AAN DE SLAG ALS LERAAR AARDRIJKSKUNDE

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AAN DE SLAG ALS LERAAR AARDRIJKSKUNDE"

Transcriptie

1 AAN DE SLAG ALS LERAAR AARDRIJKSKUNDE DAG VAN BEGINNENDE LERAREN Woensdag 14 oktober 2009 LEEN VAN HECKE Diocesaan pedagogisch begeleider aardrijkskunde (SO)

2 08/10/08 p. 2

3 INHOUDSTAFEL I. Het leerplan als leidraad 4 I.1. Overzicht van de leerplannen aardrijkskunde _4 I.2 Leerplandoelstellingen, leerinhouden en didactische wenken 5 II. Documenten die de klaspraktijk ondersteunen 6 II.2. Schoolagenda van de leraar 7 II.3. Lesvoorbereiding 7 III. Vakgerichte professionalisering 8 III.1. De pedagogische vakbegeleiding aardrijkskunde 8 III.1.1. begeleidingsinterventies op school 8 III.1.2.Diocesane mededelingen 9 III.2. Vakgroepen 9 III.3.1. Navormingscentra 9 III.3.2. VLA = Vereniging Leraars Aardrijkskunde vzw 10 III.4. Nuttige informatiebronnen 10 III.4.1. Bibliografie 10 III.4.2. Vaktijdschriften 10 III.4.3. Websites 11 IV. Bijlagen 12 IV.1. Voorbeeld jaarplan 12 IV.2: Document ter voorbereiding van een begeleidingsbezoek /10/08 p. 3

4 I. HET LEERPLAN ALS LEIDRAAD Het vak aardrijkskunde komt aan bod in : - het eerste leerjaar A van de eerste graad SO : 2 lesuren per week - het tweede leerjaar van de eerste graad SO : 1 lesuur per week - het eerste leerjaar van de tweede graad SO (ASO/TSO/KSO) : 1 lesuur per week - het tweede leerjaar van de tweede graad SO (ASO/TSO/KSO) : 1 lesuur per week In de derde graad is het leerplan aardrijkskunde een graadleerplan. - het eerste leerjaar van de derde graad SO (ASO/TSO/KSO) : 1 lesuur per week - het tweede leerjaar van de derde graad SO (ASO/TSO/KSO) : 1 lesuur per week In de derde graad voor de studierichtingen ASO met Wetenschappen zijn 3 (of 4) lesuren voorzien. - ofwel 2 lesuren per week in het eerste leerjaar en 1 lesuur (of 2 lesuren) per week in het tweede leerjaar - ofwel 1 lesuur (of 2 lesuren) per week in het eerste leerjaar en 2 lesuren per week in het tweede leerjaar I.1. Overzicht van de leerplannen aardrijkskunde Eerste graad D/2008/0279/000 Pas in voege vanaf 01/09/08 TSO/KSO ASO Tweede graad D/2002/0279/040 D/2002/0279/039 in voege vanaf 01/09/2002 Derde graad D/2004/0279/029 zonder component wetenschappen D/2004/0279/028 wetenschappen D/2004/0279/027 graadleerplan in voege vanaf 01/09/ /10/08 p. 4

5 I.2 Leerplandoelstellingen, leerinhouden en didactische wenken Het leerplan is het uitgangspunt voor het werk van de leraar/leraren/vakgroep. Het ligt aan de basis van de lesvoorbereiding. (APR5, p. 2) - Je werkt als leraar met de meest recente leerplannen van de vakken die je onderwijst. Leerplannen zijn goedgekeurd door de inspectie; de eindtermen zijn er vertaald nar concrete leerplandoelstellingen en leerinhouden. Wie het leerplan realiseert, realiseert de eindtermen. - De school is op de hoogte van de leerplannen die er gebruikt worden. De leerplanbrochures kunnen ter beschikking gesteld worden door je school. Je kunt ze ook zelf downloaden van de VVKSO-website ( ; doorklikken naar publicaties leerplannen) - Het leerplan en niet het leerboek! is de leidraad waarnaar de leraar voortdurend moet teruggrijpen. - Een leerplan omvat niet enkel de leerplandoelstellingen en de leerinhouden, maar je vindt er ook heel wat andere informatie. In de leerplannen aardrijkskunde vind je o.a. ook: o uitbreidings- en verdiepingsdoelstellingen die mogelijkheden tot differentiatie bieden o pedagogisch-didactische wenken die je kunnen inspireren voor de concrete uitwerking van de doelstellingen en leerinhouden o visie op het aardrijkskunde-onderricht in het secundair onderwijs o situering van het leerplan (aansluiting met BaO of met andere graden) o suggesties voor evaluatie o minimale materiële vereisten (uitrusting van een vaklokaal) o bibliografie - Het leerplan stelt een bepaalde volgorde voor waarin de thema s kunnen behandeld worden, maar deze is niet bindend : elke leerkracht/vakgroep kan het leerplan in een bepaald leerjaar op een eigen manier volgen als dit in een bepaalde visie kadert, maar toch dient wel alles evenwichtig aan bod te komen. 08/10/08 p. 5

