BELEGGERS IN KAART (versie 10 januari)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BELEGGERS IN KAART (versie 10 januari)"

Transcriptie

1 BELEGGERS IN KAART (versie 10 januari) Beleggers in kaart is een voortschrijdend document en bevat de tot op heden verzamelde informatie uit de diverse bijeenkomsten over het aantrekken van beleggers in markthuurwoningen in deze regio. Bij deze bijeenkomsten waren steeds enkele vertegenwoordigers van beleggers en investeerders aanwezig in wisselende samenstelling. Voor de inhoud van deze notitie is veel geput uit hun uitspraken en ervaringen. Het is de bedoeling de notitie steeds aan te vullen en aan te scherpen met nieuwe informatie, uit nieuwe bronnen en van andere partijen uit de beleggingswereld. In deze versie wordt achtereenvolgens ingegaan op: Achtergrond Het klimaat voor investeringen in markthuurwoningen De verschillende typen beleggers/investeerders met hun voorkeuren De belangrijkste drie voorwaarden voor beleggers Overige voorwaarden die in meer of mindere mate meewegen bij het maken van keuzes. Achtergrond De Nederlandse verhuursector werd en wordt nog altijd sterk gedomineerd door de woningcorporaties (zie bijlage 1). Corporaties hebben een maatschappelijke doelstelling, nl. de huisvesting van minder draagkrachtigen. Het behalen van voldoende rendement op elke afzonderlijke investering is geen vereiste, zoals dat wel geldt voor een belegger. Bovendien hebben corporaties toegang tot andere (goedkopere) financieringsmogelijkheden. Het meeste bezit van corporaties werd en wordt - daarom verhuurd in de sociale sector ook als de betreffende woningen op grond van het puntenstelsel in de vrije sector zouden kunnen worden verhuurd. De markt voor huurwoningen van beleggers (sociaal, maar ook in de vrije sector) is mede daardoor in het verleden vrij beperkt gebleven; beleggers konden eenvoudig niet voldoende concurreren met de corporaties. Een aantal ontwikkelingen de laatste jaren hebben bijgedragen tot een meer level playing field voor beleggers en corporaties met name de inkomensgrens voor huurders van sociale corporatiewoningen en de scheiding van het commerciële (Daeb) en niet-commerciële bezit van corporaties (niet-daeb), waarbij het laatste niet meer voor de gunstige leningen in aanmerking kan komen. De verhuurdersheffing die ook geldt voor beleggers in sociale huurwoningen doet dit echter weer deels teniet; deze zet immers het rendement op deze woningen voor beleggers onder druk, terwijl de corporaties de vrijheid behouden om woningen wel of niet te liberaliseren. Grote interesse van beleggers/investeerders in vrije sector huurwoningen in Nederland. Investeringsvolume 2 miljard: De omvang van de vrije sector huurmarkt in Nederland is zeer beperkt (zie bijlage 1). Slechts 3,4% van de zelfstandige woningen is een vrije sectorhuurwoning. Beleggers zien, mede door de nieuwe regelgeving, een markt met goede vooruitzichten vanuit beleggersperspectief; na die van Duitsland en Denemarken biedt de Nederlandse vrije sector huurmarkt momenteel de beste investeringsopties. Maar ook de vraag naar vrije sector huurwoningen trekt aan, met name in groeiregio s als de regio Amsterdam is de potentie voor deze woningen aanzienlijk. De huren stijgen momenteel en de leegstand neemt af. Stadsregio Amsterdam versie 10 januari

2 Per 1 oktober jl. is de Circulaire Verkoop Corporatiewoningen gewijzigd. Corporaties mogen een groot deel van hun bezit verkopen tegen marktwaarde. Met name particuliere beleggers en Duitse investeerders vinden dit interessant. Bij institutionele beleggers is met name interesse in nieuwbouw en recent gebouwde woningen. Toch zijn er ook enkele negatieve ontwikkelingen, zoals de aanhoudende onduidelijkheid over de maatregelen van het kabinet met betrekking tot het verhuurbeleid. Met name buitenlandse beleggers vinden de Nederlandse woningmarkt te politiek gestuurd en daarmee te onzeker. Door de verslechterde uitpondmarkt als gevolg van aanhoudende prijsdalingen, hanteren beleggers een hogere risico-inschatting en als gevolg daarvan eisen zij hogere rendementen. De lagere uitpondwaarden hebben tevens tot gevolg dat het in exploitatie houden van woningen rendementtechnisch gezien interessanter wordt. Het toenemende aanbod in 2013 als gevolg van de verkoop van bezit door pensioenfondsen en corporaties (circa 56% van de corporaties wil complexgewijs verkopen). Een nog altijd negatief sentiment bij banken over vastgoed. Er is wel een groeiende interesse bij Duitse financiers om Nederlands woningvastgoed te financieren. Typen beleggers en investeerders Er zijn verschillende typen beleggers, grofweg te onderscheiden naar herkomst van het vermogen en de beleggingsdoelstelling. In bijlage 2 zijn enkele beleggersprofielen opgenomen. Zij hebben veel gemeen in ieder geval hun grote behoefte aan zekerheden en een grote voorkeur voor het middeldure huursegment ( á 1.000) maar ook wel verschillende voorkeuren ten aanzien van het investeren in nieuwbouw of bestaande bouw, voor het wel of niet gebruik maken van vreemd vermogen, voor de methode om het rendement te berekenen (bruto of netto aanvangsrendement (BAR, NAR), internal rate of return (IRR)), voor het wel of niet zelf ontwikkelen, het wel of niet bereid zijn mee te doen aan vormen van marktselectie door gemeenten (o.a. tenders) etc. Institutionele beleggers: (vertegenwoordigers van) pensioenfondsen of verzekeringsmaatschappijen. Zoeken een duurzaam beleggingsresultaat voor (pensioen)uitkering. Zij willen oudere complexen uit de portfolio verkopen en vervangen door nieuwbouw c.q. recente projecten in middeldure huur en/of de portfolio daarmee uitbreiden met de bedoeling deze voor langere tijd te exploiteren (van tien tot wel vijftig jaar). Zij hebben op jaarbasis circa 1 miljard euro beschikbaar voor de aankoop van huurwoningen. Fondsenbouwer: belegt in woningen en/of in andere fondsen. De benodigde gelden worden verkregen door de uitgifte van aandelen of participaties en door het aantrekken van vreemd vermogen. Hun aantal neemt toe. Vooral buitenlandse beleggers beleggen graag in fondsen vanwege hun vaak beperkte kennis van de Nederlandse huurmarkt. De fondsenbouwer heeft voornamelijk interesse in bestaande projecten, maar institutionele fondsen als Altera, ASR en Bouwinvest investeren ook in nieuwbouw of recente bouw <5 jaar oud. Particuliere investeerders: (> 200 landelijke en regionale spelers). Hun aantal groeit en zij zijn zeer actief. Hiertoe behoren ook de zogenaamde family offices : organisaties die beleggingen beheren voor één of enkele families. Particuliere investeerders hebben doorgaans veel bezit in het gereguleerde segment. Zij hebben voornamelijk een voorkeur voor bestaande bouw, waarbij middeldure huur favoriet is daarnaast zien zij kansen in de overname van corporatiebezit. Zij zijn ook geïnteresseerd in de transformatie van goed gelegen kantoorpanden naar woningen (en beperkt studentenwoningen). Er is minimaal circa 1 miljard euro beschikbaar voor de aankoop van huurwoningen in Buitenlandse investeerders: hebben een voorkeur voor bestaande bouw, maar er is bij enkele partijen recentelijk ook wel interesse ontstaan voor nieuwbouw. Ook deze groep Stadsregio Amsterdam versie 10 januari

