Dyslexieprotocol Versie: december 2008

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dyslexieprotocol Versie: december 2008"

Transcriptie

1 Dyslexieprotocol Versie: december 2008

2 Richtlijnen dyslexie 1. Waarom richtlijnen voor dyslexie We werken op school al enkele jaren met het protocol Leesproblemen en Dyslexie. Steeds eerder komen leeszwakkere kinderen in beeld en hulp kan steeds sneller en adequater worden ingezet. Toch komt het nog voor dat we leeszwakke kinderen geen aparte leesbegeleiding geven en dat ze in hogere groepen zelfs te horen krijgen dat er sprake is van dyslexie. Om dit zoveel mogelijk te voorkomen en de hulp die deze kinderen nodig hebben zo snel en effectief mogelijk te kunnen realiseren, vinden we het belangrijk dat er richtlijnen voor het omgaan met dyslexie op onze school zijn. In het verleden deed zich een aantal keren het geval voor dat we onszelf afvroegen of we de leeszwakke kinderen waarvan we het vermoeden hadden dat ze dyslectisch waren moesten laten testen of niet. Onze school had en heeft als standpunt dat wanneer we niet handelingsverlegen zijn er geen noodzaak is tot testen. Wat ook meespeelde was dat een dyslexieonderzoek erg kostbaar is en het vaak geen nieuwe aanpak voor de leerling opleverde. Inmiddels echter wil het huidige kabinet als proef een dyslexieonderzoek voor kinderen in groep 4 vergoeden via de zorgverzekering. Er bestaat bij ouders vaak een grote behoefte om met zekerheid vast te laten stellen of er sprake is van dyslexie bij hun kind. Dat betekent dat zij meer mogelijkheden krijgen om over te gaan tot het aanvragen van een onderzoek. Aangezien een dyslexieonderzoek inhoudt dat er veel schriftelijke informatie kan worden aangeleverd is het belangrijk dat we binnen onze school stil staan bij dyslexie en dat we richtlijnen maken die door de hele school hetzelfde wordt nageleefd. De zorg voor dyslectische kinderen kun je onderverdelen : 1. Passend onderwijs, acceptatie en begrip voor de belemmeringen die dyslexie met zich meebrengt. 2. In de klas krijgen deze kinderen extra leerhulp, compensatie en dispensatie. 3. Kinderen krijgen extra training en sociaal-emotionele begeleiding. Eventuele externe hulp wordt buiten onze school om georganiseerd. Binnen onze school vinden wij het belangrijk dat voor alle (mogelijk) dyslectische kinderen dezelfde hulp verkrijgbaar is. Dit niet alleen op leesgebied maar ook op het gebied van spelling of het automatiseren bij rekenen, wat voor een aantal dyslectische leerlingen een belemmering oplevert.

3 2. Protocol Leesproblemen en Dyslexie. Het Protocol voor Leesproblemen en Dyslexie voor groep 1-4 is ingeburgerd in onze school. Al een aantal jaren is er ook een protocol voor de bovenbouw. Dit protocol zit nog in de implementatiefase. Met de verandering van de AVI toets naar een CITO toets voor het lezen zal het een en ander gaan veranderen. In het hele onderwijs houden wij de kinderen in de gaten van groep 1 t/m groep 8. We streven naar Avi-9 eind groep 6. We zijn ervan overtuigd dat de begeleiding het meeste effect heeft in de groepen 3 t/m 6 en dat omgaan met verschillen leidt tot verkleining van de verschillen. Jaarlijkse toetsen van het Protocol Leesproblemen en Dyslexie en dan? Wij vinden het heel belangrijk dat er een vast aanspreekpunt komt die de vorderingen van alle kinderen nauwlettend volgt. De interne begeleider is daar de geschikte persoon voor. Het is belangrijk om na elke toetsing van het protocol een gesprek te hebben met de interne begeleiding over de opvallende uitslagen. De interne begeleider zal het proces en de daaruit voortvloeiende acties verder begeleiden. Dit kan meerdere dingen inhouden. Ten eerste houdt dit in dat het proces bewaakt wordt en dat er tussendoor met de IB-er geëvalueerd wordt. Verder kan de IB-er helpen met het inrichten van de zorg in de klas. De IB-er is degene die, als er een groot vermoeden van dyslexie is, ervoor zorgt dat er gediagnosticeerd wordt en de bevindingen en plan van aanpak daarna met ouders en leerkracht bespreekt. Een vermoeden van dyslexie ontstaat niet zomaar. Er moet dan regelmatig blijken na extra begeleiding dat de leesvordering en/of spelling niet vooruit gaat. Vandaar dat het heel belangrijk is dat de ondernomen stappen goed op papier komen. Vandaar dat bij de stap Wat te doen altijd een groepsplan, begeleidingsplan of handelingsplan zal ontstaan. Het is daarin heel belangrijk om goed aan te geven hoe vaak het kind begeleiding krijgt en wat de vorderingen zijn in dat traject. Dit is nodig om een leerling zo snel en goed mogelijk in beeld te krijgen. Want het gaat er uiteindelijk om dat elke leerling de zorg krijgt die hij of zij nodig heeft! Hieronder wordt in een schema beschreven welke toetsen er in de loop der jaren afgenomen worden. Verder wordt er in het schema aangeven welke stappen er ondernomen moeten gaan worden bij een bepaalde uitslag. Het is belangrijk dat we niet te snel denken het komt wel weer goed. Vandaar dat we bij een CITO score C ook stil willen staan bij het kind. Het hoeft niet altijd te betekenen dat dit kind extra begeleiding krijgt. Op het moment dat bij de volgende toetsing wederom een C score wordt behaald, kun je je wel gaan afvragen of dit kind niet meer zorg nodig heeft. Tenminste als je de doelstelling hebt om het maximale uit een kind te halen!

4 2.2 Schema Wat te doen met de uitslag van de verschillende toetsen van het protocol. Groep Soort toets Uitslag toets Wat te doen 1 Januari - juni CITO Taal voor kleuters D en E score Er wordt een preventief plan opgesteld en voorgelegd aan 2 Januari - juni Januari - juni Cito Taal voor kleuters Toetsen van het protocol C score D en E score Signaleringslijsten van het protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 1 en 2: Een of meerdere onderdelen zijn niet beheerst. fonologisch bewustzijn. fonemisch bewustzijn. alfabetisch principe de IB-er. In de klas extra steun geven als dit nodig blijkt te zijn. Er wordt een voorstel van een plan van aanpak voorgelegd aan de IB-er. Er wordt een voorstel van een plan van aanpak voorgelegd aan de IB-er. 3 Herfstsignalering van de methode VLL. Zie blz. 73 van het Protocol Plan van aanpak voorgelegd aan de IB-er 3 6 M: Eind januari begin februari E: Eind mei begin juni CITO DrieMinutenToets C score D en E score In de klas extra steun geven. Er wordt een voorstel van een plan van aanpak voorgelegd aan de IB-er. 3 8 M: januari E: juni CITO Leestempo en leestechniek C score In de klas extra steun geven als dit nodig blijkt te zijn.

5 C score met 1 jaar achterstand op AVI niveau. D en E score (doortoetsen met Avi en zo nodig DTLAS) Er wordt een voorstel van een plan van aanpak voorgelegd aan de IB-er. 3-8 Avi toetsen Bij uitval DMT en/of Leestempoleestechniek Specifiek kijken naar de leesstrategie. (radende of spellende lezer, omdraaien van letters etc.) De punten die uit de Avi toets komen meenemen in een handelingsplan. Als 40% of meer van de groep onder de norm presteert, maakt de leerkracht een groepsplan. (b.v. afspraak eind groep 4 is er Avi 5 behaald, is dat niet het geval dan komt er een groepsplan) Als er minder dan 40% van de kinderen uitvallen op een onderdeel dan maakt de leerkracht een individueel plan of een plan voor een aantal kinderen. Op het moment dat een kind uitvalt bij het lezen, is het altijd verstandig om breder te kijken dan alleen naar het leesproces. Ook het spellingsproces kan dingen aangeven. Vandaar dat het soms verstandig is om te bekijken wat voor fouten het kind maakt op het gebied van spelling. De resultaten van de toetsen worden altijd besproken met de IB-er. Op deze manier krijgt zij een goed beeld van de leesproblemen in de school en kunnen er schoolplannen komen als dit nodig blijkt te zijn. Verder is het wenselijk als er uiteindelijk een vermoeden is van dyslexie dat alles goed gedocumenteerd is en de IB-er is dan het aanspreekpunt. Doordat de Ib-er vanaf het begin op de hoogte is van de vorderingen van het kind, zal zij de leerkrachten goed kunnen begeleiden en het juiste traject kunnen uitzetten samen met de leerkracht voor dat specifieke kind. Er wordt een voorstel van een plan van aanpak voorgelegd aan de IB-er. De toetsen kunnen besproken worden in de groeps- of leerlingbespreking. Als dit te lang duurt, wordt er een extra moment ingepland om de resultaten en de plannen van aanpak te bespreken. De IB-er houdt een handelingsplannenmap (in de map zorg op het netwerk) bij waarin een kopie van alle plannen van aanpak worden verzameld per kind. Op deze manier is er na een aantal jaren een goed gedocumenteerd archief die zo te gebruiken is als er een vermoeden van dyslexie is. 2.3 Schematisch plan van aanpak Leesproblemen en dyslexie.