6 - Het leerplan aardrijkskunde 3de graad is een graadsleerplan: de vakgroep maakt afspraken over de manier waarop de leerplandoelen op een evenwichtige manier gespreid worden over de twee leerjaren van de derde graad. II. DOCUMENTEN DIE DE KLASPRAKTIJK ONDERSTEUNEN II.1. Jaarplan Een jaarplan is een document waarin de leraar/ het lerarenteam het leerplan vertaalt naar de concrete toepassing in een bepaald schooljaar. Het biedt een overzicht van de leerplandoelstellingen, oordeelkundig verspreid over het schooljaar. ( APR 5) - Het jaarplan is geen louter administratief document; wij promoten absoluut geen al te formeel document dat als extra taakbelasting ervaren wordt. Het is integendeel een werkdocument waaruit blijkt op welke manier men de leerplanonderdelen in de loop van het schooljaar aan bod zal laten komen voor een bepaalde groep leerlingen. Het kan, mag en moet dus in de loop van het schooljaar bijgestuurd en bijgewerkt worden 1. - Het jaarplan toont op welke manier je de onderdelen van het leerplan over het ganse schooljaar zult schikken, doseren en verdelen in de tijd. Op die manier is het een steun voor jezelf om een evenwicht in de onderdelen van het leerplan te bekomen en al te sterke aandacht voor bepaalde onderdelen te voorkomen. Je maakt er bovendien voor jezelf een controlemiddel mee om na te gaan of je de vooropgestelde leerinhouden vlot kunt afhandelen. - Het jaarplan houdt rekening met de leerlingengroep, het beschikbare aantal lestijden, de concrete schoolkalender en afspraken die binnen de vakgroep zijn gemaakt (o.a. over de spreiding van de leerstof binnen een graadleerplan). - Het jaarplan is nuttig en noodzakelijk bij samenwerking en communicatie met vakcollega s, collega s van andere vakken (bijv. Bij vakoverschrijdend werken), directie, leerlingen, pedagogische begeleiding, inspectie. - Hou bij het opmaken van een realistisch jaarplan rekening met het wegvallen van lessen, met evaluatie-tijd, met onvoorzien omstandigheden, Mik dus niet op een maximalistisch ingevulde planning, maar voorzie voldoende witte ruimtes of rustpunten of reserve-lessen. Ter informatie: een schooljaar telt tussen 25 en 30 volledige weken. Eén lesuur per week komt dus overeen met 25 tot 30 lestijden per jaar, evaluatiemomenten inbegrepen (uitgezonderd proefwerken). In de praktijk is het wijs een planning op te stellen voor (maximum) 22 lestijden. 1 Ga uiterst kritisch om met de uitgewerkte jaarplannen en handleidingen die bij de handboeken horen. Ze zijn immers niet geschreven voor jouw specifieke leerlingengroep, voor jouw schoolcultuur en voor jouw eigen aanpak. 08/10/08 p. 6

7 - Het is handig bij elk leerplanonderdeel te vermelden wanneer je evaluatiemomenten inlast, welk didactisch materiaal je hiervoor nodig hebt, of je hiervoor in de klas zelf blijft dan wel op het terrein gaat of naar een informaticalokaal, - De pedagogische begeleiding legt geen modellen van jaarplan op. Je jaarplan ontstaat in samenspraak met je vakgroep. Het kan zijn dat je school hieromtrent een eigen beleid voert. Je kunt misschien ook inspiratie vinden in de voorbeelden van jaarplanning in bijlage. - Voor een beginnend leraar wordt niet van bij het begin een volledig uitgeschreven jaarplan geëist. Een summier raamjaarplan (skelet) kan volstaan. Het jaarplan zal groeien naarmate je meer vertrouwd raakt is met het leerplan en/of met de nieuwe leerlingengroep. Aarzel niet om een collega met een parallelle lesopdracht of je vakgroep aan te spreken om je jaarplan in overleg en in samenspraak op te maken. - En nogmaals: het is het leerplan dat het uitgangspunt is voor het jaarplan, en niet het handboek! Elk handboek vereist immers een persoonlijke didactische verwerking, het kan NOOIT slaafs worden gevolgd. Sommige onderdelen uit het boek hoeven niet behandeld te worden als ze in het leerplan niet voorkomen of als ze er al te uitgebreid aan bod komen; Bepaalde leerstofonderdelen kunnen toegevoegd worden als deze al te summier worden behandeld. Het leerplan zelf en de afspraken binnen de vakwerkgroep zijn daarin bepalend. II.2. Schoolagenda van de leraar - Je bezit als leraar een eigen agenda en bewaart die gedurende minstens drie schooljaren. - Je agenda bevat voor elk lesuur afzonderlijk: datum, lesuur en een duidelijk omschreven lesonderwerp (met ev. Verwijzing naar leerboek, werkboek of notities). Zorg ervoor dat het lesonderwerp voldoende concreet omschreven is en gebruik in de mate van het mogelijke de terminologie van de leerplannen. - Vermeld in je agenda ook de evaluatiemomenten en de taken die leerlingen moeten maken. II.3. Lesvoorbereiding In een rechtstreekse voorbereiding van een les of lessenreeks worden de leerplandoelstellingen uit het leerplan met het oog op de beschikbare tijd verder uitgewerkt voor de beoogde leerlingengroep. (APR 5) - De lesvoorbereiding toont hoe je de doelstellingen én leerinhouden uit het leerplan verder concretiseert en op een didactisch verantwoorde manier voor een bepaalde groep 08/10/08 p. 7

8 leerlingen vertaalt in een les of lessenreeks. - Het is een werkdocument voor jezelf: besteed vooral aandacht aan het formuleren van de doelstellingen (wat wil ik bereiken in deze les?), aan de didactische werkvormen die je hiervoor wenst te gebruiken, aan de leermiddelen die je hiervoor nodig hebt (wat moet je klaarstellen? Gebruik van ict?), aan de lesopbouw, aan de evaluatiemomenten (toetsvragen) en aan een efficiente tijdsverdeling. - Besteed niet al te veel aandacht aan het formele aspect van je lesvoorbereiding: een volledig uitgeschreven voorbereiding zoals je leerde in je opleiding is niet vol te houden. Wel is het belangrijk zicht te krijgen op wat je aan het doen bent en op je lesopbouw, dat je aan zelfreflectie doet en zo aandachtspunten voor het volgende schooljaar aangeeft. III. VAKGERICHTE PROFESSIONALISERING III.1. De pedagogische vakbegeleiding aardrijkskunde III.1.1. begeleidingsinterventies op school Een vakbegeleider komt naar de school, op vraag of op eigen initiatief. Vakbegeleiders begeleiden scholen, vakgroepen en leraren vanuit de specifieke invalslhoek van het vak. De vakbegeleider aardrijkskunde voert individuele gesprekken met leraren aardrijkskunde, woont eventueel lessen bij en heeft hierover een nagesprek met de betrokken leraar. De bedoeling hiervan is de ondersteuning van de leraar aardrijkskunde op vakdidactisch en inhoudelijk vlak. Er wordt gestreefd naar een procesmatige aanpak, waarbij de begeleider samen met de leraar zoekt naar de sterktes en de zwaktes van de betrokkene. Hierover wordt samen gereflecteerd en worden enkele werkpunten naar voor geschoven. De vakbegeleider hoopt zo het functioneren van de leraren te optimaliseren en een permanente zelfreflectie op de klaspraktijk van de leraren te initieren en te onderhouden. Deze interventies kunnen worden aangevraagd door de directie, maar ook door de leraren zelf. 2 De vakbegeleider kan ook vakvergaderingen bijwonen, bijv. informatie verstrekken over en implementatie van vernieuwingen; horizontale en/of verticale samenhang ivm 2 In bijlage 2 vind je het begeleidingsdocument dat je dient in te vullen voorafgaand aan een begeleidingsbezoek. Op die manier word je reeds voor het bezoek aangezet stil te staan bij je manier van werken en kan je vragen formuleren. 08/10/08 p. 8

