Protocol Leesproblemen en Dyslexie. RK Basisschool Het Molenven

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Protocol Leesproblemen en Dyslexie. RK Basisschool Het Molenven"

Transcriptie

1 RK Basisschool Het Molenven Versie 2 Opgesteld door: Karin van Reijsen en Nicole Wijkamp Besproken met team: oktober en december 2013, voorjaar 2014 Vastgesteld op: 11 juni

2 Inhoudsopgave 1. Inleiding blz Wat is dyslexie? blz Het algemeen schoolprotocol blz Preventie lees- en spellingsproblemen in groep 1 en 2 blz Vroegtijdige onderkenning en aanpak in groep 3 blz Onderkenning en aanpak van leesproblemen in groep 4 blz Onderkenning en aanpak van leesproblemen in groep 5-8 blz

3 1. Inleiding Om de taal- en leesontwikkeling van de leerlingen van Het Molenven op een adequate manier te kunnen volgen, heeft de school het bestaande Protocol Leesproblemen en Dyslexie hernieuwd. Dit vernieuwde schoolprotocol is gebaseerd op het (Expertisecentrum Nederlands, 2011) voor de groepen 1-2, 3, 4 en 5-8. Het protocol biedt leerkrachten handreikingen voor vroegtijdige signalering, effectieve begeleiding en eventuele verwijzing van leerlingen, waarbij de taal- en leesontwikkeling stagneert. Daarnaast beogen we met het protocol, dat de wijze van ondersteuning van dyslexieleerlingen, ook voor ouders helder wordt. Met protocol wil school de volgende doelen nastreven: Het realiseren van een goed leesaanbod aan alle leerlingen Het realiseren van een goed leerlingvolgsysteem, dat een tijdige signalering van de risicolezers mogelijk maakt Het realiseren van een goed onderwijspakket voor zwakke lezers Het signaleren van hardnekkige uitvallers (mogelijke dyslectici) Het realiseren van compenserende en dispenserende maatregelen Het realiseren van een goede overdracht naar het Voortgezet Onderwijs en externe behandelaars. In het protocol staan per groep omschreven: de doelen die wij nastreven op de verschillende ontwikkelingsgebieden de verschillende meetmomenten: op welke manier signaleren wij lees- en spellingproblemen en welke toetsen gebruiken wij hiervoor? de interventies die wij leerlingen bieden. 3

4 2. Wat is dyslexie? Een definitie Stichting Dyslexie Nederland (2008) hanteert als definitie voor dyslexie: Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau. De hardnekkigheid van het probleem is een belangrijke aanwijzing voor dyslexie. Dit is pas aan te tonen als de problemen zijn gesignaleerd en aangepakt met behulp van het Schoolspecifiek. Wordt er met behulp van het protocol geen vooruitgang geboekt dan is dit een aanwijzing voor dyslexie. Dit is pas het geval wanneer er systematisch een half jaar lang, tenminste drie keer per week twintig minuten, extra instructie is gegeven door een leerkracht of remedial teacher. Daarnaast is het vaardigheidsniveau van lezen op woordniveau en/ of spelling een belangrijke indicator voor dyslexie. Wanneer dit niveau beduidend onder het, gegeven de leeftijd en omstandigheden, gevraagde niveau ligt, kan dit wijzen op dyslexie. Leerlingen met dyslexie hebben vaak: moeite met fonologische vaardigheden, zoals het horen van verschillen en overeenkomsten tussen verschillende klanken bijvoorbeeld bij het rijmen woordvindingsproblemen moeite met het onthouden en aanleren van versjes, kleuren, namen, reeksen en andere talige informatie. Dit levert in eerste instantie problemen op in het technisch lezen en/of de spelling. En later vaak ook op andere vakgebieden zoals het begrijpend lezen, de zaakvakken en bij het rekenen. De kleuterfase Het klinkt vreemd om een leerling dyslectisch te noemen, wanneer het nog niet heeft leren lezen. Toch zien we bij kleuters, bij wie later dyslexie blijkt, al bepaalde kenmerken te vertonen. Bijvoorbeeld: Auditieve analyse en synthese zijn zwak. Dit blijkt met name uit: Het moeilijk kunnen (na)zeggen van woorden of zinnen Moeite met begrippen, zoals links en rechts, kleuren, dagen van de week, namen van leerlingen Moeite met rijmen en het onthouden versjes en liedjes De motorische ontwikkeling kan problematisch verlopen Er lijkt sprake van trage spraaktaalontwikkeling en/of woordvindingsproblemen weinig interesse voor talige activiteiten. Groep 3, Leren lezen. Kenmerken in het aanvankelijk leesproces die wijzen op eventuele dyslexie zijn: Letters beklijven niet Zwakke klank-tekenkoppeling Moeite met auditieve en visuele discriminatie (denk aan omdraaiingen van letters) 4

5 Vertraagde leesontwikkeling Te lang spellend en (later) radend lezen. Lezen na groep 3 Na het aanvankelijk technisch leesproces wordt het lezen verder ontwikkeld. Naast leestechniek wordt ook het begrijpende van de tekst belangrijk. Bij een vermoeden van dyslexie kunnen we de volgende kenmerken signaleren: letters beklijven moeilijk of niet Weg laten, toevoegen van woorden of veranderen van woorden. Moeite met auditieve en visuele discriminatie (denk aan omdraaiingen van letters) Spellend en radend lezen Een hekel hebben aan lezen Teksten beter kunnen lezen dan woorden DMT en AVI zwak. Spellen Foutloos schrijven is voor leerlingen met dyslexie moeilijker dan lezen. Belangrijke kenmerken zijn: Wisselende of lage scores bij spelling Het door elkaar halen van letters die op elkaar lijken (bijv.: b/d, s/z, v/w, f/v, u/eu/ui). Omkeringen (bijv.: ei = ie, ui = iu) Weg laten, toevoegen van letters of veranderen van letters Fonetisch schrijven Het niet toepassen, maar wel kennen van spellingsregels Veel fouten in eigen teksten. Andere vakken Bij de overige vakken kunnen leerlingen ook kenmerken van dyslexie vertonen, bijvoorbeeld: Omkeringen van cijfers Vergeten van tussenstappen bij hoofdrekenen Moeite met het leren van tafels en rijtjes Veel schrijffouten in aantekeningen en werkstukken Het opschrijven van woorden in een andere taal is moeilijk, bijv. Engels. Uitgangspunten Als er vermoedens zijn van dyslexie, bespreekt de leerkracht dit met de ouders en IB (Intern Begeleider). IB neemt eventueel het screeningsinstrument Dyslexie af, de leerkracht neemt de AVI en de DMT toetsen af. Als uit deze toetsgegevens aanwijzingen voor dyslexie komen, zal de leerling, na overleg met en toestemming van de ouders, besproken worden in het zorgteam van het Molenven. Dit team (bestaande uit de IB-ers, aangevuld met de adjunctdirecteur) zal nader bepalen of er sprake zou kunnen zijn van dyslexie, eventueel verder onderzoek geadviseerd. Wanneer uit intern onderzoek blijkt dat we te maken hebben met een mogelijk dyslectische leerling, stelt de leerkracht met de IB-er een plan op. In het plan staan aanwijzingen voor de leerkracht, leerling en ouders, gericht op lezen en spellen en andere vakken. Het plan wordt besproken met de ouders. Afhankelijk van het probleem zal het plan gemaakt worden voor 3 of 6 maanden, daarna moet het bijgesteld en/ of vernieuwd worden. Een leerling heeft soms de hele schoolloopbaan, of met tussenpozen begeleiding nodig. Als uit aanvullend extern 5

6 onderzoek de diagnose (ernstige, enkelvoudige) Dyslexie is vastgesteld dan krijgt een leerling de mogelijkheid aangeboden om onder schooltijd behandeling te krijgen door een externe Remedial Teacher; de zogenaamde vergoede behandelingen. Accepteren Het accepteren van de problemen van de dyslecticus vormt de basis voor elk handelingsplan. Dyslectici blijven immers altijd op de een of andere manier moeite houden met onderdelen van de schoolvakken. Het is heel belangrijk dat de leerling en de omgeving weten, dat het bepaalde belemmeringen heeft als gevolg van dyslexie. Begrijpen Naast acceptatie is het begrijpen van de belemmeringen van de dyslecticus de basis voor het handelen. Dit geldt zowel voor de leerling zelf als voor de leerkracht en de ouders. Compenseren Belangrijke hulp die dyslectici kunnen krijgen is gericht op het omzeilen van hun problemen. Dat wil zeggen dat ze gebruik leren maken van hun sterke kanten om problemen te vermijden of te verminderen. Zo kunnen bij het aanleren van de lettertekens plaatjes en gebaren tot steun worden gegeven. Dispenseren Voor bepaalde taken kan een dyslecticus dispensatie krijgen. Per kind wordt bekeken welke dispenserende maatregelen ingezet worden. 6