3 zal toenemen; ook al is er, zoals eerder genoemd, terughoudendheid vanwege de sterk overheidsgestuurde (en daardoor in hun ogen onzekere) Nederlandse woningmarkt. Tot op heden is er voor ongeveer 150 miljoen euro verkocht aan buitenlandse investeerders. Woningcorporaties: zij zetten van oudsher het vastgoed in voor de primaire doelstelling, te weten het huisvesten van minder draagkrachtigen. Om hierin te blijven voorzien en tegelijkertijd de financiële positie van de eigen organisatie te waarborgen zullen de woningcorporaties vergelijkbaar met de andere typen beleggers rendement op het vastgoed moeten maken. Vele corporaties doen dit al; o.a. door het creëren en exploiteren van markthuurwoningen. Koepel Aedes en het kabinet spraken eind augustus 2013 af om woningcorporaties zelf de keuze te geven om hun maatschappelijke (Daeb) en commerciële (niet-daeb) activiteiten te scheiden door een juridische dan wel administratieve scheiding. Drie stevige voorwaarden Deze uitgangspunten zijn voor vrijwel iedere belegger/investeerder gelijk. 1. Grondprijs op basis van residuele (beleggings)waarde Een belegger wil een duurzaam rendement op het geïnvesteerde vermogen. Dit is bepalend voor zijn investeringsstrategie. Verwachtingen ten aanzien van het te behalen huurniveau, de te verwachten verhuurbaarheid, verwachtingen ten aanzien van de risico s tijdens exploitatie en de te verwachten waardestijging van het vastgoed bij verkoop (exit) op een bepaalde locatie bepalen de beleggingswaarde van een project. Dat bepaalt vervolgens wat de belegger kan uitgeven aan grond en gebouwen. Voor wat betreft die gebouwen de stichtingskosten hanteren de meeste beleggers flinke kwaliteitseisen (zie ook hieronder bij overige voorwaarden). Het bedrag dat overblijft na aftrek van die stichtingskosten (het residu) is het bedrag wat besteed kan worden aan de grond. Overigens hanteren verschillende beleggers verschillende rekenmethoden, met verschillende uitkomsten, maar het rendement/risicoprofiel is altijd leidend voor de afweging wel/niet in te stappen in een project. Iedere individuele investering in de portefeuille van een belegger moet rendement opleveren. Er is geen sprake van goeden minder goedlopende projecten die tegen elkaar weggestreept kunnen worden. Momenteel komen veel nieuwbouwplannen niet tot uitvoering vanwege te hoge (historische) plankosten die zijn terug te voeren op de grondkosten. Nieuwbouwplannen werden in veel gevallen rondgerekend op basis van te hoge huren om te voldoen aan de (historische) grondkosten. Afboeking dan wel aanpassing van de grondprijs is nodig om deze projecten haalbaar te maken voor beleggers. 2. Programmatische en stedenbouwkundige ruimte Een belegger wenst doorgaans invloed op plan en ontwerp. Hij wordt daarom graag in een vroeg stadium betrokken bij de planvorming of indien pas later contact is gelegd stapt alleen in bij plannen met voldoende flexibiliteit voor het eventueel gewenste maatwerk. Stedenbouwkundige eisen als parkeergarages en winkels/voorzieningen in de plint hebben negatieve invloed op het rendement van een belegger en zijn daarom niet gewenst. Om dezelfde reden zijn beleggers vaak niet geïnteresseerd in ingewikkelde, dure ontwerpen met relatief veel loze ruimte of lastige plattegronden. 3. Snelheid: time to market binnen twee jaar Hoe sneller de investering kan plaatsvinden (en dus rendement oplevert), hoe beter. Twee jaar is het maximum. Overige voorwaarden Stadsregio Amsterdam versie 10 januari

4 Voorkeur voor stabiele gebieden/gebieden met groeipotentie Gezien de wens voor een stabiel, duurzaam rendement stapt de belegger doorgaans het liefst in op locaties die zichzelf al hebben bewezen of duidelijk in de lift zitten. Het gaat hierbij om het (economische) perspectief op langere termijn; niet alleen de eerste verhuur moet renderen, maar ook de vijfde en er moet potentie zijn voor waardeontwikkeling tussen het moment van aankoop en afstoten (de exit). Bij potentiële groeigebieden (krachtwijken) moeten ook andere partijen (overheid, corporaties) hun vertrouwen in het gebied tonen middels investeringen om in overweging genomen te worden. Het risico van investeringen in een minder stabiele of nog geheel te ontwikkelen locatie vereist een hoger rendement. Dat heeft uiteraard gevolgen voor wat de belegger wil besteden aan grond en gebouw(en) gegeven een bepaald huurniveau. Voorkeur voor gemeenten met meer dan inwoners De meeste beleggers investeren niet in kleinere kernen. Zij hebben twijfels over de belangstelling voor markthuur in veel kleinere kernen. Daarnaast ervaren zij dat het afstoten van het bezit (de exit) er moeizaam is. Appartementen versus grondgebonden woningen Het realiseren van een appartementencomplex is duurder dan het bouwen van eengezinswoningen. Appartementen zijn interessant voor de belegger op locaties waar het te verwachten huurniveau de investering rechtvaardigt, waarbij een goede buitenruimte en goede parkeeroplossing voorwaarden zijn. Standaardeisen aan afmetingen, kwaliteit en faciliteiten De volgende vuistregels komen steeds weer naar voren, met name voor institutionele beleggers met een langere beleggingshorizon: Voor eengezinswoningen: kavel minimaal 110 m², woning gbo 115 m², met tuin voor en achter en schuur. Beukmaat minimaal 5,40 m, maar bij voorkeur groter. Hoog afwerkingsniveau. Stichtingskosten plus grond: incl. BTW. Voor appartementen: rond de 80 m² met goede buitenruimte, goed ontsloten met goede parkeeroplossing. Hoog afwerkingsniveau. Vuistregel: stichtingskosten plus grond: circa tot Toch zijn appartementen met een kleiner metrage op bepaalde centrumstedelijke locaties voor een aantal beleggers ook aantrekkelijk; zeker ook gezien de verwachte toename van het aantal eenpersoonshuishoudens. Bovengenoemde stichtingskosten zijn afhankelijk van de rendementseisen (momenteel variërend tussen 5,2% en 5,8% afhankelijk van locatie en type woning) en de potentiële markthuur op een locatie. Voorkeur voor beperkte omvang investering (± 50 woningen gemiddeld) Zo n vijftig woningen is de ideale maat qua beheersbaarheid met het oog op de kosten voor onderhoud en verhuurmanagement, maar ook voor wat betreft het wij - gevoel van de bewoners. Er zijn echter investeerders die ook in grotere brokken geïnteresseerd zijn, dit met name op de zeer gunstige locaties. Voor buitenlandse investeerders ligt dit anders, zij zijn veelal geïnteresseerd in een omvang van 100 miljoen euro en meer. 100% eigendom Een belegger wil het complex of de rijtjeswoningen liever niet delen met andere beleggers of met eigenaar-bewoners. Zo houdt de belegger de volledige beslissingsbevoegdheid over zijn investering, ook voor wat betreft de uiteindelijke verkoop. Tevens zijn bij gedeeld eigendom hogere exploitatiekosten te verwachten als gevolg van de benodigde vereniging van eigenaren. Sommige beleggers investeren met een deel vreemd vermogen ( leverage ) Stadsregio Amsterdam versie 10 januari

