Tweede graad Duits TSO Handel-talen: 2002/010 Leerplan voor één lesuur per week met uitbreiding en verdieping voor een tweede en een derde lesuur.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tweede graad Duits TSO Handel-talen: 2002/010 Leerplan voor één lesuur per week met uitbreiding en verdieping voor een tweede en een derde lesuur."

Transcriptie

1 Vademecum Duits ( ) 1 Situering van het vak 1.1 Huidige situatie Duits is in Vlaanderen voor de meeste leerlingen de derde moderne taal die ze leren. De start komt vrij laat, in het tweede jaar van de 3 de graad. Bovendien zullen niet alle leerlingen die Duits kregen in de 2 de graad dit vak ook nog kunnen volgen in de 3 de graad. Motivering voor Duits is dan ook een belangrijke taak van de leraar. Hij moet ervoor zorgen dat de initiatie in de vreemde taal in de 2 de graad voldoende succesbelevingen garandeert, waarop in de derde graad kan worden verder gebouwd. Er moet dan ook optimaal gebruik gemaakt worden van de taalverwantschap tussen het Duits en het Nederlands en van de ervaring die leerlingen hebben opgedaan in het hanteren en beheersen van alle mogelijke vormen van leren bij het leren van Frans en Engels: gebruik van hulpmiddelen, gebruik van luister- en leesvaardigheidstrategieën, persoonlijke manieren van woordenschatverwerving, enz. 1.2 Beschikbare leerplannen Tweede graad Duits ASO alle studierichtingen: 2002/009 Leerplan voor één lesuur per week. Tweede graad Duits TSO Handel-talen: 2002/010 Leerplan voor één lesuur per week met uitbreiding en verdieping voor een tweede en een derde lesuur. Vanaf september 2005 maakte een lessentabelwijziging in Handel-talen meer Duits mogelijk. Om deze studierichting sterker te profileren kan men zowel in het eerste leerjaar als in het tweede 2 uur Duits aanbieden. Het huidige bovenvermelde leerplan is voor 1 tot 3 uur (30 tot 90 uur) bedoeld. Het bijkomende (complementaire uur) zal voor intensievere vaardigheidstraining kunnen worden gebruikt. Tweede graad Duits TSO Handel - complementair: 2002/010 Voor de invulling van de complementaire uren in deze studierichting kan het leerplan van de tweede graad Handel-talen worden gebruikt. Tweede graad Duits TSO Toerisme - complementair: 2002/010 Voor de invulling van de complementaire uren in deze studierichting kan het leerplan van de tweede graad Handel-talen worden gebruikt. Derde graad Duits ASO studierichtingen met component moderne talen: 2006/030 Twee uur per week + eventueel 1 door de school autonoom toe te kennen graaduur uit de cluster moderne talen. Dit leerplan vermeldt al de specifieke eindtermen en bevat tips voor vakkenoverschrijdend werken in de vrije ruimte. Het werd aangevuld met een eenvormige inleiding met visie op moderne vreemde talen. Het is een leerplan voor tweemaal 2 uur. Als de school aan Duits een graaduur toewijst, worden de bijkomende lesuren voor intensievere vaardigheidstraining al of niet in vakkenoverschrijdend projectwerk gebruikt. Derde graad Duits ASO complementair, één uur per week Derde graad Duits ASO complementair, twee uur per week

2 Omdat het VVKSO in het kader van de vrije ruimte in de lessentabellen voor de studierichtingen zonder de component moderne talen geen Duits aanbeveelt, biedt zij voor deze keuze geen leerplan aan. Via de vakbegeleiders kan een adviesleerplan voor deze situaties verkregen worden. Voor de situatie met twee complementaire lesuren per week kan het leerplan voor de studierichtingen met de component moderne talen worden gebruikt (2004/035). Derde graad Duits TSO Secretariaat-talen: 2002/075 Drie uur per week. Derde graad Duits TSO Handel, Onthaal en public relations, Boekhouden-informatica complementair, Informaticabeheer complementair: 2003/002 Twee uur per week. Derde graad Duits TSO Boekhouden-informatica complementair en Informaticabeheer complementair: 2003/005 Een uur per week. Dit leerplan is een adviesleerplan: voor leerplannen Duits in complementaire uren volstaat de goedkeuring van het VVKSO. Derde graad Duits TSO Toerisme:2003/004 Twee uur per week. Derde graad Duits Hotel: 2003/003 Twee uur per week. Alle bovengenoemde leerplannen, maar ook alle ongewijzigde leerplannen voor een aantal specifieke studierichtingen binnen TSO en BSO zijn op het net beschikbaar en kunt u downloaden via dan kiezen voor publicaties, leerplannen. 2 Professionaliteit 2.1 Servicedocument Evalueren in het vak Duits In de loop van het schooljaar werd het servicedocument Evalueren in het vak Duits gefinaliseerd. Dit document is het resultaat van heel wat overleg binnen de interdiocesane begeleidingsgroep Duits. Uitgangspunten bij het tot stand komen van dit document: de visietekst op het MVT-onderwijs van de opmerkingen vanuit de doorlichtingsverslagen van de voorbije 2 schooljaren de vragen van de scholen en de vakgroepen Duits i.v.m. evaluatie en rapportering (leerplangericht evalueren, evalueren van vakgebonden attitudes, verhouding DW-PW, de plaats van de taaltaken, aandacht voor alternatieve evaluatievormen, ) oog op de toekomst: differentiëren (de zwakkeren helpen om bij te benen, de sterkeren blijvend uitdagen) Enkele hoofdgedachten : Leerplandoelstellingen staan centraal 2

