdes het onthouden van losse gegevens zoals jaartallen het onthouden van talige informatie het onthouden van meervoudige instructies het vinden van de juiste woorden het structureren van hun werk Goed lees- en spellingonderwijs kenmerkt zich door doelgericht werken, effectief methodegebruik, omgaan met verschillen, een stimulerende leeromgeving en een doorgaande leerlijn voor lezen en spellen. Problemen bij het lezen De leesproblemen van kinderen met dyslexie vallen het meest op bij hardop lezen. Sommige kinderen hebben een traag leestempo en lezen de woorden spellend. Andere kinderen hebben een hoog leestempo, maar maken veel fouten doordat ze radend lezen. Er kan ook sprake zijn van een combinatie van beide. Daarnaast laten kinderen met leesproblemen vermijdingsgedrag zien bij het hardop lezen of hebben er een hekel aan. Problemen bij het spellen Kinderen met dyslexie maken veel spellingfouten en hebben daarom veel steun aan spellingsregels. Het kan zijn dat ze één bepaald woord op een bladzijde op verschillende manieren spellen. Kinderen met dyslexie proberen vaak de spelling van specifieke woorden te onthouden. Dit is een enorme belasting voor het geheugen. Bovendien blijft de kennis meestal niet hangen omdat ze er geen systeem in (kunnen) aanbrengen in hun geheugen. 2

3 Problemen bij het schrijven Kinderen met dyslexie schrijven vaak onleesbaar en maken veel doorhalingen. Bij leerlingen die wel leesbaar schrijven, valt het lage schrijftempo op. Mogelijke gevolgen van dyslexie Door de leesproblemen kunnen ook andere problemen ontstaan bij de leerling. Hierbij kan gedacht worden aan een gebrek aan zelfvertrouwen, een gebrekkige motivatie voor lezen en zelfs een slechte werkhouding of afkeer van school. Mogelijke vakspecifieke moeilijkheden voor leerlingen met dyslexie Gebied Moeilijkheid Rekenen Moeite met (snel) rekenen en onthouden van symbolen. Omdraaien van getallen boven de tien. Problemen met volgordes. Leesfouten bij vraagstukken die woorden bevatten. Leren Beperkt arsenaal van leerstrategieën. Trage verwerking van (talige) informatie als gevolg van een algemeen automatiseringsprobleem. De prestaties nemen zichtbaar af bij dubbeltaken en werken onder tijdsdruk. Dit valt het meest op in toetssituaties. Niet begrijpen van complexe vragen, terwijl ze het antwoord wel weten. Dit komt doordat dyslectici moeite hebben met het plannen en vasthouden van de volgorde van denkstappen. Moeite met het onthouden van meervoudige instructies, terwijl ze de afzonderlijke taken wel kunnen uitvoeren. Dit heeft te maken met het feit dat dyslectici vaak een beperkt kortetermijngeheugen hebben. Moeite met het onthouden of ophalen van namen uit het geheugen. Moeite met het overschrijven van het bord en het (snel) opschrijven van informatie die wordt gedicteerd door de leerkracht. Woordvindingsproblemen. Ook deze zaken worden meegenomen bij het onderzoeken en bespreken van (mogelijke) dyslexie bij een leerling. Indien er bij deze voorwaarden voor het leren problemen zijn, moeten ook hiervoor afspraken worden gemaakt tussen kind, ouders en school. 3

4 2) Voorbereidend lezen en schrijven in groep 1 en 2 In groep 1 en 2 is er uiteraard nog geen sprake van lezen. Wel vinden hier de voorbereidingen plaats om in groep 3 succesvol te kunnen leren lezen. We onderscheiden hierbij diverse onderdelen: boekoriëntatie: leren omgaan met boeken en verhalen taalbewustzijn: zinsopbouw en logisch vertellen van een verhaal, de vorm en de betekenis van een woord kunnen onderscheiden (een ratelslang is geen lang woord omdat een slang lang is, maar omdat het woord veel letters heeft) fonologisch bewustzijn: ontdekken dat zinnen zijn opgebouwd uit woorden, dat lange woorden zijn opgebouwd uit klankgroepen, dat woorden dezelfde klankgroepen kunnen hebben fonemisch bewustzijn: een woord verdelen in verschillende klanken (auditieve analyse/hakken), klanken weer samenvoegen tot een woord (auditieve synthese/plakken), dezelfde begin/midden/eindklanken herkennen, ontdekken dat bij het vervangen van een klank er een nieuw woord ontstaat letterkennis: relatie leggen tussen klank en letter, kinderen leren aan het einde van groep 2 al verschillende letters Voor een uitgebreide beschrijving van de doelen, de tussendoelen en het beredeneerd aanbod op het gebied van de taalontwikkeling in groep 1 en groep 2 verwijzen wij u naar het plan Beredeneerd aanbod groep 1 en groep 2 OBS De Bouwsteen. Lees problemen in groep 1 en 2 In groep 1 en 2 kunnen er problemen zijn bij de vaardigheden die horen bij het voorbereidend lezen/beginnende geletterdheid. Kinderen hebben soms moeite met het onthouden van namen van klasgenoten, kunnen geen versjes onthouden of vinden rijmen moeilijk. Dit zijn signalen die op mogelijke dyslexie wijzen. Daarentegen ontwikkelen jonge kinderen zich sprongsgewijs en is de ene leerling eerder toe aan lezen dan de ander. De leerkracht is alert op signalen en stimuleert alle kinderen in het voorbereidend lezen. Aanpak en signaleren in groep 1 Leerlingen die in groep 1 komen en op de peuterspeelzaal hebben gezeten, krijgen een overdrachtsformulier mee van de peuterspeelzaal (Pravoo), met gegevens over de ontwikkeling van het kind. Er wordt gewerkt in thema s. Minimaal 4 thema s komen uit de methode Schatkist. In groep 1 wordt ook gewerkt met de map Fonemisch Bewustzijn. Andere taalactiviteiten in groep 1 zijn: Letterpuzzels, magnetische letters, letterstempels, boeken, letter van de week In november worden het formulier vroegtijdige signalering leesproblemen en dyslexie en de Pravoo peilpunten 1 en 2 ingevuld. Er wordt ook vastgelegd of er sprake is van dyslexie in de naaste familie. Op basis van deze instrumenten worden de kinderen ingedeeld in een basis- risico- of verrijkingsgroep. 4

5 In januari volgen de Cito LOVS-toetsen Taal voor kleuters en Rekenen voor kleuters. Leerlingen die in categorie IV en V scoren behoren tot de risicogroep. De leerlingen worden besproken met de intern begeleider. In april vindt een tussenevaluatie plaats en wordt Pravoo peilpunt 3 ingevuld. Op basis hiervan worden de kinderen ingedeeld in een basis-, risico- of verrijkingsgroep. In juni worden de Cito LOVS-toetsen Taal voor kleuters en Rekenen voor kleuters afgenomen. Het formulier vroegtijdige signalering leesproblemen en dyslexie wordt ingevuld, evenals Pravoo peilpunt 4. Aan het eind van groep 1 overlegt de leerkracht met de leerkracht van groep 2 over de toetsresultaten en wordt een nieuwe groepsindeling gemaakt voor de start in groep 2. In schema Stap Wanneer? Actie? Wie? 1 Aanvang groep 1 Beginsituatie vastleggen van alle leerlingen, gegevens ouders en peuterspeelzaal over taalontwikkeling 2 November Meetmoment 1 /IB Formulier vroegtijdige signalering leesproblemen en dyslexie en Pravoo peilpunten 1 en 2 Groepsindeling. 3 Novemberjanuari/februari Interventieperiode 1 Stimuleren van geletterdheid middels de uitgangspunten van beginnende geletterdheid 4 Januari/februari Meetmoment 2 /IB Afname Cito Taal voor kleuters en Rekenen voor kleuters. Evalueren interventieperiode 1 Eventueel nieuwe groepsindeling. 5 Januari/februari - april Interventieperiode 2 Aanbod verrijken voor leerlingen die onvoldoende opsteken van het aanbod aan geletterde activiteiten 6 April Meetmoment 3 /IB Pravoo peilpunt 3 Evalueren interventieperiode 2 Eventueel nieuwe groepsindeling groep 7 April - juni Interventieperiode 3 Aanbod verrijken voor leerlingen die onvoldoende opsteken van het aanbod aan geletterde activiteiten 5