6 In dit schema spreek ik nog vaak van Avi toetsen. Kinderen die uitvallen bij Cito lezen worden namelijk nog doorgetoetst met Avi. Vandaar dat ik dit nu nog als leidraad in dit schema heb aangehouden. Het kan zijn dat dit in de toekomst nog aangepast gaat worden. Afname Cito taal voor kleuters jan/feb groep 1: De C/D/E leerlingen worden besproken met de IB-er en de leerkracht maakt een plan van aanpak voor in de klas. Er is nog geen sprake van een grote zorg. Wel is dit een eerste signaal voor ons. Het is vooral taak om de kinderen extra onder te dompelen in onze taal en ze extra in aanraking te laten komen met de onderdelen waarop ze uitvallen. Observatiepunten die van belang zijn: Boekoriëntatie en verhaalbegrip. Boekoriëntatie: Begrijpt de kleuter dat de illustraties en tekst samen een verhaal vertellen. Weet een kleuter dat je de tekst van voor naar achter wordt gelezen en dat je vragen kunt stellen bij een boek. Verhaalbegrip: Begrijpt de kleuter de taal van de voorleesboeken. Kent het kind de opbouw van het verhaal? Kan het kind halverwege het verhaal voorspellingen doen over het verdere verloop? Kan het kind het verhaal navertellen of naspelen. Afname Cito taal voor kleuters juni groep 1: Als dezelfde C/D/E leerlingen boven komen drijven als in januari dan maakt de huidige leerkracht in samenspraak met de nieuwe leerkracht een handelingsplan voor de desbetreffende leerling en dit plan gaat in het begin van het nieuwe schooljaar van start. Begin groep 2: De C/D/E leerlingen worden in de klas extra begeleid door de leerkracht. (handelingsplan) Voor zorgleerlingen in groep 2 is het belangrijk dat: Deze kinderen stimuleren om te experimenteren met letters. (stempels, magnetische letters, ouderwetse typemachine, computer, drukletters uit tijdschriften) Het is van belang om rekening te houden met de interesse van het kind en het oefenen spelenderwijs te laten verlopen. De letters worden het beste aangeleerd als je de klank en het teken met elkaar verbind. Laat het kind altijd de klank bij de letter uitspreken. Observatiepunten die van belang zijn: Taalbewustzijn en letterkennis. Taalbewustzijn: Kan het kind woorden in klankgroepen verdelen (kin-der-wagen), of het kind eindrijm en beginrijm herkent en toepast en of het kind woorden in fonemen kan verdelen (p-e-n) Letterkennis: Herkent het kind de letter en kan hij dit benoemen. En wordt de koppeling gemaakt tussen de klank en de letter. Afname Cito taal voor kleuters/ afname protocol jan / feb groep 2:

7 De kinderen worden op verschillende onderdelen getoetst. De zorgleerlingen die worden specifiek geholpen op de onderdelen waarop zij uitvallen. Het kan zijn dat er individuele kinderen worden geholpen of dat er een groepsplan ontstaat. De leerkracht maakt een plan van aanpak en dit wordt voorgelegd aan de IB-er. Resultaten protocol van leesproblemen en dyslexie juni groep 2 Juni: De zorgleerlingen worden doorgegeven in de groepsoverdracht. Er wordt specifiek aangegeven waar extra in geïnvesteerd is. Begin schooljaar groep 3: De zorgleerlingen worden nogmaals getoetst op de onderdelen waar ze in juni in groep 2 op uitvielen. Plan van aanpak in groep 3 augustus oktober: Spelenderwijs worden de zorgleerlingen extra ondersteund. Het doel is om deze kinderen extra steun te geven vanaf het begin van het schooljaar om latere leesproblemen zoveel mogelijk te voorkomen. Alle kinderen kunnen in een circuitvorm extra oefenen met bepaalde onderdelen van het aanvankelijk lezen. Het is van belang dat de zorgleerling samen met de leerkracht extra gaan oefenen. Er kan gedacht worden aan: Spelletjes van de letterdoos. Extra kleine kring inzetten. Oefening van Veilig Leren Lezen. Spelletjes van de methode. Flits nieuw Herfstsignalering groep 3: De kinderen worden op verschillende onderdelen getoetst. De zorgleerlingen die worden specifiek geholpen op de onderdelen waarop zij uitvallen. Het kan zijn dat er individuele kinderen worden geholpen of dat er een groepsplan ontstaat. De leerkracht maakt een plan van aanpak en dit wordt voorgelegd aan de IB-er. De eerste interventieperiode in groep 3 is gericht op de basisleeshandeling: Het opbouwen van de letterkennis. Het decoderen van klankzuivere woorden: kat opsplitsen in k-a-t. De ontwikkeling van fonemisch bewustzijn: het bewustzijn dat gesproken woorden uit verschillende klanken bestaat.

8 Er kan gedacht worden aan: Dagelijkse flitsoefeningen met de letters van het alfabet en de woorden van de thema s van VLL samen met de leerkracht. Het computerprogramma Leesladder wordt extra ingezet. Het computerprogramma woordspel kan extra worden ingezet. Protocol toetsen januari groep 3: Als dezelfde zorgleerlingen nog steeds boven komen drijven maakt de leerkracht een handelingsplan specifiek gericht op dat kind. Dit plan wordt wederom voorgelegd aan de IB-er. Als er meerdere kinderen uitvallen worden het kleine groepsplannen. Vanaf dit moment gaan we extra inzetten op het tempo lezen. De tweede interventieperiode is gericht op: De volledigheid van letterkennis. De decodeersnelheid: de snelheid waarmee schriftletters in klanken worden omgezet. Typen interventie: Voor zwakke lezers is het heel belangrijk om zoveel mogelijk te lezen. Er moeten heel veel leeskilometers gemaakt worden. De leerlingen met leesproblemen en mogelijk dyslexie zijn globaal te verdelen in leerlingen die lang blijven spellen en leerlingen die te snel raden wat er staat. Ook worden beide strategieën door elkaar gebruikt. Spellende lezer: De nadruk bij deze groep ligt bij het opbouwen van letterkennis. Er kan gedacht worden aan een persoonlijk lettergroeiboek. Bij leerlingen die lang spellend blijven lezen en weinig fouten maken, ligt de nadruk op snelheid. Er kan gebruik gemaakt worden van computerprogramma s. (zie info over flitsprogramma s) Kinderen die gespannen zijn hebben meer baat bij wissel of structuurrijen. Radende lezer: Bij radende lezers ligt de nadruk juist op langzamer en nauwkeuriger lezen. Dit kan bevorderd worden door: Met de vinger laten bijwijzen. Moeilijk letters of lettercombinaties in de tekst te laten accentueren. Te laten lezen met boekjes en audio-opname tegelijk. Radende lezers mogen het tempo pas opvoeren als ze alle letters kennen en hebben geleerd het leestempo aan te passen, zonder radend te lezen. Er kan gedacht worden aan: Connect lezen in kleine groepjes. Wisselrijen lezen van De Zuid Vallei. Het computerprogramma Leesladder kan extra ingezet worden.