3 In de leerplannen Duits zijn de leerplandoelstellingen hoofdzakelijk geformuleerd als vaardigheidsdoelstellingen en stellen ze wat een leerling allemaal moet kunnen. Bij een betrouwbare evaluatie wegen de vaardigheden dan ook duidelijk zwaarder door. Evaluatie is een deel van het leerproces Evaluatie is nooit doel op zich, maar staat in functie van het terugkoppelingsproces. Zo neemt ze een sleutelpositie in het leer- en onderwijsproces in. Evaluatie biedt kansen op feedback zowel voor de leerling, als voor de leraar (reflecterend vermogen). In een kwaliteitsvolle evaluatie is er dus niet alleen aandacht voor het product, maar ook structurele aandacht voor het proces. Reproductie transfer taaltaken Kleinere kennistoetsen op reproductieniveau hebben als eerste doel de leerattitude van de leerling na te gaan. Kleinere tussentijdse toetsen op functionele kennis zijn voor het evaluatieproces slechts dan waardevol als ze het niveau van de reproductie overstijgen. Evaluatie richt zich dus vooral op het niveau van de transfer en het creatief-communicatieve. De taaltaak situeert zich in de creatief-communicatieve fase. Het gaat erom het geleerde adequaat te gebruiken in nieuwe en concrete situaties. De lerende toont zijn communicatieve competenties ten volle. Hij krijgt een opdracht waarbij hij op zelfstandige manier met het materiaal omgaat. Hij bouwt de taalhandeling zelfstandig op en selecteert daarvoor de woordenschat, de Redemittel, de bruikbare grammaticale structuren, de communicatieve strategieën, de interculturele competenties om zo de boodschap samenhangend en correct over te brengen of te interpreteren. Evaluatie is valide en transparant Een vraag of toets is slechts valide als zij/hij echt toetst wat zij/hij beweert te toetsen. Zo toetst men de communicatieve mondigheid van iemand niet met vertaling van losse woorden of kennis van de stamtijden van het werkwoord. Men toetst de gespreksvaardigheid van iemand niet door een voorbereide tekst te laten aflezen of een dialoog te laten uitschrijven. Evaluatie moet ook transparant zijn: wie geëvalueerd wordt, moet vooraf weten wat er van hem/haar verwacht wordt en welke de evaluatiecriteria en de bijhorende parameters zijn die de leraar hanteert. Ze worden dan ook vermeld bij spreek-, gespreks- en schrijfopdrachten. Evaluatie en differentiatie Differentiatie kan verschillende vormen aannemen. Bepaalde vormen van differentiatie moeten ook in de evaluatie herkenbaar zijn: Differentiatie op basis van de studierichting binnen hetzelfde leerplan In de 2 de graad tso worden er naast de basisleerplandoelstellingen ook uitbreidings- en/of uitdiepingsleerplandoelstellingen aangeboden. Voor tso-richtingen met 1 uur Duits volstaan de basisdoelstellingen, voor tso-richtingen met 2 of meer uur in de basisoptie moeten de uitbreidingsdoelstellingen gerealiseerd én geëvalueerd worden. Differentiatie in aso op basis van de pool (SET) In de talenrichtingen moeten de SET (Specifieke Eindtermen) gerealiseerd worden. Bedoeling van de SET is de basisdoelstellingen talen op een hoger beheersingsniveau te realiseren. De SET willen de talenrichtingen een duidelijker profiel geven. Dit moet in de evaluatie herkenbaar zijn. Gespreide evaluatie met permanente feedback De organisatie van de evaluatie behoort tot de autonomie van de school. Toch worden in het servicedocument suggesties gedaan voor een evaluatie, gespreid over meerdere toetsmomenten, waarbij permanente en eenduidige feedback bij oefeningen en evaluatiemomenten de leerling in zijn leerproces ondersteunt. Het geeft een beter beeld van de competenties van de leerling, van zijn vorderingen en zijn leermoeilijkheden. Alternatieve vormen van evaluatie 3

4 Evaluatie maakt integraal deel uit van het onderwijsleerproces en zal ook altijd aanzet bieden tot reflectie bij alle betrokkenen. Om dit reflectieproces te optimaliseren, kan er aandacht zijn voor alternatieve vormen van evaluatie als zelfevaluatie, peer evaluatie, co-evaluatie, portfolio, Die vormen van evaluatie moeten, door hun grotere bewustmaking, de leercompetentie van de leerling vergroten en de leerling aanspreken op zijn verantwoordelijkheid in het eigen leerproces. 2.2 Evaluatie van leerplangebonden attitudes, aanvullend document bij het Servicedocument De leerplandoelstellingen vormen steeds het uitgangspunt van de evaluatie. Naast doelen op het gebied van kennis, inzichten en vaardigheden, worden meestal ook attitudes nagestreefd. In de leerplannen Duits komen een aantal vakgebonden attitudes voor die mee in de evaluatie van het vak moeten worden opgenomen. Aangezien attitudes niet rechtstreeks waarneembaar zijn, werden ze eerst uitgeschreven in concrete attitudegedragingen. Vervolgens werden ze in een matrix gegoten, opgebouwd uit 4 niveaus: van onvoldoende tot uitstekend. Hierdoor heeft de beoordelaar de kans om een genuanceerde keuze te maken. Er is bewust gekozen voor een formulering in de je-vorm. De matrix is daardoor niet alleen meer leerlingbetrokken, hij biedt de leraar ook de kans om via knip- en plakwerk de leerling direct leerbevorderende feedback te geven. Het is in geen geval de bedoeling om de volledige matrix te hanteren. Hij functioneert alleen maar als inspiratiebron en houdt in die zin ook geen rekening met de schooleigen situaties. Elke vakgroep zal daarom zelf zijn eigen afgeslankte versie moeten maken. Beide bovengenoemde documenten worden niet zomaar op de vikom-website ter beschikking gesteld. Na toelichting op school of per SG worden ze door de pedagogisch begeleider wél ter beschikking van de vakgroep gesteld. 2.3 Jaarplan en schoolagenda Een jaarplan is een realistische weerspiegeling van het leerplan: uit het jaarplan moet blijken dat alle onderdelen van het leerplan aan bod komen en dat de leerplandoelstellingen worden gerealiseerd. Een jaarplan is in geen geval een letterlijke overname van de inhoudstafel van een handboek! In de schoolagenda van de leraar wordt best genoteerd welke onderdelen van de leerstof in de les behandeld werden en welke vaardigheden ingeoefend werden. Ook overhoringen en huiswerkopdrachten worden vermeld. 2.4 Vakgroepwerking binnen en buiten de eigen school Vermits de leerplannen Duits graadleerplannen zijn, dienen binnen de vakgroep duidelijke afspraken te worden gemaakt om de verticale samenhang te vrijwaren. Leerlijnen kunnen slechts uitgetekend worden, wanneer door de vakgroep nagedacht wordt over de longitudinale doelstellingen per studierichting. Om gelijkvormigheid in parallelgroepen te bewaren is ook horizontaal overleg een must. Maar ook overleg tussen de vakcoördinatoren Frans, Engels en Duits moet worden gestimuleerd: het komt het talenbeleid op school alleen maar ten goede. Vermits de vakgroep Duits in de eigen school meestal erg klein is, is het interessant om één keer per jaar schooloverstijgend een vakvergadering te houden. De pedagogische begeleiding organiseert ook twee regionale vakvergaderingen per schooljaar: daar hebben collega s de 4

