Cultuureducatie in Flevoland Eindrapportage over een onderzoek naar cultuureducatie in het primair onderwijs in Flevoland

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cultuureducatie in Flevoland Eindrapportage over een onderzoek naar cultuureducatie in het primair onderwijs in Flevoland"

Transcriptie

1 November 2014 Bureau ART Peter van der Zant Cultuureducatie in Flevoland Eindrapportage over een onderzoek naar cultuureducatie in het primair onderwijs in Flevoland

2 Samenvatting en conclusies FleCk, Expertisecentrum Cultuureducatie Flevoland, is de nieuwe organisatie voor cultuureducatie in Flevoland. Als tweedelijns ondersteuner wil FleCk cultuuronderwijs stimuleren. FleCk werkt daarbij nauw samen met zes lokale steunpunten (loketten) voor cultuureducatie in alle zes gemeenten van Flevoland: Almere, Lelystad, Dronten, Zeewolde, Noordoostpolder en Urk. De provincie Flevoland gaf FleCk opdracht om in samenwerking met de lokale steunpunten een onderzoek op te zetten naar cultuureducatie bij de scholen voor primair onderwijs in de provincie, ten einde inzicht te krijgen in de toegevoegde waarde van de nieuwe steunfunctiestructuur. Dit is het eindrapport van het onderzoek dat Bureau ART in 2014 in opdracht van FleCk uitvoerde. In 2016 wordt de meting herhaald. De verschillen tussen de metingen in 2014 en 2016 leveren indicaties voor de waarde van de nieuwe steunfunctiestructuur voor cultuureducatie in het primair onderwijs in de provincie Flevoland. Het lokale steunpunt in Almere, Collage, besloot reeds in een vroeg stadium een eigen onderzoek uit te voeren bij de scholen in Almere. In dit onderzoek werd gewerkt met een veel kortere vragenlijst dan de vragenlijst die Bureau ART samen met FleCk had ontwikkeld. In het rapport wordt daarom steeds aangegeven of de uitkomsten betrekking hebben op Flevoland inclusief Almere of op Flevoland exclusief Almere (d.w.z. Lelystad, Dronten, Noordoostpolder, Zeewolde en Urk). Het onderzoek naar cultuureducatie in de provincie Flevoland leverde het volgende beeld op. Cultuureducatie op de scholen 38% van de scholen in Flevoland (inclusief Almere) beschikt over een cultuurbeleidsplan, 50% heeft geen cultuurbeleidsplan. Voor zover scholen in Flevoland (exclusief Almere) over een cultuurbeleidsplan beschikken wordt het door 42% van de scholen vooral als een richtlijn gezien; van jaar tot jaar bekijkt men hoe men het concreet gaat invullen. 31% zegt het plan niet of nauwelijks te gebruiken. In de gehele provincie Flevoland (inclusief Almere) beschikt 34% van de scholen momenteel over een of enkele gecertificeerde interne cultuurcoördinatoren. Ook op dit aspect zijn er verschillen tussen gemeenten: in Lelystad beschikt 67% van de scholen over een gecertificeerde icc er, in de andere gemeenten is dat aanzienlijk lager. 22% van de icc ers heeft geen (specifieke) uren ter beschikking voor het vervullen van de functie; 11% heeft hiervoor meer dan 40 uur per jaar. Meer dan de helft van de scholen in Flevoland (exclusief Almere) heeft 10,90 euro per leerling beschikbaar voor cultuureducatie, 2% een ander bedrag per leerling (5 euro) en 14% een totaalbedrag voor de school (gem ,00); 8% heeft geen specifiek budget voor cultuureducatie. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

3 Op 48% van de scholen in Flevoland (exclusief Almere) besteedt een leerling naar schatting gemiddeld 1-2 uur per week aan cultuureducatie. Op 38% van de scholen is dat minder dan 1 uur. Bijna de helft van de scholen in Flevoland (exclusief Almere) zet vakleerkrachten in bij het uitvoeren van culturele activiteiten, vooral voor muziek, drama/ theater, dans en beeldende kunst. Inbedding van cultuureducatie Op de meeste scholen in Flevoland (exclusief Almere) is cultuur een structureel onderdeel van het curriculum en is cultuur opgenomen in het schoolwerkplan. Op de helft van de scholen wordt niet regelmatig op directieniveau gesproken over de inhoud van het cultuuronderwijs. Op 76% van de scholen geeft het schoolbestuur geen richting aan de inhoud van het cultuuronderwijs. 30% van de scholen zegt zich (enigszins) met cultuuronderwijs te profileren. Op 28% van de scholen staat cultuur los van het reguliere onderwijsprogramma. In Almere werd aan de scholen gevraagd zichzelf een score te geven op een vijfpuntschaal voor wat betreft de ontwikkeling van kunst- en cultuureducatie. 40% van de scholen in Almere bevindt zich in nog de startfase en 32% in de ontwikkelfase; slechts 18% bevindt zich reeds in de implementatie- of borgingsfase. Nulmeting Bij wijze van nulmeting werden aan alle scholen in Flevoland exclusief Almere bovendien een aantal stellingen voorgelegd over de situatie met betrekking tot cultuureducatie op de school. Uit de scores blijkt dat er op veel scholen nog geen doorgaande leerlijnen zijn voor cultuureducatie, kunsteducatie, erfgoededucatie en media-educatie. Bij cultuureducatie en culturele activiteiten worden vaak nog geen concrete leerdoelen en leeropbrengsten geformuleerd. Er wordt weinig aandacht besteed aan nascholing van leerkrachten op het gebied van cultuureducatie. Het aanbod van cultuuraanbieders wordt nog weinig systematisch geëvalueerd aan de hand van leerdoelen. Scholen delen nog weinig hun ervaringen met cultuureducatie en culturele activiteiten met andere scholen. De komende jaren kunnen dezelfde stellingen weer aan de scholen worden voorgelegd; veranderingen in de scores vormen een indicatie voor het succes van de provinciale ondersteuningsstructuur in Flevoland. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

4 Wensen en ambities Wanneer de gewenste situatie voor wat betreft verankering van cultuureducatie in de school wordt vergeleken met de huidige situatie blijken veel scholen vooral meer dan tot nu toe structurele relaties te willen leggen met de kerndoelen voor kunstzinnige oriëntatie, Oriëntatie op jezelf en de wereld en andere kerndoelen. Gevraagd naar hun ondersteuningswensen hebben de scholen vooral behoefte aan het verkrijgen van inzicht in de financiële mogelijkheden (binnen en buiten de school) voor cultuureducatie. Ook willen veel scholen ondersteuning bij het leggen van relaties met kerndoelen en/ of methoden, het ontwikkelen van doorgaande leerlijnen en het ontwikkelen van een visie op cultuureducatie en/ of een cultuurbeleidsplan. Van de scholen die behoefte hebben aan een lokaal netwerk van icc ers wil 71% alleen digitaal contact en geen bijeenkomsten. Bij de ondersteuning bij het ontwikkelen van een visie op cultuureducatie en/ of een cultuurbeleidsplan denkt 80% aan een visie of plan alleen voor de eigen school of locatie. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

5 Inhoudsopgave Blz. 1. Inleiding 6 2. De opzet van het onderzoek 7 2.a De ontwikkeling van de vragenlijst 2.b De uitvoering van het onderzoek 2.c De respons op de vragenlijst 3. Cultuureducatie op de scholen 10 3.a Het cultuureducatiebeleid 3.b De interne cultuurcoördinator 3.c Het budget voor cultuureducatie 3.d De tijd besteed aan cultuureducatie 3.e De inzet van vakleerkrachten 3.f De samenwerking met externe cutuuraanbieders 4. De ambities m.b.t. inbedding van cultuureducatie 21 4.a De huidige inbedding van cultuureducatie 4.b De ambities m.b.t. cultuureducatie 4.c De gewenste ondersteuning Bijlage: Vragenlijst Cultuureducatie Flevoland Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