6 8 Juni Meetmoment 4 Afname Cito Taal voor kleuters en Rekenen voor kleuters. Formulier vroegtijdige signalering leesproblemen en dyslexie en Pravoo peilpunt 4 Evaluatie interventieperiode 3 Overdrachtsbespreking leerkracht groep 2 /IB Aanpak en signaleren in groep 2 De beginsituatie van de leerlingen is bekend. Kinderen zijn ingedeeld in zorg-, basis- of verrijkingsgroep in het groepshandelingsplan. Er wordt gewerkt met een beredeneerd aanbod, waarvan de basis wordt gevormd door Schatkist en de map Fonemisch Bewustzijn. In het beredeneerd aanbod zijn de volgende gebieden opgenomen: boekoriëntatie verhaalbegrip functies van de geschreven taal relatie tussen gesproken taal en geschreven taal taalbewustzijn bewustwording alfabetisch principe functioneel lezen en schrijven Andere taalactiviteiten in groep 2 zijn: Letterpuzzels, magnetische letters, letterstempels, boeken, letter van de week In november vindt een tussenevaluatie plaats en wordt Pravoo peilpunt 5 ingevuld. Op basis van deze beoordeling worden de kinderen (her)ingedeeld in een basis-, risico- of verrijkingsgroep. In januari worden de Cito LOVS-toetsen Taal voor kleuters en Rekenen voor kleuters afgenomen en de SABOSO toets. Deze toets bestaat uit de onderdelen: letters benoemen, kleuren benoemen en beginklank zeggen. Ook wordt het formulier vroegtijdige signalering leesproblemen en dyslexie ingevuld. Leerlingen die bij de Citotoets in categorie IV en V scoren behoren tot de risicogroep. Deze leerlingen worden besproken met de intern begeleider. In april vindt een tussenevaluatie plaats en wordt Pravoo peilpunt 6 ingevuld. Op basis van deze beoordeling worden de kinderen (her)ingedeeld in een basis-, risico- of verrijkingsgroep. In juni worden de Cito LOVS-toetsen Taal voor kleuters en Rekenen voor kleuters afgenomen. Het formulier vroegtijdige signalering leesproblemen en dyslexie wordt ingevuld, evenals Pravoo peilpunt 7. Aan het eind van groep 2 overlegt de leerkracht van groep 2 met de leerkracht van groep 3 over de toetsresultaten en de letterkennis. Aan de hand van dit overleg wordt een indeling gemaakt voor het aanvankelijk lezen in groep 3. 6

7 In schema Stap Wanneer? Actie? Wie? 1 Aanvang groep 2 Beginsituatie vastleggen van alle leerlingen op basis van eindevaluatie groep 1. 2 September - November Interventieperiode 1 Stimuleren van geletterdheid middels de uitgangspunten van beginnende geletterdheid Gericht aanbod verrijken voor leerlingen met een onvoldoende klankbewustzijn (fonemisch bewustzijn) en letterkennis 3 November Meetmoment 1 /IB Pravoo peilpunten 5 Evaluatie interventieperiode 1 Eventueel nieuwe groepsindeling. 4 Novemberjanuari/februari Interventieperiode 2 Stimuleren van geletterdheid middels de uitgangspunten van beginnende geletterdheid Gericht aanbod verrijken voor leerlingen met een onvoldoende klankbewustzijn (fonemisch bewustzijn) en letterkennis 5 Januari/februari Meetmoment 2 /IB Afname Cito Taal voor kleuters en Rekenen voor kleuters en SABOSO. Formulier vroegtijdige signalering leesproblemen en dyslexie. Evalueren interventieperiode 2 Eventueel nieuwe groepsindeling. 6 Januari/februari - april Interventieperiode 3 Aanbod verrijken voor leerlingen met een onvoldoende klankbewustzijn en letterkennis 7 April Meetmoment 3 /IB Pravoo peilpunt 6 Evalueren interventieperiode 2 Eventueel nieuwe groepsindeling 8 April - juni Interventieperiode 4 Aanbod verrijken voor leerlingen met een onvoldoende klankbewustzijn en letterkennis 9 Juni Meetmoment 4 Afname Cito Taal voor kleuters en Rekenen voor kleuters. /IB 7

8 Formulier vroegtijdige signalering leesproblemen en dyslexie en Pravoo peilpunt 7 Evaluatie interventieperiode 4 Overdrachtsbespreking leerkracht groep 2 3) Leren lezen en schrijven in groep 3 In groep 3 begint een kind echt met leren lezen en schrijven. In het eerste half jaar ligt de nadruk op letterkennis en leeshandelingen die nodig zijn om van de letters woorden te maken en die te lezen en te schrijven. Voor het lezen is met name de synthese belangrijk, van losse klanken naar een woord (het plakken), voor het schrijven is met name de analyse belangrijk, van een woord naar losse klanken (hakken). Rond februari kennen de kinderen de meeste letters. Ze kunnen klankzuivere woorden lezen en schrijven. In de tweede helft van groep 3 volgen het lezen en schrijven van niet-klankzuivere woorden (met meerdere medeklinkers, meerlettergrepige woorden en woorden met afwijkende spelling). De nadruk ligt op het toenemen van de leessnelheid en het vloeiend lezen, waarbij woorden of woorddelen direct worden herkend. Ook is er aandacht voor het begrijpend lezen. Op de Bouwsteen wordt voor het aanvankelijk lezen in groep 3 de methode Veilig Leren Lezen gebruikt. Signaleren van lees- en spellingproblemen in groep 3 Groep 3 is een belangrijk moment in het signaleren van leerlingen met dyslexie. De leerkracht van groep 3 probeert om bij de herfstsignalering mogelijke lees/spellingsproblemen in kaart te krijgen. Na de herfstsignalering volgt de eerste interventie. Ook kinderen die tot een risicogroep behoren worden hierbij meegenomen. Dit kan een vrij grote groep opleveren van leerlingen die extra aandacht krijgen. Bij de volgende drie meetmomenten in groep 3 wordt steeds geëvalueerd of de extra zorg gecontinueerd moet worden. Vaardigheid Signaal Fonemisch bewustzijn Analyseren van (hakken) in losse klanken verloopt traag en/of foutief. Samenvoegen van losse klanken tot een woord (plakken) verloopt traag en/of foutief. Aangeven van de positie van een klank in een woord lukt niet of verloopt moeizaam. Hersynthetiseren van een woord als bepaalde klanken worden weggelaten of toegevoegd lukt niet of verloopt moeizaam. Letterkennis Letters worden traag en/of foutief benoemd. Lezen Woorden worden traag en/of foutief gelezen. Lang spellend lezen of vroeg radend lezen. Lezen van teksten verloopt niet vloeiend. Spellen Woorden worden traag en/of foutief gespeld. Kennis van spellingregels en patronen wordt niet goed 8

9 toegepast. Schrijfactiviteiten worden moeizaam/traag uitgevoerd. Spellingregels worden niet/moeizaam geautomatiseerd. Fouten worden niet gecorrigeerd door de leerling zelf. Aanpak in groep 3 Bij aanvang van groep 3 is de beginsituatie van alle leerlingen vastgesteld. Dit gebeurt n.a.v. de toetsen aan het eind van groep 2. Het is ook bekend hoe veel letters de kinderen al kennen en in hoeverre een kind al lezen kan. Op basis van deze gegevens worden de kinderen ingedeeld in een basisgroep, een zorggroep en een verrijkingsgroep. Oktober: Na kern 3 van Veilig Leren Lezen wordt de herfstsignalering afgenomen. De herfstsignalering bestaat uit een grafementoets, een fonementoets, woorden lezen en tekst lezen. Deze toetsen vindt u in de bijlagen. Op basis van de resultaten van deze toetsen vindt een nieuwe indeling in de drie groepen plaats. De zorggroep krijgt extra aandacht in de groep. Daarnaast wordt de ouders gevraagd thuis structureel met de kinderen te lezen. Januari: Na kern 6 van VLL worden er opnieuw toetsen afgenomen: Cito DMT 2009, woordenschattoets, Cito spelling M3 en de toetsen van de wintersignalering van VLL. Leerlingen die matig of onvoldoende hebben gescoord krijgen extra begeleiding in letterkennis en leessnelheid. Dit wordt zo veel mogelijk gedaan door de groepsleerkracht. Ook worden deze leerlingen besproken met de consultatief leerlingbegeleider van Cedin. Maart: Eind maart worden de toetsen van de lentesignalering van VLL bij alle leerlingen afgenomen en tussentijdse toetsen bij de leerlingen die in de zorggroep zitten. Dit zijn de toetsen DMT 2009, AVI 2009 en eventueel een fonemen- en grafementoets. Vertoont een leerling ernstige uitval (niveau D/E, IV/V) dan kan er besloten worden tot een eigen leerlijn. Er wordt een groepshandelingsplan opgesteld voor de gehele groep. Juni: In juni volgt de eindmeting van groep 3. De volgende toetsen worden dan afgenomen: Cito DMT 2009, Cito Spelling E3, Cito woordenschattoets E3, Cito Begrijpend lezen E3. Ook de controletaken bij de methode bieden veel handelingsgerichte informatie. Met deze toetsen controleert de leerkracht na elke kern of alle leerlingen nog goed mee kunnen komen. In het taalbeleidsplan zijn visie op en aanpak van het taal- en leesonderwijs uitgebreid beschreven. Goed klassenmanagement, directe instructie en het planmatig werken hebben hierin een belangrijk rol. 9