7 3. Het algemeen schoolprotocol Om dyslexie effectief te kunnen aanpakken zijn afspraken op schoolniveau erg belangrijk. Over de aanpak worden de volgende principes door de leerkrachten gehanteerd. Werkhouding Ter versterking van de eigenwaarde en zelfvertrouwen: - zelfvertrouwen actief vergroten bij schoolwerk via gesprekken - vertellen wat de leerling goed kan op school en daarbuiten, positieve gesprekjes - aantal goed aangeven i.p.v. aantal fout - klassengesprek over dyslexie - aangepaste becijfering/beoordeling hanteren, naast een objectieve beoordeling - bij AVI-toetsafname een niveau lager beginnen (laten inlezen) - bijzondere kwaliteiten/activiteiten van de leerling in de groep benadrukken. Taakaanpak - hoeveelheid werk verminderen - meer tijd geven bij complexe taken - complexe taken leren in stappen aan te pakken - in principe geen extra huiswerk geven. Verwerven van kennis - kennis van woordbetekenis en zinsbouw vergroten - meelezen/ luisterlezen, laten stillezen - niet hardop laten lezen in de klas, tenzij voorbereid - bij platen laten vertellen - aanleren van verschillen tussen visuele en auditieve woordstructuren - extra leeshulp (met leerkracht of tutor -lezen) - leren voorspellend lezen met tekst-structuur kennis. Concentratie bevorderen - een rustige werkomgeving scheppen - afwisseling in taken brengen bij vermoeidheid - helpen vermoeidheid te herkennen - zelf laten kiezen wanneer apart te zitten. Adviezen aan de ouders - regelmatig praten met de leerling over hoe het op school gaat - zelfvertrouwen centraal stellen via gesprekken - in principe geen extra huiswerk. Kleuterfase Naast het reguliere aanbod van taalontwikkeling en beschouwing en de gegevens uit de observaties in het leerlingvolgsysteem, kunnen leerlingen in groep 2 eventueel gescreend worden middels het Cito screeningsinstrument Beginnende Geletterdheid. Deze gegevens worden meegenomen naar groep 3, zodat het leesproces daar op voorhand in de gaten kan worden gehouden. 7

8 4. Preventie lees en spellingsproblemen in groep 1 en 2 1. Beginnende geletterdheid In het van het Expertisecentrum Nederlands wordt onderscheid gemaakt in zeven vaardigheden c.q. tussendoelen waaraan in groep 1 en 2 gewerkt moet worden. Het Molenven heeft deze tussendoelen overgenomen. Het betreft: 1. Boekoriëntatie 2. Verhaalbegrip 3. Functies van geschreven taal 4. Relatie tussen gesproken en geschreven taal 5. Taalbewustzijn 6. Alfabetisch principe 7. Functioneel lezen en schrijven 2. Registratie Op de intakeformulieren voor groep 1 staan een aantal risicofactoren voor dyslexie vermeld. Na invulling worden deze door de bouwcoordinator en leerkracht bekeken en, indien nodig, met IB besproken (dit intakeformulier zal in het schooljaar geactualiseerd worden). Eenmaal op school worden de vorderingen van de leerlingen op het gebied van beginnende geletterdheid in kaart gebracht in het nader te kiezen observatieinstrument (voor nu maakt de school gebruik van Pravoo). De bovengenoemde tussendoelen zijn impliciet aanwezig in dit systeem. De leerkrachten houden de ontwikkelingslijnen bij voor iedere leerling van de groep. 3. Toetsing / Screening Op het einde van groep 1 (juni) worden de Cito-toetsen Taal voor Kleuters (E1) afgenomen. Halverwege (januari) en eind (juni) groep 2 worden dezelfde toets (resp. M2 en E2) afgenomen. Daarnaast kunnen begin (okt/nov) en eind (mrt/apr) groep 2 (resp. B2 en E2) het screeningsinstrument Beginnende geletterdheid (SBG) afgenomen worden. 4. Aanpak lage scores Pravoo/ Nieuw te kiezen observatie-instrument Bij een achterstand van 6 maanden of meer op de ontwikkelingslijnen voor taal en geletterdheid wordt de leerling besproken met IB en worden de ouders hierop geattendeerd bij het eerstvolgende oudergesprek. M.n. in het 2 e kleuterjaar moet daarbij gelet worden op: - kleuren benoemen - namen (van dagen, klasgenoten, etc.) - rijmen - onthouden van versjes en liedjes (automatiseren). Toetsen Cito Van leerlingen die op één van deze toetsen (M2 en E2) uitvallen met een IV of V- score wordt door de groepsleerkracht een toetsanalyse ingevuld en met de IB-er besproken. 8

9 Screeninginstrument beginnende geletterdheid (SBG) In overleg met de IB-er worden voor de leerling activiteiten gepland die op zijn/haar niveau ontwikkelingskansen bieden en verwerkt in een ontwerpspin/groepsplan. Komt een leerling naar voren in bovenstaande screening of toets dan wordt een plan opgesteld. Betreft het een leerling uit groep 2 die uitvalt gedurende het jaar, dan start De Voorschotbenadering. Dit houdt in dat er met risicoleerlingen gericht wordt gewerkt aan de voorwaarden op een speelse manier, zonder dat het kind een gevoel van anders zijn ervaart. 9

10 5. Vroegtijdige onderkenning en aanpak in groep 3 1. Beginsituatie Voor de aanvang van groep 3 vindt een overdrachtsgesprek plaats tussen de leerkracht van groep 2 en de leerkracht van groep 3. Indien nodig vindt een vervolggesprek met de IB-er plaats om te komen tot een handelingsplan. In dit gesprek wordt o.a. de mate van geletterdheid en de spraak/taalontwikkeling van iedere leerling in beeld gebracht. Hierbij wordt uitgegaan van: de ontwikkeling zoals weergegeven in Pravoo, of het nieuw te kiezen observatie-instrument de tussendoelen beginnende geletterdheid (zie hoofdstuk 4, Preventie, pt. 1) de scores op de Cito-toets Taal voor Kleuters (TVK) de screening Beginnende geletterdheid (SBG). 2. Start groep 3 Op basis van het uit punt 1 ontstane beeld maakt de leerkracht van groep 3 een verdeling in: A. Leerlingen die aan het begin van het leesproces staan en met de methode Veilig leren lezen gaan werken in de maan-groep B. Leerlingen die al gevorderd zijn in het aanvankelijk lezen en met de methode Veilig leren lezen gaan werken in de zon-groep C. Risicoleerlingen die naar voren zijn gekomen in de overdracht en met de methode Veilig leren lezen gaan werken ster-groep. (Zie hiervoor ook de gebruikswijzer van Veilig leren lezen ; Hoofdstuk 7: Omgaan met verschillen in leesvaardigheid.) Als er onduidelijkheid bestaat over de indeling van een bepaalde leerling, kan IB aanvullend onderzoek doen om tot een juiste plaatsing te komen. Leerlingen die Veilig leren lezen niet kunnen volgen worden z.s.m. (meestal ná de herfstsignalering) besproken met de IB-er en de ouders. 3. Tussenmeting 1 (herfstsignalering) Na kern 3 (10 weken leesonderwijs) vindt de zgn. herfstsignalering plaats. Hiervoor worden alle toetsen van Veilig leren lezen afgenomen en om zicht te krijgen op de tekstleesvaardigheid wordt de leestekst uit de 1 e maan-versie afgenomen. Deze tekst is te vinden op Ook wordt het Screeningsinstrument Beginnende Geletterdheid (SBG) afgenomen. Leerlingen die matig of zwak op de toetsen VLL of een IV of V scoren op SBG, worden besproken met de IB-er. 4. Hoofdmeting 1 (wintersignalering) Na 5 maanden leesonderwijs (januari/februari) vindt de zgn. wintersignalering plaats, aangevuld met Cito Technisch Lezen (M3) en Spelling (M3). Leerlingen die matig of zwak op de toetsen VLL (of IV of V scoren op SBG) worden besproken met de IB-er. Bij leerlingen met onvoldoende leesvaardigheid (uitval op de wintersignalering van VLL) worden DMT en AVI-M3 afgenomen door de leerkracht. 10