9 leerplannen; pedagogisch-didactische aanpak van het vak; opvolging van de doorlichting; effecten van en behoeften aan nascholing; doorspelen van goede praktijkvoorbeelden; verwijzen naar interessant materiaal of helpen bij de ontwikkeling ervan; III.1.2.Diocesane mededelingen In de maandelijkse Diocesane Mededelingen vind je naast niet-vakgebonden thema s ook vakgebonden bijdragen door de diocesane vakbegeleiding : aankondigingen van nascholing, interessante tentoonstellingen, inhoudelijke bijdragen ivm bepaalde leerplanonderdelen, De diocesane mededelingen worden via mail aan de directies bezorgd, die dan zorgt voor de bedeling op school zelf. Je kan ze echter ook zelf raadplegen op de website van DPB Gent : III.2. Vakgroepen Als leerkracht krijg je steeds meer impulsen om samen te werken met collega s. Scholen beseffen meer en meer dat zij professionele relaties moeten ontwikkelen tussen leraren. Dat kadert in de overtuiging dat een school professionele samenwerking nodig heeft om haar opvoedingsproject te realiseren. Autonomie krijgt meer en meer een negatieve connotatie; collegialiteit wordt de norm. Autonomie die nooit leidt tot overleg, is te weinig effectief. Collegialiteit die geen ruimte biedt, doodt alle creativiteit. Een zinvolle samenwerking met de vakcollega s levert op termijn een concrete winst op. Vakgroepwerking houdt o.a. in: afspraken maken ivm inrichting van het vaklokaal, aanschaf en gebruik van leermiddelen; samen nadenken over jaarplannen, leerlijnen, evaluatie, excursies en terreinwerk, zelfstandig werken,... ; strategieën uitdenken voor profilering van het eigen vak op school;... Als leraar aardrijkskunde werk je vooral samen met je vakcollega s op school; op initiatief van de pedagogische begeleiding en/of de scholengemeenschap zul je echter ook deelnemen aan schooloverstijgende vakvergaderingen, die je toelaten met een ruimere groep te overleggen en materiaal uit te wisselen. III.3. Navorming Als je eigen beroepsloopbaan ernstig neemt en professioneel wil bezig blijven, zul je in je loopbaan ook tijd moeten uittrekken om bij te blijven i.v.m. vakinhoudelijke inzichten, vakdidactische suggesties, vernieuwende werkvormen, ICT-gebruik,. Leraren aardrijkskunde in Oost-Vlaanderen hebben de keuze uit een brede waaier aan navormingsactiviteiten. III.3.1. Navormingscentra De diocesane pedagogische begeleidingsdienst Gent werkt nauw samen met PEDIC 08/10/08 p. 9

10 (Pedagogisch Didactisch Centrum Gent): elk semester verschijnen de navormingsactiviteiten die zij aanbieden op een poster die in elke leraarskamer uithangt. PEDIC vzw, Coupure Rechts 314, 9000 Gent 09/ Website : Het Eekhoutcentrum (Kortrijk) is eveneens een navormingscentrum met een ruim aanbod dat goed bereikbaar is vanuit onze provincie. Eekhoutcentrum Universitaire Campus E. Sabbelaan Kortrijk 056/ III.3.2. VLA = Vereniging Leraars Aardrijkskunde vzw De VLA is de spreekbuis van leraren aardrijkskunde in Vlaanderen en heeft tot doel ons vak en het onderwijs in ons vak te stimuleren. Op hun website kun je nader kennismaken met hun aanbod. Eén van hun publicaties is de zeer onderwijsgerichte VLA-krant met o.a. informatieve boekbesprekingen, aankondiging van interessante activiteiten, actualiteit met geografische relevantie, opinievormende artikels,... Er is een regionale werkgroep Oost-Vlaanderen die op regelmatige tijdstippen samenkomt en een eigen bijscholingsaanbod doet. Warm aanbevolen. III.4. Nuttige informatiebronnen III.4.1. Bibliografie In de leerplanbrochures vind je een apart hoofdstuk met nuttige bibliografische verwijzingen (boeken, tijdschriften, reeksen, CD-roms, ) III.4.2. Vaktijdschriften - De Aardrijkskunde/VLA-krant (tijdschriften van de Vereniging Leraars Aardrijkskunde) - Geografie en Geografie Educatief (met zowel inhoudelijke bijdragen als lesmateriaal), KNAG (Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap, Postbus , NL 3508 TC Utrecht) - De Wereldeconomie (met recent statistisch materiaal), DLO Cahiers, Universiteit Gent, Sint-Pietersplein Gent 08/10/08 p. 10

11 III.4.3. Websites is de website van de diocesane pedogische begeleiders aardrijkskunde. Je vindt er o.a. - GEOFAVORIETEN : een overzicht van de interessante URL s per leerjaar en per leerplanonderdeel gerangschikt - GEOBEELDEN : meer dan duizend landschapsbeelden door collega s aardrijkskunde ter beschikking gesteld en vrij te gebruiken, geselecteerd op leerjaar en op thema - EXCURSIES: visie op terreinwerk en excursies in het aardrijkskunde-curriculum 08/10/08 p. 11

12 IV. BIJLAGEN IV.1. Voorbeeld jaarplan Periode September - Herfstvaka ntie LEERPLANDOEL- STELLINGEN LEERINHOUDEN/ LESONDERWERPEN (incl. evaluatiemomenten) VOORZIEN AANTAL LESTIJDEN EFFECTIEF UITGEVOERD OPMERKINGEN November - Kerstvaka ntie Nieuwjaar - Krokusvak an- Tie Krokus- Paasvakan tie 3 de trimester 08/10/08 p. 12

13 IV.2: Document ter voorbereiding van een begeleidingsbezoek. Datum Beste collega Binnenkort is er een begeleidingsbezoek bij jou gepland. Mag ik vragen onderstaande informatie aan te vullen en ten laatste drie dagen voor het klasbezoek naar mijn adres door te sturen? naam leraar telefoonnummer adres diploma naam van de school datum klasbezoek lesuur / lesuren (begin- en einduur) vak onderwijsvorm graad klas en studierichting lesonderwerp leerboek Om het begeleidingsbezoek zo efficiënt mogelijk te laten verlopen, is het interessant jaarplanning, leerboek of cursus, lesvoorbereiding en toetsen van de leerlingen bij je te hebben. Wil je ook in het klaslokaal een zitplaats voor de begeleider voorzien? 08/10/08 p. 13