10 Streefdoelen Januari/februari Mei/juni Letters benoemen Leerlingen kunnen alle letters goed benoemen Leerlingen kunnen alle letters goed en vlot benoemen Letters schrijven Leerlingen kunnen 80% van de letters goed schrijven Leerlingen kunnen alle letters goed schrijven Woorden lezen Minimaal 75% scoort een A, B of hoge C Min: 21 Str: 21 Minimaal 75% scoort een A, B of hoge C Min. 33 Str. 33,5 (+ 12.5) Teksten lezen Minimaal 75% behaalt beheersingsniveau M3 Minimaal 75% behaalt beheersingsniveau E3 Spelling Minimaal 75% scoort een A, B of hoge C Min: Str: Minimaal 75% scoort een A, B of hoge C Min: Str: 11.6 (+ 4.8) In schema Stap Wanneer? Actie? Wie? 1 Aanvang groep 3 Beginsituatie vastleggen van alle leerlingen op basis van eindevaluatie groep 2. Starten leesonderwijs (VVL) 2 November Meetmoment 1 /IB Afname toetsen herfstsignalering VVL. Nieuwe groepsindeling. groep. 3 Novemberjanuari/februari Interventieperiode 1 Elementaire leeshandeling 4 Januari/februari Meetmoment 2 /IB Afname toetsen wintersignalering (VVL) Cito spelling, DMT en woordenschat Evalueren interventieperiode 1 Nieuwe groepsindeling. groep. 5 Januari/februari - april Interventieperiode 2 Volledige letterkennis en decodeersnelheid 6 April Meetmoment 3 /IB 10

11 Afname toetsen lentesignalering (VVL) Zorggroep Cito DMT en AVI Evalueren interventieperiode 2 Nieuwe groepsindeling groep 7 April - juni Interventieperiode 3 Automatisering van het leesproces 8 Juni Meetmoment 4 Afname eindtoetsen (VVL) Cito spelling, DMT, woordenschat, begrijpend lezen Evaluatie interventieperiode 3 Overdrachtsbespreking leerkracht groep 4 /IB 4) Leren lezen in groep 4 In groep 4 vind de overgang van aanvankelijk lezen naar voortgezet lezen plaats. Naast het lezen van korte, klankzuivere woorden komt er nu meer aandacht voor lange, meerlettergrepige woorden, woorden met letterclusters en samengestelde woorden. Bij het spellen is er sprake van een versnelling van het proces als gevolg van automatisering van de deelprocessen. In groep wordt gewerkt met verschillende methodes op taal/leesgebied. Voor taal wordt de methode Taal Actief 3 gebruikt. Met deze methode leren de kinderen ook spelling. Technisch lezen leren de kinderen met Estafette. Afhankelijk van het technisch leesniveau van de kinderen gebeurt dit meer of minder zelfstandig. Technisch lezen en begrijpend lezen gaan hand en hand en een goed leesbegrip bevordert het technisch lezen. In groep 4 zal worden gestart met een methode voor het aanleren van begrijpend lezen. Op de Bouwsteen wordt in het schooljaar een methode voor begrijpend lezen aangeschaft. Leesproblemen in groep 4 Bij de start van groep 4 is de beginsituatie van de leerlingen bekend. Op basis van de junitoetsen van groep 3 wordt een groepshandelingsplan gemaakt op het gebied van lezen. Naast basis/zorg en verrijking is het ook mogelijk dat leerlingen een eigen leerlijn hebben. Dit kan zowel versneld als vertraagd zijn. De methode Estafette biedt ruime mogelijkheden niveauverschillen tussen leerlingen op te vangen en leerlingen op maat te bedienen. Het streven is om leerlingen met (mogelijke) dyslexie zo veel mogelijk met de groep mee te laten doen. Aanpak in groep 4 De aanpak in groep 4 is in grote lijnen dezelfde als in groep 3. Er wordt in groep 4 een duidelijk onderscheid gemaakt tussen leerlingen bij wie het leesproces normaal of goed verloopt en leerlingen die moeite hebben met het leren lezen. Alle leerlingen worden in principe twee maal per jaar op hun voortgang getoetst met de volgende toetsen: 11

12 DMT 2009, Spelling 2011, Woordenschat en Begrijpend lezen Op basis van deze toetsen en de methodegebonden toetsen worden de groepshandelingsplannen opgesteld. Leerlingen met een eigen leerlijn krijgen een individueel handelingsplan. In dit plan kunnen ook alternatieve toetsen en toetsmomenten worden opgenomen. Daarnaast bestaat de mogelijkheid dat deze leerlingen diagnostische toetsen krijgen en/of geobserveerd worden. Indien wenselijk wordt voor deze leerlingen specialistische hulp ingeschakeld. In het taalbeleidsplan zijn visie op en aanpak van het taal- en leesonderwijs uitgebreid beschreven. Goed klassenmanagement, directe instructie en het planmatig werken hebben hierin een belangrijk rol. Streefdoelen Januari/februari Mei/juni Woorden lezen Teksten lezen Spelling Minimaal 75% scoort een A,B of hoge C Min: 48 Str: 53.5 (+ 20) Minimaal 75% scoort een A,B of hoge C Min: 56 Str: 62.5 (+ 9) Minimaal 75% behaalt beheersingsniveau M4 Minimaal 75% behaalt beheersingsniveau E4 Minimaal 75% scoort een A,B of hoge C Min: Str: (+ 6.9) Minimaal 75% scoort een A,B of hoge C Min: Str: (+ 1.9) In schema Stap Wanneer? Actie? Wie? 1 Aanvang groep 4 Beginsituatie vastleggen van alle leerlingen op basis van eindevaluatie groep 3. Groepshandelingsplan 2 September - november Interventieperiode 1 Begeleiding in de groep 3 November Meetmoment 1 Tussenmeting voor zwakke lezers (DMT en AVI). Evaluatie interventieperiode 1. Aanpassen groepsplan groep. /IB 12

13 4 Novemberjanuari/februari Interventieperiode 2 Begeleiding in de groep 5 Januari/februari Meetmoment 2 Afname Cito spelling, DMT, woordenschat en begrijpend lezen. Afname AVI voor zwakke lezers Evalueren interventieperiode 2 Nieuwe groepsindeling. groep. 6 Januari/februari - april Interventieperiode 3 Begeleiding in de groep 7 April Meetmoment 3 Tussenmeting voor zwakke lezers (DMT en AVI). Evaluatie interventieperiode 3. Aanpassen groepsplan groep 8 April - juni Interventieperiode 4 Begeleiding in de groep 9 Juni Meetmoment 4 Afname Cito spelling, DMT, woordenschat, begrijpend lezen. Afname AVI voor zwakke lezers Evaluatie interventieperiode 4 Overdrachtsbespreking leerkracht groep 5 /IB /IB /IB 5) Lees- en spellingsproblemen in de bovenbouw groep 5 8 Aanpak en signalering in de bovenbouw groep 5-8 In de bovenbouw van de basisschool (groep 5 t/m 8) is het leesonderwijs erop gericht de kinderen steeds beter te leren lezen, zodat ze met deze vaardigheden kennis kunnen verwerven. Aan het eind van groep 6 kunnen de meeste leerlingen lezen. Zij kunnen dan in principe alle teksten technisch goed lezen. De aandacht gaat dan meer uit naar de inhoud van de tekst, het begrijpend lezen. Technisch goed kunnen lezen is hiervoor een voorwaarde, maar zeker niet de enige. Ook zaken als woordenschat, voorkennis, taalinzicht spelen hierbij een rol. Op de Bouwsteen wordt in het schooljaar een methode voor begrijpend lezen aangeschaft. Leerlingen die in groep 3 en 4 al moeite hadden met spelling krijgen daar in de bovenbouw nog meer last van. Het aantal spellingscategorieën neemt toe en vanaf groep 7 krijgen de kinderen ook werkwoordspelling. Spellingsproblemen doen zich niet alleen voor bij de dictees, maar ook bij het schrijven van teksten bij andere vakken (de zogenaamde vrije spelling ). 13