5 Hoe meer vreemd vermogen betrokken is bij een investering, hoe meer invloed die partij heeft op de eindbeslissing wel of niet te investeren. De belegger kan dan wel willen overgaan tot investeren, maar de financier kan daar anders over denken. Het werken met leverage kan onzekerheid met zich meebrengen voor de gemeente. Het investeren met leverage kan risico-verhogend werken. De kosten voor aflossing zullen moeten worden goedgemaakt uit het directe rendement van de belegging. Bij tegenvallende resultaten kan dit ten koste gaan van het rendement op eigen vermogen. Openbare ruimte De kwaliteit van de openbare ruimte is zeer belangrijk. Die moet goed zijn en de openbare ruimte moet goed worden beheerd en onderhouden; de verhuurbaarheid hangt daar ook op de langere termijn mede van af. De belegger ziet graag dat de gemeente hier een duidelijke regierol op zich neemt. Grond Bij erfpacht hebben beleggers de voorkeur voor een langjarig en/of afgekocht contract aangezien langjarige zekerheid van groot belang is. Voorkeur voor marktconsultatie boven marktselectie (zoals b.v. tenders) Veel beleggers en investeerders zijn niet gewend aan en in principe niet gecharmeerd van openbare marktselecties waarbij zij op basis van vooraf door de gemeente opgestelde gunningscriteria en vaak ook contractvoorwaarden een plan kunnen indienen. De selectieprocedure kost tijd en geld en de gestelde randvoorwaarden zijn niet altijd passend. Doorgaans voelt men meer voor marktconsultatie, waarna de gemeente snel met één partij verder kan gaan. Wanneer de gemeente toch een marktselectie wenst, dan liefst na een marktconsultatie (ten behoeve van het opstellen van een reële propositie) en een korte, heldere procedure die snel uitmondt in een één op één relatie. Een ander aandachtspunt is de timing van marktselecties; deze goed op elkaar afstemmen in de tijd. Stadsregio Amsterdam versie 10 januari

6 Bijlage 1 Bron: Capital Value, 2013 Stadsregio Amsterdam versie 10 januari

7 Bijlage 2 Profiel Altera Vastgoed N.V. Altera is een (niet-beursgenoteerde) vastgoedfonds en is als zodanig een beleggingsproduct voor pensioenfondsen. In 2012 had Altera achtentwintig pensioenfondsen als aandeelhouder. De pensioenfondsen kunnen in vier portefeuilles beleggen; woningen, winkels, kantoren en bedrijfsruimten. Altera Vastgoed N.V. doet niet aan projectontwikkelingsactiviteiten en gebiedsontwikkeling. Altera heeft een focus op appartementen in de Randstedelijke provincies en de flankgebieden in Gelderland en Noord-Brabant (samen de kernprovincies) en eventueel daarbuiten in grotere kernen (> inwoners) Altera Vastgoed is een zogenaamd core fonds, er is gekozen voor een zo laag mogelijk risicoprofiel. Een groot deel wordt belegd in vrije sector huurwoningen tot per maand. Er wordt beperkt belegd in het hogere segment vanaf per maand. Vanuit de doelgroepenbenadering gericht op senioren, urban professionals en gezinnen legt men de nadruk op appartementen vanaf 85 m 2 en courante eengezinswoningen vanaf 125 m 2. De woningen moeten hoogwaardig zijn afgewerkt en in hoge mate voldoen aan duurzaamheid. Tot 2012 is het vermogen van het fonds gegroeid tot ongeveer 1,7 miljard euro waarvan 549 miljoen euro in woningen. Stadsregio Amsterdam versie 10 januari

8 Profiel Amvest Vastgoedontwikkeling en Investment Management Een beheerd vermogen van 2,7 miljard euro in ruim woningen Het in 1997 ontstane Amvest is fondsmanager van woningbeleggingsfondsen en ontwikkelaar van woningen, zorgvastgoed en woongebieden in Nederland. De drie grote fondsen die Amvest momenteel beheert zijn het Amvest Residential Core Fund, Amvest Residential Dynamic Fund en de AEGON-portefeuille. De verwachting is dat dit wordt uitgebreid met een zorgfonds (Amvest Living & Care Fund). Daarnaast beheert Amvest nog een aantal kleine woningbeleggingsfondsen. Amvest is ook ontwikkelaar van huurwoningen in het middeldure segment en van koopwoningen. Jaarlijks realiseert Amvest circa 500 woningen in de focusgebieden. Op het gebied van woningontwikkeling houdt Amvest zich in bepaalde focusregio s in Nederland ook bezig met projectontwikkeling en gebiedsontwikkeling. Heleen Aarts: directeur gebiedsontwikkeling De focusregio s kenmerken zich door economische groei en kwantitatieve druk op de woningmarkt, nu en de komende jaren. Op rij zijn dit: de noordelijke vleugel van de Randstad (inclusief Amsterdam, Almere en Utrecht), de zuidelijke vleugel van de Randstad (inclusief Rotterdam en Den Haag), Zuid-Nederland (inclusief Eindhoven, Tilburg en Breda) en bepaalde steden in het noorden en oosten van Nederland (inclusief Groningen en de regio Arnhem- Nijmegen). Stadsregio Amsterdam versie 10 januari