14 Misschien heb je een aantal vragen. Die kun je tijdens de nabespreking gerust aan bod laten komen. Om mij de kans te geven de antwoorden op die vragen zo goed mogelijk voor te bereiden, kun je ze via dit invulblad vooraf doorsturen. Vakinhoudelijke aspecten (leerplan, leerlijnen, leerlingenpractica, ): Didactische werkvormen (differentiatie, actieve werkvormen, taken, ): Leermiddelen (leerboek, notities, gebruik van het bord, ICT, transparanten, beamer, ): Evaluatie (toetsen, proefwerken, permanente evaluatie, andere evaluatievormen, ): Sociale vaardigheden (omgang met leerlingen, met collega s, werking vakwerkgroep, ): Andere (vakoverschrijdende aspecten, prioriteiten, nascholingen, ): Na het klasbezoek en de nabespreking reflecteer je in een verslag over de onderwerpen die naar aanleiding van dit klasbezoek aan bod kwamen. De volgende vragen kun je hierbij als leidraad gebruiken: Wat zijn mijn sterke punten? Waaraan wil ik werken op korte termijn? Waaraan wil ik werken op lange termijn? Graag ontvang ik dit verslag op mijn adres, binnen de 8 dagen. Je mag zeker rekenen op feedback. Een kopie van het geheel wordt ook aan de directie bezorgd. Ik ben graag bereid tot verdere ondersteuning bij de opvolging van je werkpunten. Met vriendelijke groeten naam begeleider adres begeleider 08/10/08 p. 14

Documenten van de leraar

Documenten van de leraar DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE Documenten van de leraar SECUNDAIR ONDERWIJS Tijdens je opleiding tot leraar werd je geïnformeerd over o.a. de leerplannen die voor je vak(gebied)

Nadere informatie

Documenten van de leraar

Documenten van de leraar KATHOLIEK ONDERWIJS VLAANDEREN REGIO WEST-VLAANDEREN SECUNDAIR ONDERWIJS Documenten van de leraar Tijdens je opleiding tot leraar werd je geïnformeerd over o.a. de leerplannen die voor je vak(gebied) bestaan,

Nadere informatie

Documenten van de leraar

Documenten van de leraar 1 DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BRUGGE Secundair onderwijs Baron Ruzettelaan 296 8310 Assebroek tel. (050) 37 26 75 fax: (050) 35 45 08 e-mail: dpb@dpbbrugge.be www.dpbbrugge.be Documenten

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Nederlands

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Nederlands Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Nederlands In kolom 1 vind je 66 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep Nederlands. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën. Duid in kolom 2 aan met

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica In kolom 1 vind je 69 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep geschiedenis/esthetica. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep economie en handelsvakken

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep economie en handelsvakken Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep economie en handelsvakken In kolom 1 vind je 70 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep economie en handelsvakken. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

1 Draagwijdte...2. 2 Het leerplan...2. 2.1 Omschrijving en doelen...2. 2.2 Tips voor het gebruik van een leerplan...3. 3 De leermiddelen...

1 Draagwijdte...2. 2 Het leerplan...2. 2.1 Omschrijving en doelen...2. 2.2 Tips voor het gebruik van een leerplan...3. 3 De leermiddelen... Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel MEDEDELING referentienr. : M-VVKSO-2002-100 datum : 2002-08-28 gewijzigd : 2007-02-21 contact : Dienst Leren en Onderwijzen,

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen In kolom 1 vind je 49 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep MVT (Frans, Engels, Duits). Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken)

Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken) Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken) De vakgroep kan bestaan uit : 1 leraren die vak geven vanuit dezelfde discipline (vb. gezondheidsopvoeding, verzorging,

Nadere informatie

Vademecum Aardrijkskunde Schooljaar 2015-2016

Vademecum Aardrijkskunde Schooljaar 2015-2016 Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs. Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vademecum Aardrijkskunde Schooljaar 2015-2016 Beste leraar, Aardrijkskunde is één van de vakken

Nadere informatie

VAKINFORMATIEDOSSIER R.-K. GODSDIENST SECUNDAIR ONDERWIJS IN ALLE NETTEN

VAKINFORMATIEDOSSIER R.-K. GODSDIENST SECUNDAIR ONDERWIJS IN ALLE NETTEN INSPECTIE EN BEGELEIDING LEVENSBESCHOUWELIJKE VAKKEN Rooms-katholieke godsdienst VAKINFORMATIEDOSSIER R.-K. GODSDIENST SECUNDAIR ONDERWIJS IN ALLE NETTEN INLEIDING Het vakinformatiedossier (VID) is een

Nadere informatie

VAKGROEP. Schooljaar 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017

VAKGROEP. Schooljaar 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017 VAKGROEP. Schooljaar 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017 SAMENSTELLING VAN DE VAKGROEP KEUZE WERKPUNTEN BESLISSINGEN VAN DE VAKGROEP PLANNING VERGADERINGEN 2014-2015 PLANNING VERGADERINGEN 2015-2016 PLANNING

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wetenschappen

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wetenschappen Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wetenschappen In kolom 1 vind je 73 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep wetenschappen. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën. Duid in kolom 2 aan

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (*)

Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (*) Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (*) In kolom 1 vind je verschillende items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep. Ze zijn ingedeeld in 9 categorieën. Duid in kolom 2 aan

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wiskunde

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wiskunde Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wiskunde In kolom 1 vind je items waaraan je kan werken in de vakgroep wiskunde. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën: 1 Vakgroep en vakgroepwerking 2 Leerplanrealisatie

Nadere informatie

Jaarplannen. Econom ie. Het jaarplan is een werkinstument

Jaarplannen. Econom ie. Het jaarplan is een werkinstument Jaarplannen Econom ie Het jaarplan is een werkinstument W ij willen nu even "het jaarplan als werkinstrum ent" verder toelichten. In de loop van het schooljaar dient een jaarplan geregeld aangepast en

Nadere informatie

WISKUNDE. Hilde De Maesschalck en Luc De Wilde. voor alle leraren D/2009/7841/003 D/2011/7841/021

WISKUNDE. Hilde De Maesschalck en Luc De Wilde. voor alle leraren D/2009/7841/003 D/2011/7841/021 WISKUNDE Hilde De Maesschalck en Luc De Wilde voor alle leraren 1 Leerplannen Overzicht van de leerplannen te volgen in het schooljaar 2011-2012: EERSTE GRAAD A- klassen B- klassen D/2009/7841/003 D/2011/7841/021