14 Kinderen bij wie al dyslexie is vastgesteld, krijgen in de bovenbouw meer moeite met bijvoorbeeld de wereldoriënterende vakken. De teksten worden langer en ingewikkelder en hun technisch leesniveau is vaak niet voldoende om de teksten op een goede manier te kunnen verwerken. Het beleid van de school is erop gericht om enerzijds te blijven oefenen met het technisch lezen en de spelling. We accepteren hierbij dat de leerling niet hetzelfde ontwikkelingstempo heeft als een normale leerling, maar proberen toch het maximale eruit te halen. Anderzijds willen we de leerling mee laten doen met taal en wereldoriënterende vakken. Dit doen we door aanpassingen in het programma of de inzet van hulpmiddelen. De mogelijkheden op dit gebied staan beschreven in hoofdstuk 7. Ook kan het voorkomen dat een leerling in de bovenbouw erg veel moeite krijgt met lezen en spelling. De leerling heeft dan in groep 3 en 4 zijn problemen met lezen en spelling nog kunnen compenseren. In de bovenbouw komt hij echter door de toename van spellingscategorieën en toenemende complexiteit van de teksten in de problemen. Indien een vermoeden van dyslexie bestaat wordt de intern begeleider van de school ingeschakeld. Er volgt een periode van intensieve begeleiding (vastgelegd in het groepshandelingsplan). Indien deze intensieve begeleiding (te) weinig progressie oplevert, kan alsnog een dyslexieonderzoek worden aangevraagd. In groep 5 t/m 8 worden twee maal per jaar (januari/juni) de volgende cito-toetsen afgenomen: DMT 2009, spelling 2011, leestempo, begrijpend lezen 2010 Op basis van de resultaten van de leerlingen op deze toetsen worden groepshandelingsplannen opgesteld m.b.t. de leergebieden spelling, technisch lezen en begrijpend lezen. Deze groepshandelingsplannen worden 4 maal per jaar geëvalueerd en bijgesteld. In het taalbeleidsplan zijn visie op en aanpak van het taal- en leesonderwijs uitgebreid beschreven. Goed klassenmanagement, directe instructie en het planmatig werken hebben hierin een belangrijk rol. Streefdoelen Streefdoelen woorden lezen Januari/ februari Mei/ juni Groep 5 Groep 6 Groep 7 Groep 8 Min: 66 Str: 72.5 (+ 10) Min: 71 Str: 76.5 (+ 4) Minimaal 75% scoort een A, B of hoge C Min: 78 Min: 85 Str: 82.5 Str: 89.5 (+ 6) (+3) Min: 83 Str: 86.5 (+ 4) Min: 90 Str: 94.5 (+5) Min: 93 Str: 96.5 (+2) n.v.t. Streef Groep 5 Groep 6 Groep 7 Groep 8 14

15 doelen teksten lezen Januari/ februari Mei/juni Beheersingsniveau M5 Beheersingsniveau E5 Minimaal 75% behaalt: Beheersingsniveau M6 Beheersingsniveau E6 Beheersingsniveau M7 Beheersingsniveau E7 Beheersingsniveau M8 Beheersingsniveau E8 Streefdoelen spelling Januari/ februari Mei/ juni Groep 5 Groep 6 Groep 7 Groep 8 Min:125.3 Str: (+5.5) Min: Str: (+ 4.3) Minimaal 75% scoort een A, B of hoge C Min: Min:137.8 Min:141.2 Str:133.5 Str:138.6 Str:142.6 (+3.3) (+1.4) (+2.8) ww.spelling Min:106.4 Str:108.4 (+11.8) Min:136.5 Str:137.2 (+3.7) Min:139.0 Str:139.8 (+1.2) ww.spelling Min:95.3 Str:96.6 (+n.v.t.) n.v.t. In schema Stap Wanneer? Actie? Wie? 1 Aanvang groep Beginsituatie vastleggen van alle leerlingen op basis van eindevaluatie van de vorige groep. Groepshandelingsplan 2 September - november Interventieperiode 1 Begeleiding in de groep 3 November Meetmoment 1 Tussenmeting voor zwakke lezers (DMT en AVI). Evaluatie interventieperiode 1. Aanpassen groepsplan groep. /IB 15

16 4 Novemberjanuari/februari Interventieperiode 2 Begeleiding in de groep 5 Januari/februari Meetmoment 2 Afname Cito spelling, DMT, woordenschat en begrijpend lezen. Afname AVI voor zwakke lezers Evalueren interventieperiode 2 Nieuwe groepsindeling. groep. 6 Januari/februari - april Interventieperiode 3 Begeleiding in de groep 7 April Meetmoment 3 Tussenmeting voor zwakke lezers (DMT en AVI). Evaluatie interventieperiode 3. Aanpassen groepsplan groep. 8 April - juni Interventieperiode 4 Begeleiding in de groep 9 Juni Meetmoment 4 Afname Cito spelling, DMT, woordenschat, begrijpend lezen. Afname AVI voor zwakke lezers Evaluatie interventieperiode 4 Overdrachtsbespreking leerkracht volgende groep. /IB /IB /IB 6) Diagnostisch onderzoek en dyslexieverklaring Er is geen eenduidige test waarmee dyslexie kan worden vastgesteld. Als school spreken we het vermoeden van dyslexie uit. Het afgeven van een dyslexieverklaring kan alleen door een kinderpsycholoog of een orthopedagoog. De dyslexieverklaringen op de Bouwsteen worden meestal afgegeven door een orthopedagoge verbonden aan de schoolbegeleidingsdienst Cedin. Ook is het mogelijk dat ouders zelf onderzoek laten doen naar mogelijke dyslexie bij hun kind. Instanties waar ouders terecht kunnen zijn o.a. Molendrift, OCRN, RID Assen. Dyslexie wordt vastgesteld op basis van de volgende criteria: 1. Criterium van achterstand: het vaardigheidsniveau van het lezen en spellen ligt ruim achter op hetgeen van het kind (gezien leeftijd, intelligentie en ontwikkeling andere vaardigheden) verwacht mag worden. Er is nauwelijks vooruitgang geboekt op genormeerde toetsen gedurende ten minste een half jaar intensieve begeleiding. 2. Criterium van didactische resistentie: er is sprake van een toenemende achterstand ondanks extra instructie. Deze extra instructie bestaat uit minimaal drie keer per week 20 minuten extra begeleiding volgens een planmatige aanpak. 16

17 Uit deze criteria blijkt dat bij een kind niet zo maar dyslexie vastgesteld kan worden. Er moet sprake zijn van een hardnekkig probleem, dat ondanks extra inspanningen van het kind zelf, school en ouders blijvend blijkt. Een dyslexieverklaring is dan ook niet direct een oplossing van het probleem maar kan wel bijdragen tot acceptatie van de leesproblemen en het zoeken naar alternatieve oplossingen. Deze moeten erop gericht zijn het kind het kind zelfstandig te laten functioneren in de maatschappij (de school en daarbuiten). 7) Hulpmiddelen Op de Bouwsteen zijn verschillende hulpmiddelen aanwezig voor het begeleiden van kinderen met leesproblemen of dyslexie. Wanneer nodig kan er op verschillende manieren compensatie worden geboden voor de dyslectische leerling. Doordat dyslexie bij ieder individu verschillend is, is er geen standaardaanpak. Welke middelen worden ingezet wordt per kind bekeken en besproken met de leerling en zijn ouders. Het hangt sterk af van de mate waarin het kind zich toch nog kan ontwikkelen in het technisch lezen en spellen. Hulpmiddelen: Interventieprogramma Connect Leerkrachtassistent Veilig leren lezen Technisch leesmethode Estafette Speciale leesbegeleiding Luc Koning Orthotheek Leessleutel Remediërend Spellingprogramma De Zuid-Vallei Spellingsmethode Zelfstandig spellen Inzet computer bij taaloefeningen Leesboeken voor zwakke lezers Verder aanwezig: Protocol Leesproblemen en Dyslexie Expertisecentrum Nederlands groep 1 t/m 8 17