5 mogelijkheid elkaar te ontmoeten en materiaal uit te wisselen. Deze vakvergaderingen worden altijd tijdig in de Maandberichten meegedeeld. 2.5 Activerende werkvormen en ICT Uitleg, gegeven door de leraar, is belangrijk in het leerproces, maar volstaat voor leerlingen dikwijls niet. Er moeten activiteiten voorzien worden waardoor leerlingen de kans krijgen zich de leerstof eigen te maken. Wanneer de leerlingen zelf verantwoordelijkheid dragen voor hun leerproces, gaan ze zich ook meer betrokken voelen. Ook de rol van de leraar verandert: naast zijn traditionele rol als expert zal hij ook optreden als coach om de leerlingen optimaal bij hun leerproces te begeleiden. Wanneer Duits binnen de vrije ruimte wordt aangeboden, is dit ideaal om projecten rond Begeleid Zelfstandig Leren te organiseren. In het leerplan derde graad ASO staan suggesties hieromtrent en ook bij staan bij Cursusmateriaal enkele (uitgewerkte) projecten. De informatie- en communicatietechnologie biedt aan de taalleraar nieuwe mogelijkheden om te werken in de richting van ontdekkend en zelfstandig leren. De computer kan ook een boeiend leermiddel zijn dat kansen biedt voor differentiatie. 2.6 Eindtermen Er zijn geen eindtermen ontworpen voor een situatie Duits als derde moderne vreemde taal. Wel zijn er specifieke eindtermen (SET) voor de derde graad ASO in richtingen met de component Moderne talen. Deze eindtermen Moderne talen hebben betrekking op kennis, inzichten, vaardigheden en attitudes van leerlingen bij het leren van een vreemde taal. Er wordt naar verwezen binnen het leerplan Duits derde graad ASO. Net zoals voor de andere vakken zijn de nieuwe vakoverschrijdende eindtermen (VOET) ook voor Duits van toepassing. Bij het werken aan de realisatie van de leerplandoelstellingen voor elke vaardigheid zullen de leerlingen ook kunnen werken aan de realisatie van een aantal sleutelcompetenties van de stam en de context socio-relationele ontwikkeling en aan leren leren. Aan de realisatie van een aantal VOET binnen andere contexten zullen ze kunnen werken via het aangeboden tekstmateriaal en afhankelijk van de prioriteiten van de school en de missie-visie. 2.7 Onderzoekscompetentie De onderzoekscompetentie maakt deel uit van de specifieke eindtermen van de derde graad voor de moderne vreemde talen (SET) en dit voor elke richting ASO met de component Moderne Talen. De SETs zijn verdeeld over de verschillende vreemde talen, maar de onderzoekscompetentie dient niet te worden gerealiseerd via het vak Duits. Toch zijn in het leerplan ASO 3 de graad D/2006//030 verwijzingen naar SET 16, 17 en 18, meer bepaald in de rubrieken 5.2 (Voorbeelden van vakkencombinerende samenwerking) en 5.3 (Bijkomende voorbeelden voor vakkencombinerende projecten met buitenlandse partners) die als onderwerp Vrije Ruimte hebben (p ). Via gerichte opdrachten krijgen leerlingen een onderzoeksprobleem, waarrond ze informatie verzamelen, ordenen, verwerken. Ze bereiden voor, plannen, organiseren en evalueren. Tenslotte presenteren ze de resultaten en reflecteren daarbij kritisch over verscheidene standpunten. Belangrijk is dat daar ook aangepaste evaluatiesystemen bijhoren zoals procesevaluatie, zelfevaluatie, peer- en co- evaluatie. 5

6 Ook werkvormen als teamwork en pairwork zijn onontbeerlijk. We willen hier wel waarschuwen voor al te grote belasting voor de leerlingen (en leraren): de projecten hoeven niet al te ambitieus of grootschalig te worden om goed te zijn. Kleinere, haalbare opdrachten, waarin gaandeweg aangeleerd wordt hoe je een onderzoeksvraag formuleert, hoe je gericht informatie verzamelt, ordent en bewerkt, hoe je rapporteert (powerpointpresentatie, samenhangende tekst met bronvermelding, duidelijke inhoudsopgave, voetnoten e.d.), hoe je kritisch reflecteert, verdienen de voorkeur. 2.7 Begeleiding- ondersteuning - nascholing De Diocesane Pedagogische Begeleidingsdienst (DPB) heeft als taak scholen te begeleiden en te ondersteunen. Daarnaast is er ook de decretale verplichting om nascholing en begeleiding beter op mekaar af te stemmen. Daarom is er binnen de DPB Mechelen-Brussel een Ondersteunings-en Nascholingsdienst (OND) voor het basis- secundair en buitengewoon onderwijs. Deze dienst centraliseert de (meestal vakgebonden) ondersteunings- en nascholingsactiviteiten die door de DPB voor alle scholen binnen ons bisdom worden georganiseerd. Scholen krijgen op die manier al van bij het begin van het schooljaar een overzicht, zodat ze hun begeleiding en nascholing optimaal kunnen plannen. Naast de ondersteuningsactiviteiten door de pedagogisch begeleiders wordt ook nascholing georganiseerd, gegeven door externen, maar rekening houdend met de suggesties vanuit het veld en steeds in samenspraak met de pedagogische begeleiding. Op die manier vervullen we als begeleidingsdienst onze decretale verplichting om nascholing en begeleiding beter om mekaar af te stemmen en om op geïntegreerde wijze tegemoet te komen aan de noden van de scholen. Sinds juni 2009 hebben we met onze Ondersteunings- en Begeleidingsdienst een stek op de nascholingswebsite van het VSKO. Wanneer u op de website kiest voor DPB-OND Mechelen-Brussel, en vervolgens voor Secundair vindt u het aanbod. Inschrijvingen gebeuren via de schoolcode waarover iedere school beschikt. Wanneer leraars via de school voor individugerichte activiteiten worden ingeschreven, krijgen ze een inschrijvingsbevestiging g d en kunnen ze via een toegekende code achteraf ook het evaluatieformulier invullen en hun attest ophalen. Uiteraard krijgt ons aanbod ook een plaats op de website van het Vicariaat Onderwijs van het bisdom Mechelen-Brussel: Kies voor Dienst Pedagogische Begeleiding, DPB- OND. Je kan ook rechtstreeks via deze link doorklikken: Via de maandelijkse mededelingen wordt u op de hoogte gehouden van de geplande begeleidings- en nascholingsactiviteiten en de inschrijvingsmodaliteiten voor het vak Duits. 3 Leermiddelen en vaklokaal Er is een ruime keuze aan leermiddelen op de markt, vooral voor Duits in ASO, beperkter voor Duits in TSO, waar vaktaal in de derde graad een belangrijke rol speelt. Het materiaal dat door Vlaamse uitgeverijen wordt verspreid is conform de leerplannen. Ook de Duitse uitgeverijen blijven interessant materiaal aanbieden. Meer en meer scholen werken met vaklokalen i.p.v. klaslokalen : de pedagogische begeleiding juicht dit alleen maar toe. Het spreekt dan ook vanzelf dat leraren in een vaklokaal Duits moeten kunnen beschikken over een CD/DVD-speler en een flink aantal vertalende 6