Nadere informatie

Leerlingen verfijnen hun omgang met klank en muziek

Leerlingen verfijnen hun omgang met klank en muziek Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten Muzikale opvoeding 2013-2014 Leerlingen verfijnen hun omgang met klank en muziek Onderwerpen

Nadere informatie

BIOLOGIE, CHEMIE EN NATUURWETENSCHAPPEN

BIOLOGIE, CHEMIE EN NATUURWETENSCHAPPEN BIOLOGIE, CHEMIE EN NATUURWETENSCHAPPEN Gerrit Schuermans voor alle leraren De berichten die in de vorige mededelingen werden gepubliceerd en andere interessante informatie over de vakken biologie, chemie

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep plastische opvoeding

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep plastische opvoeding Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep plastische opvoeding In kolom 1 vind je 75 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep plastische opvoeding. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën. Duid

Nadere informatie

Aan de slag als leraar aardrijkskunde

Aan de slag als leraar aardrijkskunde Pedagogisch begeleider: Leen Van Hecke Biezestraat 9 9850 Nevele-Merendree 09/371 86 19 leen.vanhecke@vsko.be 1 Het leerplan als leidraad Het vak aardrijkskunde komt aan bod in: - het eerste leerjaar A

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten lichamelijke opvoeding (2012) 1 Algemene didactische en pedagogische berichten 1.1

Nadere informatie

Pedagogische begeleiding wiskunde oktober 2016 Pagina 1

Pedagogische begeleiding wiskunde oktober 2016 Pagina 1 Pedagogische begeleiding SO Vakbegeleiding wiskunde ONDERZOEKSCOMPETENTIES WISKUNDE DERDE GRAAD AS0 Specifieke eindtermen i.v.m. onderzoekscompetenties (SETOC) Wat? Leerplan a derde graad aso VVKSO De

Nadere informatie

Wat stelt de doorlichting vast? Enkele voorbeelden:

Wat stelt de doorlichting vast? Enkele voorbeelden: Werken aan leerlijnen De nieuwe leerplannen zijn nu van kracht in het basisonderwijs, in de eerste en de tweede graad. Dit is een geschikt moment om leerlijnen opnieuw te bekijken of uit te werken. Wat

Nadere informatie

KIJKWIJZER DOORLICHTING HUMANE WETENSCHAPPEN

KIJKWIJZER DOORLICHTING HUMANE WETENSCHAPPEN Katholiek Onderwijs Vlaanderen Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs KIJKWIJZER DOORLICHTING HUMANE WETENSCHAPPEN 1. ONDERWIJSAANBOD - LEERPLANREALISATIE + -? OPMERKINGEN Leerplandoelstellingen

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING MENTOR-COACH

FUNCTIEBESCHRIJVING MENTOR-COACH FUNCTIEBESCHRIJVING MENTOR-COACH SCHOOL: NAAM: De functiebeschrijving van 'mentor-coach' kadert in het individuele gedeelte (instellingsgebonden taken) van de functiebeschrijving van 'leraar'. Deze functiebeschrijving

Nadere informatie

NEDERLANDS. Riet De Vos en Peter Van Damme. voor alle leraren

NEDERLANDS. Riet De Vos en Peter Van Damme. voor alle leraren NEDERLANDS Riet De Vos en Peter Van Damme voor alle leraren Staat de leraar alleen? Een leraar moet vandaag de dag aan hoge verwachtingen voldoen. Hij moet niet alleen een expert zijn op vakinhoudelijk

Nadere informatie

WISKUNDE. Luc De Wilde en Guy Reyntjens. voor leraren wiskunde

WISKUNDE. Luc De Wilde en Guy Reyntjens. voor leraren wiskunde WISKUNDE Luc De Wilde en Guy Reyntjens voor leraren wiskunde 1 Leerplannen Het leerplan is het uitgangspunt voor het werk van de leraar en de vakgroep. Het is het belangrijkste document bij de lesplanning.

Nadere informatie

Vademecum Aardrijkskunde Schooljaar

Vademecum Aardrijkskunde Schooljaar Regio Mechelen-Brussel Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vademecum Aardrijkskunde Schooljaar 2016-2017 Beste leraar, Aardrijkskunde is één van de vakken die u in het komende schooljaar gaat

Nadere informatie

LICHAMELIJKE OPVOEDING

LICHAMELIJKE OPVOEDING LICHAMELIJKE OPVOEDING Dirk De Bock voor directies en leraren 1 Algemene didactische en pedagogische berichten De overheidsreglementering in verband met documenten bij de lesvoorbereiding is beperkt: de

Nadere informatie

ENGELS. Zijn er nog vragen?

ENGELS. Zijn er nog vragen? ENGELS Zijn er nog vragen? Als begeleider talen krijgen we dagelijks vragen en bedenkingen rond leerplannen, ondersteunende documenten, extra informatie over het vak, evaluatie, didactiek, zorg en taalpedagogiek.

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Inspirocollege te Houthalen-Helchteren 1

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Inspirocollege te Houthalen-Helchteren 1 Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Bijlage: Mogelijke evaluatiecriteria voor leraren secundair onderwijs

Bijlage: Mogelijke evaluatiecriteria voor leraren secundair onderwijs 1 Bijlage: Mogelijke evaluatiecriteria voor leraren secundair onderwijs Met voorliggend document willen we alle aspecten van de functie van leraar in de evaluatie betrekken. Met deze brede evaluatie willen

Nadere informatie

SCHOOLEIGEN VISIE OP KWALITEITSVOLLE VAKGROEPWERKING

SCHOOLEIGEN VISIE OP KWALITEITSVOLLE VAKGROEPWERKING SCHOOLEIGEN VISIE OP KWALITEITSVOLLE VAKGROEPWERKING SCHOOLJAAR 2015-2016 1. Visie op kwaliteitsvolle vakgroepwerking Een school beschikt over voldoende beleidsvoerend vermogen als ze in staat is om zelfstandig

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van De Wijnpers te Leuven

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van De Wijnpers te Leuven Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING Naam: Toon Steenssens UC Leuven-Limburg Lerarenopleiding Vestiging Heverlee Hertogstraat 178, 3001 Heverlee Tel. +32 16 37 56 00 Vakkencombinatie: Aardrijkskunde

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 Schooljaar 2015-2016 E-mail: ka.wetteren@g-o.be atheneum@campuskompas.be Website: www.campuskompas.be/atheneum Scholengroep Schelde Dender

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrije Handelsschool Sint-Joris te GENT

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrije Handelsschool Sint-Joris te GENT Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Opleidingsinstelling Adres Telefoon fax BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Identificatie Naam student/cursist: Opleidingsonderdeel/module: Stageplaats: Vakmentoren: naam en contactgegevens Periode: O

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE. Leen Van Hecke. voor alle leraren

AARDRIJKSKUNDE. Leen Van Hecke. voor alle leraren AARDRIJKSKUNDE Leen Van Hecke voor alle leraren Wetenschappen-wiskundedag op woensdag 26 mei Op woensdagnamiddag 26 mei 2010 organiseren de pedagogische begeleiders van de exacte wetenschappen (incl. aardrijkskunde!)