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8 onderwijs en zorgarrrangement op De Wilgen uitgevoerd door meetinstrumenten Zorgniveau 1 = basisarrangenment Zorgniveau 1 Leerkracht Methodegebonden Gestructureerde stimulering van beginnende geletterdheid

Nadere informatie

Dyslexieprotocol PCB de Schakel

Dyslexieprotocol PCB de Schakel Dyslexieprotocol PCB de Schakel Hoe herken je vroegtijdig dyslexie? Een handreiking voor leerkrachten en ouders. B.Vos en C.Bulk 15-4-2007 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Dyslexie in het kort...3

Nadere informatie

2014 Protocol dyslexie

2014 Protocol dyslexie Protocol dyslexie 2014 Protocol dyslexie Inleiding Dyslexie betekent letterlijk: niet kunnen lezen 1. De term komt uit het latijn, want dys = niet goed functioneren, lexis = taal of woorden. Bij dyslexie

Nadere informatie

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling:

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling: R.K. Daltonschool De Driesprong Taal- leesprotocol groep 1 8, versie 01-08-2011 Dit protocol is onze vertaling van het Dyslexieprotocol naar onze schoolsituatie. De taal- leesontwikkeling van de wordt

Nadere informatie

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 Doel: Doel van ons dyslexieprotocol is een zo goed mogelijke begeleiding van leerlingen met (dreigende) leesproblemen.

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie 1 KC Den Krommen Hoek Protocol leesproblemen en dyslexie Verantwoording: Het protocol leesproblemen en dyslexie van kindcentrum Den Krommen Hoek is opgesteld op basis van het Protocol Leesproblemen en

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol Leesproblemen en Dyslexie Groep 1/2 Einde groep 1 Gedurende het Gedurende het Midden groep 2 Einde groep 2 Einde groep 2 Cito taal afnemen en

Nadere informatie

doen dat 3 het dyslexieprotocol

doen dat 3 het dyslexieprotocol doen dat 3 het dyslexieprotocol Het dyslexieprotocol juni 2008 Vooraf De scholen van de Stichting Peelraam hebben in het schooljaar 2007-2008 gezamenlijk een dyslexieprotocol ontwikkeld. Dit protocol is

Nadere informatie

Als het leren lezen niet zo soepel gaat

Als het leren lezen niet zo soepel gaat Als het leren lezen niet zo soepel gaat In de onderbouw leert een kind de eerste beginselen van het lezen. Wij letten bij het aanleren van de letters gelijk al op de signalen van leesproblemen. Het aanleren

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Basisschool Sint Antonius van Padua Sint-Oedenrode. Inhoud

Dyslexieprotocol. Basisschool Sint Antonius van Padua Sint-Oedenrode. Inhoud Dyslexieprotocol Inhoud 1 Dyslexie... 4 1.1 Mogelijk bijkomende problemen... 4 1.2. Diagnose dyslexie en dyslexieverklaring... 4 2 Signalering van dyslexie... 5 2.1 Toetsen... 5 2.2 Zwakke lezers en/of

Nadere informatie

Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch

Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch Inhoudsopgave 1.1 Uitgangspunten pag. 2 2.1 Definitie dyslexie pag. 3 2.2 Kenmerken van dyslexie pag. 3 2.2.1 Problemen bij lezen pag. 3 2.2.2 Problemen bij spellen pag.

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Oranje Nassau School Geldermalsen. Oktober 2012

Dyslexieprotocol. Oranje Nassau School Geldermalsen. Oktober 2012 Dyslexieprotocol Oranje Nassau School Geldermalsen Oktober 2012 1 Dyslexieprotocol: stappenplan voor groep 1 Stap Moment in leerjaar Actie door de leerkracht Toetsen alle leerlingen: In kaart brengen van:

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Wat is dyslexie? Het belang van vroegtijdige signalering

Dyslexieprotocol. Wat is dyslexie? Het belang van vroegtijdige signalering Dyslexieprotocol Wat is dyslexie? Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren van het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau.

Nadere informatie

Protocol zwakke lezers en spellers

Protocol zwakke lezers en spellers Mei 2016 Protocol zwakke lezers en spellers Bianca Bos en Marry Grasman Inhoudsopgave Inleiding... 2 Hoofdstuk 1: Doel van het protocol... 3 1.1. Vroegtijdige onderkenning en aanpak van leesproblemen...

Nadere informatie

Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep...

Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep... Dyslexie protocol Inhoudsopgave Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep... 3 1. Signalen op kleuterleeftijd...

Nadere informatie

Het Kampus protocol leesproblemen en dyslexie

Het Kampus protocol leesproblemen en dyslexie BS KAMPUS DE GILDEKAMP 6016 6545 LX Nijmegen Het Kampus protocol leesproblemen en dyslexie Om houvast te hebben bij het onderkennen en aanpakken van leesproblemen en dyslexie hebben wij als school een

Nadere informatie

Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er

Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er Dyslexie Protocol Wie doet binnen de school uitspraken over dyslexie? Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er

Nadere informatie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie Protocol Leesproblemen en Dyslexie Inleiding In dit protocol is vastgelegd hoe op onze school goed leesonderwijs wordt gerealiseerd. Hoe leerlingen in hun leesontwikkeling worden gevolgd en hoe en met

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Protocol leesproblemen en dyslexie Nicole Smits 1 Protocol leesproblemen en dyslexie INHOUDSOPGAVE PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE 3 STAPPENPLAN GROEP 1 5 STAPPENPLAN GROEP 2 7 STAPPENPLAN GROEP 3 9

Nadere informatie

bijlage 10 of ZLKLS auditieve woorden met de aangeboden bijlage 9 of ZLKLS auditieve synthese Toets met 20 klankzuivere

bijlage 10 of ZLKLS auditieve woorden met de aangeboden bijlage 9 of ZLKLS auditieve synthese Toets met 20 klankzuivere 29 Protocol klas 1 Toetsing/ signalering 1 Overdracht LVS Kleuters 2 Hoofdmeting 1 (Herfstsignalering, alle leerlingen) Letterkennis: Lezen en herkennen van aangeboden letters, lange klanken, korte klanken,

Nadere informatie

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014 Beleidsstuk dyslexie Augustus 2014 Saltoschool Reigerlaan Beleidsstuk dyslexie 01-08-2014 Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Screening en signalering... 3 1.1 Groep 1... 3 1.2 Groep 2... 3 1.3 Groep 3... 4

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Protocol leesproblemen en dyslexie 1 Inhoud 1. PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE... 3 2. STAPPENPLAN GROEP 1... 5 3. STAPPENPLAN GROEP 2... 7 4. STAPPENPLAN GROEP 3... 10 5. STAPPENPLAN GROEP 4... 14

Nadere informatie

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften Deel 4.1b lezen Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften 1. Omschrijving van de zorg De kinderen behalen bij lezen herhaaldelijk niet het gewenste niveau of lijken een achterstand

Nadere informatie

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau Bijlage Dyslexieprotocol Wat verwachten we van de kinderen aan het eind van groep 3 Eind mei stellen we het lees- en spellingniveau van alle leerlingen in groep 3 met behulp van genormeerde toetsen vast.

Nadere informatie

Dyslexieprotocol 2013

Dyslexieprotocol 2013 Dyslexieprotocol 2013 Waar hebben we het over? Officieel hebben we het bij dyslexie over "Een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau.