11 5. Tussenmeting 2 (lentesignalering) Na kern 8 vindt de zgn. lentesignalering plaats. Deze signalering is een tussenbalans, waarbij de aandacht vooral uitgaat naar leerlingen die bij de wintersignalering tot de zwakke lezers behoorden. Daarnaast neemt de IB-er het Screeningsinstrument Beginnende Geletterdheid af bij kinderen die een lage score hebben laten zien op hoofdmeting 1, wat betreft Technisch lezen en/of Spelling. Daarnaast worden ook de kinderen die extra ondersteuning krijgen in het lees- en/of spellingsproces gescreend. Na de lentesignalering toetst de leerkracht de uitvallers op de wintersignalering van VLL (scoorders van matig/twijfel) ook op DMT en AVI. 6. Hoofdmeting 2 (eindsignalering) Aan het einde van het schooljaar vindt de zgn. eindsignalering plaats, aangevuld met Cito Technisch Lezen (E3), Spelling (E3) en Begrijpend Lezen (E3). Leerlingen die matig of zwak op de toetsen VLL, of IV of V op TL scoren, worden besproken met de IB-er. Bij deze leerlingen wordt aanvullend het SBG afgenomen. Bij leerlingen met onvoldoende leesvaardigheid (uitval op de lentesignalering) wordt AVI-E3 afgenomen door de leerkracht. Aanvullend op de toets Begrijpend Lezen, toetsen we een aantal kinderen ook op Begrijpend Luisteren. Hierbij gaat het om kinderen die een officiele dyslexieverklaring hebben. Kinderen met een ondersteuningsarrangement of een eigen leerlijn, kunnen na overleg met de IB-er, eventueel ook deelnemen. Op basis van de laatste toetsen wordt de eindsituatie groep 3/beginsituatie groep 4 vastgesteld. Dit vormt het uitgangspunt voor het overdrachtsgesprek met de leerkracht van groep 4. Aanpak Als uit bovenstaande meetmomenten blijkt dat de leerling onvoldoende vooruit is gegaan moet aanvullend op de groepsles extra instructie worden georganiseerd. 1. Uitbreiding van instructie- en oefentijd (ster-aanpak) 2. Wanneer de aanpak van punt 1 onvoldoende blijkt, dan uitbreiden naar 3 keer per week 20 minuten extra instructie- en oefentijd naast de reguliere methode. 11

12 6. Onderkenning en aanpak leesproblemen in groep 4 1. Beginsituatie Voor de aanvang van groep 4 vindt een overdrachtsgesprek plaats tussen de leerkracht van groep 3 en de leerkracht van groep 4. Indien nodig vindt een vervolggesprek met de de IB-er plaats om te komen tot een handelingsplan. Uitgangspunt is steeds dat bij onvoldoende scores voor Spelling en Lezen de instructie- en oefentijd uitgebreid dient te worden. Voor leerlingen met zéér hardnekkige leesproblemen kunnen compenserende middelen worden ingezet, zoals leesmaatjes, voorlezen door de leerkracht en het computerprogramma Ambrasoft. 2. Start groep 4 Op basis van de gegevens van de beginsituatie maakt de leerkracht een indeling van de leerlingen voor Timboektoe. 3. Tussenmeting 1 In november worden bij leerlingen met een IV of V score op Cito-toets Technisch Lezen E3 het Screeningsinstrument Dyslexie (SD) onderdeel woordleestoets afgenomen. Bij leerlingen met een IV of V score op Cito-toets Spelling E3 wordt het Screeningsinstrument Dyslexie (SD) onderdeel spellingtoets afgenomen. Bij onvoldoende letterkennis op SBG E3 wordt toets letters benoemen en letterdictee van Struiksma afgenomen door de IB-er. 4. Hoofdmeting 1 In januari worden bij alle leerlingen de Cito-toetsen Technisch Lezen (M4), Spelling (M4) en Begrijpend Lezen (M4) afgenomen. Aan de hand van de uitkomst van TL (M4) bepaalt de leerkracht de juiste aanpak voor Timboektoe. Bij onvoldoende letterkennis wordt toets Letters benoemen en Letterdictee van Struiksma afgenomen door de IB-er. Bij leerlingen met onvoldoende leesvaardigheid (IV of V score) wordt AVI en DMT door de leerkracht afgenomen (voor afnameschema voor de AVI zie Citomap AVI, blz. 20). Bij onvoldoende spellingvaardigheid wordt er een analyse gemaakt van de toetsresultaten. Daaruit blijkt welke spellingcategorie aandacht behoeft en dit wordt opgenomen in het groepsplan. 5. Tussenmeting 2 In april wordt bij leerlingen met onvoldoende leesvaardigheid op Cito TL tijdens hoofdmeting 1, het Screeninsinstrument Dyslexie (SD), onderdeel woordleestoets afgenomen. Er is sprake van uitval als de leerling een IV of V score heeft behaald. Bij onvoldoende spellingvaardigheid wordt Cito Spelling M4 afgenomen. De uitslag wordt besproken met de IB-er en het groepsplan wordt zonodig bijgesteld tot aan het eind van het jaar. 7. Hoofdmeting 2 Aan het einde van het schooljaar worden Cito Technisch Lezen (E4), Spelling (E4) en Begrijpend Lezen (E4) afgenomen. Aan de hand van de uitkomst van TL (E4) bepaalt de leerkracht de juiste aanpak voor Timboektoe voor het volgende schooljaar. 12

13 Leerlingen die een IV of V score behalen op deze toetsen worden besproken met de IB-er. Bij leerlingen met onvoldoende leesvaardigheid (IV of V score) wordt AVI en DMT door de leerkracht afgenomen (voor afnameschema voor de AVI zie Citomap AVI, blz. 20). Bij onvoldoende spellingvaardigheid wordt er een analyse gemaakt van de toetsresultaten. Daaruit blijkt welke spellingcategorie aandacht behoeft en dit wordt opgenomen in het groepsplan. Aanvullend op de toets Begrijpend Lezen, toetsen we een aantal kinderen ook op Begrijpend Luisteren. Hierbij gaat het om kinderen die een officiele dyslexieverklaring hebben. Kinderen met een ondersteuningsarrangement of een eigen leerlijn, kunnen na overleg met de IB-er, eventueel ook deelnemen. Op basis hiervan wordt het eindniveau groep 4/beginniveau groep 5 vastgesteld. Dit vormt het uitgangspunt voor het overdrachtsgesprek met de leerkracht van groep 5. Aanpak binnen de klas Als uit bovenstaande meetmomenten blijkt dat de leerling onvoldoende vooruit is gegaan, wordt aanvullend op de groepsles extra instructie georganiseerd. 1. Uitbreiding van instructie- en oefentijd (zie Aanpak Risicolezers Timboektoe) 2. Wanneer de aanpak van punt 1 onvoldoende blijkt, dan uitbreiden naar 3 keer per week 20 minuten extra instructie- en oefentijd naast de reguliere methode. Optimaliseren / remediëren - Uitbreiding van instructie- en oefentijd (zie Aanpak Risicolezers Timboektoe) - Wanneer uitbreiding van instructie- en oefentijd onvoldoende blijkt, dan uitbreiden naar 3 keer per week 20 minuten extra instructie- en oefentijd naast de reguliere methode. Compenseren - In samenspraak met de leerkracht wordt de nadruk gelegd op de studievaardigheden (het proces) en niet op het product. - Hoeveelheid van de lesstof aanpassen in overleg met leerkracht en IB. - De tekst van Cito Begrijpend Lezen vooraf een keer laten lezen. Eventueel moeilijke woorden laten markeren en samen bespreken. - De toets Cito Rekenen kan voorgelezen worden, de toets Cito Woordenschat wordt voorgelezen. - Het voorlezen van methodetoetsen door de leerkracht. Dispenseren - Hoeveelheid van de lesstof aanpassen in overleg met leerkracht en IB. - Bepaalde methodetoetsen mondeling afnemen. 13