6 1. Inleiding FleCk, Expertisecentrum Cultuureducatie Flevoland, is de nieuwe organisatie voor cultuureducatie in Flevoland. Als tweedelijns ondersteuner wil FleCk cultuuronderwijs stimuleren. Scholen, schoolbesturen en cultuuraanbieders kunnen bij FleCk terecht voor scholing, advies en ondersteuning op het gebied van cultuureducatie. Centrale doelstelling is de verankering en verbetering van de kwaliteit van cultuuronderwijs in de ca. 200 scholen voor het primair onderwijs in Flevoland. FleCk werkt daarbij nauw samen met zes lokale steunpunten (loketten) voor cultuureducatie in alle zes gemeenten van Flevoland: Almere, Lelystad, Dronten, Zeewolde, Noordoostpolder en Urk. De provincie Flevoland gaf FleCk opdracht om, in samenwerking met de zes lokale steunpunten, een onderzoek op te zetten naar cultuureducatie bij de scholen voor primair onderwijs in de provincie, ten einde inzicht te krijgen in de toegevoegde waarde van de nieuwe steunfunctiestructuur. Aan Bureau ART werd gevraagd dit onderzoek uit te voeren. Het onderzoek werd begeleid door Daniëlle Bijsmans en Niek Sonneveld van FleCk. Dit is het eindrapport van het onderzoek in In 2016 zal de meting worden herhaald. De verschillen tussen de meting in 2014 en 2016 leveren indicaties voor de waarde van de nieuwe steunfunctiestructuur voor cultuureducatie in het primair onderwijs in de provincie Flevoland. Hoofdstuk 2 geeft eerst een korte uitleg over de onderzoeksopzet. Paragraaf 3 beschrijft de huidige situatie met betrekking tot cultuureducatie bij de scholen voor primair onderwijs in Flevoland. Paragraaf 4 gaat in op de inbedding van cultuureducatie, de ambities van de scholen voor de komende jaren en de wensen om door FleCk en de lokale steunpunten te worden ondersteund. In de tekst en de grafieken wordt steeds aangegeven of de uitkomsten betrekking hebben op Flevoland inclusief Almere of op Flevoland exclusief Almere (d.w.z. Lelystad, Dronten, Noordoostpolder, Zeewolde en Urk). Voor de vijf lokale steunpunten in Lelystad, Dronten, Noordoostpolder, Zeewolde en Urk worden aparte deelrapporten opgesteld, waarin de scores van de scholen in hun gemeente worden vergeleken met de gemiddelde scores in alle vijf gemeenten. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

7 2. De opzet van het onderzoek Hoofdstuk 2 gaat eerst kort in op de opzet van het onderzoek. Eerst wordt de ontwikkeling van de vragenlijst beschreven (paragraaf 2.1), daarna wordt ingegaan op de uitvoering van het onderzoek (par. 2.2) en de respons op het onderzoek (par. 2.3). 2.a De ontwikkeling van de vragenlijst De ontwikkeling van de vragenlijst nam enkele maanden in beslag. In deze maanden (januari tot en met april 2014) werden de volgende stappen gezet. a. Inventarisatie van doelen en afspraken Er werd eerst geïnventariseerd welke doelen en afspraken er zijn over prestaties, resultaten en effecten van ondersteuning van cultuureducatie in de provincie Flevoland, met name de doelen en prestatieafspraken van de zes gemeenten met de lokale steunpunten. De inventarisatie vond plaats door: - Analyse van beleids- en andere documenten (jaarplannen e.d.) van de diverse gemeenten; - Gesprekken met vertegenwoordigers van FleCk, de zes gemeenten en de zes lokale steunpunten. Deze gesprekken werden gevoerd door de provincie Flevoland, FleCk en Bureau ART. b. Ontwikkeling van een set indicatoren Deze algemene doelen en afspraken werden vervolgens omgezet in meetbare indicatoren, op basis waarvan geëvalueerd kon worden. Daarbij werd ook gebruik gemaakt van onderzoeken die Bureau ART eerder in andere steden en provincies naar cultuureducatie had gedaan en een overzicht dat FleCk reeds had gemaakt van doelstellingen, indicatoren en meetcriteria. Op basis van de inventarisatie van beleids- en andere documenten en het overzicht van FleCk werd door Bureau ART een conceptvragenlijst ontwikkeld. c. Overleg over de conceptvragenlijst Met vertegenwoordigers van de lokale steunpunten, de medewerkers van FleCk en de beleidsmedewerkers van de gemeenten werd intensief overlegd over de conceptvragenlijst waarin de set van indicatoren was verwerkt. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

8 2.b De uitvoering van het onderzoek Het lokale steunpunt in Almere, Collage, besloot reeds in een vroeg stadium om zelf een eigen onderzoek uit te voeren bij de scholen in Almere. In dit onderzoek werd gewerkt met een veel kortere vragenlijst dan de vragenlijst die Bureau ART samen met FleCk had ontwikkeld. In het rapport wordt daarom steeds aangegeven of de uitkomsten betrekking hebben op Flevoland inclusief Almere of op Flevoland exclusief Almere (d.w.z. Lelystad, Dronten, Noordoostpolder, Zeewolde en Urk). In de gemeenten Lelystad, Dronten, Noordoostpolder, Zeewolde en Urk werd de vragenlijst in de maanden september en oktober digitaal afgenomen bij alle scholen voor primair onderwijs. FleCk en de vijf lokale steunpunten leverden daartoe in Excel de mailadressen aan van de contactpersonen voor cultuureducatie (icc ers en/ of directeuren) bij alle scholen voor primair onderwijs in hun gemeente. Deze contactpersonen ontvingen op dit mailadres een persoonlijke link naar de vragenlijst. De digitale vragenlijst werd voorzien van het logo van FleCk en de vijf lokale steunpunten. Van de 223 mailadressen bleken er 13 mailadressen niet correct. De overige 210 adressen hadden betrekking op 128 scholen. De gegevens uit de digitale enquête werden automatisch ingevoerd in het statistisch programma SPSS. Vervolgens werd het totale bestand geanalyseerd met behulp van SPSS. 2.c De respons op de vragenlijst Om het responspercentage zo hoog mogelijk te laten uitvallen, werden in Lelystad, Dronten, Noordoostpolder, Zeewolde en Urk de volgende maatregelen genomen: - Het onderzoek werd door FleCk en de vijf lokale steunpunten bij de scholen aangekondigd, zowel per mail als tijdens bijeenkomsten of gesprekken; - Twee weken na de mailing van de link naar de vragenlijst ontvingen degenen die nog niet hadden gereageerd een herinneringsmail; - Iedere school die de vragenlijst invulde ontving een presentje en maakte tevens kans op één van de drie gratis voorstellingen op school die FleCk verlootte. Uiteindelijk resulteerde dit in een respons van 39% (50 van de 128 scholen), een gebruikelijk responspercentage. 1 In Almere was de respons iets hoger omdat de vragenlijst persoonlijk werd afgenomen. 1 Zo was de respons in het onderzoek van de KPC-groep naar cultuureducatie in Noord-Brabant in %. In onderzoeken van Bureau ART naar cultuureducatie voor Kunstbalie (2013), in Noord-Holland (2013) en in Groningen (2014) bedroeg de respons resp. 39%, 46% en 38%. In het onderzoek Brede scholen in Nederland 2009 van Oberon was de respons 38%. In het landelijk onderzoek onder icc ers van Cultuurnetwerk Nederland in 2009 was dat 40%. Alleen de monitor Cultuureducatie 2009 van Sardes in opdracht van het Ministerie van OCW scoorde met 63% een hoger responspercentage. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

9 De respons per gemeente was als volgt verdeeld. Tabel 2.1: Responspercentage per gemeente Aantal scholen Totaal aantal scholen Respons percentage Almere % Dronten % Lelystad % Noordoostpolder % Urk % Zeewolde % De vragenlijst werd vooral ingevuld door interne cultuurcoördinatoren (54% van alle respondenten) en directeuren (30%). Grafiek 2.2: Functie respondenten 14% 30% 2% 54% Directeur Directeur tevens icc'er Icc'er Anders Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