Nadere informatie

Dyslexieprotocol van CBS de Slotschool

Dyslexieprotocol van CBS de Slotschool B. Hesselinkstraat 2 9076EC Sint Annaparochie. Tel.: 0518-402144 Email: info@cbs-slotschool.nl Dyslexieprotocol van CBS de Slotschool INHOUD: 1 definitie dyslexie 2 signalering 3 analyse 4 schoolprocedure

Nadere informatie

LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL

LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL De Palster september 2012 Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september 2012 1 EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL Dit digitale leesprotocol is gemaakt om er voor te zorgen

Nadere informatie

Stappenplan Dyslexietraject

Stappenplan Dyslexietraject Stappenplan Dyslexietraject Een leerling komt in aanmerking voor dyslexie-onderzoek wanneer: Criterium van de achterstand: er sprake is van een significante achterstand op het gebied van lezen en/of spelling

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie De Vlinder 2008-2009 De Vlinder 2008-2009 Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen) en / of schriftbeeldvorming (spellen)

Nadere informatie

Dyslexie protocol de Werkschuit

Dyslexie protocol de Werkschuit Dyslexie protocol de Werkschuit Doel van het protocol Het protocol beoogt dat leerlingen in de groepen 1 t/m 8 de basisprincipes en basisvaardigheden van lezen en spellen onder de knie krijgen. Dat wil

Nadere informatie

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften Deel 4.1 Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften 1. Omschrijving van de zorg De kinderen behalen bij lezen en spellen herhaaldelijk niet het gewenste niveau of lijken een

Nadere informatie

Lees- en dyslexiebeleid

Lees- en dyslexiebeleid Lees- en dyslexiebeleid Koningin Julianaschool Barneveld 2016-2017 2015-2016 Inhoudsopgave Inleiding 1 1. Signaleren leesproblemen en dyslexie 1.1 Vroegtijdig onderkennen 2 2 1.2 Beginnende geletterdheid

Nadere informatie

dyslexie en dyslexiebeleid

dyslexie en dyslexiebeleid Inleiding Dit document is specifiek geschreven voor de Bloemcampschool. Het sluit aan bij de landelijke protocollen die er op het gebied van leesproblemen en dyslexie zijn. Daarnaast sluit het aan bij

Nadere informatie

Protocol dyslexie. In de volgende tabel wordt aangegeven welke toetsmomenten er in de jaarplanning zijn opgenomen om leesproblemen te signaleren.

Protocol dyslexie. In de volgende tabel wordt aangegeven welke toetsmomenten er in de jaarplanning zijn opgenomen om leesproblemen te signaleren. Protocol Dyslexie Inhoud Inleiding... 2 Signaleren... 3 Interventies... 4 Handelingsgerichte interventies gericht op leesuitval... 4 Handelingsgerichte interventies gericht op spellingproblemen... 5 Interventies

Nadere informatie

Leesprotocol Groep 1-8

Leesprotocol Groep 1-8 Leesprotocol Groep 1-8 Inhoudopgave Leerling onderwijs volgsysteem (LOVS) en het van gebruik toetsen m.b.t. het volgen van de leesontwikkeling 3 De niet methode gebonden toetsen (gestandaardiseerde, landelijk

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Bijlagen: 1. Signalen c.q. kenmerken van dyslexie 2. Format dyslexiekaart

Inhoudsopgave: Bijlagen: 1. Signalen c.q. kenmerken van dyslexie 2. Format dyslexiekaart Dyslexiebeleid Inhoudsopgave: 1. Inleiding 2. Definitie van dyslexie 3. De procedure binnen onze school met betrekking tot zorg t.a.v. de leesontwikkeling. 4. Overdracht aan Voortgezet Onderwijs Bijlagen:

Nadere informatie

Niveau 2. VVE Aandacht voor geletterdheid met startblokken Groep 1

Niveau 2. VVE Aandacht voor geletterdheid met startblokken Groep 1 Dyslexieprotocol Niveau 1 Kwaliteit instructiegedrag en klassenmanagement, Juist gebruik van effectieve methodes voor aanvankelijk en voortgezet technisch lezen, Gebruik leerlingvolgsysteem ( rond technisch

Nadere informatie

Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten?

Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten? Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten? 1 Inhoud Voorwoord... 3 1 Leesproblemen... 4 2 Mogelijk dyslexie... 4 2.1. De dagelijkse lespraktijk.... 4 2.2: De stappen die genomen

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 3 expertisecentrum nederlands 3 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Handleiding. Vroegtijdige signalering en adequate aanpak op het gebied van lezen/spellen en dyslexie.

Handleiding. Vroegtijdige signalering en adequate aanpak op het gebied van lezen/spellen en dyslexie. Handleiding Vroegtijdige signalering en adequate aanpak op het gebied van lezen/spellen en dyslexie. Inhoudsopgave Inleiding 3 Aanleiding 3 Wanneer spreken van risicoleerlingen? 3 Leeswijzer 3 Tot slot

Nadere informatie

Leesproblemen en dyslexie 3

Leesproblemen en dyslexie 3 Leesproblemen en dyslexie 3 Mariette Sibbing msibbing@hetabc.nl Nina Willemse ninawillemse@hetabc.nl Agenda 27-1-2016 Overgang onderbouw-middenbouw Continuüm van zorg signaleren van kinderen met leesproblemen

Nadere informatie

OBSDeBorder Watersteeg87 3824ELAmersfoort Tel:033-4565307 www.obsdeborder.nl administratie@obsdeborder.nl

OBSDeBorder Watersteeg87 3824ELAmersfoort Tel:033-4565307 www.obsdeborder.nl administratie@obsdeborder.nl OBSDeBorder Watersteeg87 3824ELAmersfoort Tel:033-4565307 www.obsdeborder.nl administratie@obsdeborder.nl Inleiding Binnen De Border is gekozen voor het Protocol Leesproblemen en Dyslexie van Hanneke Wentink,

Nadere informatie

PROTOCOL DYSLEXIE o.b.s. De Drift. de Pol 4a 9444 XE Grolloo

PROTOCOL DYSLEXIE o.b.s. De Drift. de Pol 4a 9444 XE Grolloo PROTOCOL DYSLEXIE 2011-2015 o.b.s. De Drift de Pol 4a 9444 XE Grolloo 0592-501480 drift@primah.org mei 2013 Inhoudsopgave 1. Wat is dyslexie 2. Van signaleren tot individueel handelingsplan De procedures

Nadere informatie

Aanpak bij leesproblemen, spellingsproblemen en dyslexie. De Wichelroede

Aanpak bij leesproblemen, spellingsproblemen en dyslexie. De Wichelroede Aanpak bij leesproblemen, spellingsproblemen en dyslexie De Wichelroede Versie 20-09-2012 1 Inhoud Inleiding 5 Hoofdstuk 1: Dyslexie in het kort 6 1.1 Wat is dyslexie? 6 1.2 Hoe is dyslexie te herkennen?

Nadere informatie

PROTOCOL DYSLEXIE De Golfbreker

PROTOCOL DYSLEXIE De Golfbreker PROTOCOL DYSLEXIE De Golfbreker Protocol Leesproblemen en Dyslexie Het Protocol Leesproblemen en Dyslexie is bedoeld om leerkrachten in het primair onderwijs een houvast te geven bij vroegtijdig onderkennen

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 4 expertisecentrum nederlands 4 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave:

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave: 11-12-2007 Inhoudsopgave: 1. Dyslexie...3 1.1 Wat is het dyslexieprotocol?...3 1.2 Doel van het Protocol Dyslexie....3 1.3 Inhoud van het protocol...3 2. Preventie en interventiehandelingen...4 2.1 Groep

Nadere informatie

Dyslexie protocol en stappenplan

Dyslexie protocol en stappenplan Dyslexie protocol en stappenplan Wat is dyslexie? Dyslexie is een taalverwerkingsstoornis, waardoor leren lezen en spellen voor veel problemen zorgt. Kinderen met dyslexie hebben vooral veel moeite met

Nadere informatie

EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL. Joop Stoeldraijer Kees Vernooy

EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL. Joop Stoeldraijer Kees Vernooy EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL Joop Stoeldraijer Kees Vernooy Hengelo/Breda september 2011 1 EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL We hebben dit digitale leesprotocol gemaakt om te voorkomen dat scholen heel veel

Nadere informatie

Protocol Dyslexie. Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl

Protocol Dyslexie. Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl Protocol Dyslexie Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl Dyslexie: Het woord dyslexie betekent, letterlijk vertaald uit het Grieks, niet

Nadere informatie

10. DYSLEXIEPROTOCOL Draaiboek protocol leesproblemen en dyslexie.

10. DYSLEXIEPROTOCOL Draaiboek protocol leesproblemen en dyslexie. 10. DYSLEXIEPROTOCOL Draaiboek protocol leesproblemen en dyslexie. Versie januari 2016 Mathilde van Boxtel-Foolen Leesproblemen en dyslexie Kindcentrum t Ven is sinds november 2014 officieel een dyslexievriendelijke

Nadere informatie

Dyslexie protocol Het Talent Inhoudsopgave

Dyslexie protocol Het Talent Inhoudsopgave Protocol dyslexie Dyslexie protocol Het Talent Inhoudsopgave Wat is dyslexie? 2 Kenmerken van dyslexie 3 Wat te doen bij dyslexie? 5 Algemeen schoolprotocol 6 Spil 9-12 7 Lezen 8 Spellen 9 2 Wat is dyslexie?