14 8. Onderkenning en aanpak leesproblemen in groep Beginsituatie Aan het einde van het schooljaar vindt een overdrachtsgesprek plaats tussen de leerkrachten. Het uitgangspunt hierbij is de laatste toetsing. Indien nodig vindt een vervolggesprek met de IB-er plaats om te komen tot een handelingsplan. Uitgangspunt is steeds dat bij onvoldoende scores voor Spelling en Lezen de instructie- en oefentijd uitgebreid dienen te worden. Voor leerlingen met zéér hardnekkige leesproblemen kunnen compenserende middelen worden ingezet, zoals leesmaatjes, voorlezen door de leerkracht en het computerprogramma Ambrasoft. 2. Start groep 5-8 Op basis van de gegevens van de beginsituatie maakt de leerkracht een indeling van de leerlingen voor Timboektoe. Met uitzondering van groep 7 en 8. De aanpak voor deze groepen wordt op dit moment geïnventariseerd. 3. Tussenmeting 1 In november worden bij leerlingen met een IV of V score op Cito-toets Technisch Lezen E4,5,6,7 het Screeningsinstrument Dyslexie (SD) onderdeel woordleestoets afgenomen. Bij leerlingen met een IV of V score op toets Spelling E4,5,6,7 wordt het Screeningsinstrument Dyslexie (SD) onderdeel spellingtoets afgenomen. 4. Hoofdmeting 1 In januari wordt bij alle leerlingen Cito Technisch Lezen (M5,6,7,8), Spelling (M5, 6,7,8) en Begrijpend Lezen (M5,6,7,8) afgenomen. Aan de hand van de uitkomst van TL (M5, 6,7, 8) bepaalt de leerkracht de juiste aanpak voor Timboektoe. Bij leerlingen met onvoldoende leesvaardigheid (IV of V score) wordt AVI en DMT door de leerkracht afgenomen (voor afnameschema voor de AVI zie Citomap AVI, blz. 20). Deze uitslag wordt besproken met de IB-er. Bij onvoldoende spellingvaardigheid wordt er een analyse gemaakt van de toetsresultaten. Daaruit blijkt welke spellingcategorie aandacht behoeft en dit wordt opgenomen in het groepsplan. Aanvullend op de toets Begrijpend Lezen, toetsen we in groep 5 een aantal kinderen ook op Begrijpend Luisteren. Hierbij gaat het om kinderen die een officiele dyslexieverklaring hebben. Kinderen met een ondersteuningsarrangement of een eigen leerlijn, kunnen na overleg met de IBer, eventueel ook deelnemen. 5. Tussenmeting 2 In april wordt bij leerlingen met onvoldoende leesvaardigheid op Cito TL tijdens hoofdmeting 1, het Screeninsinstrument Dyslexie (SD), onderdeel woordleestoets afgenomen. Er is sprake van uitval als de leerling een IV of V score heeft behaald. Bij onvoldoende spellingvaardigheid op Cito Spelling wordt SD onderdeel spellingtoets afgenomen. De uitslag wordt besproken met de IB-er en het plan of OPP wordt zonodig bijgesteld tot aan het eind van het jaar. 14

15 6. Hoofdmeting 2 Aan het einde van het schooljaar worden Cito Technisch Lezen (E5,6,7) en Spelling (E5,6,7) afgenomen. Aan de hand van de uitkomst van TL (E5,6,7) bepaalt de leerkracht de juiste aanpak voor Timboektoe voor het volgende schooljaar. Leerlingen die lage score behalen op deze toetsen worden besproken met IB. Bij leerlingen met onvoldoende leesvaardigheid (IV of V score) wordt AVI en DMT door de leerkracht afgenomen (voor afnameschema voor de AVI zie Citomap AVI, blz. 20). Bij onvoldoende spellingvaardigheid wordt er een analyse gemaakt van de toetsresultaten. Daaruit blijkt welke spellingcategorie aandacht behoeft. Op basis hiervan wordt het eindniveau en beginniveau vastgesteld en verwerkt in het groepsplan voor spelling. Dit is het uitgangspunt voor het overdrachtsgesprek met de leerkracht van de nieuwe groep. Als blijkt dat na intensivering van lees- en/of spellingonderwijs de leerling niet of nauwelijks vooruitgaat, kan er sprake zijn van dyslexie. Voor Het Molenven is een dyslexieverklaring echter geen noodzaak om extra interventies te plegen. De leerling gaat volledig mee in de dyslexie-aanpak. Deze leerlingen zijn gebaat bij compenserende hulpmiddelen en dispenserende maatregelen naast de extra (remediërende) ondersteuning van de leerkracht. Aanpak binnen de klas Als uit bovenstaande meetmomenten blijkt dat de leerling onvoldoende vooruit is gegaan, moet aanvullend op de groepsles extra instructie worden georganiseerd. 1. Uitbreiding van instructie- en oefentijd (Timboektoe) 2. Wanneer de aanpak van punt 1 onvoldoende blijkt, dan uitbreiden naar 3 keer per week 20 minuten extra instructie- en oefentijd naast de reguliere methode. Optimaliseren/remediëren Optimaliseren houdt in dat door middel van intensivering van de lees- of spellingbegeleiding gestreefd wordt naar het maximaal haalbare lees- of spellingniveau. Compenseren Onder compenserende maatregelen worden die maatregelen verstaan die de gevolgen van de technische lees- of spellingproblemen minimaliseren bij teksten lezen of schrijven. Bij compenserende maatregelen wordt de lees- of spellingtaak wel door de leerling uitgevoerd, maar de taak wordt verlicht. Compensatie wordt toegepast bij een leerling met een score binnen de 20% bandbreedte. Dispenseren Dispenserende maatregelen houden in dat een leerling ontheffing krijgt van bepaalde opdrachten. De leerling hoeft een deel van de taak niet uit te voeren. Dispensatie vindt plaats in overleg met de IB-er en wordt voornamelijk ingezet bij een leerling met een score rondom de 10% bandbreedte. Optimaliseren / remediëren - Uitbreiding van instructie- en oefentijd (Timboektoe) - Wanneer uitbreiding van instructie- en oefentijd onvoldoende blijkt, dan uitbreiden naar 3 keer per week 20 minuten extra instructie- en oefentijd naast de reguliere methode. 15

16 Compenseren - In samenspraak met de leerkracht wordt bij een boekbespreking, boekverslag, krantenkring de nadruk gelegd op de studievaardigheden (het proces) en niet op het product. - Hoeveelheid van de lesstof aanpassen in overleg met leerkracht en de IB-er. - De tekst van Cito Begrijpend Lezen vooraf een keer laten lezen. Eventueel moeilijke woorden laten markeren en samen bespreken. - De toets Cito Rekenen kan voorgelezen worden, de toets Cito Woordenschat wordt voorgelezen. - Het voorlezen van methodetoetsen door de leerkracht. Dispenseren - Hoeveelheid van de lesstof aanpassen in overleg met leerkracht en IB. - Bepaalde methodetoetsen mondeling afnemen. Aangepaste toetsafnamen Cito bij dyslexie Leerlingen met dyslexie hebben de mogelijkheid om de Cito Entreetoets en Cito Eindtoets op aangepaste wijze te maken. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen leerlingen met en zonder een dyslexieverklaring. Leerlingen met een dyslexieverklaring kunnen gebruik maken van een gesproken versie op audio-cd of daisy-cd of een vergrote versie op A3 formaat. Leerlingen zonder dyslexieverklaring kunnen gebruik maken van een zwart/wit versie of een vergrote versie van het opgavenboekje. De vergrote versie bevordert de woordherkenning. De leerkracht laat de leerlingen op verschillende manieren oefenen, zodat zij kunnen aangeven waar ze gebruik van willen maken. Vergoed onderzoek en vergoede behandeling Als er een vermoeden is van ernstige enkelvoudige dyslexie kan er een vergoed onderzoek aangevraagd worden. De criteria voor dit onderzoek zijn: 3 keer een opeenvolgende E-score op DMT (met minimaal 3 maanden tussen de meetmomenten) of 3 keer E-score op spelling met daarbij 3 D/E-scores voor DMT Extra begeleiding van minimaal 3 keer 20 minuten per week voor langere tijd (twee achtereenvolgende interventieperioden van elk minimaal twaalf effectieve weken) Handelingsplannen en evaluaties Geen comorbiditeit die teveel invloed heeft op de behandeling (bijvoorbeeld ernstige ADHD). 16

2014 Protocol dyslexie

2014 Protocol dyslexie Protocol dyslexie 2014 Protocol dyslexie Inleiding Dyslexie betekent letterlijk: niet kunnen lezen 1. De term komt uit het latijn, want dys = niet goed functioneren, lexis = taal of woorden. Bij dyslexie

Nadere informatie

Zorgplan Dyslexie, CBS de Duif. Wat is dyslexie?