9 Protocol toetsen maart groep 3: De derde interventieperiode is gericht op: de automatisering van het leesproces. Het stevig verankeren van de letter-klankkoppeling en het woordbeeld in de hersenen. Er kan gedacht worden aan: Het blijft belangrijk om in te zetten op het leestempo en het oefenen met verhaaltjes. De zorgleerlingen die boven komen drijven moeten veel hardop lezen met leerlingen die beter kunnen lezen. Leerlingen van groep 8 worden extra ingezet met tutor lezen of de leerkracht van de groep leest extra met deze kinderen. Ook Connect lezen en de wisselrijen van De Zuid Vallei kunnen ingezet blijven worden. Protocol toetsen juni groep 3: De zorgleerlingen worden doorgegeven in de groepsoverdracht. Er wordt specifiek aangegeven waar extra in geïnvesteerd is en wat van belang is komend jaar om deze leerling goed te begeleiden. Begin van het schooljaar groep 4: Alle kinderen worden ingepland in het Estafette programma. Kinderen die nog geen Avi niveau hebben behaald komen in de Estafette tijd in ieder geval in een instructiegroep terecht. Deze kinderen kunnen niet starten met de methode Estafette en zullen met De Zuidvallei en/of Connect lezen etc. gaan oefenen. Er wordt per keer gekeken wat elke groep nodig heeft aan begeleiding. Dit gebeurt aan de hand van het observatieschema. (blz Houvast bij leesproblemen en dyslexie) De eerste vier weken worden de zorgleerlingen extra geobserveerd in de klas en aan de hand van die observaties wordt een programma opgesteld. Protocol toetsen okt groep 4: Als er kinderen zijn die op dit moment geen Avi 1 of Avi 2 behalen dan is er sprake van een grote zorg en ontstaat er steeds meer een vermoeden van leesproblemen of dyslexie. De kinderen komen in een ander traject terecht. Avi 1 niet gehaald: Avi 2 niet gehaald: Avi 3 niet gehaald: Extra instructie In de klas instructie In de klas instructie tijdens Estafette tijd tijdens Estafette tijd. tijdens Estafette * Letters flitsen * Estafette Lees en werk * Estafette * Connect boek. programma * Wisselrijen lezen * Zuidvallei inzetten. (leesboek, werkboek

10 * Connect. Computer, cd etc.) Tussentijdse meting in januari groep 4 De plannen voor deze leerlingen worden aangepast. Protocol toetsen maart groep 4: Als de kinderen uit bovenstaande groep niet vooruit zijn gegaan in hun leesniveau dan komt er een gesprek met de IB-er en de leerkracht. Is er een vermoeden van dyslexie dan wordt er een gesprek ingepland met de ouders. Ouders zijn natuurlijk al eerder in gesprek geweest met andere leerkrachten als dit kind een handelingsplan heeft gehad. Verder zal er bij eerdere rapportbesprekingen ook al gesproken zijn over de leesproblemen van hun kind. Na dit gesprek met ouders zal er een onderzoek komen om te kijken of dit kind dyslectisch is. Een kind is Dyslectisch We streven ernaar om het kind extra uitleg te geven buiten de klas gericht op het lezen en de spelling. Een kind heeft een leesprobleem Het kind wordt verder geholpen in het Estafette programma en wordt geplaatst in een instructiegroep. Wat te doen als een kind leesproblemen heeft of dyslectisch is: Het is ten eerste heel belangrijk dat het kind gemotiveerd blijft om het lezen onder de knie te krijgen. Het gevaar is namelijk groot dat ze het opgeven en dat ze steeds verder achter gaan lopen. Aandachtspunten: Directe instructie op het gebied van woordenschatuitbreiding. Expliciete instructie in morfologische regels. (grammatica) Leesmateriaal zoveel mogelijk laten aansluiten bij de belevingswereld van het kind door middel van Ralfi lezen. Onderscheid maken tussen lees- en uitspraakfouten. Ervoor zorgen dat de leerling regelmatig samen leest met een goede lezer, zodat hij goede voorbeelden hoort.

11 Op het moment dat de leerling in de bovenbouw zit, is het erg belangrijk om de leerling goed te blijven begeleiden. Het leesniveau kan snel terugzakken als de leerling minder leest. Voor de leeszwakke leerlingen geldt: Als het estafette-lezen stopt en leerlingen nog geen AVI -9 beheersen blijft het technisch lezen een aandachtspunt. Technische leesvaardigheid blijven stimuleren. De interventie is mede afhankelijk van het leesprobleem. In het reguliere programma tijd inruimen voor deze ondersteuning. Liefst dagelijks een kwartier of zo vaak het wekelijks mogelijk is. Plan van aanpak wordt opgesteld door de leerkracht en voorgelegd aan de ib-er. De aandachtspunten zoals gebruikt voor dyslexie zijn ook hier leidraad. Wat te doen bij kinderen in de bovenbouw die dyslexie hebben: De kinderen hebben begeleiding nodig in of buiten de klas. In elk nieuw schooljaar is het goed om als leerkracht deze leerlingen de eerste vier weken extra te observeren in de klas met de observatielijst. (blz. 62 Houvast bij leesproblemen en dyslexie) Op die manier heb je snel zicht op de manier van lezen van deze leerling en kan er een goed plan van aanpak komen voor het nieuwe schooljaar. Per schooljaar stelt de leerkracht ook een nieuw handelingsplan op dat in ieder geval tijdens elke leerling-bespreking wordt geëvalueerd. AANDACHTSPUNTEN VOOR EEN HANDELINGSPLAN: Extra leestraining. Dit is nodig om het technisch lezen dusdanig te verbeteren dat de leerling zoveel mogelijk teksten zelfstandig kan lezen. De begeleiding is gericht op het verlagen van het aantal leesfouten. Dat kan worden bereikt door tempoverlaging, waarbij elke vorm van tijdsdruk wordt vermeden. Het kind leert de tijd te nemen voor het lezen, zodat het een beter overzicht krijgt over de zinnen. Het aanleren van leesstrategieën. De leerling leren om gebruik te maken van bepaalde kenmerken van de geschreven taal. Het krijgt bijvoorbeeld inzicht in lettergrepen en in de gelijkenis van woorden. Het leert gebruik maken van de context waarin de woorden voorkomen: de hele zin, de tekst, de illustraties. Emotionele ondersteuning om de motivatie op peil te houden. Emotionele steun is nodig om de moed erin te houden, zodat de leerling ondanks teleurstellingen toch doorgaat met oefenen. Zorgen dat de technische lees- en spellingvaardigheden op een zo hoog mogelijk niveau komen, door extra instructie en oefening. Bij de spelling kunnen de leerlingen compenserende maatregelen krijgen. B.v. het gebruiken van een regelkaart of een tekstverwerker met spellingcontrole. Zorgen dat een kind een zo hoog mogelijk niveau krijgt van begrijpend lezen en in staat is om een boodschap op een begrijpelijke manier op papier te zetten. Leerlingen kunnen hierin steun krijgen door het gebruik van een Daisy speler en Naturally Speaking.

12 De stap naar het voorgezet onderwijs: Om ervoor te zorgen dat het kind een eerlijke uitslag krijgt bij zijn Cito toets, maken deze kinderen gebruik van de Cito-toets met cd speler. Ook mogen zij er langer over doen dan de andere leerlingen. Er kan ook nog gedacht worden aan de vergrote versie van de Cito. De eerste problemen in het voortgezet onderwijs komen vaak bij de vreemde talen. Om de kinderen hierop voor te bereiden zijn er cursussen ontworpen waar ze aan deel kunnen nemen. Waar ze vooral op misgrijpen is de klanktekenkoppeling van de vreemde taal. Vandaar dat er twee cursussen zijn ontworpen om de kinderen hierin steun te geven. Een is voor henzelf en de andere voor hun ouders. Cursus ouders: duur 1 zaterdag, georganiseerd door Balans. (Engels, Frans en Duits) Ouders krijgen hulpmiddelen om hun kinderen wegwijs te maken in de vreemde taal. Opstapprogramma voor de leerlingen: Met behulp van kwartetten, bingo en puzzels worden leerlingen bewust gemaakt van de belangrijkste schrijfwijzen en spellingpatronen van het Engels. Er wordt gewerkt met de bastaardwoorden en leenwoorden. Dit zijn Engelse woorden die wij hebben overgenomen in onze taal. Met deze woorden worden de leerlingen zich al bewust van de spelling. De schoolkeuze. Het is goed om tijdens de open dagen goed te informeren wat er geregeld is op die school voor dyslectische kinderen. Ouders kunnen gebruik maken van een checklist bij het kiezen van het voorgezet onderwijs. (zie checklist: Ook is er een stappenplan om de overstap van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs zo soepel mogelijk te laten verlopen. (zie: Het is daarbij belangrijk dat de basisschool goed aangeeft welke hulp baat heeft gehad voor deze leerling, zodat dit voortgezet kan gaan worden. Een dyslexieverklaring blijft altijd geldig, hoelang het ook geleden is dat deze werd opgesteld. Dus als basisschool maakt het niet uit hoe vroeg je een leerling test. Een leerling kan de verklaring in zijn verdere leven altijd gebruiken om extra steun te krijgen op een vervolgschool. Tot slot Voldoende leeservaring opdoen, ook als het technisch leesniveau in orde is, blijft de laatste 2 jaren in de basisschool een belangrijk aandachtspunt. In het voortgezet onderwijs valt het, vooral bij de jongens, op dat de technische vaardigheid ver is weggezakt, waarschijnlijk door te weinig oefening.