Nadere informatie

vormingsdag vakcoördinatoren/vakleerkrachten wiskunde & informatica

vormingsdag vakcoördinatoren/vakleerkrachten wiskunde & informatica DON BOSCO ONDERWIJSCENTRUM Pedagogische begeleidingsdienst vormingsdag vakcoördinatoren/vakleerkrachten wiskunde & informatica 24 februari 2011 Verwelkoming en inleiding Materiaal downloaden website: begeleiding.dboc.be

Nadere informatie

Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester 4

Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester 4 ECTS-FICHE MODULE Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester

Nadere informatie

Begeleiding en nascholing voor ervaren en beginnende leraren

Begeleiding en nascholing voor ervaren en beginnende leraren Begeleidingsdienst Regio Antwerpen Noorderlaan 108 2030 Antwerpen 03 543 97 05 www.dsko.be www.katholiekonderwijs.vlaanderen Informatieve mededeling Bestemd voor Leraren Duits Informatief voor Directie

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vademecum fysica en WW (2007) 1 Situering van de wetenschappelijke vakken 1.1 Begeleiding wetenschappen

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van BuSO Provinciaal Instituut Heynsdaele te Ronse

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van BuSO Provinciaal Instituut Heynsdaele te Ronse Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten Nederlands (2011) Inhoudsopgave Een leidraad voor beginnende leraren 1 Begeleiding

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vademecum wiskunde (2008) 1 Situering van het vak In onze huidige lessen wordt wiskunde aangeboden

Nadere informatie

Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester 4

Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester 4 ALGEMENE INFORMATIE MODULE Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester

Nadere informatie

BEWEGEN IN BEWEGING Info bewegingsopvoeding op school!

BEWEGEN IN BEWEGING Info bewegingsopvoeding op school! BEWEGEN IN BEWEGING Info bewegingsopvoeding op school! Telefoon: 015 29 84 78 Fax: 015 29 84 37 Email: frans.schroons.mb@kerknet.be ~ 1 ALGEMENE INFORMATIE i.v.m. BEWEGINGSOPVOEDING OP SCHOOL. De voornaamste

Nadere informatie

KENMERKEN EN TAAKOMSCHRIJVING VAN MENTOREN VOOR AANVANGSBEGELEIDING

KENMERKEN EN TAAKOMSCHRIJVING VAN MENTOREN VOOR AANVANGSBEGELEIDING KENMERKEN EN TAAKOMSCHRIJVING VAN MENTOREN VOOR AANVANGSBEGELEIDING DOMEINEN DOELEN COMPETENTIES MENTOR eigenschappen die de mentor tracht te verwerven en te optimaliseren ALGEMEEN Beginnende leraren laten

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Onze-Lieve-Vrouw-Presentatie, secundair onderwijs 1 te SINT-NIKLAAS

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Onze-Lieve-Vrouw-Presentatie, secundair onderwijs 1 te SINT-NIKLAAS Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Hier vind je veel informatie die we na de implementatie van het nieuwe leerplan al ter beschikking stelden. Het bevat o.a.:

Hier vind je veel informatie die we na de implementatie van het nieuwe leerplan al ter beschikking stelden. Het bevat o.a.: Vernieuwde website 1 Ondersteuning lesmateriaal Hier zijn er vier mogelijkheden. Technische activiteiten 1ste graad Hier vind je veel informatie die we na de implementatie van het nieuwe leerplan al ter

Nadere informatie

STRUCTUUR PROJECTVOORBEREIDING

STRUCTUUR PROJECTVOORBEREIDING Diocesane Pedagogische Begeleidingsdienst BISDOM GENT Pol Raes GSM: 0478 24 90 42 E-mail: jpraes@scarlet.be STRUCTUUR PROJECTVOORBEREIDING Bedoeling Aan de hand van deze leidraad kan binnen de werkgroep

Nadere informatie

ijkwijzer voor leermaterialen: leer-, werkboeken en bordboeken eigen ontwikkeld materiaal

ijkwijzer voor leermaterialen: leer-, werkboeken en bordboeken eigen ontwikkeld materiaal K ijkwijzer voor leermaterialen: leer-, werkboeken en bordboeken eigen ontwikkeld materiaal De keuze van leer- en handboeken of ander ondersteunend materiaal, belichten we in deze kijkwijzer vanuit het

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrij Instituut voor Secundair Onderwijs te Gent

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrij Instituut voor Secundair Onderwijs te Gent Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Tweede graad Duits TSO Handel-talen: 2002/010 Leerplan voor één lesuur per week met uitbreiding en verdieping voor een tweede en een derde lesuur.

Tweede graad Duits TSO Handel-talen: 2002/010 Leerplan voor één lesuur per week met uitbreiding en verdieping voor een tweede en een derde lesuur. Vademecum Duits (2014-2015) 1 Situering van het vak 1.1 Huidige situatie Duits is in Vlaanderen voor de meeste leerlingen de derde moderne taal die ze leren. De start komt vrij laat, in het tweede jaar

Nadere informatie

aangeleerde kennis functioneel te gebruiken en zelfstandig te functioneren in de doeltaal.

aangeleerde kennis functioneel te gebruiken en zelfstandig te functioneren in de doeltaal. aangeleerde kennis functioneel te gebruiken en zelfstandig te functioneren in de doeltaal. Uitrusting De leerbegeleiding is doelgericht en afgestemd op de noden van de leerlingen. De initiatieven hebben

Nadere informatie

De begeleiding. Riet De Vos. Peter Van Damme. Onze opdracht. Steuntje voor beginnende leraren Nederlandsi. Ontmoeten geeft kracht, nieuw leven