Nadere informatie

Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie

Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie dekroon,diagnostiek enbehandelcentrum Koningin Wilhelminalaan 9 7415 KPDeventer Tel:06-81285377 info@centrumdekroon.nl Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie

Nadere informatie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie. RK Basisschool Het Molenven

Protocol Leesproblemen en Dyslexie. RK Basisschool Het Molenven RK Basisschool Het Molenven Versie 2 Opgesteld door: Karin van Reijsen en Nicole Wijkamp Besproken met team: oktober en december 2013, voorjaar 2014 Vastgesteld op: 11 juni 2014 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3:

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: In het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 3, kortweg PLD 3, wordt in het hoofdstuk Signaleren een

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording TULE - NEDERLANDS KERNDOEL 4 - TECHNISCH LEZEN 82 TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen Kerndoel 4 - Technisch lezen Bij kerndoel 4 - De leestechniek. Toelichting en verantwoording

Nadere informatie

Doublure protocol Groep 1 t/m 8

Doublure protocol Groep 1 t/m 8 Doublure protocol Groep 1 t/m 8 Protocol Om tot een verantwoorde beslissing te komen ten aanzien van al of niet bevorderen volgen wij voor deze procedure onderstaand stappenplan: o De groepsleerkracht

Nadere informatie

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Annemarie Vink avink@hetabc.nl Dianne Roerdink droerdink@hetabc.nl Technisch lezen 8-10-2014 www.hetabc.nl 2 Programma

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Benedictusschool

Dyslexieprotocol Benedictusschool Dyslexieprotocol Benedictusschool Protocol dyslexie Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Onderkenning van lees- en spellingproblemen 3. Diagnose bij lees- en spellingproblemen 4. Begeleiding van leerlingen met

Nadere informatie

Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school)

Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school) 033-2983197 info@praktijkdeziel.nl www.praktijkdeziel.nl Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school) 1.0 Algemeen deel Gegevens school Adres: PC/Woonplaats: Telefoon: E-mail adres:

Nadere informatie

Beleidsplan. Leesproblemen en Dyslexie. Obs De Klim, Utrecht. Loes Brons, juni 2015. Eindredactie Dieuwke van Kraaij

Beleidsplan. Leesproblemen en Dyslexie. Obs De Klim, Utrecht. Loes Brons, juni 2015. Eindredactie Dieuwke van Kraaij Beleidsplan Leesproblemen en Dyslexie Obs De Klim, Utrecht Loes Brons, juni 2015 Eindredactie Dieuwke van Kraaij 1 Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1: Goed lees- en spellingonderwijs 1.1 Het continuüm

Nadere informatie

Dyslexiebeleid. April 2016

Dyslexiebeleid. April 2016 1 Dyslexiebeleid April 2016 2 Inhoudsopgave: 1. Inleiding 2. Wat is dyslexie? 3. Samenwerking met ouders 4. Signaleren van dyslexie 5. Zorgstructuur 'De Kring' en hulp bij lees- en spellingproblemen 6.

Nadere informatie

Protocol Voor kinderen met ernstige lees en/of spellingsproblemen

Protocol Voor kinderen met ernstige lees en/of spellingsproblemen Protocol Voor kinderen met ernstige lees en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen INLEIDING Met het opstellen van dit protocol wordt een doorgaande lijn in de begeleiding van leerlingen

Nadere informatie

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5 Mariët Förrer November - februari Doelen en accenten per groep Rol van intern begeleider / taalcoördinator IB en TC ook in deze periode Bewaken

Nadere informatie

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR INHOUDSOPGAVE Zorgniveau 1: Goed lees- en spellingonderwijs Stap 1: Leestijd blz. 3 Kwaliteit instructiegedrag blz. 3 Klassenmanagement blz. 4 Stap 2: Juist

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Groep 1 en 2 Periode: Toetsen: Bij uitslag: Inzetten op: Materialen/ methode: Hele jaar kleutersignaleringslijst Kleuterplein Zorgen om leesmotivatie. november gr. 2 gr. 2 gr.2 gr.2 Geletterdheid (hierin

Nadere informatie

Handreiking invulling zorgniveau 2 en 3 bij vermoeden (ernstige enkelvoudige) dyslexie

Handreiking invulling zorgniveau 2 en 3 bij vermoeden (ernstige enkelvoudige) dyslexie Handreiking invulling zorgniveau 2 en 3 bij vermoeden (ernstige enkelvoudige) dyslexie Adelante audiologie & communicatie Vanaf 1 januari 2015 is de bekostiging en uitvoering van beleid met betrekking

Nadere informatie

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b))

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Met behulp van onderstaande opdracht kun je met behulp

Nadere informatie

Het systematisch volgen van leerlingen

Het systematisch volgen van leerlingen Het systematisch volgen van leerlingen uteurs: Rosemarie Irausquin en Susan van der Linden Het systematisch volgen van de leesontwikkeling van leerlingen is essentieel om tijdig problemen bij het leren

Nadere informatie

Schooljaar 2013/2014 KBS DE ZONNEWENDE PROTOCOL DYSLEXIE. Caroline Wenum

Schooljaar 2013/2014 KBS DE ZONNEWENDE PROTOCOL DYSLEXIE. Caroline Wenum Schooljaar 2013/2014 KBS DE ZONNEWENDE PROTOCOL DYSLEXIE Caroline Wenum Inhoudsopgave 1. Theorie... 2 1.1 Wat is dyslexie... 2 1.2 Stadia van geletterdheid... 2 1.3 risicofactoren... 3 1. 4 Aanpak mogelijke

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam leerling :.. 0 jongen 0 meisje Geboortedatum Groep

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam kind Geboortedatum O jongen O meisje Groep Groepsverloop

Nadere informatie

Van onderwijs naar zorg: doorverwijzen bij een vermoeden van dyslexie in het kader van de vergoedingsregeling

Van onderwijs naar zorg: doorverwijzen bij een vermoeden van dyslexie in het kader van de vergoedingsregeling Van onderwijs naar zorg: doorverwijzen bij een vermoeden van dyslexie in het kader van de vergoedingsregeling Het onderwijs en de gezondheidszorg dragen samen de verantwoordelijkheid voor het voorkomen

Nadere informatie

Aanvankelijk technisch lezen. Effectief aanvankelijk lezen in groep 3

Aanvankelijk technisch lezen. Effectief aanvankelijk lezen in groep 3 Aanvankelijk technisch lezen Effectief aanvankelijk lezen in groep 3 Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteitskaart zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl.

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Inhoudsopgave. Inleiding. Hoofdstuk 1: Wanneer spreken wij van dyslexie? Hoofdstuk 2: Signalering

Dyslexieprotocol. Inhoudsopgave. Inleiding. Hoofdstuk 1: Wanneer spreken wij van dyslexie? Hoofdstuk 2: Signalering Dyslexieprotocol Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1: Wanneer spreken wij van dyslexie? Hoofdstuk 2: Signalering Hoofdstuk 3: Interventies Lees- en spellingsonderwijs Diagnosestelling Interventie na diagnose

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 7 expertisecentrum nederlands 7 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN?

MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN? Protocol Leesproblemen en dyslexie, groep 7-8 Groep 7 Aandachtspunten: Vlot en vloeiend kunnen lezen Onderhouden en verbeteren technische leesvaardigheid Enkele leesstrategieën Tekstkennis bijbrengen Aandacht

Nadere informatie

Leesproblemen en dyslexie

Leesproblemen en dyslexie Leesproblemen en dyslexie Bijeenkomsten Bijeenkomst 1- dyslexie- wat is dyslexie en hoe signaleer je het? Bijeenkomst 2- groep 1-2 : signaleren en begeleiden van potentiele zwakke lezers Bijeenkomst 3:

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen. Inhoud. 2. Streefdoelen in een ander perspectief

KWALITEITSKAART. Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen. Inhoud. 2. Streefdoelen in een ander perspectief KWALITEITSKAART Taal / lezen / rekenen PO Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen Inhoud 1. Vooraf 2. Streefdoelen in een ander perspectief 3. Aanbevolen Toetskalender

Nadere informatie

Beleid leesproblemen en dyslexie. Als lezen niet leuk is. RKBS De Waterwilg - De Poort PT Nootdorp

Beleid leesproblemen en dyslexie. Als lezen niet leuk is. RKBS De Waterwilg - De Poort PT Nootdorp Beleid leesproblemen en dyslexie Als lezen niet leuk is RKBS De Waterwilg - De Poort 4-2631 PT Nootdorp Inleiding Als lezen niet leuk is Op De Waterwilg vinden wij lezen erg belangrijk. Als een leerling

Nadere informatie

Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren

Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren Inleiding Doubleren op de Wiekslag kan worden omschreven als: Een proces waarbij in de groepen 1 t/m 4 een situatie is ontstaan, waarbij de ontwikkeling van een

Nadere informatie

Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015

Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015 Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015 Dyslexie onderzoek De resultaten van alle leerlingen worden door de intern begeleiders gevolgd. Wanneer een leerling drie keer achtereenvolgend een E scores

Nadere informatie

Minor Dyslexie Cursus 1: Inleiding Dyslexie Bijeenkomst 4

Minor Dyslexie Cursus 1: Inleiding Dyslexie Bijeenkomst 4 Minor Dyslexie 2016-2017 Cursus 1: Inleiding Dyslexie Bijeenkomst 4 Programma Vragen over theorie Tot nu toe Complexiteit van lezen: tussendoelen deelvaardigheden Minor Dyslexie 1-4 2 Vragen over theorie

Nadere informatie

Studiesucces met dyslexie mbo

Studiesucces met dyslexie mbo Studiesucces met dyslexie mbo Karin Lukassen, APS Marga Kemper, Cinop Oktober 2012 Wat is dyslexie? Wat is dyslexie? Definitie en kenmerken Vaardigheidsniveau Criterium van de didactische resistentie Criterium

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie, groep 1 en 2

Protocol leesproblemen en dyslexie, groep 1 en 2 Protocol leesproblemen en dyslexie, groep 1 en 2 Een vertaling Ivonne Vossen Steffi Nowacki Wie zijn wij? Ivonne Vossen Steffi Nowacki Wie zijn jullie? Wat gaan we in deze workshopronde doen? Sprookje

Nadere informatie

Leerlingdossier Onderzoek en behandeling van ernstige dyslexie

Leerlingdossier Onderzoek en behandeling van ernstige dyslexie Leerlingdossier Onderzoek en behandeling van ernstige dyslexie Bestemd voor school / interne begeleider Datum invullen Gegevens leerling Achternaam Voornaam (voluit) Geslacht M / V* Adres Postcode en plaats

Nadere informatie

Workshop Dyslexie. Opbouw. Dyslexie- wat is dyslexie en hoe signaleer je het? Protocol Leesproblemen en Dyslexie. Toeleiding naar vergoede zorg.

Workshop Dyslexie. Opbouw. Dyslexie- wat is dyslexie en hoe signaleer je het? Protocol Leesproblemen en Dyslexie. Toeleiding naar vergoede zorg. Workshop Dyslexie Nina Willemse nwillemse@hetabc.nl Opbouw Dyslexie- wat is dyslexie en hoe signaleer je het? Protocol Leesproblemen en Dyslexie. Toeleiding naar vergoede zorg. Zorg op niveau 3; leestechnieken

Nadere informatie

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen Protocol Doublure 1.Inleiding Het doel van doublure is in eerste instantie dat een opgelopen achterstand het komende schooljaar wordt ingehaald zodat het kind in ieder geval de minimumdoelen van de basisschool

Nadere informatie

Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud

Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8... 1 Onze visie betreffende doorstroming van leerlingen.... 2 Beleid doorstroming van groep 1 naar groep 2.... 2 Beleid

Nadere informatie

Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek

Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek Aanmeldingsformulier school Leerlinggegevens Geb.datum Geslacht m v Groep Doublure nee ja, in groep Op deze school sinds groep Schoolgegevens Adres Postcode Plaats Telefoon

Nadere informatie

Schoolspecifiek Protocol Leesproblemen en Dyslexie.

Schoolspecifiek Protocol Leesproblemen en Dyslexie. Schoolspecifiek Protocol Leesproblemen en Dyslexie. Inleiding In Nederland heeft ongeveer 10% van de leerlingen op de basisschool moeite met lezen. Ongeveer 4% van de leerlingen in het regulier basisonderwijs

Nadere informatie

Dyslexiebeleid van Openbare basisschool voor Daltononderwijs. De Meent

Dyslexiebeleid van Openbare basisschool voor Daltononderwijs. De Meent DE DE DE DE MEENT MEENT MEENT MEENT MAARN MAARN MAARN MAARN Dyslexiebeleid van Openbare basisschool voor Daltononderwijs De Meent Inhoud 1. Inleiding... 1 2. Wat is dyslexie... 1 3. Van signaleren tot

Nadere informatie

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Masterclass Waarom, waarvoor, hoe? Verdieping m.b.t. taalontwikkeling en werken met groepsplannen

Nadere informatie

PROTOCOL DYSLEXIE ANNIE M.G. SCHMIDTSCHOOL, DEN HAAG. 1.Inleiding

PROTOCOL DYSLEXIE ANNIE M.G. SCHMIDTSCHOOL, DEN HAAG. 1.Inleiding PROTOCOL DYSLEXIE ANNIE M.G. SCHMIDTSCHOOL, DEN HAAG 1.Inleiding In dit protocol wordt beschreven hoe op de Annie M.G. Schmidtschool wordt gewerkt aan het voorkomen, onderkennen en aanpakken van lees-

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Aanpak bij leesproblemen, spellingproblemen en dyslexie op basisschool De Valkenheuvel in Driebergen (november 2012)

Dyslexieprotocol. Aanpak bij leesproblemen, spellingproblemen en dyslexie op basisschool De Valkenheuvel in Driebergen (november 2012) Dyslexieprotocol Aanpak bij leesproblemen, spellingproblemen en dyslexie op basisschool De Valkenheuvel in Driebergen (november 2012) Inhoud Inleiding Pag. 3 Hoofdstuk 1: Dyslexie in het kort Pag. 4 Hoofdstuk

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Daltonschool De Tweemaster

Dyslexieprotocol Daltonschool De Tweemaster Dyslexieprotocol Inleiding In dit dyslexieprotocol van beschrijven we eerst theorie rond dyslexie en vervolgens vermelden we hoe we kinderen met dyslexie begeleiden. Wat is dyslexie? Op wordt uitgegaan

Nadere informatie

Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek

Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek Aanmeldingsformulier school Leerlinggegevens Geb.datum Geslacht m v Groep Doublure nee ja, in groep Op deze school sinds groep Schoolgegevens Adres Postcode Plaats Telefoon

Nadere informatie

Dyslexieprotocol De Wegwijzer

Dyslexieprotocol De Wegwijzer Dyslexieprotocol De Wegwijzer 2010 1 Inhoud A. Wat is dyslexie? B. Wie doet binnen de school uitspraken over dyslexie? C. Hoe spreken we over dyslexie met de ouders? D. Strategie voor de begeleiding van

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 5 expertisecentrum nederlands 5 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Bibit mei 2013

Dyslexieprotocol Bibit mei 2013 Inhoudsopgave 1. Uitgangspunt 2. Het lees- en spellingonderwijs 3. Signalering 4. Diagnose 5. Hoe gaan we om met dyslectische kinderen? De aanpak. 6. Tips voor ouders en kinderen Uitgangspunt Als we het

Nadere informatie