13 Dyslexie Screening Test ( zie bijlage 2 ): De DST is een instrument voor het verkrijgen van een eerste beeld over de mogelijke aanwezigheid van dyslexie bij kinderen vanaf 6,5 jaar. De test geeft slechts een eerste aanduiding hoe groot het risico is dat een kind dyslectisch is, via een PLQ score. ( Psycho Linguïstisch Quotiënt ) De uitkomst van deze test geeft slechts een aanduiding of het kind zich in de grijze zone van dyslexie bevindt. Onderzoek en verklaring Dyslexie: Indien de leerling een PLQ score heeft van 84 of lager ( grijze zone ) wordt de leerling begeleid als een dyslectische leerling met compenserende en dispenserende maatregelen. ( Zie bijlage 3) Indien een leerling op de DST in het grijze gebied scoort en het Leerling Volgsysteem laat 3 keer achter elkaar een D of E score zien op de DMT, Cito Leestempo en/of Cito SVS, wordt nader onderzoek aangevraagd door de school. De kosten worden geheel door de school gedragen. Afhankelijk van de uitslag van het onderzoek, wordt een verklaring afgegeven. De leerling wordt begeleid als een dyslectische leerling met compenserende en dispenserende maatregelen. ( zie bijlage 3 )

14 HANDELINGSADVIEZEN VOOR DE LEERKRACHT Toetsen: De volgende toetsen worden voorgelezen door de groepsleerkracht of door een ander Deze leerling krijgt zo mogelijk een auditieve versie van landelijk genormeerde toetsen aangereikt. (cdrom) Deze leerling krijgt meer tijd voor het beantwoorden van de vragen ( %). (Bij de toetsafname is de tijdsnorm niet bepalend voor het resultaat.) Deze leerling krijgt een vergrote toetsversie aangeboden (naar de wens van de leerling). Deze leerling krijgt een afdekkaart (naar de wens van de leerling). Deze leerling kan de toets maken op een al dan niet vergrote kopie van de toets. (Geen apart antwoordenblad.) Voor deze leerling geldt dat de groepsleerkracht in overleg met de I.B.-er bepaalt wie een individuele toetsafname uitvoert (groepsleerkracht, R.T.-er, I.B.-er). Dit in verband met de observatie tijdens de toets en het in beeld houden van de ontwikkeling van deze leerling. Lezen: De leerling krijgt geen onverwachte leesbeurt, maar mag een stukje altijd even voorbereiden voordat hij/zij dit hardop mag voorlezen. Deze leerling leest in het goede leesniveau (niet te laag). (Vaststellen in overleg met R.T. en I.B.) Het foutenniveau is meestal het instructieniveau (de tijd is hier dus niet bepalend). Deze leerling krijgt tijdens het niveaulezen extra hulp van de groepsleerkracht met behulp van de volgende materialen: Zuid-Vallei Rader Zuid-Vallei Speller Speciale leesbegeleiding Deze leerling leest tijdens het niveaulezen met een maatje woorden op de computer: Lesebanc Flitskikker Begrijpend lezen: Deze leerling krijgt de teksten en de vragen uit de methode, methodetoets of CITO-toets voorgelezen. Deze leerling krijgt meer tijd voor het beantwoorden van de vragen ( %). (Bij de toetsafname is de tijdsnorm niet bepalend voor het resultaat.) Deze leerling krijgt een vergrote toetsversie aangeboden (naar de wens van de leerling). Deze leerling krijgt een afdekkaart (naar de wens van de leerling). Deze leerling kan de toets maken op een al dan niet vergrote kopie van de toets. (Geen apart antwoordenblad.) Spelling: Deze leerling krijgt van het woordpakket dat aan bod is mee naar huis om te oefenen. Deze leerling maakt gebruik van een boekje met spellingafspraken (het zgn. Spelling- spiekboekje). Het boekje is bedoeld om deze leerling bewust te maken van de spellingstructuur. We gebruiken hierbij een eenduidige benoeming van de woorden (m.i.v. gr. 3): korte klinkers, lange klinkers, medeklinkers, tweetekenklanken, luisterwoorden, weetwoorden en regelwoorden N. B. Het Spelling-spiekboekje wordt niet gebruikt tijdens landelijk genormeerde (CITO)-toetsen. Deze leerling krijgt extra hulp van de groepsleerkracht tijdens het zelfstandig werken.

15 Rekenen: Deze leerling maakt gebruik van een tafelkaart: geheel ingevuld gedeeltelijk ingevuld Deze leerling maakt gebruik van een deeltafelkaart: geheel ingevuld gedeeltelijk ingevuld Deze leerling krijgt meer tijd voor het beantwoorden van de vragen ( %). (Bij de toetsafname is de tijdsnorm niet bepalend voor het resultaat.) Deze leerling krijgt een vergrote toetsversie aangeboden (naar de wens van de leerling). Deze leerling krijgt een afdekkaart (naar de wens van de leerling). Deze leerling kan de toets maken op een al dan niet vergrote kopie van de toets. (Geen apart antwoordenblad.) Deze leerling krijgt de CITO-rekentoets voorgelezen door de groepsleerkracht of een ander, met name de redactiesommen (naar de wens van de leerling). Wereldoriëntatie: Deze leerling krijgt de teksten uit de zaakvakkenboeken voor behandeling in de klas mee naar huis om deze te lezen. Deze leerling krijgt zo nodig de antwoorden op de vragen op papier (gekopieerd uit de handleiding of van een medeleerling). CONTACT MET EXTERNEN Deze leerling krijgt R.T. onder schooltijd. Deze leerling krijgt R.T. buiten school buiten schooltijd. De tijd wordt in overleg met de school vastgesteld. Bij het contact met de externen wordt gebruik gemaakt van een heen- en weerschriftje. Daarin schrijven zowel de externen als de groepsleerkracht(en). HANDELINGSADVIEZEN VOOR OUDERS Doelstelling: het vergroten en versterken van het zelfvertrouwen tijdens het lezen/spelling; het optimaliseren van het leesgedrag; het in stand houden of verbeteren van de motivatie; Lezen: De ouders lezen minstens 5 maal per week samen met deze leerling uit een boek van het juiste niveau voor deze leerling. De ouders lezen samen met deze leerling om de leesmotivatie vergroten. Er kan gekozen worden uit: informatieve boeken, stripboeken, informatie opzoeken op internet, enz. Het gaat hier vooral om het doen en niet in eerste instantie om lezen op het juiste niveau. De ouders lezen deze leerling regelmatig voor. De ouders lezen samen met deze leerling oefeningen uit een (speciaal) leesprogramma dat is aangereikt door school. Spelling: De ouders helpen deze leerling met het oefenen van de woorden van het woordpakket. De ouders maken samen met deze leerling oefeningen uit een (speciaal) spellingprogramma dat is aangereikt door school.

16 Zaakvakken: De ouders lezen samen met deze leerling de aangeboden teksten uit de zaakvakkenboeken. LEESTIPS VOOR OUDERS Plezier krijgen of houden in het lezen komt op de eerste plaats. Positieve feedback is belangrijk. Probeer tussendoor het kind niet te corrigeren. Niet alle fouten hoeven gecorrigeerd te worden. Motivatie van het kind is belangrijk. De ouder helpt maar het kind moet het zelf (willen) doen. Praat regelmatig over de inhoud van het boek. Wat vond je leuk, spannend? Heb je er iets van geleerd? Hoe denk je dat het afloopt? Zou jij het anders laten eindigen? Waar ben je gebleven? Waar ging het vorige keer over? Waarom vond je het geen leuk boek? Praat zachtjes. Leer de kinderen zachtjes te lezen. In de volgende groepen hebben ze hier profijt van. Spreek vooraf met het kind wat geoefend wordt. Wissel de oefenvormen af a. Ieder een zin. b. De ouder leest 3 à 4 zinnen voor, het kind herhaalt dezelfde zinnen. c. Volgend lezen: de ouder leest voor, het kind leest zachtjes mee of wijst de woorden aan. d. Lees samen een deel van de tekst hardop. e. Laat het kind een lievelingsfragment kiezen om voor te lezen. f. Lees een zin met fouten. Het kind wordt gedwongen goed mee te lezen. Wat gaat er al goed? Wat wil je nog beter leren? Wat is nog moeilijk? Lees regelmatig zelf een stukje tekst. Zo blijft er tempo in het verhaal en het kind heeft een voorbeeld om zich aan op te trekken. Als het kind tempoproblemen heeft probeer het tempo te verhogen door de woorden aan te wijzen. Gebruik een aanwijsstrook als het kind moeite heeft de regel te volgen, of laat het kind met de vinger bijwijzen. Als het lezen van langere woorden problemen geeft, dek een deel van het woord af. Niet letter voor letter laten spellen. Wijs spellende lezers erop het woord altijd weer aan elkaar te plakken. Maak het kind met een radende stijl zich hiervan bewust. Datum: Handtekening groepsleerkracht(en): Handtekening I.B.-er: Handtekening ouder(s):

2014 Protocol dyslexie

2014 Protocol dyslexie Protocol dyslexie 2014 Protocol dyslexie Inleiding Dyslexie betekent letterlijk: niet kunnen lezen 1. De term komt uit het latijn, want dys = niet goed functioneren, lexis = taal of woorden. Bij dyslexie