9 Profiel a.s.r. Vastgoed Vermogensbeheer A.s.r. vastgoed vermogensbeheer is onderdeel van a.s.r., een van de grootste verzekeraars in Nederland. a.s.r. vastgoed vermogensbeheer investeert in vastgoed en beheert beleggingen in agrarische grond, woningen, winkels en kantoren. A.s.r. woningen is onderdeel van a.s.r. vastgoed vermogensbeheer (a.s.r. vv) en beschikt over een ruim aanbod aan huurwoningen. De woningportefeuille biedt een gevarieerd aanbod aan middenklasse appartementen en eengezinswoningen in voornamelijk de Randstad. Contactpersoon: Chris van Harten Senior Asset Manager Woningen A.s.r. vastgoed vermogensbeheer doet niet aan gebiedsontwikkeling en projectontwikkeling Het totaal belegd vermogen in vastgoed was circa 4 miljard in Het aantal woningen binnen dit vermogen is circa Dit belegd vermogen zit in twee fondsen; Het ASR Dutch Prime Retail Fonds (DPRF) en het ASR Property Fund. De horizon van het beleggingsbeleid is de lange termijn. Omdat rendement op de lange termijn hun uitgangspunt is, wordt vooral gefocused op vastgoed met een relatief laag risicoprofiel. A.s.r. zoekt naar spreiding in locaties en soorten vastgoed. Research speelt een belangrijk rol in het maken van de juiste keuzes, zowel op macroniveau (demografische, economische, technologische en sociaal-maatschappelijke trends) als op microniveau (provinciale en gemeentelijke regelgeving, lokale concurrentie, huurders van concurrerende objecten, infrastructuur en leegstand) Stadsregio Amsterdam versie 10 januari

10 Profiel Bouwinvest Het in 2003 opgerichte Bouwinvest is een gespecialiseerde vermogensbeheerder in vastgoed voor institutionele beleggers. Voert het beheer over drie Nederlandse sectorfondsen (residential, retail en office) en is manager van mandaten voor institutionele vastgoedbeleggingen in Europa, Noord-Amerika en Azië/ Pacific. Een belegd vermogen van 5,6 miljard in 2012, waarvan 49% in huurwoningen. Bouwinvest doet ook aan projectontwikkeling Ebe Treffers: Regiomanager Acquisitie en Ontwikkeling Woningen Stadsregio Amsterdam versie 10 januari

11 Profiel MN MN beheert het vermogen van pensioenfondsen en multinationals. De kernactiviteiten bestaan uit pensioenuitvoering en vermogensbeheer. Op het gebied van vermogensbeheer levert MN drie diensten; asset management, beleidsondersteuning en administratieve dienstverlening. Contactpersoon: Machiel van Staveren Acquisiteur MN doet niet aan projectontwikkeling of gebiedsontwikkeling MN beheert een vermogen van circa 90 miljard euro (december 2012) voor bijna 2 miljoen (ex)deelnemers van diverse pensioenfondsen Stadsregio Amsterdam versie 10 januari

12 Profiel Syntrus Achmea Real Estate en Finance Syntrus Achmea Real Estate en Finance is een gespecialiseerde vermogensbeheerder in vastgoed en hypotheken. Syntrus Achmea belegt, financiert en ontwikkelt vastgoed voor de beleggingsportefeuilles van Nederlandse pensioenfondsen. Beleggen doen zij in alle sectoren van het vastgoed. In Nederland zijn ze de grootste vastgoedbelegger in woningen, kantoren en winkels. Daarnaast zijn ze actief in Europa, Noord-Amerika en Azië. In Nederland heeft Syntrus Achmea 6 fondsen in 5 sectoren; woningen, winkels, kantoren, bedrijfsruimten en zorgvastgoed. Syntrus Achmea Real Estate en Finance heeft een totaal belegd vermogen van 14,4 miljard euro. Daarvan is 10,4 miljard euro belegd in vastgoed. De overige 4 miljard euro is belegd in hypotheken. Van deze 10,4 miljard euro belegd in vastgoed is 1 miljard internationaal belegd. De totale woningportefeuille van Syntrus Achmea Real Estate & Finance bedraagt ongeveer 5 miljard (circa woningen). Syntrus Achmea ontwikkelt een deel van de woningen zelf. Het ontwikkelingsbedrijf is actief in woningbouw, stedelijke gebiedsontwikkeling en zorgvastgoed. Peter Appeljan: Director Woningbeleggingen Syntrus Achmea ontwikkelt kwalitatief hoogwaardige huurwoningen in de vrije sector. Daarbij hebben zij een voorkeur voor locaties met een positieve groeiverwachting. In veel steden is het middensegment nog onvoldoende vertegenwoordigd. Syntrus Achmea komt aan deze vraag tegemoet met een breed spectrum aan prijscategorieën, woningtypen en locaties. Stadsregio Amsterdam versie 10 januari

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen Syntrus Achmea Real Estate & Finance is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke combinatie van pensioenexpertise en vastgoedexpertise

Nadere informatie

Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management. OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille. Delft, 17 maart 2010

Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management. OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille. Delft, 17 maart 2010 Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille Delft, 17 maart 2010 ING Real Estate Investment Management ING REIM verzorgt asset management

Nadere informatie

Het middensegment in de huursector De ontbrekende schakel Johan Conijn, ASRE/UvA, Ortec Finance

Het middensegment in de huursector De ontbrekende schakel Johan Conijn, ASRE/UvA, Ortec Finance Het middensegment in de huursector De ontbrekende schakel Johan Conijn, ASRE/UvA, Ortec Finance Datum 11 mei 2011 Het middensegment Wat verstaan we onder het middensegment in de huursector? - verhuurders:

Nadere informatie

VOGON. Rob Vester, Ontwikkelingsbedrijf

VOGON. Rob Vester, Ontwikkelingsbedrijf VOGON Rob Vester, Ontwikkelingsbedrijf Samenwerking: het perspectief van de belegger Syntrus Achmea Vastgoed Ca. 14,0 miljard belegd vermogen; Ca. 1,0 miljard in het buitenland Ca. 4,0 miljard financiering

Nadere informatie

Schriftelijke vragen. Amsterdam, college van b&w van 19 maart 2013. Inleiding van vragenstelster.

Schriftelijke vragen. Amsterdam, college van b&w van 19 maart 2013. Inleiding van vragenstelster. Gemeenteraad Schriftelijke vragen Jaar 2013 Publicatiedatum 22 maart 2013 Onderwerp Beantwoording schriftelijke vragen van het raadslid mevrouw M.J.A. Visser van 17 oktober 2012 inzake het aantrekken van

Nadere informatie

Een gemengd woningfonds

Een gemengd woningfonds Een gemengd woningfonds Cathelijne van den Berg 1/43 Inhoudsopgave Introductie Opzet onderzoek Literatuurstudie Onderzoeksresultaten Conclusie & aanbevelingen 2/43 Introductie Housing Woningcorporaties

Nadere informatie

Vesteda Update Q1 2015

Vesteda Update Q1 2015 Vesteda Update Q1 2015 Wooncomplex De Ooievaar in Purmerend, geacquireerd door Vesteda van woningcorporatie Wooncompagnie in Q1 2015 Vesteda Update Q1 2015 Inhoud 2 Inhoud Introductie Managing Board 3

Nadere informatie

Verkoop corporatiebezit aan beleggers Kansen en bedreigingen 25 maart 2015

Verkoop corporatiebezit aan beleggers Kansen en bedreigingen 25 maart 2015 Verkoop corporatiebezit aan beleggers Kansen en bedreigingen 25 maart 2015 1 Agenda 1. De woningbeleggingsmarkt 2015 2. Verkoop corporatiebezit aan beleggers a. Regelgeving b. Kopersdoelgroepen c. Verkoopproces