7 woordenboeken. De beschikbaarheid van een aantal computers met internetaansluiting in het vaklokaal kan het onderwijs Duits alleen maar ten goede komen. 6 Aanvangsbegeleiding De vakbegeleider zal individueel contact opnemen met de startende leraar indien de schooldirectie op het aanbod van de aanvangsbegeleiding wenst in te gaan. Vanuit een coachende rol, vanuit de basiscompetenties van de leraar SO, vanuit de ondersteuningsbehoeften van de individuele leraar en ingebed in de schooleigen aanvangsbegeleiding zal de begeleider de startende leraar in een traject ondersteunen. Aan de scholen wordt gevraagd, indien zij wensen in dit begeleidingstraject te stappen, de gegevens m.b.t. nieuwe leraren door te geven, zodat de vakbegeleider een ontmoeting met de starters in de eigen school kan hebben. In functie van de noden van de leraar wordt nadien bepaald welke ondersteuningsactiviteiten ( , klasbezoek, vakvergadering, intervisie, persoonlijk gesprek, vormingssessie,...) kunnen volgen. 7 Maandberichten Duits Maandelijks worden vanuit de diocesane begeleidingsdienst vakmededelingen naar de scholen g d. De pedagogisch begeleider geeft hierin informatie over nascholingsactiviteiten, interessante leermiddelen, regionale vakvergaderingen, Het is voor de leraren een uitstekend middel om op de hoogte te blijven van de actuele situatie van het vak. Voor Duits wordt via deze weg ook lesmateriaal doorgegeven. De lectuur van de Maandberichten wordt dan ook sterk aanbevolen. Je vindt ze terug op à Secundair onderwijs à Vak- en studiegebieddocumenten à Duits Met de beste wensen voor een succesvol en fijn schooljaar! Leen Pil Pedagogisch begeleider Duits Kattebroekstraat Dilbeek Tel.: 02/ of 0472/

Vademecum Frans 2015-2016. 1 Situering van het vak... 2 1.1 Talennota... 2 1.2 Peilingproeven en onderwijsspiegel... 2 1.3 Leerplannen...

Vademecum Frans 2015-2016. 1 Situering van het vak... 2 1.1 Talennota... 2 1.2 Peilingproeven en onderwijsspiegel... 2 1.3 Leerplannen... Vademecum Frans 2015-2016 Inhoudsopgave 1 Situering van het vak... 2 1.1 Talennota... 2 1.2 Peilingproeven en onderwijsspiegel... 2 1.3 Leerplannen... 3 2 Professionalisering... 3 2.1 Visietekst... 3 2.2

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen In kolom 1 vind je 49 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep MVT (Frans, Engels, Duits). Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

ENGELS. Zijn er nog vragen?

ENGELS. Zijn er nog vragen? ENGELS Zijn er nog vragen? Als begeleider talen krijgen we dagelijks vragen en bedenkingen rond leerplannen, ondersteunende documenten, extra informatie over het vak, evaluatie, didactiek, zorg en taalpedagogiek.

Nadere informatie

VAKGROEP. Schooljaar 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017

VAKGROEP. Schooljaar 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017 VAKGROEP. Schooljaar 2014-2015, 2015-2016, 2016-2017 SAMENSTELLING VAN DE VAKGROEP KEUZE WERKPUNTEN BESLISSINGEN VAN DE VAKGROEP PLANNING VERGADERINGEN 2014-2015 PLANNING VERGADERINGEN 2015-2016 PLANNING

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten lichamelijke opvoeding (2012) 1 Algemene didactische en pedagogische berichten 1.1

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 Schooljaar 2015-2016 E-mail: ka.wetteren@g-o.be atheneum@campuskompas.be Website: www.campuskompas.be/atheneum Scholengroep Schelde Dender

Nadere informatie

Documenten van de leraar

Documenten van de leraar DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE Documenten van de leraar SECUNDAIR ONDERWIJS Tijdens je opleiding tot leraar werd je geïnformeerd over o.a. de leerplannen die voor je vak(gebied)

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica In kolom 1 vind je 69 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep geschiedenis/esthetica. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Engels 2011-2012

Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Engels 2011-2012 Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Engels 2011-2012 Wat lezen we in de doorlichtingsverslagen? Zwart: Mechelen-Brussel Rood: Antwerpen (2 scholen in 2011-2012) Blauw: Brugge (2 scholen

Nadere informatie

1 Draagwijdte...2. 2 Het leerplan...2. 2.1 Omschrijving en doelen...2. 2.2 Tips voor het gebruik van een leerplan...3. 3 De leermiddelen...

1 Draagwijdte...2. 2 Het leerplan...2. 2.1 Omschrijving en doelen...2. 2.2 Tips voor het gebruik van een leerplan...3. 3 De leermiddelen... Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel MEDEDELING referentienr. : M-VVKSO-2002-100 datum : 2002-08-28 gewijzigd : 2007-02-21 contact : Dienst Leren en Onderwijzen,

Nadere informatie

Vademecum Aardrijkskunde Schooljaar 2015-2016

Vademecum Aardrijkskunde Schooljaar 2015-2016 Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs. Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vademecum Aardrijkskunde Schooljaar 2015-2016 Beste leraar, Aardrijkskunde is één van de vakken

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrije Handelsschool Sint-Joris te GENT

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrije Handelsschool Sint-Joris te GENT Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Nieuwe leerplannen en lessentabellen met ingang van 1 september 2010 In de regel worden alle graadleerplannen (en bijhorende

Nadere informatie

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)?