Nadere informatie

Dyslexie protocol en stappenplan

Dyslexie protocol en stappenplan Dyslexie protocol en stappenplan Wat is dyslexie? Dyslexie is een taalverwerkingsstoornis, waardoor leren lezen en spellen voor veel problemen zorgt. Kinderen met dyslexie hebben vooral veel moeite met

Nadere informatie

Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren

Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren Het schoolbeleid ten aanzien van doubleren Inleiding Doubleren op de Wiekslag kan worden omschreven als: Een proces waarbij in de groepen 1 t/m 4 een situatie is ontstaan, waarbij de ontwikkeling van een

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Groep 1 en 2 Periode: Toetsen: Bij uitslag: Inzetten op: Materialen/ methode: Hele jaar kleutersignaleringslijst Kleuterplein Zorgen om leesmotivatie. november gr. 2 gr. 2 gr.2 gr.2 Geletterdheid (hierin

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording TULE - NEDERLANDS KERNDOEL 4 - TECHNISCH LEZEN 82 TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen Kerndoel 4 - Technisch lezen Bij kerndoel 4 - De leestechniek. Toelichting en verantwoording

Nadere informatie

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014

Beleidsstuk dyslexie. Augustus 2014 Beleidsstuk dyslexie Augustus 2014 Saltoschool Reigerlaan Beleidsstuk dyslexie 01-08-2014 Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Screening en signalering... 3 1.1 Groep 1... 3 1.2 Groep 2... 3 1.3 Groep 3... 4

Nadere informatie

Protocol Dyslexie. Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl

Protocol Dyslexie. Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl Protocol Dyslexie Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl Dyslexie: Het woord dyslexie betekent, letterlijk vertaald uit het Grieks, niet

Nadere informatie

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave:

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave: 11-12-2007 Inhoudsopgave: 1. Dyslexie...3 1.1 Wat is het dyslexieprotocol?...3 1.2 Doel van het Protocol Dyslexie....3 1.3 Inhoud van het protocol...3 2. Preventie en interventiehandelingen...4 2.1 Groep

Nadere informatie

Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er

Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er Dyslexie Protocol Wie doet binnen de school uitspraken over dyslexie? Binnen de school zijn de volgende personen goed ingevoerd op het gebied van dyslexie: - Intern begeleider - Groepsleerkracht - RT-er

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie De Vlinder 2008-2009 De Vlinder 2008-2009 Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen) en / of schriftbeeldvorming (spellen)

Nadere informatie

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8 onderwijs en zorgarrrangement op De Wilgen uitgevoerd door meetinstrumenten Zorgniveau 1 = basisarrangenment Zorgniveau 1 Leerkracht Methodegebonden Gestructureerde stimulering van beginnende geletterdheid

Nadere informatie

Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015

Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015 Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015 Dyslexie onderzoek De resultaten van alle leerlingen worden door de intern begeleiders gevolgd. Wanneer een leerling drie keer achtereenvolgend een E scores

Nadere informatie

Dyslexieprotocol PCB de Schakel

Dyslexieprotocol PCB de Schakel Dyslexieprotocol PCB de Schakel Hoe herken je vroegtijdig dyslexie? Een handreiking voor leerkrachten en ouders. B.Vos en C.Bulk 15-4-2007 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Dyslexie in het kort...3

Nadere informatie

Het Kampus protocol leesproblemen en dyslexie

Het Kampus protocol leesproblemen en dyslexie BS KAMPUS DE GILDEKAMP 6016 6545 LX Nijmegen Het Kampus protocol leesproblemen en dyslexie Om houvast te hebben bij het onderkennen en aanpakken van leesproblemen en dyslexie hebben wij als school een

Nadere informatie

Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten?

Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten? Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten? 1 Inhoud Voorwoord... 3 1 Leesproblemen... 4 2 Mogelijk dyslexie... 4 2.1. De dagelijkse lespraktijk.... 4 2.2: De stappen die genomen

Nadere informatie

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 Doel: Doel van ons dyslexieprotocol is een zo goed mogelijke begeleiding van leerlingen met (dreigende) leesproblemen.

Nadere informatie

Dyslexiebeleid van Openbare basisschool voor Daltononderwijs. De Meent

Dyslexiebeleid van Openbare basisschool voor Daltononderwijs. De Meent DE DE DE DE MEENT MEENT MEENT MEENT MAARN MAARN MAARN MAARN Dyslexiebeleid van Openbare basisschool voor Daltononderwijs De Meent Inhoud 1. Inleiding... 1 2. Wat is dyslexie... 1 3. Van signaleren tot

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie 1 KC Den Krommen Hoek Protocol leesproblemen en dyslexie Verantwoording: Het protocol leesproblemen en dyslexie van kindcentrum Den Krommen Hoek is opgesteld op basis van het Protocol Leesproblemen en

Nadere informatie

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Annemarie Vink avink@hetabc.nl Dianne Roerdink droerdink@hetabc.nl Technisch lezen 8-10-2014 www.hetabc.nl 2 Programma

Nadere informatie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie

Protocol Leesproblemen en Dyslexie Protocol Leesproblemen en Dyslexie Inleiding In dit protocol is vastgelegd hoe op onze school goed leesonderwijs wordt gerealiseerd. Hoe leerlingen in hun leesontwikkeling worden gevolgd en hoe en met

Nadere informatie

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften Deel 4.1b lezen Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften 1. Omschrijving van de zorg De kinderen behalen bij lezen herhaaldelijk niet het gewenste niveau of lijken een achterstand

Nadere informatie

DYSLEXIEPROTOCOL 2010-2011 1

DYSLEXIEPROTOCOL 2010-2011 1 DYSLEXIEPROTOCOL 2010-2011 1 Inhoudsopgave DYSLEXIEPROTOCOL 2010-2011... 3 1 Inleiding... 3 2 Vergoedingsregeling Dyslexie... 3 3 Interventies en hulp in de klas bij (vermoeden van ) dyslexie... 4 4 Signaleringslijst

Nadere informatie

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen Protocol Doublure 1.Inleiding Het doel van doublure is in eerste instantie dat een opgelopen achterstand het komende schooljaar wordt ingehaald zodat het kind in ieder geval de minimumdoelen van de basisschool

Nadere informatie

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling:

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling: R.K. Daltonschool De Driesprong Taal- leesprotocol groep 1 8, versie 01-08-2011 Dit protocol is onze vertaling van het Dyslexieprotocol naar onze schoolsituatie. De taal- leesontwikkeling van de wordt

Nadere informatie

Dyslexie protocol de Werkschuit

Dyslexie protocol de Werkschuit Dyslexie protocol de Werkschuit Doel van het protocol Het protocol beoogt dat leerlingen in de groepen 1 t/m 8 de basisprincipes en basisvaardigheden van lezen en spellen onder de knie krijgen. Dat wil

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Oranje Nassau School Geldermalsen. Oktober 2012

Dyslexieprotocol. Oranje Nassau School Geldermalsen. Oktober 2012 Dyslexieprotocol Oranje Nassau School Geldermalsen Oktober 2012 1 Dyslexieprotocol: stappenplan voor groep 1 Stap Moment in leerjaar Actie door de leerkracht Toetsen alle leerlingen: In kaart brengen van:

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol Leesproblemen en Dyslexie Groep 1/2 Einde groep 1 Gedurende het Gedurende het Midden groep 2 Einde groep 2 Einde groep 2 Cito taal afnemen en

Nadere informatie

Als het leren lezen niet zo soepel gaat

Als het leren lezen niet zo soepel gaat Als het leren lezen niet zo soepel gaat In de onderbouw leert een kind de eerste beginselen van het lezen. Wij letten bij het aanleren van de letters gelijk al op de signalen van leesproblemen. Het aanleren

Nadere informatie

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau

Begrijpend lezen Cito LVS TBL minimaal C-niveau. Woordenschat Cito LVS Woordenschattoets minimaal C-niveau Bijlage Dyslexieprotocol Wat verwachten we van de kinderen aan het eind van groep 3 Eind mei stellen we het lees- en spellingniveau van alle leerlingen in groep 3 met behulp van genormeerde toetsen vast.

Nadere informatie

Zorg voor onze kinderen

Zorg voor onze kinderen Zorg voor onze kinderen Versie 5.0 juni 2011 Gelukkig de kinderen, die zonder angst, naar school gaan. Gelukkig de kinderen, die zonder hoge cijfers zich geaccepteerd weten. Gelukkig de kinderen, die ondanks

Nadere informatie

Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep...

Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep... Dyslexie protocol Inhoudsopgave Hoe herkennen we dyslexie?... 2 De oorzaken van dyslexie... 2 Algemene kenmerken... 2 Dyslexie indicatoren... 3 Signalen per leeftijdsgroep... 3 1. Signalen op kleuterleeftijd...