10 3. Cultuureducatie op de scholen In dit hoofdstuk wordt de situatie op de scholen in Flevoland met betrekking tot cultuureducatie beschreven. Achtereenvolgens wordt ingegaan op het cultuureducatiebeleid (par. 3.a), de inbedding van cultuureducatie (3.b), de interne cultuurcoördinator (par. 3.c), het budget voor cultuureducatie (3.d), de tijd besteed aan cultuureducatie (3.e), de inzet van vakleerkrachten (3.f) en de samenwerking met externe cultuuraanbieders (3.g). 3.a Het cultuureducatiebeleid 38% van de scholen in Flevoland (inclusief Almere) beschikt over een cultuurbeleidsplan, 50% heeft geen cultuurbeleidsplan. 2 Grafiek 3.1: Beschikt uw school over een cultuurbeleidsplan? (inclusief Almere) 12% 38% 50% Ja Nee Anders Bij anders wordt o.a. vermeld: In wording Verouderd In ontwikkeling Geïntegreerd Dit schooljaar starten 3 leerkrachten met de cursus en schrijven een goed plan Moet weer onder de loep genomen worden Ja, een verouderde. Er zijn opvallende verschillen tussen de diverse gemeenten. In Lelystad geeft zo n 60% van de scholen aan over een cultuurbeleidsplan te beschikken, op Urk zelfs 75% (maar dit betreft 3 van de slechts 4 scholen die aan het onderzoek deelnamen). In andere gemeenten is dat lager (grafiek 3.2). 3 2 Ter vergelijking: uit de laatste Monitor Cultuureducatie van Sardes in blijkt dat 75% van de scholen in Nederland een beleid voor cultuureducatie heeft en dat dit beleid voor een groot deel schriftelijk is vastgelegd. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

11 Grafiek 3.2: Percentage scholen dat over een cultuurbeleidsplan beschikt, per gemeente 100% 90% 80% 75% 70% 61% 60% 50% 40% 30% 25% 50% 38% 38% 20% 10% 0% Almere Lelystad Dronten Zeewolde Noord Oost Polder Urk Voor zover scholen over een cultuurbeleidsplan beschikken wordt het door 42% van de scholen vooral als een richtlijn gezien; van jaar tot jaar bekijkt men hoe men het concreet gaat invullen. 31% zegt het plan niet of nauwelijks te gebruiken (grafiek 3.3). 4 Grafiek 3.3: Gebruik cultuurbeleidsplan in de praktijk (exclusief Almere) We gebruiken het cultuurbeleidsplan niet of nauwelijks 31% Het cultuurbeleidsplan is een richtlijn, van jaar tot jaar bekijken we hoe we het concreet gaan invullen 42% In het cultuurbeleidsplan zijn onze uitgangspunten over cultuureducatie vastgelegd en daar houden we ons ook aan 23% Anders 4% Bij anders wordt o.a. vermeld: 0% 10 % Wij gaan het cultuurplan uitwerken in het nieuwe schoolplan % 30 % 40 % 50 % 60 % 70 % 80 % 90 % 100 % 3 Het relatief lage percentage in Almere kan het gevolg zijn van de hoge respons; daardoor hebben wellicht relatief veel scholen aan het onderzoek deelgenomen die (nog) weinig aandacht aan cultuureducatie besteden. 4 Ter vergelijking: in een onderzoek Bureau ART in 2009 voor Cultuurnetwerk Nederland verrichtte bleek dat 64% van de scholen in Nederland het cultuurbeleidsplan slechts als richtlijn zien en 16% het plan niet of nauwelijks gebruikt. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

12 3.b De interne cultuurcoördinator Van alle scholen in Flevoland exclusief Almere heeft 40% een of enkele gecertificeerde icc ers. Nog eens 26% beschikt wel over een icc er, maar deze is niet gecertificeerd. 5 28% van de scholen in Flevoland exclusief Almere heeft geen interne cultuurcoördinator. Grafiek 3.4: Aanwezigheid interne cultuurcoördinator (exclusief Almere) 6% 28% 40% 26% Een of enkele gecertificeerde icc'ers Nee, geen interne cultuurcoördinator Ja, maar niet gecertificeerd Anders In Almere werd alleen gevraagd of de scholen beschikten over een gecertificeerde icc er. 27% van de scholen in Almere blijkt over een gecertificeerde icc er te beschikken. Op nog eens 31% van de scholen in Almere zijn er icc ers in opleiding (grafiek 3.5). Grafiek 3.5: Aanwezigheid interne cultuurcoördinator (uitsluitend Almere) 42% 27% 31% Een of enkele gecertificeerde icc'ers In opleiding Nee, geen gecertificeerde interne cultuurcoördinator 5 Ter vergelijking: uit de laatste Monitor Cultuureducatie van onderzoeksbureau Sardes over het schooljaar bleek dat 89% van de voorhoedescholen en 74% van de andere scholen over een cultuurcoördinator beschikten. In het onderzoek werd niet gevraagd of de cultuurcoördinator gecertificeerd was of niet. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

13 Dat betekent dat in gehele provincie Flevoland 34% van de scholen momenteel over een gecertificeerde icc er beschikt. Ook op dit aspect zijn er verschillen tussen gemeenten (grafiek 3.6). Opvallend is dat in Lelystad 67% van de scholen momenteel beschikt over een gecertificeerde icc er, terwijl dat in de andere gemeenten is aanzienlijk lager ligt. 6 Grafiek 3.6: Percentage scholen dat over een of enkele gecertificeerde icc ers beschikt, per gemeente (inclusief Almere) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 27% 67% 25% 38% 12% Almere Lelystad Dronten Zeewolde Noord Oost Polder 25% Urk 6 Het relatief lage percentage in Almere kan ook op dit aspect het gevolg zijn van de hoge respons in Almere. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

14 Voor zover er een icc er aanwezig is op de scholen in Flevoland exclusief Almere, heeft 22% van deze icc ers geen (specifieke) uren ter beschikking voor het vervullen van de functie; 61% heeft 1-20 uur per jaar ter beschikking, 3% uur per jaar, 11% meer dan 40 uur per jaar. 7 Grafiek 3.7: Aantal uren voor de icc er (exclusief Almere) 3% 11% 3% 22% 61% Geen < >40 Anders Op ruim de helft van de scholen (56%) in Flevoland exclusief Almere houden ook nog collega s en/ of directie zich bezig met cultuureducatie op de school. Op 10% van de scholen is er een cultuurcommissie. Eveneens op 10% van de scholen zijn er geen andere medewerkers die zich bezighouden met cultuureducatie, maar wel ouders, bijvoorbeeld door middel van een commissie (tabel 3.8). Grafiek 3.8: Andere medewerkers die zich bezighouden met cultuureducatie (exclusief Almere) 24% 10% 56% 10% ja, een aantal collega's en/of de directie nee, maar ouders zijn wel betrokken ja, we hebben een cultuurcommissie nee of anders 7 Ter vergelijking: uit het landelijk onderzoek naar icc ers dat Bureau ART in 2009 in opdracht van Cultuurnetwerk Nederland uitvoerde bleek dat 52% van de icc ers geen specifieke uren voor het vervullen van de functie had, 20% beschikte over minder dan 20 uur per jaar, 15% over uur per jaar en 13% over 40 of meer uur per jaar. Bureau ART, De duizendpoot onder de loep, 2009 Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