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)? Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING : ECONOMIE Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken)

Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken) Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken) De vakgroep kan bestaan uit : 1 leraren die vak geven vanuit dezelfde discipline (vb. gezondheidsopvoeding, verzorging,

Nadere informatie

LICHAMELIJKE OPVOEDING

LICHAMELIJKE OPVOEDING LICHAMELIJKE OPVOEDING Dirk De Bock voor directies en leraren 1 Algemene didactische en pedagogische berichten De overheidsreglementering in verband met documenten bij de lesvoorbereiding is beperkt: de

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrij Instituut voor Secundair Onderwijs te Gent

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrij Instituut voor Secundair Onderwijs te Gent Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten Frans (2004) Visie en accenten leerplan Frans BaO 1 De eerste stappen zetten - Basiswoordenschat

Nadere informatie

Evalueren in het vak Duits

Evalueren in het vak Duits Evalueren in het vak Duits Vakbegeleiders Duits 1-5-2014 Woord vooraf De tekst rond Evaluatie in het vak Duits wil een antwoord bieden op de vele vragen vanuit de werkvloer. Het is een uitgebreid document

Nadere informatie

VAKINFORMATIEDOSSIER R.-K. GODSDIENST SECUNDAIR ONDERWIJS IN ALLE NETTEN

VAKINFORMATIEDOSSIER R.-K. GODSDIENST SECUNDAIR ONDERWIJS IN ALLE NETTEN INSPECTIE EN BEGELEIDING LEVENSBESCHOUWELIJKE VAKKEN Rooms-katholieke godsdienst VAKINFORMATIEDOSSIER R.-K. GODSDIENST SECUNDAIR ONDERWIJS IN ALLE NETTEN INLEIDING Het vakinformatiedossier (VID) is een

Nadere informatie

Pagina 1 van 5 EVALUEREN. 1 Procesevaluatie versus productevaluatie

Pagina 1 van 5 EVALUEREN. 1 Procesevaluatie versus productevaluatie Pagina 1 van 5 1 Procesevaluatie versus productevaluatie Procesevaluatie: richt zich op de kwaliteit van het leerproces en probeert dus het leerproces van de leerlingen en het onderwijsproces (het didactisch

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

BINNENKLASDIFFERENTIATIE IN WISKUNDELESSEN

BINNENKLASDIFFERENTIATIE IN WISKUNDELESSEN BINNENKLASDIFFERENTIATIE IN WISKUNDELESSEN - Situering - Lkr over binnenklasdifferentiatie - Binnenklasdifferentiatie? - Leerplannen - Binnenklasdifferentiatie in wiskunde Hilde De Maesschalck 8 oktober

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs. Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs. Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs. Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vademecum Techniek (2013-2014) In het vademecum geef ik jullie graag een overzicht van de begrippen

Nadere informatie

Wegwijzer voor de vakwerkgroep Suggesties voor het optimaliseren van de vakgroepwerking met het vakinformatiedossier als rode draad voor TSO en BSO

Wegwijzer voor de vakwerkgroep Suggesties voor het optimaliseren van de vakgroepwerking met het vakinformatiedossier als rode draad voor TSO en BSO Wegwijzer voor de vakwerkgroep Suggesties voor het optimaliseren van de vakgroepwerking met het vakinformatiedossier als rode draad voor TSO en BSO Timing Onderwerpen Inhouden Bronnen Aandachtspunten Ondersteuning

Nadere informatie

Documenten van de leraar

Documenten van de leraar 1 DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BRUGGE Secundair onderwijs Baron Ruzettelaan 296 8310 Assebroek tel. (050) 37 26 75 fax: (050) 35 45 08 e-mail: dpb@dpbbrugge.be www.dpbbrugge.be Documenten

Nadere informatie

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27)

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27) ~ 1 ~ Functionele taalvaardigheid/ tekstgeletterdheid Eindtermen (P)AV voor 2 de graad SO 3 de graad SO 3 de jaar 3 de graad SO DBSO niveau 2 de graad DBSO niveau 3 de graad DBSO niveau 3 de jaar 3 de

Nadere informatie

PRAKTISCH. BIOLOGIE 2e GRAAD ASO OVERZICHT. Telefoon: 015 36 36 36 Fax: 015 36 36 37 Bezoek onze website: www.plantyn.com

PRAKTISCH. BIOLOGIE 2e GRAAD ASO OVERZICHT. Telefoon: 015 36 36 36 Fax: 015 36 36 37 Bezoek onze website: www.plantyn.com WAT OMVAT BIO NATURALIS 3 VOOR DE LEERLING? Leerwerkboek: Laboboek: Een algemene inhoudstafel en methodewijzer Onderzoeksvragen die elk nieuw onderwerp inluiden Actieve leermethode: gevarieerde werkvormen,

Nadere informatie

Evaluatiebeleid maakt op zijn beurt deel uit van het onderwijskundig beleid van een school.

Evaluatiebeleid maakt op zijn beurt deel uit van het onderwijskundig beleid van een school. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel MEDEDELING referentienr. : M-VVKSO-2014-025 datum : 2014-04-07 gewijzigd : 2014-12-01 contact : Dienst leren en onderwijzen,

Nadere informatie

WERKEN AAN DE VOET IN DE LESSEN LATIJN EN GRIEKS

WERKEN AAN DE VOET IN DE LESSEN LATIJN EN GRIEKS Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel WERKEN AAN DE VOET IN DE LESSEN LATIJN EN GRIEKS 1. Talenonderwijs binnen een schoolbreed beleid De school werkt aan de

Nadere informatie

Leerlingen verfijnen hun omgang met klank en muziek

Leerlingen verfijnen hun omgang met klank en muziek Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten Muzikale opvoeding 2013-2014 Leerlingen verfijnen hun omgang met klank en muziek Onderwerpen

Nadere informatie

Resonans geletterdheidsmodules

Resonans geletterdheidsmodules Resonans geletterdheidsmodules Provinciaal Onderwijs Vlaanderen 8 mei 2014 Inhoud 1. Wat 2. Ontwikkeling 3. Stand van zaken 4. Mogelijkheden en beperkingen 5. Organisatie 6. Vragenronde 7. Inhoudelijke

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING MENTOR-COACH

FUNCTIEBESCHRIJVING MENTOR-COACH FUNCTIEBESCHRIJVING MENTOR-COACH SCHOOL: NAAM: De functiebeschrijving van 'mentor-coach' kadert in het individuele gedeelte (instellingsgebonden taken) van de functiebeschrijving van 'leraar'. Deze functiebeschrijving