Zorgplan Dyslexie, CBS de Duif. Wat is dyslexie? Zorgplan Dyslexie, CBS de Duif Wat is dyslexie? Uitgaande van algemeen aanvaarde wetenschappelijke afspraken hierover nemen wij aan dat een dyslecticus altijd problemen heeft met: Het verwerken van lettertekens

Nadere informatie

Dyslexie protocol Het Talent Inhoudsopgave

Dyslexie protocol Het Talent Inhoudsopgave Protocol dyslexie Dyslexie protocol Het Talent Inhoudsopgave Wat is dyslexie? 2 Kenmerken van dyslexie 3 Wat te doen bij dyslexie? 5 Algemeen schoolprotocol 6 Spil 9-12 7 Lezen 8 Spellen 9 2 Wat is dyslexie?

Nadere informatie

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014 Beleidsstuk dyslexie Augustus 2014 Saltoschool Reigerlaan Beleidsstuk dyslexie 01-08-2014 Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Screening en signalering... 3 1.1 Groep 1... 3 1.2 Groep 2... 3 1.3 Groep 3... 4

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Wat is dyslexie? Het belang van vroegtijdige signalering

Dyslexieprotocol. Wat is dyslexie? Het belang van vroegtijdige signalering Dyslexieprotocol Wat is dyslexie? Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren van het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau.

Nadere informatie

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8 onderwijs en zorgarrrangement op De Wilgen uitgevoerd door meetinstrumenten Zorgniveau 1 = basisarrangenment Zorgniveau 1 Leerkracht Methodegebonden Gestructureerde stimulering van beginnende geletterdheid

Nadere informatie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie Protocol Leesproblemen en Dyslexie Inleiding In dit protocol is vastgelegd hoe op onze school goed leesonderwijs wordt gerealiseerd. Hoe leerlingen in hun leesontwikkeling worden gevolgd en hoe en met

Nadere informatie

Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er

Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er Dyslexie Protocol Wie doet binnen de school uitspraken over dyslexie? Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er

Nadere informatie

PROTOCOL DYSLEXIE ANNIE M.G. SCHMIDTSCHOOL, DEN HAAG. 1.Inleiding

PROTOCOL DYSLEXIE ANNIE M.G. SCHMIDTSCHOOL, DEN HAAG. 1.Inleiding PROTOCOL DYSLEXIE ANNIE M.G. SCHMIDTSCHOOL, DEN HAAG 1.Inleiding In dit protocol wordt beschreven hoe op de Annie M.G. Schmidtschool wordt gewerkt aan het voorkomen, onderkennen en aanpakken van lees-

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie 1 KC Den Krommen Hoek Protocol leesproblemen en dyslexie Verantwoording: Het protocol leesproblemen en dyslexie van kindcentrum Den Krommen Hoek is opgesteld op basis van het Protocol Leesproblemen en

Nadere informatie

Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015

Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015 Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015 Dyslexie onderzoek De resultaten van alle leerlingen worden door de intern begeleiders gevolgd. Wanneer een leerling drie keer achtereenvolgend een E scores

Nadere informatie

Dyslexiebeleid van Openbare basisschool voor Daltononderwijs. De Meent

Dyslexiebeleid van Openbare basisschool voor Daltononderwijs. De Meent DE DE DE DE MEENT MEENT MEENT MEENT MAARN MAARN MAARN MAARN Dyslexiebeleid van Openbare basisschool voor Daltononderwijs De Meent Inhoud 1. Inleiding... 1 2. Wat is dyslexie... 1 3. Van signaleren tot

Nadere informatie

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling:

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling: R.K. Daltonschool De Driesprong Taal- leesprotocol groep 1 8, versie 01-08-2011 Dit protocol is onze vertaling van het Dyslexieprotocol naar onze schoolsituatie. De taal- leesontwikkeling van de wordt

Nadere informatie

DYSLEXIEBELEID. Roald Dahl school Hoorn

DYSLEXIEBELEID. Roald Dahl school Hoorn DYSLEXIEBELEID Roald Dahl school Hoorn Juni 2008 WAT IS DYSLEXIE Verschillende verklaringen Het verschijnsel dyslexie wordt in verschillende wetenschappen onderzocht. Bij de neurologie gaat het om onderzoek

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Basisschool Sint Antonius van Padua Sint-Oedenrode. Inhoud

Dyslexieprotocol. Basisschool Sint Antonius van Padua Sint-Oedenrode. Inhoud Dyslexieprotocol Inhoud 1 Dyslexie... 4 1.1 Mogelijk bijkomende problemen... 4 1.2. Diagnose dyslexie en dyslexieverklaring... 4 2 Signalering van dyslexie... 5 2.1 Toetsen... 5 2.2 Zwakke lezers en/of

Nadere informatie

Dyslexie; algemeen. Dyslexie op de Haanstra Basisschool. Het dyslexie protocol van de Haanstra basisschool. November 2011

Dyslexie; algemeen. Dyslexie op de Haanstra Basisschool. Het dyslexie protocol van de Haanstra basisschool. November 2011 Het dyslexie protocol van de Haanstra basisschool. November 2011 Dyslexie; algemeen Ongeveer 10 à 15 procent van alle schoolgaande kinderen heeft moeite met het (aanvankelijk) lezen en spellen. Voor 3,5

Nadere informatie

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 Doel: Doel van ons dyslexieprotocol is een zo goed mogelijke begeleiding van leerlingen met (dreigende) leesproblemen.

Nadere informatie

Protocol dyslexie. Dreefschool. Dyslexieprotocol Dreefschool dec. 2011 Pagina 1

Protocol dyslexie. Dreefschool. Dyslexieprotocol Dreefschool dec. 2011 Pagina 1 Protocol dyslexie Dreefschool Dyslexieprotocol Dreefschool dec. 2011 Pagina 1 Inhoudsopgave Inleiding blz 3 Stappenplan van het signaleren blz 3,4,5 Mogelijke compensatie blz 5 Organisatie en begeleiding

Nadere informatie

Handleiding. Vroegtijdige signalering en adequate aanpak op het gebied van lezen/spellen en dyslexie.

Handleiding. Vroegtijdige signalering en adequate aanpak op het gebied van lezen/spellen en dyslexie. Handleiding Vroegtijdige signalering en adequate aanpak op het gebied van lezen/spellen en dyslexie. Inhoudsopgave Inleiding 3 Aanleiding 3 Wanneer spreken van risicoleerlingen? 3 Leeswijzer 3 Tot slot

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol Leesproblemen en Dyslexie Groep 1/2 Einde groep 1 Gedurende het Gedurende het Midden groep 2 Einde groep 2 Einde groep 2 Cito taal afnemen en

Nadere informatie

doen dat 3 het dyslexieprotocol

doen dat 3 het dyslexieprotocol doen dat 3 het dyslexieprotocol Het dyslexieprotocol juni 2008 Vooraf De scholen van de Stichting Peelraam hebben in het schooljaar 2007-2008 gezamenlijk een dyslexieprotocol ontwikkeld. Dit protocol is

Nadere informatie

bijlage 10 of ZLKLS auditieve woorden met de aangeboden bijlage 9 of ZLKLS auditieve synthese Toets met 20 klankzuivere

bijlage 10 of ZLKLS auditieve woorden met de aangeboden bijlage 9 of ZLKLS auditieve synthese Toets met 20 klankzuivere 29 Protocol klas 1 Toetsing/ signalering 1 Overdracht LVS Kleuters 2 Hoofdmeting 1 (Herfstsignalering, alle leerlingen) Letterkennis: Lezen en herkennen van aangeboden letters, lange klanken, korte klanken,