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Basisschool Sint Antonius van Padua Sint-Oedenrode. Inhoud

Dyslexieprotocol. Basisschool Sint Antonius van Padua Sint-Oedenrode. Inhoud Dyslexieprotocol Inhoud 1 Dyslexie... 4 1.1 Mogelijk bijkomende problemen... 4 1.2. Diagnose dyslexie en dyslexieverklaring... 4 2 Signalering van dyslexie... 5 2.1 Toetsen... 5 2.2 Zwakke lezers en/of

Nadere informatie

Stappenplan Dyslexietraject

Stappenplan Dyslexietraject Stappenplan Dyslexietraject Een leerling komt in aanmerking voor dyslexie-onderzoek wanneer: Criterium van de achterstand: er sprake is van een significante achterstand op het gebied van lezen en/of spelling

Nadere informatie

Groep 1 Groep 2 Groep 3 Groep 4

Groep 1 Groep 2 Groep 3 Groep 4 Groep 1 Groep 2 Groep 3 Groep 4 September Oktober November * KIJK registratie * KIJK registratie signaleringslijst gr.2 (zie zorgmap) * Herfstsignalering signaleringslijst gr.3 (zie zorgmap) December Januari

Nadere informatie

Leesprotocol Groep 1-8

Leesprotocol Groep 1-8 Leesprotocol Groep 1-8 Inhoudopgave Leerling onderwijs volgsysteem (LOVS) en het van gebruik toetsen m.b.t. het volgen van de leesontwikkeling 3 De niet methode gebonden toetsen (gestandaardiseerde, landelijk

Nadere informatie

Protocol Voor kinderen met ernstige lees en/of spellingsproblemen

Protocol Voor kinderen met ernstige lees en/of spellingsproblemen Protocol Voor kinderen met ernstige lees en/of spellingsproblemen Stichting Openbaar Onderwijs Kampen INLEIDING Met het opstellen van dit protocol wordt een doorgaande lijn in de begeleiding van leerlingen

Nadere informatie

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b))

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Met behulp van onderstaande opdracht kun je met behulp

Nadere informatie

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3:

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: In het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 3, kortweg PLD 3, wordt in het hoofdstuk Signaleren een

Nadere informatie

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften

Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften Deel 4.1 Zorg voor kinderen met specifieke instructie- of ondersteuningsbehoeften 1. Omschrijving van de zorg De kinderen behalen bij lezen en spellen herhaaldelijk niet het gewenste niveau of lijken een

Nadere informatie

Informatieavond lezen groep 3. Welkom!

Informatieavond lezen groep 3. Welkom! Informatieavond lezen groep 3 Welkom! Inleiding Waarom is lezen belangrijk? Hoe leren de kinderen lezen in groep 3? Hoe kunt u als ouder het leesproces van uw kind ondersteunen? Bezoek aan de bibliotheek.

Nadere informatie

MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN?

MOMENTEN IN DE TIJD WAT MOET ER GEBEUREN? HOE PAKKEN WE HET AAN? Protocol Leesproblemen en dyslexie, groep 7-8 Groep 7 Aandachtspunten: Vlot en vloeiend kunnen lezen Onderhouden en verbeteren technische leesvaardigheid Enkele leesstrategieën Tekstkennis bijbrengen Aandacht

Nadere informatie

Doublure protocol Groep 1 t/m 8

Doublure protocol Groep 1 t/m 8 Doublure protocol Groep 1 t/m 8 Protocol Om tot een verantwoorde beslissing te komen ten aanzien van al of niet bevorderen volgen wij voor deze procedure onderstaand stappenplan: o De groepsleerkracht

Nadere informatie

Protocol Dyslexie. In groep 1 tm 8 wordt het protocol Leesproblemen en Dyslexie (M.Gijsel, F. Scheltinga, M. van Druenen, L. Verhoeven) gehanteerd.

Protocol Dyslexie. In groep 1 tm 8 wordt het protocol Leesproblemen en Dyslexie (M.Gijsel, F. Scheltinga, M. van Druenen, L. Verhoeven) gehanteerd. Protocol Dyslexie In groep 1 tm 8 wordt het protocol Leesproblemen en Dyslexie (M.Gijsel, F. Scheltinga, M. van Druenen, L. Verhoeven) gehanteerd. Een leerling met de diagnose dyslexie heeft recht op de

Nadere informatie

Katholieke Basisschool Op weg Dyslexieprotocol

Katholieke Basisschool Op weg Dyslexieprotocol Katholieke Basisschool Op weg Dyslexieprotocol Protocol dyslexie Basisschool Op Weg 1 Dyslexieprotocol Basisschool Op Weg Haarle: Doelen die de school nastreeft i.v.m. dyslexie: -Ons doel is om de leerlingen

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Wat is dyslexie? Het belang van vroegtijdige signalering

Dyslexieprotocol. Wat is dyslexie? Het belang van vroegtijdige signalering Dyslexieprotocol Wat is dyslexie? Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren van het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau.

Nadere informatie

PROTOCOL DYSLEXIE De Golfbreker

PROTOCOL DYSLEXIE De Golfbreker PROTOCOL DYSLEXIE De Golfbreker Protocol Leesproblemen en Dyslexie Het Protocol Leesproblemen en Dyslexie is bedoeld om leerkrachten in het primair onderwijs een houvast te geven bij vroegtijdig onderkennen

Nadere informatie

PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE. Inleiding

PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE. Inleiding PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE Inleiding Als uitgangspunt bij het schrijven van dit document, is gekozen voor het Protocol Leesproblemen en Dyslexie herziende editie 2010 groep 1/2,3 t/m 4 groep 5

Nadere informatie

bijlage 10 of ZLKLS auditieve woorden met de aangeboden bijlage 9 of ZLKLS auditieve synthese Toets met 20 klankzuivere

bijlage 10 of ZLKLS auditieve woorden met de aangeboden bijlage 9 of ZLKLS auditieve synthese Toets met 20 klankzuivere 29 Protocol klas 1 Toetsing/ signalering 1 Overdracht LVS Kleuters 2 Hoofdmeting 1 (Herfstsignalering, alle leerlingen) Letterkennis: Lezen en herkennen van aangeboden letters, lange klanken, korte klanken,

Nadere informatie

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5 Mariët Förrer November - februari Doelen en accenten per groep Rol van intern begeleider / taalcoördinator IB en TC ook in deze periode Bewaken

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Bibit mei 2013

Dyslexieprotocol Bibit mei 2013 Inhoudsopgave 1. Uitgangspunt 2. Het lees- en spellingonderwijs 3. Signalering 4. Diagnose 5. Hoe gaan we om met dyslectische kinderen? De aanpak. 6. Tips voor ouders en kinderen Uitgangspunt Als we het

Nadere informatie

Leesproblemen en dyslexie 3

Leesproblemen en dyslexie 3 Leesproblemen en dyslexie 3 Mariette Sibbing msibbing@hetabc.nl Nina Willemse ninawillemse@hetabc.nl Agenda 27-1-2016 Overgang onderbouw-middenbouw Continuüm van zorg signaleren van kinderen met leesproblemen

Nadere informatie

Niveau 2. VVE Aandacht voor geletterdheid met startblokken Groep 1

Niveau 2. VVE Aandacht voor geletterdheid met startblokken Groep 1 Dyslexieprotocol Niveau 1 Kwaliteit instructiegedrag en klassenmanagement, Juist gebruik van effectieve methodes voor aanvankelijk en voortgezet technisch lezen, Gebruik leerlingvolgsysteem ( rond technisch

Nadere informatie

Handleiding. Vroegtijdige signalering en adequate aanpak op het gebied van lezen/spellen en dyslexie.

Handleiding. Vroegtijdige signalering en adequate aanpak op het gebied van lezen/spellen en dyslexie. Handleiding Vroegtijdige signalering en adequate aanpak op het gebied van lezen/spellen en dyslexie. Inhoudsopgave Inleiding 3 Aanleiding 3 Wanneer spreken van risicoleerlingen? 3 Leeswijzer 3 Tot slot

Nadere informatie

www.vclb-koepel.be www.vclb-koepel.b Voorbeelden van basiscompetenties TAAL/mondelinge taalontwikkeling zijn: Groeiboek Groeiboe

www.vclb-koepel.be www.vclb-koepel.b Voorbeelden van basiscompetenties TAAL/mondelinge taalontwikkeling zijn: Groeiboek Groeiboe van basiscompetenties TAAL/mondelinge taalontwikkeling zijn: [...] De kleuter staat open voor hulp van juf bij De kleuter imiteert andere kleuters bij De kleuter vertelt aan andere kleuters hoe hij De

Nadere informatie

TOETSPROTOCOL OBS WILLEM EGGERT. Formuleren schoolspecifiek beleid.