15 Bij anders wordt vermeld: Niet specifiek met cultuureducatie en het maken van een plan. Echter wel met het uitvoeren van opdrachten in de eigen groepen. Wisselende samenstellingen. We werken met een circuit waar leerkrachten en ouders aan meewerken. Wij ontwikkelen ons onderwijs met het hele team, ook cultuuronderwijs. 3.c Het budget voor cultuureducatie Meer dan de helft van de scholen (58%) in Flevoland exclusief Almere heeft 10,90 euro per leerling beschikbaar voor cultuureducatie, 2% een ander bedrag per leerling en 14% een totaalbedrag voor de school; 8% heeft geen specifiek budget voor cultuureducatie (grafiek 3.9). Grafiek 3.9: Budget beschikbaar in schooljaar 2013/14 voor cultuureducatie (exclusief Almere) 12% 6% 8% 14% 58% 2% 10,90 euro per leerling Een ander bedrag per leerling Een totaalbedrag voor de school Anders Er is geen specifiek budget Weet niet Bij de school die een ander bedrag per leerling heeft, bedraagt het budget 5,00 euro per leerling. Indien er een totaalbedrag voor de school is, bedraagt dit gemiddeld 1.940,00 euro. Bij anders wordt o.a. aangegeven: 10,90 per leerling en Brede Schoolbudget voor buitenschoolse activiteiten een cultuureducatieprogramma voor alle scholen 10,90 waarvan een deel richting 'cultuur van eigen bodem' gaat en een deel wordt gereserveerd voor materialen bij het circuit 10,90 en wat daar bovenop nog nodig is. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

16 3.d De tijd besteed aan cultuureducatie Op bijna de helft van de scholen (48%) in Flevoland exclusief Almere besteedt een leerling naar schatting gemiddeld 1-2 uur per week aan cultuureducatie. Op 38% van de scholen is dat minder dan 1 uur (grafiek 3.10). Op een kleine groep scholen besteedt een leerling naar schatting meer dan 2 uur per week aan cultuureducatie. Grafiek 3.10: Aantal uren per week besteed aan cultuureducatie (exclusief Almere) 8% 2% 4% 38% 48% <1 uur per week 1-2 uur per week 3-4 uur per week >4 uur per week Anders Bij anders vermeldt men: Tussen 2 en 3 uur Wij maken ons jaarlijkse projectweek i.s.m. de Kubus in Lelystad. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

17 3.e De inzet van vakleerkrachten Bijna de helft van de scholen (44%) in Flevoland exclusief Almere zet vakleerkrachten in bij het uitvoeren van culturele activiteiten, 56% niet (grafiek 3.11). Grafiek 3.11: Zet uw school vakleerkrachten in bij cultuureducatie? (exclusief Almere) 44% 56% Ja Nee Er wordt vooral gebruik gemaakt van vakleerkrachten voor muziek (59% van alle scholen die gebruik maken van vakleerkrachten), drama/ theater, dans en beeldende kunst (grafiek 3.12). Grafiek 3.12: Inzet vakleerkrachten bij cultuureducatie (exclusief Almere) muziek dans drama/ theater beeldende kunst, design literatuur mediacultuur cultureel erfgoed anders 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

18 Bij anders wordt vermeld: De vakleerkrachten die we per project inhuren Mensen van het ckv Wisselend per schooljaar Dit zijn dan kunstenaars via het cultureel educatieprogramma en muzieklessen worden door de gemeente aangeboden. Via 'cultuur van eigen bodem' Via Muzisch Centrum. Afhankelijk van aanbod / keuze cultuur waar een docent de lessen komt geven 3.g De samenwerking met externe cultuuraanbieders De scholen geven aan met de volgende externe cultuuraanbieders structureel of incidenteel samen te werken: Scholen in Lelystad structureel De Kubus (15x genoemd) Bibliotheek (4x) FleCK (3x) Brede school (3x) Talent in de buurt (2x) CKV (1x) 123zing (1x) Agora (1x). Scholen in Lelystad incidenteel Diverse externe professionals en kunstenaars/ particuliere kunstenaars of orkesten/ kunstenaars/ zelfstandige artiesten (4x) Bibliotheek (2x) Bataviahaven (1x) Rijksmuseum (1x) Anne Frankhuis (1x) Musea (1x) Daniel Sandu (1x) Wat we wenselijk achten. Dat geldt hetzelfde voor het budget. We spenderen veel als dat past binnen de projecten.(1x) Flevolandse theatervereniging JTL (1x) Verhalencirkel (1x) Hilaria (1x) Scholen in Dronten structureel De Meerpaal/ kunstwerkplaats Meerpaal/ CKV Meerpaal (10x genoemd) Bibliotheek (4x) FleCK (2x) Nieuw Land Museum (1x) Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

19 Scholen in Dronten incidenteel XL De Ateliers (3x) Bibliotheek (3x) Museum (2x) Prehistorische nederzetting (1x) Externe contacten (1x) Eventuele andere organisaties die passen bij een bepaald thema (musea bijvoorbeeld) (1x) Lokale beroepskunstenaars (1x) Vrije academie (1x) Scholen in Zeewolde structureel De Verbeelding/ Cultureel aanbod van eigen bodem (6x) Bibliotheek (4x) FleCk start dit jaar (1x) Kunstlinie (1x) Gemeente Zeewolde (1x) NME (1x) Scholen in Zeewolde incidenteel Bibliotheek (3x) Kunstschilder (1x) Anne Frankhuis (1x) Diverse kunstenaars (1x) Dirigent (1x) DJ (1x) Semiprofessional zang (1x) De Verbeelding (1x) Scholen in Urk structureel Cultuur en sportaanbod onderwijs Urk (1x) List project (1x) Scholen in Urk incidenteel Muzisch Centrum (3x) Bibliotheek Urk (1x) Muziekschool (1x) Externe professional (1x) Aanbieders uit de brochure Cultuur en Sport (1x). Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

20 Scholen in NOP structureel Muzisch Centrum (7x) Bibliotheek (2x) Erfgoed Schokland/ museum Schokland (2x) Theatergroep Prins te Paard (1x) Nieuw Land Museum (1x) Scholen in NOP incidenteel Nieuw Land Museum (2x) Muzisch Centrum (1x) Kunstenaars (1x) Dans- muziek- of dramadocenten via Muzisch Centrum (1x) Museum Schokland (1x) Fundatie (1x) Woudagemaal (1x) Waterwerken Kuinre (1x) Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

21 4. De ambities m.b.t. inbedding van cultuureducatie Dit hoofdstuk handelt over de ambities van de scholen en de wensen ten aanzien van ondersteuning. Paragraaf 4.1 kijkt eerst naar de huidige inbedding van cultuureducatie. Paragraaf 4.2 beschrijft de ambities van de scholen, terwijl paragraaf 4.3 ingaat op de wensen van de scholen om ondersteund te worden bij cultuureducatie. 4.a De huidige inbedding van cultuureducatie In de vragenlijst voor de scholen in Flevoland exclusief Almere werden enkele stellingen opgenomen over de mate van inbedding van cultuureducatie in de school. Respondenten konden een score van 1 tot en met 7 kiezen, waarbij 1 stond voor niet van toepassing, 7 voor geheel van toepassing en alle andere cijfers tussenposities vormden. In tabel 4.1 staan de gemiddelde scores op de stellingen. Uit de scores blijkt op de meeste scholen cultuur een structureel onderdeel is van het curriculum en cultuur is opgenomen in het schoolwerkplan. Het laagste wordt gescoord op de stelling dat het schoolbestuur richting geeft aan de inhoud van het cultuuronderwijs. Tabel 4.1: Gemiddelde scores op stellingen over inbedding cultuureducatie (exclusief Almere) Gem. score Cultuur staat los van het reguliere onderwijsprogramma 3,4 Cultuur is voor onze school een structureel onderdeel van het curriculum 4,8 Cultuur is opgenomen in ons schoolwerkplan 4,6 Op onze school wordt regelmatig op directieniveau over inhoud van het cultuuronderwijs gesproken 3,6 Ons schoolbestuur geeft richting aan de inhoud van het cultuuronderwijs 2,4 Onze school profileert zich met cultuuronderwijs 3,5 Kijken we naar de verdeling van de scores over de stellingen dan blijkt dat op de helft (50%) van de scholen niet regelmatig op directieniveau wordt gesproken over de inhoud van het cultuuronderwijs (d.w.z. de scholen die op deze stelling scores 1,2 en 3 hebben aangegeven). Op 76% van de scholen geeft het schoolbestuur geen richting aan de inhoud van het cultuuronderwijs. 30% van de scholen zegt zich (enigszins) met cultuuronderwijs te profileren (scores 5, 6 en 7). Op 28% van de scholen staat cultuur los van het reguliere onderwijsprogramma (scores 5, 6 en 7). Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