Nadere informatie

Als het leren lezen niet zo soepel gaat

Als het leren lezen niet zo soepel gaat Als het leren lezen niet zo soepel gaat In de onderbouw leert een kind de eerste beginselen van het lezen. Wij letten bij het aanleren van de letters gelijk al op de signalen van leesproblemen. Het aanleren

Nadere informatie

PROTOCOL DYSLEXIE De Golfbreker

PROTOCOL DYSLEXIE De Golfbreker PROTOCOL DYSLEXIE De Golfbreker Protocol Leesproblemen en Dyslexie Het Protocol Leesproblemen en Dyslexie is bedoeld om leerkrachten in het primair onderwijs een houvast te geven bij vroegtijdig onderkennen

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 4 expertisecentrum nederlands 4 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Bijlagen: 1. Signalen c.q. kenmerken van dyslexie 2. Format dyslexiekaart

Inhoudsopgave: Bijlagen: 1. Signalen c.q. kenmerken van dyslexie 2. Format dyslexiekaart Dyslexiebeleid Inhoudsopgave: 1. Inleiding 2. Definitie van dyslexie 3. De procedure binnen onze school met betrekking tot zorg t.a.v. de leesontwikkeling. 4. Overdracht aan Voortgezet Onderwijs Bijlagen:

Nadere informatie

Dyslexie protocol en stappenplan

Dyslexie protocol en stappenplan Dyslexie protocol en stappenplan Wat is dyslexie? Dyslexie is een taalverwerkingsstoornis, waardoor leren lezen en spellen voor veel problemen zorgt. Kinderen met dyslexie hebben vooral veel moeite met

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam leerling :.. 0 jongen 0 meisje Geboortedatum Groep

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 3 expertisecentrum nederlands 3 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave:

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave: 11-12-2007 Inhoudsopgave: 1. Dyslexie...3 1.1 Wat is het dyslexieprotocol?...3 1.2 Doel van het Protocol Dyslexie....3 1.3 Inhoud van het protocol...3 2. Preventie en interventiehandelingen...4 2.1 Groep

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Oranje Nassau School Geldermalsen. Oktober 2012

Dyslexieprotocol. Oranje Nassau School Geldermalsen. Oktober 2012 Dyslexieprotocol Oranje Nassau School Geldermalsen Oktober 2012 1 Dyslexieprotocol: stappenplan voor groep 1 Stap Moment in leerjaar Actie door de leerkracht Toetsen alle leerlingen: In kaart brengen van:

Nadere informatie

Protocol Dyslexie. Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl

Protocol Dyslexie. Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl Protocol Dyslexie Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl Dyslexie: Het woord dyslexie betekent, letterlijk vertaald uit het Grieks, niet

Nadere informatie

Het Kampus protocol leesproblemen en dyslexie

Het Kampus protocol leesproblemen en dyslexie BS KAMPUS DE GILDEKAMP 6016 6545 LX Nijmegen Het Kampus protocol leesproblemen en dyslexie Om houvast te hebben bij het onderkennen en aanpakken van leesproblemen en dyslexie hebben wij als school een

Nadere informatie

Dyslexieprotocol PCB de Schakel

Dyslexieprotocol PCB de Schakel Dyslexieprotocol PCB de Schakel Hoe herken je vroegtijdig dyslexie? Een handreiking voor leerkrachten en ouders. B.Vos en C.Bulk 15-4-2007 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Dyslexie in het kort...3

Nadere informatie

Dyslexie protocol de Werkschuit

Dyslexie protocol de Werkschuit Dyslexie protocol de Werkschuit Doel van het protocol Het protocol beoogt dat leerlingen in de groepen 1 t/m 8 de basisprincipes en basisvaardigheden van lezen en spellen onder de knie krijgen. Dat wil

Nadere informatie

Van onderwijs naar zorg: doorverwijzen bij een vermoeden van dyslexie in het kader van de vergoedingsregeling

Van onderwijs naar zorg: doorverwijzen bij een vermoeden van dyslexie in het kader van de vergoedingsregeling Van onderwijs naar zorg: doorverwijzen bij een vermoeden van dyslexie in het kader van de vergoedingsregeling Het onderwijs en de gezondheidszorg dragen samen de verantwoordelijkheid voor het voorkomen

Nadere informatie

Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie

Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie dekroon,diagnostiek enbehandelcentrum Koningin Wilhelminalaan 9 7415 KPDeventer Tel:06-81285377 info@centrumdekroon.nl Leerlingdossier Vergoedingsregeling Dyslexie

Nadere informatie

Protocol dyslexie. In de volgende tabel wordt aangegeven welke toetsmomenten er in de jaarplanning zijn opgenomen om leesproblemen te signaleren.

Protocol dyslexie. In de volgende tabel wordt aangegeven welke toetsmomenten er in de jaarplanning zijn opgenomen om leesproblemen te signaleren. Protocol Dyslexie Inhoud Inleiding... 2 Signaleren... 3 Interventies... 4 Handelingsgerichte interventies gericht op leesuitval... 4 Handelingsgerichte interventies gericht op spellingproblemen... 5 Interventies

Nadere informatie

Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten?

Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten? Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten? 1 Inhoud Voorwoord... 3 1 Leesproblemen... 4 2 Mogelijk dyslexie... 4 2.1. De dagelijkse lespraktijk.... 4 2.2: De stappen die genomen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3:

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: In het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 3, kortweg PLD 3, wordt in het hoofdstuk Signaleren een

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Basisschool Paulus

Protocol Dyslexie Basisschool Paulus Protocol Dyslexie Basisschool Paulus Protocol dyslexie Basisschool Paulus Inleiding Wat is dyslexie? De Stichting Dyslexie Nederland (SDN) geeft de volgende definitie van dyslexie in haar brochure (SDN,

Nadere informatie

Protocol zwakke lezers en spellers

Protocol zwakke lezers en spellers Mei 2016 Protocol zwakke lezers en spellers Bianca Bos en Marry Grasman Inhoudsopgave Inleiding... 2 Hoofdstuk 1: Doel van het protocol... 3 1.1. Vroegtijdige onderkenning en aanpak van leesproblemen...

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Benedictusschool

Dyslexieprotocol Benedictusschool Dyslexieprotocol Benedictusschool Protocol dyslexie Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Onderkenning van lees- en spellingproblemen 3. Diagnose bij lees- en spellingproblemen 4. Begeleiding van leerlingen met

Nadere informatie

Leesprotocol Groep 1-8

Leesprotocol Groep 1-8 Leesprotocol Groep 1-8 Inhoudopgave Leerling onderwijs volgsysteem (LOVS) en het van gebruik toetsen m.b.t. het volgen van de leesontwikkeling 3 De niet methode gebonden toetsen (gestandaardiseerde, landelijk

Nadere informatie

Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep...

Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep... Dyslexie protocol Inhoudsopgave Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep... 3 1. Signalen op kleuterleeftijd...

Nadere informatie

PLD de Spindel, bijlage 4

PLD de Spindel, bijlage 4 Checklist Onderkenning Dyslexie Edux Beoordeling van de ernst en hardnekkigheid van de lees- en/of spellingproblemen t.b.v. de continuïteit van de zorg in het primair en voortgezet onderwijs Naam leerling

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam kind Geboortedatum O jongen O meisje Groep Groepsverloop

Nadere informatie

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau Bijlage Dyslexieprotocol Wat verwachten we van de kinderen aan het eind van groep 3 Eind mei stellen we het lees- en spellingniveau van alle leerlingen in groep 3 met behulp van genormeerde toetsen vast.