TOETSPROTOCOL OBS WILLEM EGGERT. Formuleren schoolspecifiek beleid. TOETSPROTOCOL OBS WILLEM EGGERT Formuleren schoolspecifiek beleid. De toets weken zijn in oktober, januari, maart, mei en juni gepland. De ondersteuning komt in de geplande toets weken waar nodig te vervallen,

Nadere informatie

doen dat 3 het dyslexieprotocol

doen dat 3 het dyslexieprotocol doen dat 3 het dyslexieprotocol Het dyslexieprotocol juni 2008 Vooraf De scholen van de Stichting Peelraam hebben in het schooljaar 2007-2008 gezamenlijk een dyslexieprotocol ontwikkeld. Dit protocol is

Nadere informatie

Handleiding ouderportaal ParnasSys

Handleiding ouderportaal ParnasSys Handleiding ouderportaal ParnasSys Inleiding Als team van WSKO basisschool Het Kompas vinden wij openheid naar ouders belangrijk. Tijdens de oriëntatie op een nieuw leerlingvolgsysteem hebben wij bewust

Nadere informatie

Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan

Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan Dyscalculieprotocol Cluster Jenaplan Eerste versie 2015-2016 Het volgen van - en begeleiding bij ernstige rekenproblemen en dyscalculie Stappenplan bij (ernstige ) rekenproblemen en dyscalculie De vier

Nadere informatie

Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud

Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8... 1 Onze visie betreffende doorstroming van leerlingen.... 2 Beleid doorstroming van groep 1 naar groep 2.... 2 Beleid

Nadere informatie

Protocol zwakke lezers en spellers

Protocol zwakke lezers en spellers Mei 2016 Protocol zwakke lezers en spellers Bianca Bos en Marry Grasman Inhoudsopgave Inleiding... 2 Hoofdstuk 1: Doel van het protocol... 3 1.1. Vroegtijdige onderkenning en aanpak van leesproblemen...

Nadere informatie

Wat is dyslexie en wat zijn de gevolgen hiervan voor het volgen van onderwijs?

Wat is dyslexie en wat zijn de gevolgen hiervan voor het volgen van onderwijs? Augustus 2014 Wat is dyslexie en wat zijn de gevolgen hiervan voor het volgen van onderwijs? Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren van het accuraat

Nadere informatie

Enkele weken voor de eindtoets, maken de leerlingen de eindtoets van het voorgaande jaar in dezelfde setting als bij de officiële eindtoets.

Enkele weken voor de eindtoets, maken de leerlingen de eindtoets van het voorgaande jaar in dezelfde setting als bij de officiële eindtoets. TOETSEN OP DE PWA; het hoe en waarom Alle basisscholen in Nederland moeten beschikken over een leerlingvolgsysteem: een serie toetsen of observaties waarmee de ontwikkeling van de kinderen gevolgd kan

Nadere informatie

Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school)

Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school) 033-2983197 info@praktijkdeziel.nl www.praktijkdeziel.nl Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school) 1.0 Algemeen deel Gegevens school Adres: PC/Woonplaats: Telefoon: E-mail adres:

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Protocol leesproblemen en dyslexie Nicole Smits 1 Protocol leesproblemen en dyslexie INHOUDSOPGAVE PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE 3 STAPPENPLAN GROEP 1 5 STAPPENPLAN GROEP 2 7 STAPPENPLAN GROEP 3 9

Nadere informatie

Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek

Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek Aanvraag vergoed dyslexie-onderzoek Aanmeldingsformulier school Leerlinggegevens Geb.datum Geslacht m v Groep Doublure nee ja, in groep Op deze school sinds groep Schoolgegevens Adres Postcode Plaats Telefoon

Nadere informatie

Goed, vlot en begrijpend lezen blijft één van de belangrijkste doelen die een leerling gedurende zijn of haar schoolloopbaan moet bereiken.

Goed, vlot en begrijpend lezen blijft één van de belangrijkste doelen die een leerling gedurende zijn of haar schoolloopbaan moet bereiken. Goed, vlot en begrijpend lezen blijft één van de belangrijkste doelen die een leerling gedurende zijn of haar schoolloopbaan moet bereiken. Daarom hechten wij er dan ook veel belang aan dat dit op een

Nadere informatie

CONNECT schrijfbordje

CONNECT schrijfbordje CONNECT schrijfbordje Bij CONNECT woordherkenning wordt er gebruik gemaakt van een schrijfbordje. Ik miste een leuk ontwerp hiervan, dus zelf hierbij zelf een connect schrijfbordje in elkaar gezet: Hoe

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Inhoudsopgave. Inleiding. Hoofdstuk 1: Wanneer spreken wij van dyslexie? Hoofdstuk 2: Signalering

Dyslexieprotocol. Inhoudsopgave. Inleiding. Hoofdstuk 1: Wanneer spreken wij van dyslexie? Hoofdstuk 2: Signalering Dyslexieprotocol Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1: Wanneer spreken wij van dyslexie? Hoofdstuk 2: Signalering Hoofdstuk 3: Interventies Lees- en spellingsonderwijs Diagnosestelling Interventie na diagnose

Nadere informatie

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers?

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Cor Aarnoutse Wat doe je met kinderen die moeite hebben met begrijpend lezen? In dit artikel zullen we antwoord geven op deze vraag. Voor meer informatie verwijzen

Nadere informatie

Protocol doubleren en versnellen

Protocol doubleren en versnellen CBS Merula email: info@merula.nl, website: www.merula.nl Bloemendaele 4, 3218 XA Heenvliet tel.: 0181-662551 fax.: 0181-665617 Protocol doubleren en versnellen CBS Merula is één van de scholen van www.vcodekring.nl

Nadere informatie

Protocol doubleren en versnellen

Protocol doubleren en versnellen Protocol doubleren en versnellen Omnis school T Opstapje Van Tilburghstraat 41 4438 AJ Driewegen tel: +31 - (0)113-653010 e-mail: tel. directeur S. Meulblok : 06-10730662 Vooraf In de wet op het onderwijstoezicht

Nadere informatie

Automatisering van het lezen op woordniveau

Automatisering van het lezen op woordniveau Protocol Leesproblemen en Dyslexie toetskalender voor groep 4 expertisecentrum nederlands 4 algemene toelichting Momenteel werkt het Expertisecentrum Nederlands aan een herziening van de Protocollen Leesproblemen

Nadere informatie

PROTOCOL DYSLEXIE ANNIE M.G. SCHMIDTSCHOOL, DEN HAAG. 1.Inleiding

PROTOCOL DYSLEXIE ANNIE M.G. SCHMIDTSCHOOL, DEN HAAG. 1.Inleiding PROTOCOL DYSLEXIE ANNIE M.G. SCHMIDTSCHOOL, DEN HAAG 1.Inleiding In dit protocol wordt beschreven hoe op de Annie M.G. Schmidtschool wordt gewerkt aan het voorkomen, onderkennen en aanpakken van lees-

Nadere informatie

Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud

Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud Protocol dyslexie Openbare Basisschool De Bouwsteen Inhoud 1) Dyslexie in het kort Problemen bij het lezen Problemen bij het spellen Problemen bij het schrijven Mogelijke gevolgen van dyslexie 2) Voorbereidend

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Protocol leesproblemen en dyslexie 1 Inhoud 1. PROTOCOL LEESPROBLEMEN EN DYSLEXIE... 3 2. STAPPENPLAN GROEP 1... 5 3. STAPPENPLAN GROEP 2... 7 4. STAPPENPLAN GROEP 3... 10 5. STAPPENPLAN GROEP 4... 14

Nadere informatie

TUTORLEZEN 1. AANLEIDING 2. INLEIDING

TUTORLEZEN 1. AANLEIDING 2. INLEIDING TUTORLEZEN 1. AANLEIDING Naar aanleiding van de resultaten van lees- en taaltoetsen heeft de directie in het schooljaar 2007-2008 onderzoek gedaan naar het leesonderwijs op school. De resultaten van het

Nadere informatie

Dit protocol beschrijft hoe we op het Vellesan College en de Duin en Kruidbergmavo omgaan met dyslexie.