22 In Almere werd aan de scholen gevraagd zichzelf een score te geven op een vijfpuntschaal voor wat betreft de ontwikkeling van kunst- en cultuureducatie: 1. Startfase: Er is geen visie ontwikkeld en er is geen beleid m.b.t. kunst- en cultuureducatie. Activiteiten vinden wel plaats, maar aanbodafhankelijk en leerkrachtafhankelijk. Er is geen duidelijk beeld bij het team wat er in de diverse bouwen plaatsvindt. 2. Ontwikkelfase: Visie en beleid ontwikkelen staan op de agenda. Het team wordt daarbij betrokken. Er wordt een ICC-er aangesteld en/of een werkgroep ingericht. Er wordt geïnventariseerd. Diverse mogelijkheden worden onderzocht, er wordt geëxperimenteerd. 3. Planfase: Er is een plan ontwikkeld voor kunst- en cultuureducatie. De kerndoelen zijn hierin vormgegeven, leerlijnen vastgesteld. Er is draagvlak bij het team voor het plan. Er worden afspraken gemaakt voor een gefaseerde invoering. 4. Implementatiefase: Er is een taakverdeling voor de uitvoering van het plan. De nodige activiteiten zijn afgesproken om het plan ten uitvoer te brengen. Er vindt zo nodig scholing plaats. Er wordt onderzocht welke middelen te genereren zijn. Budgeten voor implementatie worden afgesproken. Zo nodig en mogelijk worden ruimtes ingericht, instrumentarium en methodes aangeschaft. De school onderzoekt mogelijke samenwerking met externen. Er vindt evaluatie plaats. 5. Borgingsfase: Het plan wordt in al zijn facetten uitgevoerd. Het plan wordt breed gedragen door het team. Er is enthousiasme dat ook extern zijn uitstraling heeft. Er is voldoende deskundigheid aanwezig. Vraaggestuurd vindt er samenwerking plaats met externen. Middelen zijn vastgesteld. Voortgang is geborgd. Uit de scores blijkt dat 40% van de scholen in Almere zich in de startfase bevindt en 32% in de ontwikkelfase; slechts 18% bevindt zich in de implementatie- of borgingsfase (grafiek 4.2). 8 Grafiek 4.2: Percentage scholen in Almere dat zich een bepaalde fase van ontwikkeling van kunst- en cultuureducatie bevindt 15% 3% 10% 40% 32% startfase ontwikkelfase planfase implementatiefase borgingsfase 8 De scores 2à3 en 3à4 zijn teruggerekend naar de scores 2 resp. 3 Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

23 Bij wijze van nulmeting werden bovendien aan alle scholen in Flevoland exclusief Almere een aantal stellingen voorgelegd. Ook bij deze stellingen konden de respondenten een score van 1 tot en met 7 kiezen, waarbij 1 stond voor niet van toepassing, 7 voor geheel van toepassing en alle andere cijfers tussenposities vormden. Acht stellingen hadden betrekking op de inhoud van cultuureducatie. Uit de scores blijkt dat er op veel scholen nog geen doorgaande leerlijnen zijn voor cultuureducatie, kunsteducatie, erfgoededucatie en media-educatie. Ook worden bij cultuureducatie en culturele activiteiten vaak geen concrete leerdoelen en leeropbrengsten geformuleerd (tabel 4.3). Tabel 4.3: Gemiddelde scores op stellingen over inhoud cultuureducatie, (exclusief Almere) Gem. score Bij elke culturele activiteit kijkt onze school wat de relevantie is voor de school en hoe de inhoud aansluit bij het gehele onderwijsprogramma. 5,4 Bij elke culturele activiteit kijkt onze school wat de relevantie is voor de leerlingen en hoe de inhoud aansluit bij de ontwikkeling van kinderen. 5,8 Bij cultuureducatie en culturele activiteiten worden altijd concrete leerdoelen en leeropbrengsten geformuleerd. 3,7 Onze school beschikt over een doorgaande leerlijn 9 op school voor cultuureducatie. 3,6 Onze school geeft vorm aan een vakinhoudelijke leerlijn voor kunsteducatie of een of meer disciplines (muziek, dans e.d.). 4,0 Onze school geeft vorm aan een vakinhoudelijke leerlijn voor erfgoededucatie. 3,1 Onze school geeft vorm aan een vakinhoudelijke leerlijn op school voor media-educatie. 2,8 Onze school legt relaties tussen de culturele activiteiten op school en buitenschoolse culturele activiteiten. 4,0 9 Een leerlijn beschrijft het ontwikkelingsproces dat kinderen doorlopen op basis van gegeven onderwijs. Het geeft een overzicht van wat kinderen leren (doelen), hoe het gegeven onderwijs dat leren kan beïnvloeden (didactiek, organisatie, leermiddelen) en wat de inhoud van het onderwijsaanbod is. Daarbij wordt steeds voortgebouwd op eerdere leerervaringen. Voor cultuureducatie betekent dit dat kinderen gedurende de gehele schoolloopbaan (in het primair onderwijs) in aanraking komen met kunst en cultuur, waarbij steeds wordt voortgebouwd op eerdere ervaringen en wordt aangesloten bij het ontwikkelingsproces dat kinderen doorlopen. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

24 Over de vakinhoudelijke deskundigheid werden vier stellingen voorgelegd. Er wordt relatief laag gescoord op het volgen van nascholing op het gebied van cultuureducatie (tabel 4.4). Tabel 4.4: Gemiddelde scores op stellingen over vakinhoudelijke deskundigheid, (exclusief Almere) Gem. score Onze leerkrachten zijn zich bewust wat zij aan culturele bagage aan de leerlingen willen meegeven. 4,5 Onze school maakt optimaal gebruik van de culturele talenten van de leerkrachten. 4,1 Onze leerkrachten volgen nascholing op het gebied van cultuureducatie 2,6 Onze leerkrachten zijn zich bewust van de mogelijkheden die de culturele omgeving aan hen biedt. 4,0 Over het aspect afstemming met culturele instellingen werden twee stellingen voorgelegd. Het aanbod van cultuuraanbieders wordt nog weinig systematisch geëvalueerd aan de hand van leerdoelen (tabel 4.5). Tabel 4.5: Gemiddelde scores op stellingen over afstemming met culturele Instellingen, (exclusief Almere) Gem. score Onze school bespreekt met culturele instellingen/ aanbieders hoe de inhoud van hun aanbod bijdraagt aan het onderwijsprogramma. 4,5 Onze school evalueert systematisch aan de hand van de leerdoelen het aanbod van culturele instellingen/ aanbieders. 3,3 Tot slot werd over het aspect verspreiding van cultuureducatie een stelling voorgelegd. Scholen delen nog weinig hun ervaringen met cultuureducatie en culturele activiteiten met andere scholen (tabel 4.6). Tabel 4.6: Gemiddelde scores op stelling over verspreiding van cultuureducatie, (exclusief Almere) Gem. score Onze school deelt ervaringen met cultuureducatie en culturele activiteiten met andere scholen 3,2 De komende jaren kunnen dezelfde stellingen weer aan de scholen worden voorgelegd; veranderingen in de scores vormen een indicatie voor het succes van de provinciale ondersteuningsstructuur in Flevoland. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