Nadere informatie

LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL

LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL De Palster september 2012 Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september 2012 1 EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL Dit digitale leesprotocol is gemaakt om er voor te zorgen

Nadere informatie

Doublure protocol Groep 1 t/m 8

Doublure protocol Groep 1 t/m 8 Doublure protocol Groep 1 t/m 8 Protocol Om tot een verantwoorde beslissing te komen ten aanzien van al of niet bevorderen volgen wij voor deze procedure onderstaand stappenplan: o De groepsleerkracht

Nadere informatie

Stappenplan Dyslexietraject

Stappenplan Dyslexietraject Stappenplan Dyslexietraject Een leerling komt in aanmerking voor dyslexie-onderzoek wanneer: Criterium van de achterstand: er sprake is van een significante achterstand op het gebied van lezen en/of spelling

Nadere informatie

EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL. Joop Stoeldraijer Kees Vernooy

EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL. Joop Stoeldraijer Kees Vernooy EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL Joop Stoeldraijer Kees Vernooy Hengelo/Breda september 2011 1 EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL We hebben dit digitale leesprotocol gemaakt om te voorkomen dat scholen heel veel

Nadere informatie

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b))

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Met behulp van onderstaande opdracht kun je met behulp

Nadere informatie

Dyslexieprotocol van CBS de Slotschool

Dyslexieprotocol van CBS de Slotschool B. Hesselinkstraat 2 9076EC Sint Annaparochie. Tel.: 0518-402144 Email: info@cbs-slotschool.nl Dyslexieprotocol van CBS de Slotschool INHOUD: 1 definitie dyslexie 2 signalering 3 analyse 4 schoolprocedure

Nadere informatie

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR INHOUDSOPGAVE Zorgniveau 1: Goed lees- en spellingonderwijs Stap 1: Leestijd blz. 3 Kwaliteit instructiegedrag blz. 3 Klassenmanagement blz. 4 Stap 2: Juist

Nadere informatie

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften Deel 4.1b lezen Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften 1. Omschrijving van de zorg De kinderen behalen bij lezen herhaaldelijk niet het gewenste niveau of lijken een achterstand

Nadere informatie

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen Protocol Doublure 1.Inleiding Het doel van doublure is in eerste instantie dat een opgelopen achterstand het komende schooljaar wordt ingehaald zodat het kind in ieder geval de minimumdoelen van de basisschool

Nadere informatie

Niveau 2. VVE Aandacht voor geletterdheid met startblokken Groep 1

Niveau 2. VVE Aandacht voor geletterdheid met startblokken Groep 1 Dyslexieprotocol Niveau 1 Kwaliteit instructiegedrag en klassenmanagement, Juist gebruik van effectieve methodes voor aanvankelijk en voortgezet technisch lezen, Gebruik leerlingvolgsysteem ( rond technisch

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Groep 1 en 2 Periode: Toetsen: Bij uitslag: Inzetten op: Materialen/ methode: Hele jaar kleutersignaleringslijst Kleuterplein Zorgen om leesmotivatie. november gr. 2 gr. 2 gr.2 gr.2 Geletterdheid (hierin

Nadere informatie

Dyslexieprotocol 2013

Dyslexieprotocol 2013 Dyslexieprotocol 2013 Waar hebben we het over? Officieel hebben we het bij dyslexie over "Een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau.

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 7 expertisecentrum nederlands 7 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch

Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch Dyslexieprotocol 0 Hooghuis Heesch Inhoudsopgave 1.1 Uitgangspunten pag. 2 2.1 Definitie dyslexie pag. 3 2.2 Kenmerken van dyslexie pag. 3 2.2.1 Problemen bij lezen pag. 3 2.2.2 Problemen bij spellen pag.

Nadere informatie

Protocol. overgang groep 1 2 groep 2 3 en verlengde kleuterperiode

Protocol. overgang groep 1 2 groep 2 3 en verlengde kleuterperiode Protocol overgang groep 1 2 groep 2 3 en verlengde kleuterperiode Opgesteld in september-november 2009 Inhoudsopgave Inleiding pagina 3 De schoolloopbaan van een kleuter pagina 4 Meetmomenten en oudergesprekken

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Bibit mei 2013

Dyslexieprotocol Bibit mei 2013 Inhoudsopgave 1. Uitgangspunt 2. Het lees- en spellingonderwijs 3. Signalering 4. Diagnose 5. Hoe gaan we om met dyslectische kinderen? De aanpak. 6. Tips voor ouders en kinderen Uitgangspunt Als we het

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 5 expertisecentrum nederlands 5 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school)

Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school) 033-2983197 info@praktijkdeziel.nl www.praktijkdeziel.nl Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school) 1.0 Algemeen deel Gegevens school Adres: PC/Woonplaats: Telefoon: E-mail adres:

Nadere informatie

Dyslexieprotocol De Wegwijzer

Dyslexieprotocol De Wegwijzer Dyslexieprotocol De Wegwijzer 2010 1 Inhoud A. Wat is dyslexie? B. Wie doet binnen de school uitspraken over dyslexie? C. Hoe spreken we over dyslexie met de ouders? D. Strategie voor de begeleiding van

Nadere informatie

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften Deel 4.1 Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften 1. Omschrijving van de zorg De kinderen behalen bij lezen en spellen herhaaldelijk niet het gewenste niveau of lijken een

Nadere informatie

Lees- en dyslexiebeleid

Lees- en dyslexiebeleid Lees- en dyslexiebeleid Koningin Julianaschool Barneveld 2016-2017 2015-2016 Inhoudsopgave Inleiding 1 1. Signaleren leesproblemen en dyslexie 1.1 Vroegtijdig onderkennen 2 2 1.2 Beginnende geletterdheid

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie De Vlinder 2008-2009 De Vlinder 2008-2009 Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen) en / of schriftbeeldvorming (spellen)

Nadere informatie

Minor Dyslexie Cursus 1: Inleiding Dyslexie Bijeenkomst 4

Minor Dyslexie Cursus 1: Inleiding Dyslexie Bijeenkomst 4 Minor Dyslexie 2016-2017 Cursus 1: Inleiding Dyslexie Bijeenkomst 4 Programma Vragen over theorie Tot nu toe Complexiteit van lezen: tussendoelen deelvaardigheden Minor Dyslexie 1-4 2 Vragen over theorie

Nadere informatie

Ook een rivier begint met de eerste druppel

Ook een rivier begint met de eerste druppel Ook een rivier begint met de eerste druppel Update Afstemmingsdocument Ernstige lees- en/of spellingproblemen en/of dyslexie Onderwijs aan leerlingen van 4 tot 18 jaar op Walcheren juni 2011 Inleiding

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Protocol leesproblemen en dyslexie Nicole Smits 1 Protocol leesproblemen en dyslexie INHOUDSOPGAVE PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE 3 STAPPENPLAN GROEP 1 5 STAPPENPLAN GROEP 2 7 STAPPENPLAN GROEP 3 9

Nadere informatie

Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren

Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren Inleiding Doubleren op de Wiekslag kan worden omschreven als: Een proces waarbij in de groepen 1 t/m 4 een situatie is ontstaan, waarbij de ontwikkeling van een

Nadere informatie

Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek

Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek Aanmeldingsformulier school Leerlinggegevens Geb.datum Geslacht m v Groep Doublure nee ja, in groep Op deze school sinds groep Schoolgegevens Adres Postcode Plaats Telefoon

Nadere informatie

Leerlingdossier Onderzoek en behandeling van ernstige dyslexie

Leerlingdossier Onderzoek en behandeling van ernstige dyslexie Leerlingdossier Onderzoek en behandeling van ernstige dyslexie Bestemd voor school / interne begeleider Datum invullen Gegevens leerling Achternaam Voornaam (voluit) Geslacht M / V* Adres Postcode en plaats

Nadere informatie

Schooljaar 2013/2014 KBS DE ZONNEWENDE PROTOCOL DYSLEXIE. Caroline Wenum

Schooljaar 2013/2014 KBS DE ZONNEWENDE PROTOCOL DYSLEXIE. Caroline Wenum Schooljaar 2013/2014 KBS DE ZONNEWENDE PROTOCOL DYSLEXIE Caroline Wenum Inhoudsopgave 1. Theorie... 2 1.1 Wat is dyslexie... 2 1.2 Stadia van geletterdheid... 2 1.3 risicofactoren... 3 1. 4 Aanpak mogelijke

Nadere informatie

Voorwoord. Letters uitspreken zoals de leerkracht dat doet.

Voorwoord. Letters uitspreken zoals de leerkracht dat doet. Voorwoord In groep 3 leert uw kind lezen en schrijven. Uw kind begint niet vanaf nul, want tegenwoordig wordt in groep 1 en 2 al veel gedaan aan voorbereiding. Sommige leren als kleuter al lezen en schrijven.