Nadere informatie

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide Volgens de laatste Provinciale Prognose (2011) bedraagt de woningbouw behoefte in Valkenswaard een netto toevoeging van 1.230 woningen

Nadere informatie

Beleggers in gebiedsontwikkeling

Beleggers in gebiedsontwikkeling Beleggers in Incentives en belemmeringen voor een actieve rol van institutionele beleggers bij de herontwikkeling van binnenstedelijke gebieden P5 presentatie april 2015 Pelle Steigenga Technische Universiteit

Nadere informatie

Presentatie titel Fakton Congres Stadion Galgenwaard Utrecht, 14 februari 2013

Presentatie titel Fakton Congres Stadion Galgenwaard Utrecht, 14 februari 2013 De corporatie als investerende maatschappelijke onderneming Van dichtbij huis naar vergezicht Presentatie titel Fakton Congres Stadion Galgenwaard Utrecht, 14 februari 2013 mr Arnoud L.M. Vlak Lector Maatschappelijk

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

WELKOM bij de training succes boeken met vrijesectorhuur

WELKOM bij de training succes boeken met vrijesectorhuur WELKOM bij de training succes boeken met vrijesectorhuur Frans Wittenberg Arnhem, 27 maart 2013 even voorstellen economisch onderzoek- en adviesbureau markt en financiële kant van vastgoed wonen, commercieel

Nadere informatie

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 9 Beleggersmarkt 2011 9.1 Veranderend investeringsgedrag: vastgoed met weinig risico Klik hier direct door naar regionale ontwikkelingen > Veranderend investeringsgedrag:

Nadere informatie

De Nederlandse woningmarkt

De Nederlandse woningmarkt De Nederlandse woningmarkt Outlook Nederlandse woningmarkt Afnemende beschikbaarheid in het core segment, toch volop kansen 15 16 17 18 Waardegroei Grote steden Noordvleugel + + + + Overig Noordvleugel

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

Zakelijk beleggen. Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers

Zakelijk beleggen. Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers Informatie ABN AMRO 0900-00 24 (lokaal tarief) Zakelijk beleggen www.abnamro.nl Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers Volledig zelf beleggen Beleggen met advies van ABN AMRO Uw vermogen

Nadere informatie

De Duitse woningmarkt

De Duitse woningmarkt De Duitse woningmarkt Outlook Duitse woningmarkt De urbanisatie zorgt voor een druk op de markt in de grote steden 15 16 17 18 Waardegroei Woningen top 5 steden + + + + Overige grote steden =/+ =/+ =/+

Nadere informatie

Wonam: nieuwe woningbouworganisatie in Amsterdam. Combinatie van Realisatie en Exploitatie onder eigen regie

Wonam: nieuwe woningbouworganisatie in Amsterdam. Combinatie van Realisatie en Exploitatie onder eigen regie Wonenamsterdam Wonam: nieuwe woningbouworganisatie in Amsterdam Directie: Carolyn van Duijvendijk-Koster en Robert Kohsiek Nieuwe huurwoningen voor het middensegment Combinatie van Realisatie en Exploitatie

Nadere informatie

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven!

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Postbus 711 3900 AS Veenendaal Kerkewijk 26 3901 EG Veendaal (T) 0318-55 19 60 (F) 0318-55 19 61 (M) info@ingeniousvastgoed.nl (I) www.ingeniousvastgoed.nl Haar

Nadere informatie

Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur.

Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur. Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur. Grontmij N.V. 2 Opgericht in 1915 Missie: Leading Europa 350 kantoren 4 business lines Planning

Nadere informatie

Urbanisatie-effecten en vastgoedwaardeontwikkeling: Human Capital = Capital Growth. Richard Buytendijk, MSc, MSRE

Urbanisatie-effecten en vastgoedwaardeontwikkeling: Human Capital = Capital Growth. Richard Buytendijk, MSc, MSRE Urbanisatie-effecten en vastgoedwaardeontwikkeling: Human Capital = Capital Growth Richard Buytendijk, MSc, MSRE Research, ASR Vastgoed Vermogensbeheer Even voorstellen.. - achtergrond sociale geografie

Nadere informatie

Congres Kansen voor particuliere huur in Nederland 25 maart 2015, Amsterdam Dagvoorzitter: dhr. Hamit Karakus, directeur Platform31

Congres Kansen voor particuliere huur in Nederland 25 maart 2015, Amsterdam Dagvoorzitter: dhr. Hamit Karakus, directeur Platform31 #kansenvoorparticulierehuur Congres Kansen voor particuliere huur in Nederland 25 maart 2015, Amsterdam Dagvoorzitter: dhr. Hamit Karakus, directeur Platform31 #kansenvoorparticulierehuur Programma 14.00

Nadere informatie

Halfjaarbericht Interim report 2003. Offices/Industrial

Halfjaarbericht Interim report 2003. Offices/Industrial Halfjaarbericht Interim report 2003 Offices/Industrial Profiel VastNed Groep De VastNed Groep bestaat uit twee gespecialiseerde onroerendgoedbeleggingsmaatschappijen met veranderlijk kapitaal: VastNed

Nadere informatie

De waarde van marktwaarde

De waarde van marktwaarde De waarde van marktwaarde Een nieuwe uitdaging voor de (meeste) corporaties 27 mei 2015 Maria Molenaar Voorzitter RvB Woonstad Rotterdam Bestuurslid Aedes Inhoud Aanleiding: de nieuwe woningwet De corporatiesector

Nadere informatie

Investeren in winkelvastgoed en studentenvastgoed

Investeren in winkelvastgoed en studentenvastgoed Investeren in winkelvastgoed en studentenvastgoed Beleggen FINANCE AVENUE 2012 Herman Du Bois Wie zijn wij? Naam: Quality in Real Estate Services Dienstverlening in vastgoed 4 afdelingen WONEN Residential

Nadere informatie

Alternatieve financieringsbronnen voor duurzaamheid. 4 maart 2013

Alternatieve financieringsbronnen voor duurzaamheid. 4 maart 2013 Alternatieve financieringsbronnen voor duurzaamheid 4 maart 2013 Aanleiding Het woonakkoord verminderd de investeringscapaciteit van woningcorporaties Het WSW wil dat de schuld per woning niet teveel oploopt

Nadere informatie

Wie doet er mee? Samen bouwen van woningen tussen 550 en 850 Euro,na de Novelle. 6e Woondebat, Robert Jan Sliep

Wie doet er mee? Samen bouwen van woningen tussen 550 en 850 Euro,na de Novelle. 6e Woondebat, Robert Jan Sliep Wie doet er mee? Samen bouwen van woningen tussen 550 en 850 Euro,na de Novelle. 6e Woondebat, Robert Jan Sliep Start Corporaties: voor huurders met een laag inkomen. Verbeterambities en vraag naar 700+:

Nadere informatie

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek AGENDA I. Kenmerken van een vastgoedfinanciering II. De vastgoedfinancieringsmarkt in Nederland III. Herontwikkelingsopgave De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek IV. Financiering bij transformatie

Nadere informatie

Halfjaarbericht Interim report 2003. Retail

Halfjaarbericht Interim report 2003. Retail Halfjaarbericht Interim report 2003 Retail Profiel VastNed Groep De VastNed Groep bestaat uit twee gespecialiseerde onroerendgoedbeleggingsmaatschappijen met veranderlijk kapitaal: VastNed Retail N.V.