De begeleiding. Riet De Vos. Peter Van Damme. Onze opdracht. Steuntje voor beginnende leraren Nederlandsi. Ontmoeten geeft kracht, nieuw leven Steuntje voor beginnende leraren Nederlandsi Ontmoeten geeft kracht, nieuw leven De begeleiding 1 Begeleiders Nederlands Riet De Vos R. Van Wassenhovestraat 10 9900 EEKLO tel. 09 377 09 33 e-mail: riet.devos@vsko.be

Nadere informatie

Wegwijzer voor de vakwerkgroep Suggesties voor het optimaliseren van de vakgroepwerking met het vakinformatiedossier als rode draad voor TSO en BSO

Wegwijzer voor de vakwerkgroep Suggesties voor het optimaliseren van de vakgroepwerking met het vakinformatiedossier als rode draad voor TSO en BSO Wegwijzer voor de vakwerkgroep Suggesties voor het optimaliseren van de vakgroepwerking met het vakinformatiedossier als rode draad voor TSO en BSO Timing Onderwerpen Inhouden Bronnen Aandachtspunten Ondersteuning

Nadere informatie

Vakdidactische Studie (VDS) Algemeen. A. Algemeen. Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 X Semester 3 Semester 4

Vakdidactische Studie (VDS) Algemeen. A. Algemeen. Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 X Semester 3 Semester 4 MODULE Vakdidactische Studie (VDS) Algemeen A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 X Semester 3 Semester 4 Aantal

Nadere informatie

DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE

DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE Geachte directeur Beste collega DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE SECUNDAIR ONDERWIJS MEDEDELINGEN Met deze mededelingen willen we al even vooruitblikken op de agenda van volgend

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Sint- Janscollege te Gent

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Sint- Janscollege te Gent Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

DAG VAN MAVO EN PAV op ZATERDAGVOORMIDDAG 28 FEBRUARI 2015

DAG VAN MAVO EN PAV op ZATERDAGVOORMIDDAG 28 FEBRUARI 2015 DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE jan.bonne@vsko.be SECUNDAIR ONDERWIJS VAKBEGELEIDING PAV Brugge, 30-01-2015 Ter kennisgeving aan alle directies van scholen met PAV Gelieve een kopie

Nadere informatie

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING Naam: Tom Sallets Campus Heverlee Hertogstraat 178 3001 Heverlee Tel. 016 375600 www.khleuven.be Vakkencombinatie: Aardrijkskunde - Informatica Stagebegeleider

Nadere informatie

leerplan ASO leerplan KSO/TSO

leerplan ASO leerplan KSO/TSO Actualisering leerplannen aardrijkskunde 2de graad leerplan ASO leerplan KSO/TSO Geactualiseerd leerplan Waarom actualisering? Leerplan eerste graad Gewijzigd en in voege vanaf september 2008 Leerplan

Nadere informatie

[VADEMECUM STAGIAIR] Sint-Martinusscholen Herk-de-Stad. Campus Ursula 013 35 54 30. Gebouwen A, B, C Ursulinenstraat 2. Campus Amandina 013 35 06 80

[VADEMECUM STAGIAIR] Sint-Martinusscholen Herk-de-Stad. Campus Ursula 013 35 54 30. Gebouwen A, B, C Ursulinenstraat 2. Campus Amandina 013 35 06 80 2015 Sint-Martinusscholen Herk-de-Stad Campus Ursula 013 35 54 30 Gebouwen A, B, C Ursulinenstraat 2 Campus Amandina 013 35 06 80 Gebouw D Veearts Strauvenlaan 5 Gebouw E Sint-Truidersteenweg 18 Gebouw

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Leielandscholen Campus OLV Vlaanderen Kortrijk te KORTRIJK

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Leielandscholen Campus OLV Vlaanderen Kortrijk te KORTRIJK Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

REPERTOIRESTUDIE WOORDKUNST Hogere Graad

REPERTOIRESTUDIE WOORDKUNST Hogere Graad Onderwijssecretariaat van de steden en gemeenten van de Vlaamse Gemeenschap Ravensteingalerij 3 bus 7 1000 Brussel 02/506 41 50 ovsg@pi.be www.ovsg.be Leerplan REPERTOIRESTUDIE WOORDKUNST Hogere Graad

Nadere informatie

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING Naam: Arne Wagemans Campus Heverlee Hertogstraat 178 3001 Heverlee Tel. 016 375600 www.khleuven.be Vakkencombinatie: Aardrijkskunde Geschiedenis Stagebegeleider

Nadere informatie

1 Praktische gegevens

1 Praktische gegevens RICHTLIJNEN BIJ HET GEBRUIK VAN HET LESVOORBEREIDINGSFORMULIER Projectgroep 4 van NOvELLe werkt rond de Harmonisering en digitalisering van de documentenstroom in verband met stages. In het kader daarvan

Nadere informatie

Pagina 1 van 5 EVALUEREN. 1 Procesevaluatie versus productevaluatie

Pagina 1 van 5 EVALUEREN. 1 Procesevaluatie versus productevaluatie Pagina 1 van 5 1 Procesevaluatie versus productevaluatie Procesevaluatie: richt zich op de kwaliteit van het leerproces en probeert dus het leerproces van de leerlingen en het onderwijsproces (het didactisch

Nadere informatie

Vakdocumenten Biologie (2013)

Vakdocumenten Biologie (2013) Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten Biologie () Het Actieplan Natuurwetenschappen 99 996 Professionalisering. Aandachtspunten

Nadere informatie

Tweede graad Duits TSO Handel- talen: 2002/010 Leerplan voor één lesuur per week met uitbreiding en verdieping voor een tweede en een derde lesuur.

Tweede graad Duits TSO Handel- talen: 2002/010 Leerplan voor één lesuur per week met uitbreiding en verdieping voor een tweede en een derde lesuur. Vademecum Duits (2016-2017) 1 Situering van het vak 1.1 Huidige situatie Duits is in Vlaanderen voor de meeste leerlingen de derde moderne taal die ze leren. De start komt vrij laat, in het tweede jaar

Nadere informatie

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)?