Nadere informatie

VITAAL Plus 1 e graad

VITAAL Plus 1 e graad VITAAL Plus 1 e graad Krachtlijnen VITAAL Plus 1 e graad 1 Bouwstenen VITAAL Plus 1 e graad DIFFERENTIATIE TAALTAKEN AUTHENTIEKE COMMUNICATIEVE SITUATIES SCHOOLTAALWOORDEN VAARDIGHEDEN REMEDIËRING INTERCULTURALITEIT

Nadere informatie

Cartografische competenties

Cartografische competenties Cartografische competenties Omgaan met competentiegericht onderwijs, leerlijnontwikkeling en gedifferentieerd leren via kaartwerk Mercatorsymposium, 28 april 2012 Dirk Coolsaet = bekwaamheid tot efficiënt

Nadere informatie

1. Samenstellen van een leerlingencursus voor AutoCAD Mode- CAD

1. Samenstellen van een leerlingencursus voor AutoCAD Mode- CAD Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Mededelingen Mode november 2010 Aan de leraars Mode 1. Samenstellen van een leerlingencursus voor

Nadere informatie

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn:

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn: Specifieke lerarenopleiding C ECTS-fiche opleidingsonderdeel vakdidactische oefeningen 2 Code: 10375 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling:

Nadere informatie

Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht

Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht Evi Geeroms en David Evenepoel Koninklijk Atheneum Etterbeek Wie zijn wij? Leerkrachten Koninklijk Atheneum Etterbeek (Brussel) Nederlandstalige

Nadere informatie

DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE

DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE Geachte directeur Beste collega DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE SECUNDAIR ONDERWIJS MEDEDELINGEN Met deze mededelingen willen we al even vooruitblikken op de agenda van volgend

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: niet

Nadere informatie

(op vraag van VVKSO, dienst Leren en Onderwijzen, publiceren wij dit bericht)

(op vraag van VVKSO, dienst Leren en Onderwijzen, publiceren wij dit bericht) Johan Delbaere Vakbegeleider Engels Tel. 050 33707 johan.delbaere@vsko.be Mededelingen maart 2013 (op vraag van VVKSO, dienst Leren en Onderwijzen, publiceren wij dit bericht) Aan de collega s moderne

Nadere informatie

Geschiedenis en VOET

Geschiedenis en VOET Geschiedenis en VOET Per 1 september 2010 traden de nieuwe vakoverschrijdende eindtermen (VOET) in werking en vanaf 1 september 2011 zal de doorlichting de VOET meenemen in de focus van de scholen. De

Nadere informatie

DAG VAN MAVO EN PAV op ZATERDAGVOORMIDDAG 28 FEBRUARI 2015

DAG VAN MAVO EN PAV op ZATERDAGVOORMIDDAG 28 FEBRUARI 2015 DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE jan.bonne@vsko.be SECUNDAIR ONDERWIJS VAKBEGELEIDING PAV Brugge, 30-01-2015 Ter kennisgeving aan alle directies van scholen met PAV Gelieve een kopie

Nadere informatie

aangeleerde kennis functioneel te gebruiken en zelfstandig te functioneren in de doeltaal.

aangeleerde kennis functioneel te gebruiken en zelfstandig te functioneren in de doeltaal. aangeleerde kennis functioneel te gebruiken en zelfstandig te functioneren in de doeltaal. Uitrusting De leerbegeleiding is doelgericht en afgestemd op de noden van de leerlingen. De initiatieven hebben

Nadere informatie

Voorscholingstraject: visie op leren. Sessie 2

Voorscholingstraject: visie op leren. Sessie 2 Voorscholingstraject: visie op leren Sessie 2 Dagindeling Visie op leren: uiteenzetting Inoefenen m.b.t. visie op leren Opdracht: Uitwisseling praktijkvoorbeelden in functie van nieuw leerplan (reeds vertrouwde

Nadere informatie

NEDERLANDS. Zijn er nog vragen?

NEDERLANDS. Zijn er nog vragen? NEDERLANDS Zijn er nog vragen? Als begeleider talen krijgen we dagelijks vragen en bedenkingen rond leerplannen, ondersteunende documenten, extra informatie over het vak, evaluatie, didactiek, zorg en

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Heilig-Grafinstituut te Turnhout

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Heilig-Grafinstituut te Turnhout Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Leerlijn van de competentie Binnen een welomschreven

Leerlijn van de competentie Binnen een welomschreven Leerlijn van de competentie Binnen een welomschreven opdracht sociaal-wetenschappelijke en natuurwetenschappelijke onderwerpen onderzoeken (competentie 1) Tweede graad medeleerlingen en leeftijdgenoten)

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten Frans (2004) Samenwerkend leren - Taakgericht werken 1 Samenwerkingsstructuren Check

Nadere informatie

Zie (je) wat ik kan!?

Zie (je) wat ik kan!? Zie (je) wat ik kan!? Op verschillende plaatsen in deze module maken we duidelijk dat breed evalueren een manier is om zicht te krijgen op de verschillende competenties, noden en interesses van de leerlingen

Nadere informatie

Onderwijsinspectie Vlaanderen

Onderwijsinspectie Vlaanderen 1. Doel practica in ASO, KSO en TSO Onderwijsinspectie Vlaanderen Hoe is het in de praktijk gesteld met het uitvoeren van leerlingenproeven? Het empirisch karakter van het vak tot uiting brengen Leerlingen

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vademecum Engels (2012-2013) 1 Situering van het vak Het hoeft geen betoog dat het vak Engels een

Nadere informatie

Het verhaal van school 1

Het verhaal van school 1 4 - gelijke onderwijskansen scheppen door (school)taalvaardigheid te bevorderen: het proces op gang zetten Het verhaal van school 1 Een school met een 500-tal leerlingen in ASO, TSO en BSO, heeft vooral

Nadere informatie

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1 Kijkwijzer techniek Deze kijkwijzer is een instrument om na te gaan in welke mate leerlingen een aantal competenties bezitten. Door middel van deze kijkwijzer willen we verschillende doelen bereiken: Handvatten

Nadere informatie

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op:

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op: Leren in samenhang in de studierichting Verkoop: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vak(groep)samenwerking, VOET, evaluatiebeleid, Scholen worden van langsom meer bevraagd

Nadere informatie

Pedagogische Begeleidingsdienst. contactdag leerkrachten informatica 24 februari 2011 namiddaggedeelte