Nadere informatie

GARANTIEFONDS 4 % VEILIG EN VERTROUWD IN VASTGOEDINVESTERINGEN RENDEMENT MAXIMALE ZEKERHEID

GARANTIEFONDS 4 % VEILIG EN VERTROUWD IN VASTGOEDINVESTERINGEN RENDEMENT MAXIMALE ZEKERHEID GARANTIEFONDS 4 % RENDEMENT MAXIMALE ZEKERHEID VEILIG EN VERTROUWD IN VASTGOEDINVESTERINGEN MEERDERVOORT GARANTIEFONDS Investeren met unieke zekerheid U wilt uw vermogen op een goede maar vooral veilige

Nadere informatie

Symposium VOGON. Effecten van financiering op kwaliteit. Donderdag 6 juli 2006

Symposium VOGON. Effecten van financiering op kwaliteit. Donderdag 6 juli 2006 Symposium VOGON Effecten van financiering op kwaliteit Donderdag 6 juli 2006 Rechtbank Haarlem en Rekenkamer Den Haag 2 Inleiding 1. Onderscheid Real Estate en Corporate Real Estate 2. Doelstellingen CRE

Nadere informatie

Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam. 23 mei 2012 Desirée Uitzetter

Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam. 23 mei 2012 Desirée Uitzetter Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam 23 mei 2012 Desirée Uitzetter Even voorstellen.. Stec groep: adviesbureau Gebieden Gebouwen Grond Geld bedrijventerreinen!! Wat zien we landelijk

Nadere informatie

Wilfred van der Neut, directeur Dynamis. Beleggingsklimaat op de woningmarkt

Wilfred van der Neut, directeur Dynamis. Beleggingsklimaat op de woningmarkt Wilfred van der Neut, directeur Dynamis Beleggingsklimaat op de woningmarkt Wilfred van der Neut - Directeur sinds 1 mei 2015 - HBG Vastgoed - ING Vastgoedontwikkeling - Propertize, boegbeeld o.a. The

Nadere informatie

Ontwikkelingen in het huurbeleid: kansen voor beleggers

Ontwikkelingen in het huurbeleid: kansen voor beleggers Ontwikkelingen in het huurbeleid: kansen voor beleggers Renske Jongsma en Martijn Schut Directie Woningmarkt Woningvoorraad Woningtype mln % Koopwoningen Corporatie huurwoningen Corporatie huurwoningen

Nadere informatie

Woningmarkt na de crisis. Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance

Woningmarkt na de crisis. Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance Woningmarkt na de crisis Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance 1 Waar staan we met Nederland na de crisis? Nederlandse economie is er heel voorzichtig weer bovenop aan

Nadere informatie

De financiële legpuzzel bij herbestemmen. Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl

De financiële legpuzzel bij herbestemmen. Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl De financiële legpuzzel bij herbestemmen Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl Inhoud Het probleem: leegstand in cijfers Herbestemmen Keuzes huidige eigenaar Keuzes initiatiefnemer Keuzes gemeente

Nadere informatie

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Henk Harms, gemeente Den Haag Directeur Ontwikkeling en Realisatie Internationale stad van Vrede en Recht Den Haag: na New York, tweede VN stad Wereldstad

Nadere informatie

INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2010. Stec Groep B.V. 20 september 2011

INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2010. Stec Groep B.V. 20 september 2011 INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2010 Stec Groep B.V. 20 september 2011 INHOUD 1. CONCLUSIES 1 1.1 Scherpe daling investeringen in nieuwbouw koop 1 1.2 Gezocht: betaalbare woningen, maar wel nabij

Nadere informatie

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED Professioneel beheer voor beter rendement Een veranderende financiële omgeving vraagt om ander vastgoedbeheer Het onderwijsvastgoed, het zorgvastgoed, het gemeentelijk

Nadere informatie

WE CAN'T SOLVE PROBLEMS BY USING THE SAME KIND OF THINKING WE USED WHEN WE CREATED THEM EINSTEIN

WE CAN'T SOLVE PROBLEMS BY USING THE SAME KIND OF THINKING WE USED WHEN WE CREATED THEM EINSTEIN Expertmeeting Agenda Alex Sievers (Beyond Now) Martin Anker Peter Appeljan (Syntrus Achmea Real Estate & Finance) Yvonne van Mierlo (Blauwhoed) Johanna Halfschepel Wilco van Oosten (Inbo) Meningen en gedachten

Nadere informatie

STRATEGISCH VASTGOEDBELEID

STRATEGISCH VASTGOEDBELEID STRATEGISCH VASTGOEDBELEID Felix van Baal o Sectordirecteur Gezondheidszorg & Wonen HEVO Achtergrond Felix kent de zorgsector van binnen uit, mede vanuit zijn positie als algemeen directeur huisvesting

Nadere informatie

* totaal rendement, exclusief emissiekosten en voor belastingen

* totaal rendement, exclusief emissiekosten en voor belastingen Door de samenwerking met Direct Wonen kan Annexum particuliere beleggers de mogelijkheid bieden om in woningen te investeren. Middels uw deelname in Woningfonds Apeldoorn CV belegt u in drie woontorens

Nadere informatie

Supermarktvastgoed op waarde geschat. Beleggen in supermarktvastgoed

Supermarktvastgoed op waarde geschat. Beleggen in supermarktvastgoed Supermarktvastgoed op waarde geschat Beleggen in supermarktvastgoed 20 mei 2011 Onderwerpen Wie is Annexum Waarom beleggen in supermarktvastgoed? Hoe beleggen in (supermarkt)vastgoed? Welke beleggingsvormen

Nadere informatie

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG PIM DIEPSTRATEN Doorn, 1 december 2015 AGENDA 1 Financieringsstrategie zorginstelling 2 Huidige financiers en het WFZ 3 Perspectief investeerder op de zorgmarkt 4 Alternatieve

Nadere informatie

Uw stad marktklaar voor investeerders

Uw stad marktklaar voor investeerders Uw stad marktklaar voor investeerders Najaarscongres VvG 2015 Anne van Eldonk fakton.nl/consultancy Waarom kijken naar beleggershuur? Burger / consument urbanisatie meer kleinere huishoudens flexibilisering

Nadere informatie

BELEGGERS EN WONINGCORPORATIES EEN PERFECT MATCH? 21 mei 2014 Thomas Heijdendael

BELEGGERS EN WONINGCORPORATIES EEN PERFECT MATCH? 21 mei 2014 Thomas Heijdendael BELEGGERS EN WONINGCORPORATIES EEN PERFECT MATCH? 21 mei 2014 Thomas Heijdendael NEDERLANDSE WONINGMARKT IN EUROPEES PERSPECTIEF Initiatief van acht institutionele woningbeleggers en de IVBN Doel om Nederlandse

Nadere informatie

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Managementsamenvatting 2011 Het Vastgoedrapport Groningen-Assen 2011 stelt zich ten doel om een belangrijke informatiebron te zijn voor de hele regionale vastgoedsector.