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)? Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING : ECONOMIE Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vademecum natuurwetenschappen (2008) 1 Situering van het vak natuurwetenschappen 1.1 Natuurwetenschappen

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding Didactische Competentie algemeen. Lestijden 80 Studiepunten 6 Ingeschatte totale

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding Didactische Competentie algemeen. Lestijden 80 Studiepunten 6 Ingeschatte totale ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding SLO Module Didactische Competentie algemeen Code E1 DCa Lestijden 80 Studiepunten 6 Ingeschatte totale 150 studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week Licap - Brussel - september 1995 INHOUD 1 BEGINSITUATIE... 5 2

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van KTA Niel

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van KTA Niel Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Nieuwe leerplannen en lessentabellen met ingang van 1 september 2010 In de regel worden alle graadleerplannen (en bijhorende

Nadere informatie

Didactische competentie oefenlessen. A. Algemeen. Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 Semester 3 X Semester 4

Didactische competentie oefenlessen. A. Algemeen. Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 Semester 3 X Semester 4 MODULE Didactische competentie oefenlessen A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 Semester 3 X Semester 4 Aantal

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

Didactische competentie oefenlessen. A. Algemeen. Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 Semester 3 X Semester 4

Didactische competentie oefenlessen. A. Algemeen. Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 Semester 3 X Semester 4 MODULE Didactische competentie oefenlessen A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 Semester 3 X Semester 4 Aantal

Nadere informatie

Bijeenkomst vakcoördinatoren november 2016

Bijeenkomst vakcoördinatoren november 2016 Bijeenkomst vakcoördinatoren november 2016 2 3 4 Naam van de spreker of dienst 1 Doelstellingen en verloop Zuurstof voor de vakcoördinator Informatie ontvangen/delen over het vak Nederlands Een visie op

Nadere informatie

Begeleidingsdienst Regio Antwerpen Noorderlaan 108 2030 Antwerpen 03 543 97 05 www.dsko.be www.katholiekonderwijs.vlaanderen Informatieve mededeling Bestemd voor Leraren Engels Informatief voor Directie

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Gemeentelijke Instituut so te Brasschaat

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Gemeentelijke Instituut so te Brasschaat Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Handleiding LVS Jaarplan toevoegen: stappenplan

Handleiding LVS Jaarplan toevoegen: stappenplan Handleiding LVS Jaarplan toevoegen: stappenplan Inloggen en naar LVS gaan: http://colomaplus.smartschool.be Smartschool adviseert Firefox als browser de gebruikersnaam is niet hoofdlettergevoelig, het

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van IVG-School te GENT

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van IVG-School te GENT Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

PRAKTISCH. BIOLOGIE 2e GRAAD ASO OVERZICHT. Telefoon: 015 36 36 36 Fax: 015 36 36 37 Bezoek onze website: www.plantyn.com

PRAKTISCH. BIOLOGIE 2e GRAAD ASO OVERZICHT. Telefoon: 015 36 36 36 Fax: 015 36 36 37 Bezoek onze website: www.plantyn.com WAT OMVAT BIO NATURALIS 3 VOOR DE LEERLING? Leerwerkboek: Laboboek: Een algemene inhoudstafel en methodewijzer Onderzoeksvragen die elk nieuw onderwerp inluiden Actieve leermethode: gevarieerde werkvormen,

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vademecum Duits (2007) 1 Situering van het vak 1.1 Huidige situatie In de wereld van vandaag, en

Nadere informatie

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING Naam: Ilona Betzhold & Bryan Bisschops Vakkencombinatie: aa-ge & aa-bio UC Leuven-Limburg Lerarenopleiding Vestiging Heverlee Hertogstraat 178, 3001 Heverlee

Nadere informatie

Catalogus UITGEVERIJ LICAP CVBA. basisonderwijs buitengewoon onderwijs. Guimardstraat 1 1040 Brussel www.licap.be

Catalogus UITGEVERIJ LICAP CVBA. basisonderwijs buitengewoon onderwijs. Guimardstraat 1 1040 Brussel www.licap.be Catalogus 2014 2015 basisonderwijs buitengewoon onderwijs Guimardstraat 1 1040 Brussel www.licap.be UITGEVERIJ LICAP CVBA Basis onderwijs Schoolagenda's 'Mijn eerste agenda' is een schoolagenda geschikt

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vademecum Natuurwetenschappen (2012-2013) 1 Situering van het vak Natuurwetenschappen 1.1 Natuurwetenschappen

Nadere informatie

LiNk! Nederlands 2. Evalueren om te leren LINK! NEDERLANDS 2. LiNk! Nederlands

LiNk! Nederlands 2. Evalueren om te leren LINK! NEDERLANDS 2. LiNk! Nederlands LiNk! Nederlands 2 Evalueren om te leren LiNk! Nederlands 1 Agenda LiNk! Nederlands Krachtlijnen Leerwaaier Structuur Reflecteren en evalueren Waarom? Hoe? In de praktijk Vragen? 3 Krachtlijnen LiNk! Nederlands

Nadere informatie

Open Google Chrome en ga naar Meld je aan met je persoonlijke Knooppunt-account.

Open Google Chrome en ga naar  Meld je aan met je persoonlijke Knooppunt-account. Scoodle is een gratis platform, ontwikkeld door Plantyn. Met Scoodle vermindert de planlast aanzienlijk en krijg je als leerkracht alles in handen om het digitale materiaal van Plantyn naar je hand te

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Sint- Barbaracollege te Gent

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Sint- Barbaracollege te Gent Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

GEBRUIK VAN WERKBLADEN

GEBRUIK VAN WERKBLADEN Gebruik van werkbladen Begeleiding aardrijkskunde GEBRUIK VAN WERKBLADEN Begeleiding aardrijkskunde 1 Vaststellingen Het gebruik van werkbladen in lessen aardrijkskunde situeert zich vooral in de eerste

Nadere informatie

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn:

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn: Specifieke lerarenopleiding C ECTS-fiche opleidingsonderdeel vakdidactische oefeningen 2 Code: 10375 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling:

Nadere informatie

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING Naam: Lene Wuyts Campus Heverlee Hertogstraat 178 3001 Heverlee Tel. 016 375600 www.khleuven.be Vakkencombinatie: Aardrijkskunde/Biologie Stagebegeleider

Nadere informatie

kempelscan K1-fase Eerste semester

kempelscan K1-fase Eerste semester kempelscan K1-fase Eerste semester Kempelscan K1-fase eerste semester 1/6 Didactische competentie Kern 3.1 Didactisch competent Adaptief omgaan met leerlijnen De student bereidt systematisch lessen/leeractiviteiten

Nadere informatie

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING Naam: Ilona Betzhold & Bryan Bisschops UC Leuven-Limburg Lerarenopleiding Vestiging Heverlee Hertogstraat 178, 3001 Heverlee Tel. +32 16 37 56 00 Vakkencombinatie:

Nadere informatie