Nadere informatie

Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud

Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8... 1 Onze visie betreffende doorstroming van leerlingen.... 2 Beleid doorstroming van groep 1 naar groep 2.... 2 Beleid

Nadere informatie

10. DYSLEXIEPROTOCOL Draaiboek protocol leesproblemen en dyslexie.

10. DYSLEXIEPROTOCOL Draaiboek protocol leesproblemen en dyslexie. 10. DYSLEXIEPROTOCOL Draaiboek protocol leesproblemen en dyslexie. Versie januari 2016 Mathilde van Boxtel-Foolen Leesproblemen en dyslexie Kindcentrum t Ven is sinds november 2014 officieel een dyslexievriendelijke

Nadere informatie

Formulier B Dyslexieonderzoek. - Aanmeldingsformulier school. ingevuld door: IB-er RT-er directeur* * s.v.p. aankruisen wat van toepassing is.

Formulier B Dyslexieonderzoek. - Aanmeldingsformulier school. ingevuld door: IB-er RT-er directeur* * s.v.p. aankruisen wat van toepassing is. Formulier B Dyslexieonderzoek - Aanmeldingsformulier school ingevuld door: IB-er RT-er directeur* * s.v.p. aankruisen wat van toepassing is datum: - Gegevens van de school naam straat telefoon postcode

Nadere informatie

Leesproblemen en dyslexie 3

Leesproblemen en dyslexie 3 Leesproblemen en dyslexie 3 Mariette Sibbing msibbing@hetabc.nl Nina Willemse ninawillemse@hetabc.nl Agenda 27-1-2016 Overgang onderbouw-middenbouw Continuüm van zorg signaleren van kinderen met leesproblemen

Nadere informatie

Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud

Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud 1) Dyslexie in het kort Problemen bij het lezen Problemen bij het spellen Problemen bij het schrijven Mogelijke gevolgen van dyslexie 2) Voorbereidend

Nadere informatie

Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan

Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan Eerste versie 2015-2016 Het volgen van - en begeleiding bij ernstige rekenproblemen en dyscalculie Stappenplan bij (ernstige ) rekenproblemen en dyscalculie De vier

Nadere informatie

Signalering van lees- en spellingproblemen in het speciaal (basis) onderwijs. Judith Vloedgraven, Cito 3 april 2013

Signalering van lees- en spellingproblemen in het speciaal (basis) onderwijs. Judith Vloedgraven, Cito 3 april 2013 Signalering van lees- en spellingproblemen in het speciaal (basis) onderwijs Judith Vloedgraven, Cito 3 april 2013 Actualiteit Inleiding Actualiteit doorverwijzing naar zorg Vanaf 2009 kosten vergoed door

Nadere informatie

Dyslexiebeleid. April 2016

Dyslexiebeleid. April 2016 1 Dyslexiebeleid April 2016 2 Inhoudsopgave: 1. Inleiding 2. Wat is dyslexie? 3. Samenwerking met ouders 4. Signaleren van dyslexie 5. Zorgstructuur 'De Kring' en hulp bij lees- en spellingproblemen 6.

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie, groep 1 en 2

Protocol leesproblemen en dyslexie, groep 1 en 2 Protocol leesproblemen en dyslexie, groep 1 en 2 Een vertaling Ivonne Vossen Steffi Nowacki Wie zijn wij? Ivonne Vossen Steffi Nowacki Wie zijn jullie? Wat gaan we in deze workshopronde doen? Sprookje

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Protocol leesproblemen en dyslexie 1 Inhoud 1. PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE... 3 2. STAPPENPLAN GROEP 1... 5 3. STAPPENPLAN GROEP 2... 7 4. STAPPENPLAN GROEP 3... 10 5. STAPPENPLAN GROEP 4... 14

Nadere informatie

We spreken van dyslexie als:

We spreken van dyslexie als: Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau (Stichting Dyslexie Nederland,

Nadere informatie

PROTOCOL DYSLEXIE o.b.s. De Drift. de Pol 4a 9444 XE Grolloo

PROTOCOL DYSLEXIE o.b.s. De Drift. de Pol 4a 9444 XE Grolloo PROTOCOL DYSLEXIE 2011-2015 o.b.s. De Drift de Pol 4a 9444 XE Grolloo 0592-501480 drift@primah.org mei 2013 Inhoudsopgave 1. Wat is dyslexie 2. Van signaleren tot individueel handelingsplan De procedures

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen. Inhoud. 2. Streefdoelen in een ander perspectief

KWALITEITSKAART. Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen. Inhoud. 2. Streefdoelen in een ander perspectief KWALITEITSKAART Taal / lezen / rekenen PO Toetskalender lezen gericht op technisch lezen / woordenschat / begrijpend lezen Inhoud 1. Vooraf 2. Streefdoelen in een ander perspectief 3. Aanbevolen Toetskalender

Nadere informatie

Toetsprotocol Vastgesteld door het College van Bestuur d.d. 17 maart 2016

Toetsprotocol Vastgesteld door het College van Bestuur d.d. 17 maart 2016 Toetsprotocol Vastgesteld door het College van Bestuur d.d. 17 maart 2016 Inhoudsopgave Doelstelling Blz. 3 Leeswijzer Blz. 3 1. Welke toetsen van het Cito leerlingvolgsysteem nemen we af? Blz. 4 2. Hoe

Nadere informatie

Leerlingdossier ONL Dyslexie

Leerlingdossier ONL Dyslexie Leerlingdossier ONL Dyslexie Richtlijnen bij het invullen Met dit begeleidend schrijven willen wij het invullen van het leerlingdossier voor onderzoek en behandeling van ernstige, enkelvoudige dyslexie

Nadere informatie

Handreiking invulling zorgniveau 2 en 3 bij vermoeden (ernstige enkelvoudige) dyslexie

Handreiking invulling zorgniveau 2 en 3 bij vermoeden (ernstige enkelvoudige) dyslexie Handreiking invulling zorgniveau 2 en 3 bij vermoeden (ernstige enkelvoudige) dyslexie Adelante audiologie & communicatie Vanaf 1 januari 2015 is de bekostiging en uitvoering van beleid met betrekking

Nadere informatie

Protocol Dyslexie. In groep 1 tm 8 wordt het protocol Leesproblemen en Dyslexie (M.Gijsel, F. Scheltinga, M. van Druenen, L. Verhoeven) gehanteerd.

Protocol Dyslexie. In groep 1 tm 8 wordt het protocol Leesproblemen en Dyslexie (M.Gijsel, F. Scheltinga, M. van Druenen, L. Verhoeven) gehanteerd. Protocol Dyslexie In groep 1 tm 8 wordt het protocol Leesproblemen en Dyslexie (M.Gijsel, F. Scheltinga, M. van Druenen, L. Verhoeven) gehanteerd. Een leerling met de diagnose dyslexie heeft recht op de

Nadere informatie

Dyslexieprotocol van de Waterspiegel in Almere mei 2012

Dyslexieprotocol van de Waterspiegel in Almere mei 2012 Dyslexieprotocol van de Waterspiegel in Almere mei 2012 Inleiding en definitie In dit protocol willen we beschrijven hoe we systematisch omgaan met het signaleren, diagnosticeren en begeleiden van leerlingen

Nadere informatie

Het systematisch volgen van leerlingen

Het systematisch volgen van leerlingen Het systematisch volgen van leerlingen uteurs: Rosemarie Irausquin en Susan van der Linden Het systematisch volgen van de leesontwikkeling van leerlingen is essentieel om tijdig problemen bij het leren

Nadere informatie

Katholieke Basisschool Op weg Dyslexieprotocol

Katholieke Basisschool Op weg Dyslexieprotocol Katholieke Basisschool Op weg Dyslexieprotocol Protocol dyslexie Basisschool Op Weg 1 Dyslexieprotocol Basisschool Op Weg Haarle: Doelen die de school nastreeft i.v.m. dyslexie: -Ons doel is om de leerlingen

Nadere informatie

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Annemarie Vink avink@hetabc.nl Dianne Roerdink droerdink@hetabc.nl Technisch lezen 8-10-2014 www.hetabc.nl 2 Programma

Nadere informatie

Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek

Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek Aanmeldingsformulier school Leerlinggegevens Geb.datum Geslacht m v Groep Doublure nee ja, in groep Op deze school sinds groep Schoolgegevens Adres Postcode Plaats Telefoon

Nadere informatie