Nadere informatie

Nieuwe partnerships voor woonzorg concepten

Nieuwe partnerships voor woonzorg concepten Nieuwe partnerships voor woonzorg concepten Daan Tettero Concept Ontwikkelaar Zorgvastgoed Syntrus Achmea Real Estate & Finance 1 Agenda Waarom wonen en zorg? Over ons Van Bernardus naar De Makroon Demografie

Nadere informatie

Verslag. Startbijeenkomst CoP particuliere huursector. 26 maart 2014, Den Haag

Verslag. Startbijeenkomst CoP particuliere huursector. 26 maart 2014, Den Haag Verslag Startbijeenkomst CoP particuliere huursector 26 maart 2014, Den Haag Marieke Verkaart, projectleider Platform31 Frank Wassenberg, senior projectleider Platform31 2 Inhoudelijke introductie particuliere

Nadere informatie

17.000.000 m². 15 m². OfficeRank. Kansrijk - Kansloos. Schatting structureel overschot 2015. Ruimte/werknemer - 2015. Aantal kantoorwerknemers

17.000.000 m². 15 m². OfficeRank. Kansrijk - Kansloos. Schatting structureel overschot 2015. Ruimte/werknemer - 2015. Aantal kantoorwerknemers In dit onderzoek analyseren we de levensvatbaarheid van de kantoren in Nederland op basis van een verdeling per gebouwen van kansrijk via kansarm naar kansloos. Ons eerdere onderzoek gaf, vanuit de vraag

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte September 212 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Platform Wonen Assen 3 oktober 2013

Platform Wonen Assen 3 oktober 2013 Platform Wonen Assen 3 oktober 2013 Aanvalsplan wonen Albert Smit wethouder financiën, vastgoed, grondzaken en wonen 1 Aanvalsplan wonen: aanleiding Sinds 2008: Economische recessie Stagnerende woningmarkt

Nadere informatie

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 18 januari 25 Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

beleid: maart 2007, versie: 2013

beleid: maart 2007, versie: 2013 Kopen van een woning beleid: maart 2007, versie: 2013 Waterweg Wonen verhuurt circa 12.000 woningen in Vlaardingen. Een aanzienlijk deel van die woningen is bereikbaar voor huishoudens met lage inkomens

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE Maart 214 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.A. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

MRE Montirius Real Estate BV

MRE Montirius Real Estate BV Rentebetaling per maand Couponrente 8% per jaar MRE Montirius Real Estate BV Woning Obligatie I Investeren in Nederlands vastgoed in de Randstad Montirius Real Estate BV speelt in op de kansen in de huidige

Nadere informatie

INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2012. Stec Groep. Stec Groep B.V. oktober 2012

INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2012. Stec Groep. Stec Groep B.V. oktober 2012 INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2012 Stec Groep Stec Groep B.V. oktober 2012 INHOUDSOPGAVE CORPORATIES BLIJVEN AARZELEN BIJ DE MIDDENINKOMENS 1 Nieuwbouw in 2011 en gewenste toekomstige nieuwbouw

Nadere informatie

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Macro-economische Statistieken en Publicaties 3 november 24 Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Drs. J.L. Gebraad De Stichting Leerstoel

Nadere informatie

BELEGGEN? BEREID U GOED VOOR

BELEGGEN? BEREID U GOED VOOR BELEGGEN? BEREID U GOED VOOR Heeft u plannen om te gaan beleggen? En overweegt u daarvoor een afspraak te maken met een vermogensbeheerder of heeft u dit al gedaan? Dan worden u bij het eerste gesprek

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst in het kader van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap voor Huurders (CPOH)

Verslag van de bijeenkomst in het kader van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap voor Huurders (CPOH) Verslag van de bijeenkomst in het kader van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap voor Huurders (CPOH) Datum : 8 oktober 2012 Locatie : t Bourgondisch Hof, Waalwijk Aanwezig : Willem Ebbers, beleidsmedewerker

Nadere informatie

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van Culemborg

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van Culemborg Informatienotitie AAN VAN ONDERWERP DATUM 17 april 2013 KOPIE AAN BIJLAGE 1 REGISTRATIENUMMER 1208556/7266 Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van

Nadere informatie

VOORAANKONDIGING. Haerzathe Short-Term Fund I

VOORAANKONDIGING. Haerzathe Short-Term Fund I VOORAANKONDIGING Haerzathe Short-Term Fund I OBLIGATIE HAERZATHE SHORT - TERM FUND I B.V. Obligatielening Haerzathe Short-Term Fund I B.V. Na de succesvolle plaatsing van de obligatieleningen Haerzathe

Nadere informatie

Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio. Maart 2014

Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio. Maart 2014 Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio Maart 2014 2 Preambule Gemeenten in de Stadsregio Amsterdam en de woningcorporaties, verenigd

Nadere informatie

MVGM VASTGOEDTAXATIES INSTITUTIONELE BELEGGERS

MVGM VASTGOEDTAXATIES INSTITUTIONELE BELEGGERS MVGM VASTGOEDTAXATIES INSTITUTIONELE BELEGGERS INTRODUCTIE 2 INTRODUCTIE MVGM VASTGOEDTAXATIES: HELDER INZICHT, BETERE KEUZES Zoekt u helder inzicht in de waarde van uw vastgoed? Wilt u meer grip op uw

Nadere informatie

ER Capital Vastgoedfonds BV Halfjaarverslag 2011 juli 2011

ER Capital Vastgoedfonds BV Halfjaarverslag 2011 juli 2011 ER Capital Vastgoedfonds BV Halfjaarverslag 2011 juli 2011 Profiel & strategie ER Capital Vastgoedfonds BV investeert in kleinschalig commercieel vastgoed, voornamelijk in kantooren bedrijfspanden. Het

Nadere informatie

Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten

Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten Beschrijving De vermogensbeheerders van Van Tornhout & Partners bespreken allerlei producten met hun cliënten. Hierna volgen vijf situaties waarin verschillende

Nadere informatie

Presentatie Mariëtte Bouwer Ymere Maatschappelijk Vastgoed. 19 april 2012 pagina 1

Presentatie Mariëtte Bouwer Ymere Maatschappelijk Vastgoed. 19 april 2012 pagina 1 Presentatie Mariëtte Bouwer Ymere Maatschappelijk Vastgoed 19 april 2012 pagina 1 Strategie van Ymere Missie Ymere werkt als maatschappelijke onderneming aan wijken met perspectief, waar bewoners willen

Nadere informatie

WELKOM bij de training succes boeken met vrijesectorhuur deel II

WELKOM bij de training succes boeken met vrijesectorhuur deel II WELKOM bij de training succes boeken met vrijesectorhuur deel II Frans Wittenberg Arnhem, 24 april 2013 programma twee blokken: 27 maart en 24 april 27 maart: markt voor vrijesectorhuur vandaag: kansen