25 4.b De ambities m.b.t. cultuureducatie Van de scholen legt 50% bij culturele activiteiten thans structureel relaties met specifieke thema s in de school, 28% met de kerndoelen voor kunstzinnige oriëntatie, 32% met de kerndoelen voor Oriëntatie op jezelf en de wereld en 28% met nog andere kerndoelen. 42% legt structureel relaties met methodes voor kunstzinnige oriëntatie, eveneens 42% met methodes voor andere vakken, 28% met prioriteiten van de scholen (o.a. taal) en 26% met het toetsen van kennis en vaardigheden of het volgen van leerlingen in hun ontwikkeling (grafiek 4.7). Wanneer de gewenste situatie wordt vergeleken met de huidige situatie blijken veel scholen vooral meer dan tot nu toe structurele relaties te willen leggen met de kerndoelen voor kunstzinnige oriëntatie, Oriëntatie op jezelf en de wereld en andere kerndoelen. Grafiek 4.7: Mate waarin structurele relaties worden gelegd bij de culturele activiteiten met kerndoelen, methodes en thema s, huidige situatie vs. gewenste situatie (exclusief Almere) Toetsen of volgen van leerlingen Prioriteiten van de school Thema s in de school Methodes voor andere vakken Methodes voor kunstzinnige oriëntatie Andere kerndoelen De kerndoelen voor Oriëntatie op jezelf en de wereld De kerndoelen voor kunstzinnige oriëntatie 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100 % huidige situatie gewenste situatie Ter toelichting wordt gemeld: Wij volgen leerlingen d.m.v. een portfolio. Dit willen we ook voor kunstzinnige vorming en culturele activiteiten gaan ontwikkelen. Scholingstraject van drie seizoenen Dit schooljaar hebben we icc ers en willen we de culturele activiteiten op een hoger plan zetten. We willen ons dit jaar meer profileren d.m.v. het circuit dat we hebben opgezet. Aan het eind van dit jaar wordt dat geëvalueerd en kijken we dan verder naar het volgende jaar. In hoeverre we dan relaties leggen met andere vakgebieden kan ik nu nog niet zeggen. Tijdens teamintervisievergaderingen hebben we genoemde punten niet opgenomen nog. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

26 4.c De gewenste ondersteuning Gevraagd naar hun ondersteuningswensen hebben de scholen vooral behoefte aan het verkrijgen van inzicht in de financiële mogelijkheden (binnen en buiten de school) voor cultuureducatie. Ook willen veel scholen ondersteuning bij het leggen van relaties met kerndoelen en/ of methoden, het ontwikkelen van doorgaande leerlijnen en het ontwikkelen van een visie op cultuureducatie en/ of een cultuurbeleidsplan (grafiek 4.8). Grafiek 4.8: Percentage scholen dat behoefte heeft aan bepaalde vormen van ondersteuning, Exclusief Almere Lokaal netwerk van icc'ers Ontwikkelen van visie/ cultuurbeleidsplan Relaties leggen met kerndoelen/ methodes Samenhang tussen binnen- en buitenschoolse activiteiten Ontwikkelen doorgaande leerlijnen Inzicht in financiële mogelijkheden Scholing icc'ers Nascholing leerkrachten 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 22% van de scholen heeft geen enkele ondersteuningswens. Van de scholen die behoefte hebben aan een lokaal netwerk van icc ers wil 71% alleen digitaal contact en geen bijeenkomsten. Bij de gewenste ondersteuning bij het ontwikkelen van een visie op cultuureducatie en/ of een cultuurbeleidsplan denkt 80% aan een visie of plan alleen voor de eigen school of locatie. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

27 Ter toelichting wordt nog het volgende genoemd: We zouden graag meer gebruik maken van culturele voorzieningen in de nabijheid. Zoals Nieuwland, Aviodrome, Natuurpark. Vaak zijn er financiële en organisatorische (vervoer, ruimte in het lesrooster) belemmeringen. Alles zouden wij wel willen aanklikken. Wij zijn echter een klein team en kunnen niet alles tegelijk oppakken. We kiezen gedurende het jaar projectmatig. Graag willen we de Culturele Haven combineren met het vak Taal. We pakken e.e.a. op via de genoemde ingrijpende trajecten rond Vierkeerwijzer en Ateliers Door de cursus zullen we dit beter kunnen vastleggen. Het ontbreekt de school aan onderwijstijd en geld. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

28 BIJLAGE: VRAGENLIJST CULTUUREDUCATIE FLEVOLAND Wij verzoeken u vriendelijk de volgende vragen over cultuureducatie op uw school te beantwoorden. Uw antwoorden zijn voor ons van groot belang om de ondersteuning van cultuureducatie op de scholen in Flevoland de komende jaren goed te organiseren. 1. Beschikt uw school over een cultuurbeleidsplan? 0 Ja 0 Nee 0 Anders, nl.. Zo ja, hoe wordt het beleidsplan gebruikt? 0 In het cultuurbeleidsplan zijn onze uitgangspunten over cultuureducatie vastgelegd en daar houden wij ons ook aan. 0 Het cultuurbeleidsplan is een richtlijn, van jaar tot jaar bekijken we hoe we het concreet gaan invullen. 0 We gebruiken het cultuurbeleidsplan niet of nauwelijks 0 Anders, nl.. 2. In welke mate zijn de volgende uitspraken van toepassing op uw school? Graag cijfer aanklikken/ omcirkelen 1 = niet van toepassing, 7 = geheel van toepassing, alle andere cijfers vormen tussenposities) Cultuur staat los van het reguliere onderwijsprogramma Cultuur is voor onze school een structureel onderdeel van het curriculum Cultuur is opgenomen in ons schoolwerkplan Op onze school wordt regelmatig op directieniveau over inhoud van het cultuuronderwijs gesproken Ons schoolbestuur geeft richting aan de inhoud van het cultuuronderwijs Onze school profileert zich met cultuuronderwijs Heeft uw school een (gecertificeerde) interne cultuurcoördinator (icc er) aangesteld? 0 Ja, onze school heeft een (of enkele) gecertificeerde icc er(s) 0 Ja, onze school heeft een icc er, maar niet gecertificeerd 0 Ja, onze school maakt gebruik van een bovenschoolse icc er 0 Nee, onze school heeft geen interne cultuurcoördinator (door naar vraag 4) 0 Anders, nl... Zo ja, hoeveel taakuren per jaar heeft de icc er (of hebben de icc ers gezamenlijk) ter beschikking op uw school? 0 0 uur/ geen speciale taakuren uur per jaar uur per jaar uur per jaar uur per jaar 0 > 100 uur uur per jaar 0 anders, namelijk Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

29 4. Zijn er (nog) andere medewerkers op uw school die zich bezighouden met cultuureducatie? 0 Ja, een aantal collega s en/ of de directie 0 Ja, we hebben een cultuurcommissie 0 Nee, maar ouders worden wel betrokken bij cultuureducatie (bijv. d.m.v. een commissie) 0 Anders, nl Hoeveel uur besteedt naar schatting een leerling van uw school gemiddeld per week aan cultuureducatie? 0 < 1 uur per week uur per week uur per week 0 > 4 uur per week 0 anders, nl. 6. Hoeveel budget is er dit schooljaar beschikbaar voor cultuureducatie? 0 10,90 euro per leerling 0 Een ander bedrag per leerling, namelijk.. per leerling 0 Een totaalbedrag voor de school, namelijk. 0 Er is geen specifiek budget 0 Anders, namelijk 0 Weet niet 7. Zet uw school vakleerkrachten in bij het uitvoeren van culturele activiteiten? 0 Ja 0 Nee, geen enkele inzet van vakleerkrachten Zo ja, voor welke vakgebieden? (u kunt meerdere antwoorden aankruisen) 0 Muziek 0 Drama/ theater 0 Cultureel erfgoed 0 Mediaeducatie 0 Dans 0 Beeldende kunst/ design 0 Literatuur 0 Anders, nl. 8. Met welke cultuuraanbieders 10 werkt uw school nu samen? Structureel: Incidenteel: 10 Onder een cultuuraanbieder verstaan we bijvoorbeeld een (amateur)kunstenaar, een externe professional, een lokale culturele instelling of lokaal cultuurbedrijfje, een museum, theatergroep of een lokale steunfunctie voor kunsteducatie (Collage Almere, Kubus Lelystad, De Meerpaal Dronten, Muzisch Centrum Emmeloord, Flevomeer Bibliotheek Urk) Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