Dit protocol beschrijft hoe we op het Vellesan College en de Duin en Kruidbergmavo omgaan met dyslexie. 1. Inleiding Dit protocol beschrijft hoe we op het Vellesan College en de Duin en Kruidbergmavo omgaan met dyslexie. De volgende punten komen aan de orde: Wat is dyslexie? Signaleringsprocedure dyslexie

Nadere informatie

Algemene informatie groep 1-2. Ontwikkeling van kleuters:

Algemene informatie groep 1-2. Ontwikkeling van kleuters: Algemene informatie groep 1-2 Ontwikkeling van kleuters: Van kleuters is bekend dat de ontwikkeling veel sprongsgewijs verloopt. Niet alle kinderen ontwikkelen dezelfde gebieden op hetzelfde moment. We

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Bijlagen: 1. Signalen c.q. kenmerken van dyslexie 2. Format dyslexiekaart

Inhoudsopgave: Bijlagen: 1. Signalen c.q. kenmerken van dyslexie 2. Format dyslexiekaart Dyslexiebeleid Inhoudsopgave: 1. Inleiding 2. Definitie van dyslexie 3. De procedure binnen onze school met betrekking tot zorg t.a.v. de leesontwikkeling. 4. Overdracht aan Voortgezet Onderwijs Bijlagen:

Nadere informatie

Dyslexieprotocol van de Waterspiegel in Almere mei 2012

Dyslexieprotocol van de Waterspiegel in Almere mei 2012 Dyslexieprotocol van de Waterspiegel in Almere mei 2012 Inleiding en definitie In dit protocol willen we beschrijven hoe we systematisch omgaan met het signaleren, diagnosticeren en begeleiden van leerlingen

Nadere informatie

Schoolplan lezen Eerste Openluchtschool Versie 1.0 2011-2012

Schoolplan lezen Eerste Openluchtschool Versie 1.0 2011-2012 Schoolplan lezen Eerste Openluchtschool Versie 1.0 2011-2012 Uitgangspunten zijn: lezen moet leuk zijn / worden / blijven Kinderen moeten de gelegenheid krijgen veel te lezen -uit goede boeken -op hun

Nadere informatie

Aanvraag particulier dyslexieonderzoek

Aanvraag particulier dyslexieonderzoek Aanvraag particulier dyslexieonderzoek Aanmeldingsformulier school Individueel onderzoek Groepsonderzoek (alleen mogelijk vanaf eind groep 7) Leerlinggegevens Geb.datum Geslacht m v Groep Doublure nee

Nadere informatie

Informatieavond groep 5a Renske Jansse en Joyce van Konijnenburg

Informatieavond groep 5a Renske Jansse en Joyce van Konijnenburg Informatieavond groep 5a Renske Jansse en Joyce van Konijnenburg Voorstellen Renske Staat op woensdag, donderdag en vrijdag voor de groep. Vanaf januari 2015 gaat zij met zwangerschapsverlof. Er zal vanaf

Nadere informatie

De nieuwe AVI-toetsen en AVI-bepalingen

De nieuwe AVI-toetsen en AVI-bepalingen De nieuwe AVI-toetsen en AVI-bepalingen Het leren lezen van kinderen begint met een goede technische leesvaardigheid. Dit is een essentiële voorwaarde voor begrijpend lezen. Het is belangrijk dat kinderen

Nadere informatie

Dyslexieprotocol De Wegwijzer

Dyslexieprotocol De Wegwijzer Dyslexieprotocol De Wegwijzer 2010 1 Inhoud A. Wat is dyslexie? B. Wie doet binnen de school uitspraken over dyslexie? C. Hoe spreken we over dyslexie met de ouders? D. Strategie voor de begeleiding van

Nadere informatie

VALCKESTEYN Beleid Doubleren of Versnellen

VALCKESTEYN Beleid Doubleren of Versnellen Openbare basisschool VALCKESTEYN Beleid Doubleren of Versnellen Januari 2013 Doel van dit protocol Het vaststellen van de criteria op grond waarvan een leerling al dan niet doubleert of versnelt naar een

Nadere informatie

De kijkwijzer lezen: een alternatief voor het beoordelen van de leesvaardigheden van de kinderen

De kijkwijzer lezen: een alternatief voor het beoordelen van de leesvaardigheden van de kinderen Kijkwijzer voor taal De kijkwijzer lezen: een alternatief voor het beoordelen van de leesvaardigheden van de kinderen Evaluatie van (begrijpende)leesvaardigheden van kinderen is zo moeilijk omdat de prestaties

Nadere informatie

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR INHOUDSOPGAVE Zorgniveau 1: Goed lees- en spellingonderwijs Stap 1: Leestijd blz. 3 Kwaliteit instructiegedrag blz. 3 Klassenmanagement blz. 4 Stap 2: Juist

Nadere informatie

Overgang naar de volgende groep/ doublure 2017

Overgang naar de volgende groep/ doublure 2017 Overgang naar de volgende groep/ doublure 2017 Inleiding Elk jaar kijken we of de leerlingen zich voldoende hebben ontwikkeld om over te kunnen gaan naar een volgende groep. Als een leerling zich onvoldoende

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken en spelling

Opbrengstgericht werken en spelling WORKSHOP Opbrengstgericht werken en spelling Programma en doelen Is spelling moeilijk? Het waarom en wat Effectief spellingonderwijs Spellingbewustzijn Tips Afsluiting. Schema spellingsproces Gesproken

Nadere informatie

Quickscan taal- en leesonderwijs

Quickscan taal- en leesonderwijs Quickscan taal- en leesonderwijs Gegevens school Naam school Adres school Plaats Telefoon e-mail Datum invulling Ingevuld door Functie invuller directie IB-er RT-er taal/leescoördinator leerkracht gr:

Nadere informatie

Mijn kind heeft moeite met lezen en spellen. Is het misschien dyslectisch? En wat nu?

Mijn kind heeft moeite met lezen en spellen. Is het misschien dyslectisch? En wat nu? Mijn kind heeft moeite met lezen en spellen. Is het misschien dyslectisch? En wat nu? voorlichtingsfolder voor ouders R.K. basisschool De Wingerd Zwaag Inleiding In deze folder willen we u iets vertellen

Nadere informatie

LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL

LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL LEES / EN DYSLEXIEPROTOCOL De Palster september 2012 Lees- en dyslexieprotocol De Palster versie september 2012 1 EEN PRAGMATISCH LEESPROTOCOL Dit digitale leesprotocol is gemaakt om er voor te zorgen

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Zwin College Oostburg

Dyslexieprotocol Zwin College Oostburg Dyslexieprotocol Zwin College Oostburg Dyslexie is een leerstoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op

Nadere informatie

Zorgplan Dyslexie, CBS de Duif. Wat is dyslexie?

Zorgplan Dyslexie, CBS de Duif. Wat is dyslexie? Zorgplan Dyslexie, CBS de Duif Wat is dyslexie? Uitgaande van algemeen aanvaarde wetenschappelijke afspraken hierover nemen wij aan dat een dyslecticus altijd problemen heeft met: Het verwerken van lettertekens

Nadere informatie

Extra oefenen: woordrijtjes met ie

Extra oefenen: woordrijtjes met ie Extra oefenen: woordrijtjes met ie Dit leesblad kun je gebruiken op verschillende manieren: wanneer een leerling uitvalt op het lezen van woorden met ie het opnieuw aanbieden van ie bij verlengde instructie

Nadere informatie

OPBRENGSTGERICHT WERKEN. Handleiding groepsoverzicht en groepsplan. versie 1

OPBRENGSTGERICHT WERKEN. Handleiding groepsoverzicht en groepsplan. versie 1 OPBRENGSTGERICHT WERKEN Handleiding groepsoverzicht en groepsplan versie 1 Kleuterplein Inhoud 1 Invullen van het groepsoverzicht 2 Opstellen van het groepsplan Rekenen 3 Opstellen van het groepsplan Klanken

Nadere informatie

Om tot een verantwoorde beslissing te komen ten aanzien van al of niet bevorderen volgen wij het onderstaand stappenplan:

Om tot een verantwoorde beslissing te komen ten aanzien van al of niet bevorderen volgen wij het onderstaand stappenplan: Vereniging voor Protestants Christelijk Onderwijs Rhenen Protocol besluitvorming omtrent bevorderen en doubleren. Algemeen Op de Ericaschool en De Springplank wordt gewerkt met een leerstofjaarklassensysteem.

Nadere informatie

PROTOCOL DYSLEXIE o.b.s. De Drift. de Pol 4a 9444 XE Grolloo

PROTOCOL DYSLEXIE o.b.s. De Drift. de Pol 4a 9444 XE Grolloo PROTOCOL DYSLEXIE 2011-2015 o.b.s. De Drift de Pol 4a 9444 XE Grolloo 0592-501480 drift@primah.org mei 2013 Inhoudsopgave 1. Wat is dyslexie 2. Van signaleren tot individueel handelingsplan De procedures

Nadere informatie

Workshop Dyslexie. Opbouw. Dyslexie- wat is dyslexie en hoe signaleer je het? Protocol Leesproblemen en Dyslexie. Toeleiding naar vergoede zorg.

Workshop Dyslexie. Opbouw. Dyslexie- wat is dyslexie en hoe signaleer je het? Protocol Leesproblemen en Dyslexie. Toeleiding naar vergoede zorg. Workshop Dyslexie Nina Willemse nwillemse@hetabc.nl Opbouw Dyslexie- wat is dyslexie en hoe signaleer je het? Protocol Leesproblemen en Dyslexie. Toeleiding naar vergoede zorg. Zorg op niveau 3; leestechnieken

Nadere informatie