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. VastNed Retail nv is een Nederlands vastgoedbeleggingsfonds dat met gelden

Nadere informatie

Care Invest II. De ideale combinatie van. rendement, stabiliteit en nabijheid

Care Invest II. De ideale combinatie van. rendement, stabiliteit en nabijheid INVESTEREN Care Invest II De ideale combinatie van rendement, stabiliteit en nabijheid Uniek aanbod: enkel beschikbaar tussen 19 mei en 26 juni 2015 (een vervroegde afsluiting is mogelijk) Inleiding Via

Nadere informatie

Vastgoed in de portefeuilles van Nederlandse institutionele beleggers

Vastgoed in de portefeuilles van Nederlandse institutionele beleggers Vastgoed in de portefeuilles van Nederlandse institutionele beleggers ASRE Talent Seminar Marco Mosselman Juni 2014 Institutioneel vastgoed (31-12-2011) Totaal belegd vermogen Waarvan vastgoed Pensioenfondsen

Nadere informatie

Prof. dr. P. van Gool FRICS

Prof. dr. P. van Gool FRICS VOGON symposium 2010 Tijd voor keuzes; houdbaarheid van de Nederlandse (huur)woningenmarkt Prof. dr. P. van Gool FRICS Amsterdam School of Real Estate / Universiteit van Amsterdam / Spoorwegpensioenfonds

Nadere informatie

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Prof. mr. Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling, met medewerking van Rink Drost,

Nadere informatie

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode Drs. ing. Norbert Bol Drs. Tjeerd Tromp Agenda 2 Introductie onderzoek Norbert

Nadere informatie

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Amsterdam, 21 januari 1997 Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in 1996 gegroeid

Nadere informatie

Beleggen in grond onder woningen. Aankondiging Beleggingsmaatschappij Grondfonds. Grondfonds

Beleggen in grond onder woningen. Aankondiging Beleggingsmaatschappij Grondfonds. Grondfonds Beleggingsmaatschappij Grondfonds Aankondiging maart 2011 Beleggingsmaatschappij Grondfonds is een initiatief van Annexum Deze aankondiging bevat een beknopte weergave van het aanbod en kan daardoor niet

Nadere informatie

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening Onderwerpen 28 april 2016 Nieuwe Steen 3 1625 HV HOORN 0229-234 334 info@bvw.nl www.bvw.nl Ouders kunnen kinderen helpen met de koopwoning

Nadere informatie

JESSICA. Een nieuwe manier van investeren in stedelijke ontwikkeling

JESSICA. Een nieuwe manier van investeren in stedelijke ontwikkeling JESSICA Een nieuwe manier van investeren in stedelijke ontwikkeling JESSICA voor Rijks- en provinciale overheden? In deze info-sheet wordt ingegaan op de specifieke voordelen van het instrument JESSICA

Nadere informatie

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen Lars Brugman Lars Brugman is projectadviseur/onderzoeker bij Kadaster Ruimte & Advies. Hij legt zich toe op complexe maatwerkvraagstukken vanuit de bij het Kadaster beschikbare ruimtelijke informatie.

Nadere informatie

Wooncorporatiedag Nijenrode 22 april 2014. Sturen op Maatschappelijken. Financieel rendement

Wooncorporatiedag Nijenrode 22 april 2014. Sturen op Maatschappelijken. Financieel rendement Wooncorporatiedag Nijenrode 22 april 2014 Sturen op Maatschappelijken Financieel rendement 'Mijn belangrijkste taak is de woningmarkt weer vlot trekken, zowel in de huur- als koopsector. Door zekerheid

Nadere informatie

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Persbericht Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Zeist, 28 februari 2013 Het totaal aan vermogen van de door Triodos Investment Management beheerde

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

Knelpuntenanalyse Novelle en BTIV 2015

Knelpuntenanalyse Novelle en BTIV 2015 Knelpuntenanalyse Novelle en BTIV 2015 Frank Vermeij Augustus 2014 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Aanpak... 3 3 Juridische scheiding... 3 3.1 Aannames... 3 3.2 Resultaten... 4 4 Administratieve scheiding...

Nadere informatie

Hugo Mistrate Haarhuis Senior adviseur Fakton - banken en beleggers Jan-Hein Gerritsen Partner Censum Finance & Treasury

Hugo Mistrate Haarhuis Senior adviseur Fakton - banken en beleggers Jan-Hein Gerritsen Partner Censum Finance & Treasury C. VERKOOP- EN LIQUIDITEITSOPLOSSINGEN Hugo Mistrate Haarhuis Senior adviseur Fakton - banken en beleggers Jan-Hein Gerritsen Partner Censum Finance & Treasury Gespreksleider: Jimmy Kools Partner en CFO

Nadere informatie

Nieuwe kansen in de verhouding tussen huurder en verhuurder van laboratoria. Jeff Gielen, 28 oktober 2014. www.biofacilities.nl

Nieuwe kansen in de verhouding tussen huurder en verhuurder van laboratoria. Jeff Gielen, 28 oktober 2014. www.biofacilities.nl Nieuwe kansen in de verhouding tussen huurder en verhuurder van laboratoria Jeff Gielen, 28 oktober 2014 www.biofacilities.nl Inhoud 1. Kadans Biofacilities 2. Expertise en support + services 3. Lessons

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2010 40% minder opname kantoorruimte De negatieve economische ontwikkelingen in Nederland in 2009 hebben bijgedragen aan een terugval in de opname van kantoorruimte

Nadere informatie

Van A-locatie. tot Zorgvastgoed

Van A-locatie. tot Zorgvastgoed Van A-locatie tot Zorgvastgoed hjgrontmij Capital Consultants B.V. 4 Van A-locatie naar Zorgvastgoed Voor u! Net als de pensioensector kent de vastgoedwereld veel technisch - en vaak onnavolgbaar - vakjargon.

Nadere informatie

Zorgwonen als beleggingsproduct Het ontwikkelaarsperspectief

Zorgwonen als beleggingsproduct Het ontwikkelaarsperspectief Zorgwonen als beleggingsproduct Het ontwikkelaarsperspectief drs. ing. Bert Krikke Conferentie Scheiden van Wonen en Zorg in een vergrijzende samenleving Delft, 12 juni 2012 Introductie Strategie, advies,

Nadere informatie

Presentatie door: Jeroen Lokerse CUSHMAN & WAKEFIELD KANSEN EN BEDREIGINGEN IN DE NEDERLANDSE WINKELMARKT

Presentatie door: Jeroen Lokerse CUSHMAN & WAKEFIELD KANSEN EN BEDREIGINGEN IN DE NEDERLANDSE WINKELMARKT Presentatie door: Jeroen Lokerse CUSHMAN & WAKEFIELD KANSEN EN BEDREIGINGEN IN DE NEDERLANDSE WINKELMARKT Inhoud Introductie spreker: drs. Jeroen M. Lokerse MSRE MRICS Korte introductie Cushman & Wakefield

Nadere informatie