30 9. In hoeverre legt uw school momenteel bij de culturele activiteiten relaties met structur eel incident eel nooit weet niet De kerndoelen voor Kunstzinnige oriëntatie De kerndoelen voor Oriëntatie op jezelf en de wereld Andere kerndoelen Methodes voor kunstzinnige oriëntatie (bijv. Moet je doen) Methodes voor andere vakken (geschiedenis, aardrijkskunde, wereldoriëntatie, taal, rekenen e.d.) Thema s in de school Prioriteiten van de school (bijv. taal) Het toetsen van kennis en vaardigheden of het volgen van leerlingen in hun ontwikkeling Iets anders, nl. 10. In hoeverre wil uw school de komende jaren bij de culturele activiteiten relaties leggen met structur eel incident eel nooit weet niet De kerndoelen voor Kunstzinnige oriëntatie De kerndoelen voor Oriëntatie op jezelf en de wereld Andere kerndoelen Methodes voor kunstzinnige oriëntatie (bijv. Moet je doen) Methodes voor andere vakken (geschiedenis, aardrijkskunde, wereldoriëntatie, taal, rekenen e.d.) Thema s in de school Prioriteiten van de school (bijv. taal) Het toetsen van kennis en vaardigheden of het volgen van leerlingen in hun ontwikkeling Iets anders, nl. Toelichting: Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

31 11. In welke mate zijn onderstaande uitspraken van toepassing op uw school? (Graag cijfer aanklikken/ omcirkelen 1 = niet van toepassing, 7 = geheel van toepassing, alle andere cijfers vormen tussenposities) Bij elke culturele activiteit kijkt onze school wat de relevantie is voor de school en hoe de inhoud aansluit bij het gehele onderwijsprogramma. Bij elke culturele activiteit kijkt onze school wat de relevantie is voor de leerlingen en hoe de inhoud aansluit bij de ontwikkeling van kinderen. Bij cultuureducatie en culturele activiteiten worden altijd concrete leerdoelen en leeropbrengsten geformuleerd. Onze school beschikt over een doorgaande leerlijn 11 op school voor cultuureducatie Onze school geeft vorm aan een vakinhoudelijke leerlijn voor kunsteducatie of een of meer disciplines (muziek, dans e.d.). Onze school geeft vorm aan een vakinhoudelijke leerlijn voor erfgoededucatie Onze school geeft vorm aan een vakinhoudelijke leerlijn op school voor media-educatie Onze school legt relaties tussen de culturele activiteiten op school en buitenschoolse culturele activiteiten. Onze leerkrachten zijn zich bewust wat zij aan culturele bagage aan de leerlingen willen meegeven Onze school maakt optimaal gebruik van de culturele talenten van de leerkrachten Onze leerkrachten volgen nascholing op het gebied van cultuureducatie Onze leerkrachten zijn zich bewust van de mogelijkheden die de culturele omgeving aan hen biedt. Onze school bespreekt met culturele instellingen/ aanbieders hoe de inhoud van hun aanbod bijdraagt aan het onderwijsprogramma. Onze school evalueert systematisch aan de hand van de leerdoelen het aanbod van culturele instellingen/ aanbieders. Onze school deelt ervaringen met cultuureducatie en culturele activiteiten met andere scholen Een leerlijn beschrijft het ontwikkelingsproces dat kinderen doorlopen op basis van gegeven onderwijs. Het geeft een overzicht van wat kinderen leren (doelen), hoe het gegeven onderwijs dat leren kan beïnvloeden (didactiek, organisatie, leermiddelen) en wat de inhoud van het onderwijsaanbod is. Daarbij wordt steeds voortgebouwd op eerdere leerervaringen. Voor cultuureducatie betekent dit dat kinderen gedurende de gehele schoolloopbaan (in het primair onderwijs) in aanraking komen met kunst en cultuur, waarbij steeds wordt voortgebouwd op eerdere ervaringen en wordt aangesloten bij het ontwikkelingsproces dat kinderen doorlopen. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

32 12. Waar is uw school gevestigd: 0 Almere 0 Lelystad 0 Dronten 0 Zeewolde 0 Urk 0 Noordoostpolder 0 anders, nl. 13. Welke wensen heeft u ten aanzien van de ondersteuning van cultuureducatie? 0 Een lokaal netwerk van icc ers Indien aangeklikt, dan: 0 alleen digitaal contact 0 door bijeenkomsten, liefst.. maal per jaar 0 Ontwikkelen van een visie op cultuureducatie en / of een cultuurbeleidsplan Indien aangeklikt, dan: 0 Een visie/ plan alleen voor de eigen school of locatie 0 Een bovenschools visie/ plan 0 Een visie/ plan voor alle scholen onder hetzelfde schoolbestuur 0 Een visie/ plan voor alle scholen in dezelfde gemeente 0 Relaties leggen met kerndoelen en/ of methoden 0 Samenhang aanbrengen tussen binnenschools en buitenschools aanbod 0 Ontwikkelen van doorgaande leerlijnen 0 Inzicht krijgen in financiële mogelijkheden (binnen en buiten de school) voor cultuureducatie 0 Scholing van interne cultuurcoördinatoren 0 Nascholing van leerkrachten 0 Nog iets anders, namelijk 0 Ik heb geen wensen Toelichting: 14. Wie heeft deze vragenlijst ingevuld? 0 Directeur 0 Directeur tevens interne cultuurcoördinator 0 De interne cultuurcoördinator 0 Anders, nl.. Bureau ART, Cultuureducatie in Flevoland,

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen Wij verzoeken u vriendelijk de volgende vragen over cultuureducatie op uw school te beantwoorden. Uw antwoorden zijn voor ons van groot belang om de ondersteuning van cultuureducatie op de scholen de komende

Nadere informatie

Oktober 2016 Bureau ART Peter van der Zant

Oktober 2016 Bureau ART Peter van der Zant Oktober 2016 Bureau ART Peter van der Zant Cultuuronderwijs in stadsdeel Centrum Eindrapportage in opdracht van Cultuurschakel Den Haag, over de ontwikkeling van cultuuronderwijs bij de scholen voor primair

Nadere informatie

Het verschil maken Rapportage over de ontwikkeling van het cultuuronderwijs in de scholen voor primair onderwijs in Den Haag in de periode

Het verschil maken Rapportage over de ontwikkeling van het cultuuronderwijs in de scholen voor primair onderwijs in Den Haag in de periode Het verschil maken Rapportage over de ontwikkeling van het cultuuronderwijs in de scholen voor primair onderwijs in Den Haag in de periode 2013-2016 COLOFON Titel: Ondertitel: Opdrachtgever: Het verschil

Nadere informatie

Cultuureducatie in Groningen: nu en in de toekomst

Cultuureducatie in Groningen: nu en in de toekomst Januari 2014 Bureau ART Peter van der Zant Cultuureducatie in Groningen: nu en in de toekomst eindrapportage over een klantenonderzoek in het primair onderwijs in opdracht van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek

Nadere informatie

Augustus 2014 Bureau ART Peter van der Zant

Augustus 2014 Bureau ART Peter van der Zant Augustus 2014 Bureau ART Peter van der Zant Cultuureducatie in Den Haag Eindrapportage over de Cultuurscans, afgenomen door medewerkers van het Expertisecentrum Cultuureducatie van Cultuurschakel Den Haag,

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Bron: De duizendpoot onder de loep / P. van der Zant, 2009 Cultuurnetwerk Nederland voert in opdracht van het ministerie van OCW een vierjarig project (2009-2012) uit met als

Nadere informatie

Cultuureducatie in het basisonderwijs

Cultuureducatie in het basisonderwijs Cultuureducatie in het basisonderwijs Gemeente Westland Nulmeting Inleiding Teneinde aan het einde van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) vast te kunnen stellen wat de bereikte resultaten

Nadere informatie

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl Stappenplan cultuureducatiebeleid Inleiding Dit stappenplan is een handreiking om te komen tot

Nadere informatie

De kunst van het kiezen Eindrapportage over een klantenonderzoek in het primair onderwijs in Noord-Brabant in opdracht van Kunstbalie

De kunst van het kiezen Eindrapportage over een klantenonderzoek in het primair onderwijs in Noord-Brabant in opdracht van Kunstbalie december 2013 Bureau ART Peter van der Zant De kunst van het kiezen Eindrapportage over een klantenonderzoek in het primair onderwijs in Noord-Brabant in opdracht van Kunstbalie Samenvatting en conclusies