Pedagogische Begeleidingsdienst. contactdag leerkrachten informatica 24 februari 2011 namiddaggedeelte Pedagogische Begeleidingsdienst contactdag leerkrachten informatica 24 februari 2011 namiddaggedeelte agenda namiddag INFORMATICA 1 info nieuwe leerplan(nen) 2de graad > kritische groepsbespreking > plenum

Nadere informatie

SCHOOLEIGEN VISIE OP KWALITEITSVOLLE VAKGROEPWERKING

SCHOOLEIGEN VISIE OP KWALITEITSVOLLE VAKGROEPWERKING SCHOOLEIGEN VISIE OP KWALITEITSVOLLE VAKGROEPWERKING SCHOOLJAAR 2015-2016 1. Visie op kwaliteitsvolle vakgroepwerking Een school beschikt over voldoende beleidsvoerend vermogen als ze in staat is om zelfstandig

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

WISKUNDE. Hilde De Maesschalck en Luc De Wilde. voor alle leraren D/2009/7841/003 D/2011/7841/021

WISKUNDE. Hilde De Maesschalck en Luc De Wilde. voor alle leraren D/2009/7841/003 D/2011/7841/021 WISKUNDE Hilde De Maesschalck en Luc De Wilde voor alle leraren 1 Leerplannen Overzicht van de leerplannen te volgen in het schooljaar 2011-2012: EERSTE GRAAD A- klassen B- klassen D/2009/7841/003 D/2011/7841/021

Nadere informatie

Actualisatie Studierichting STW. Integrale Opdrachten. December 2010

Actualisatie Studierichting STW. Integrale Opdrachten. December 2010 Actualisatie Studierichting STW Integrale Opdrachten December 2010 Voeding binnen IO - inspectie: onderscheid leerplan voeding 2de en 3de graad - September 2011 - geen nieuw leerplan maar bestaande geëvalueerd:

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten Nederlands (2011) Inhoudsopgave Een leidraad voor beginnende leraren 1 Begeleiding

Nadere informatie

CVO PANTA RHEI - Schoonmeersstraat GENT

CVO PANTA RHEI - Schoonmeersstraat GENT identificatie opleiding Talen modulenaam Spaans Richtgraad 3: niveau 7 en 8 (ERK = Vantage) code module 6014/6015 en 6016/6017 goedkeuring door aantal lestijden 120/jaar studiepunten datum goedkeuring

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wiskunde

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wiskunde Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wiskunde In kolom 1 vind je items waaraan je kan werken in de vakgroep wiskunde. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën: 1 Vakgroep en vakgroepwerking 2 Leerplanrealisatie

Nadere informatie

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 EERSTE GRAAD Eerste leerjaar Algemene vorming (moderne) Klassieke studiën ( of CLIL-) Tweede leerjaar Grieks- Moderne wetenschappen (SEI of CLIL-SEI) ASO TWEEDE

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam:

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam: Project wiskunde: iteratie en fractalen Naam: Klas: 6EW-6LW-6WW 1 Doelstellingen De leerlingen leren zelfstandig informatie verwerven en verwerken over een opgelegd onderwerp. De leerlingen kunnen de verwerkte

Nadere informatie

Onderstaande grafiek kan een aanzet geven om op vakvergaderingen te werken rond de optimalisatie van afspraken rond bzl en evaluatie.

Onderstaande grafiek kan een aanzet geven om op vakvergaderingen te werken rond de optimalisatie van afspraken rond bzl en evaluatie. ECONOMIE EN HANDEL 1 BZL en evaluatie: twee handen op één buik In de leerplannen staat 'begeleid zelfstandig leren' meer en meer centraal in het luikje van de didactische wenken om leerplandoelstellingen

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Opleidingsinstelling Adres Telefoon fax BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Identificatie Naam student/cursist: Opleidingsonderdeel/module: Stageplaats: Vakmentoren: naam en contactgegevens Periode: O

Nadere informatie

AANKONDIGING NASCHOLING. 13 maart 2008. Hoogbegaafden: kwetsbare vogels in het secundair onderwijs

AANKONDIGING NASCHOLING. 13 maart 2008. Hoogbegaafden: kwetsbare vogels in het secundair onderwijs AANKONDIGING NASCHOLING 13 maart 2008 Hoogbegaafden: kwetsbare vogels in het secundair onderwijs Doelstellingen Aan het einde van deze dag hebben deelnemers zicht op de behoefte aan zorg van hoogbegaafden

Nadere informatie

Breed evalueren kan je leren Zes vragen om over te reflecteren. Competenties Nederlands breed evalueren in het secundair onderwijs 1

Breed evalueren kan je leren Zes vragen om over te reflecteren. Competenties Nederlands breed evalueren in het secundair onderwijs 1 2. Evaluatie en toetsing Koen Van Gorp (a), Iris Philips (a) & Fauve De Backer (b) (a) CTO, KU Leuven (b) Steunpunt Diversiteit en Leren, UGent Contact: Koen.VanGorp@arts.kuleuven.be Iris.Philips@arts.kuleuven.be

Nadere informatie

KANT EN KLAAR PLUS. Uitdagende thema s voor pientere en hoogbegaafde leerlingen

KANT EN KLAAR PLUS. Uitdagende thema s voor pientere en hoogbegaafde leerlingen KANT EN KLAAR PLUS Uitdagende thema s voor pientere en hoogbegaafde leerlingen Handleiding voorwoord Voor u ligt een unieke uitgave in Vlaanderen! Het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek ijvert al een tiental

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vademecum biologie (2008) 1 Begeleiding wetenschappen Leraren en directeurs kunnen een beroep doen

Nadere informatie

De Competentiemeter: doelgericht evalueren

De Competentiemeter: doelgericht evalueren Kris Mostrey Viso, Roeselare Contact: Kris.mostrey@sint-michiel.be De Competentiemeter: doelgericht evalueren 1. Inleiding De Competentiemeter is een web-based evaluatie-instrument. Het is ontstaan vanuit

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure SECRETARIAAT-TALEN (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting TSO Secretariaat-Talen iets

Nadere informatie

Hervorming secundair onderwijs

Hervorming secundair onderwijs Hervorming secundair onderwijs 4 juni 2013 Mijn mening is. 1. Het secundair onderwijs moet hervormd worden. o Ja o Neen 2. De schotten tussen de onderwijsvormen ASO BSO KSO TSO moeten worden afgeschaft.

Nadere informatie

3 De eerste graad van het secundair onderwijs

3 De eerste graad van het secundair onderwijs 3 De eerste graad van het secundair onderwijs 3.1 Situering De startende leerlingen in het secundair onderwijs verschillen sterk van interesses, talenten en mogelijkheden. Bovendien bevinden ze zich in

Nadere informatie

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op:

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op: Leren in samenhang in de studierichting Kantoor bso: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vak(groep)samenwerking, VOET, evaluatiebeleid, Scholen worden van langsom meer bevraagd

Nadere informatie

GELIJKE ONDERWIJSKANSEN. OMGAAN MET DIVERSITEIT

GELIJKE ONDERWIJSKANSEN. OMGAAN MET DIVERSITEIT GELIJKE ONDERWIJSKANSEN. OMGAAN MET DIVERSITEIT Wat is diversiteit? Diversiteit betekent verscheidenheid. Mensen kunnen op heel veel vlakken van elkaar verschillen. Het is die veelheid die we in het begrip

Nadere informatie

Visie. MISSIEDoelen. 2014-2018 versie: 2014

Visie. MISSIEDoelen. 2014-2018 versie: 2014 Visie MISSIE 2014-2018 versie: 2014 Wildeweg doen Missie - Visie duidelijk Plan Hoe kom je tot een missie? Ambities sec.ond PPSOA Vl.regeerakkoord Welbevinden lln Attesteringen en - screenings - feedbackrapporten

Nadere informatie

Actieonderzoek: wat?

Actieonderzoek: wat? PRAKTIJKVERHAAL OVER ACTIEONDERZOEK VOOR LERAREN Gilbert Deketelaere Sint-Godelievecollege Gistel-Eernegem Actieonderzoek: wat? Groot onderhoud van zelfevaluatie op microniveau Cyclisch proces Reflectie

Nadere informatie

Jeannine Van Assche. Stepping Stones. Leerboek en werkboek STEPPING STONES

Jeannine Van Assche. Stepping Stones. Leerboek en werkboek STEPPING STONES Jeannine Van Assche Stepping Stones Leerboek en werkboek 1 Table of contents The first lesson Chapter 1 Me, myself and you Chapter 2 Crazy critters Chapter 3 Let s ch@t Chapter 4 My way of life Chapter

Nadere informatie

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs universitair onderwijscentrum groningen hoger onderwijs Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs 2008-2009 september 2008 Basiskwalificatie onderwijs 2 Wat is de basiskwalificatie onderwijs (BKO)? De basiskwalificatie

Nadere informatie

elk kind een plaats... 1

elk kind een plaats... 1 Elk kind een plaats in een brede inclusieve school Deelnemen aan het dagelijks maatschappelijk leven Herent, 17 maart 2014 1 Niet voor iedereen vanzelfsprekend 2 Maatschappelijke tendens tot inclusie Inclusie

Nadere informatie

Een doelgericht en efficiënt handelingsplan bevat wenselijk de volgende onderdelen:

Een doelgericht en efficiënt handelingsplan bevat wenselijk de volgende onderdelen: HULPMIDDEL WERKEN MET EEN HANDELINGSPLAN Een mogelijke manier om de planmatige aanpak op school efficiënt te organiseren is het werken met een handelingsplan. Dat beschrijft de concrete aanpak en de interventies

Nadere informatie

Leerplangebonden attitudes in het vak Duits. Een matrix met observeerbare gedragingen. Vakbegeleiding Duits VVKSO 2014-04-01

Leerplangebonden attitudes in het vak Duits. Een matrix met observeerbare gedragingen. Vakbegeleiding Duits VVKSO 2014-04-01 Leerplangebonden attitudes in het vak Duits Een matrix met observeerbare gedragingen Vakbegeleiding Duits VVKSO 2014-04-01 Leerplangebonden attitudes: observeerbaar gedrag Leidraad 1 Opbouw matrix Onderstaande

Nadere informatie

Onderstaande foto kan een leidraad vormen om een antwoord te formuleren op volgende opdrachten die leraars/vakgroepen/scholen kunnen krijgen:

Onderstaande foto kan een leidraad vormen om een antwoord te formuleren op volgende opdrachten die leraars/vakgroepen/scholen kunnen krijgen: Leren in samenhang in de eerste graad met keuzegedeelte en basisoptie Handel: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vak(groep)samenwerking, VOET, evaluatiebeleid, Scholen worden

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

Voorbeeld van actieplan

Voorbeeld van actieplan Voorbeeld van actieplan Wat Wie Wanneer Ondersteuning Evaluatie Wat beogen we? Wat gaan we concreet doen? grondopties van de school realiseren door oa gebruik van voet in, projecten alle info omtrent voet

Nadere informatie

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen Eindtermen educatief project Korstmossen, snuffelpalen van ons milieu 2 de en 3 de graad SO Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen I. Gemeenschappelijke

Nadere informatie

1 Nieuwe studierichtingsleerplannen Kantoor en Verkoop vanaf 2013-09-01

1 Nieuwe studierichtingsleerplannen Kantoor en Verkoop vanaf 2013-09-01 Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Mededelingen studiegebied Handel november 2011 Aan de leraars Handel In dit alweer rijk gevulde maandbericht

Nadere informatie

Visie en actieplan huiswerkbeleid in de lagere school.

Visie en actieplan huiswerkbeleid in de lagere school. Visie en actieplan huiswerkbeleid in de lagere school. 1. Visie 1.1 Algemeen Huiswerk lijkt zo vanzelfsprekend dat het geen rechtvaardiging behoeft en niet in vraag wordt gesteld. Nochtans kunnen heel

Nadere informatie

De 10 basiscompetenties van de leraar

De 10 basiscompetenties van de leraar De 10 basiscompetenties van de leraar Woord vooraf 1 De leraar als begeleider van leer- en ontwikkelingsprocessen 2 De leraar als opvoeder 3 De leraar als inhoudelijk expert 5 8 36 52 4 De leraar als organisator

Nadere informatie

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding portfolio handleiding Werkgroep portfolio & coaching 1 De plaats van portfolio in het leren op het VMBO. In enkele notities en werkdocumenten is het kader voor het nieuwe onderwijs geschetst. Dit komt

Nadere informatie

KLASSIEKE STUDIËN LATIJN GRIEKS

KLASSIEKE STUDIËN LATIJN GRIEKS KLASSIEKE STUDIËN LATIJN GRIEKS EERSTE GRAAD PEDAGOGISCH-DIDACTISCHE WENKEN LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

Nadere informatie