Nadere informatie

Veel gestelde vragen aanvragen Cultuureducatie met Kwaliteit

Veel gestelde vragen aanvragen Cultuureducatie met Kwaliteit Veel gestelde vragen aanvragen Cultuureducatie met Kwaliteit Met deze vragenlijst proberen we antwoord te geven op vragen die er over de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) en het aanvragen daarvan

Nadere informatie

Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013

Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013 Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013 Onderzoeksafdeling Cedin Lianne Bleker Bernadet de Jager In opdracht van Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2 Resultaten 5 2.1

Nadere informatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Convenant Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Het Basispakket Cultuureducatie: Biedt een kader voor het invullen van de landelijke kerndoelen voor cultuur educatie

Nadere informatie

Vijfde monitor cultuureducatie Noord- Brabant

Vijfde monitor cultuureducatie Noord- Brabant Vijfde monitor cultuureducatie Noord- Brabant Cultuureducatie op Brabantse scholen voor PO en VO 2015 met een vergelijking tussen PO scholen die wel en niet deelnemen aan De Cultuur Loper KPC Groep Ria

Nadere informatie

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs Bijlage 2 Aanvraag Cultuureducatie met Kwaliteit in het Primair Onderwijs 2013 2016 Opgesteld door Cultura in samenwerking met de en besproken met Fonds Cultuurparticipatie. Lokale Situatie en context

Nadere informatie

M CCA EXPERTISENETWERK CULTUUREDUCATIE

M CCA EXPERTISENETWERK CULTUUREDUCATIE Keizersgrach T 020-6 info@mocca-amsterdam.nl Factsheet Basispakket, Overgangsregeling Kunstkijkuren en de Cultuurbus Amsterdam Juli 2014 Inhoud Het Basispakket Kunst- en Cultuureducatie 2 MoccaAcademie

Nadere informatie

TAKEN EN COMPETENTIES CULTUURCOÖRDINATOR

TAKEN EN COMPETENTIES CULTUURCOÖRDINATOR TAKEN EN COMPETENTIES CULTUURCOÖRDINATOR Cultuurbeleid en cultuurbeleidsplan Uren Wie doet wat Hier ben ik goed in - een overzicht hebben van het cultuurbeleid van de overheden: ministerie, gemeente etc.

Nadere informatie

Inventarisatieformulier basisonderwijs in West- Friesland

Inventarisatieformulier basisonderwijs in West- Friesland Inventarisatieformulier basisonderwijs in West- Friesland Inventarisatie van de stand van cultuurbeleid in het basisonderwijs van West-Friesland voor het project Cultuleren 2017-2020. Stap 1 van 12 8%

Nadere informatie

KWALITEITSCRITERIA FONDS CULTUUREDUCATIE ZWOLLE

KWALITEITSCRITERIA FONDS CULTUUREDUCATIE ZWOLLE KWALITEITSCRITERIA FONDS CULTUUREDUCATIE ZWOLLE Fonds Cultuureducatie Zwolle en kwaliteit cultuuronderwijs De gemeente Zwolle wil dat alle basisschoolleerlingen een stevige culturele basis krijgen. Hiervoor

Nadere informatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Amsterdam. Resultaten tussenmeting Mocca monitor 2015

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Amsterdam. Resultaten tussenmeting Mocca monitor 2015 Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Amsterdam Resultaten tussenmeting Mocca monitor Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Amsterdam Resultaten tussenmeting Mocca monitor Utrecht, april Opdrachtgever:

Nadere informatie

Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format

Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format In deze paragraaf wordt een format beschreven dat de Drentse basisscholen kunnen hanteren bij het aanvragen van subsidie Cultuureducatie met kwaliteit 2013-2016

Nadere informatie

Cultuuronderwijs in school

Cultuuronderwijs in school Cultuuronderwijs in school Handreiking voor het schrijven van een beleidsplan cultuuronderwijs Het Motto Een motto of beweegreden is een korte tekst die de bedoeling van iets weergeeft. In dit geval een

Nadere informatie

Samenvatting Onderzoeksrapport 2014

Samenvatting Onderzoeksrapport 2014 Samenvatting Onderzoeksrapport 2014 Monitoring en evaluatie Cultuureducatie met Kwaliteit Drenthe door Zoë Zernitz, Rijksuniversiteit Groningen In 2012 heeft het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen

Nadere informatie

KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID

KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID Aanleiding: Scholen in de regio hebben geen behoefte aan een verruiming van het aanbod, maar aan het inzichtelijk maken van het aanbod en de keuzemogelijkheden,

Nadere informatie

FLEVOLAND; DAAR ZIT MUZIEK IN GOOD PRACTICE FRAAILAWAAI

FLEVOLAND; DAAR ZIT MUZIEK IN GOOD PRACTICE FRAAILAWAAI FLEVOLAND; DAAR ZIT MUZIEK IN GOOD PRACTICE FRAAILAWAAI FLEVOLAND; DAAR ZIT MUZIEK IN! Stel...je zit in groep 6 en je krijgt muziekles op echte instrumenten als gitaar en piano, door echte muzikanten,

Nadere informatie

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen WORKSHOP LEERLIJNEN Welkom en inleiding Wat is een leerlijn? Voorbeelden en achtergronden van leerlijnen cultuuronderwijs Leerlijnen in Flevoland: KIDD en De Culturele Haven Hoe bouw je een leerlijn? WORKSHOP

Nadere informatie

Cultuureducatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs in de Provincie Noord-Brabant

Cultuureducatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs in de Provincie Noord-Brabant Cultuureducatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs in de Provincie Monitor Cultuureducatie 2010 KPC Groep Ria Timmermans VOORWOORD In deze publicatie worden de resultaten van de derde provinciale

Nadere informatie

Convenant Cultuur en Primair Onderwijs Haarlem

Convenant Cultuur en Primair Onderwijs Haarlem Bijlage A bij nota Convenant Cultuur en primair onderwijs Haarlem, december 2014 Convenant Cultuur en Primair Onderwijs Haarlem 2014 2022 1. Inleiding Waarom dit convenant: Sinds een aantal jaren maken

Nadere informatie

Over doorgaande leerlijnen en talentontwikkeling binnen kunst en cultuur Bureau BABEL, 's-hertogenbosch

Over doorgaande leerlijnen en talentontwikkeling binnen kunst en cultuur Bureau BABEL, 's-hertogenbosch Over doorgaande leerlijnen en talentontwikkeling binnen kunst en cultuur Bureau BABEL, 's-hertogenbosch Beschrijving van het arrangement voor talentontwikkeling Bureau Babel is een intermediair tussen

Nadere informatie

Kunst en Cultuurplan 2015/2016 Basisschool de Kraanvogel. Cultuur is wat we gemeenschappelijk hebben, cultuur is wat ons verbindt.

Kunst en Cultuurplan 2015/2016 Basisschool de Kraanvogel. Cultuur is wat we gemeenschappelijk hebben, cultuur is wat ons verbindt. Kunst en Cultuurplan 2015/2016 Basisschool de Kraanvogel Cultuur is wat we gemeenschappelijk hebben, cultuur is wat ons verbindt. Kunst maakt juist onderscheid, kunst is reflectie op cultuur. Cultuur is

Nadere informatie

Cultuureducatie met Kwaliteit Drenthe. Resultaten na het eerste jaar

Cultuureducatie met Kwaliteit Drenthe. Resultaten na het eerste jaar Cultuureducatie met Kwaliteit Drenthe Resultaten na het eerste jaar Monitoring en evaluatie: In hoeverre zijn de doelen van CemK Drenthe behaald? Doelen: De Drentse scenario s Realiseer de doelstellingen

Nadere informatie

REGIO S. Overzicht onderzoeksmogelijkheden van het KEK! programma 2014

REGIO S. Overzicht onderzoeksmogelijkheden van het KEK! programma 2014 Overzicht onderzoeksmogelijkheden van het KEK! programma 2014 REGIO S Regio 1 Traject 1 Mijn terugblik Akte2: Ontwikkeling van een persoonlijk Annemarie van der reflexie-instrument van leerlingen Reijden

Nadere informatie

April Plan cultuureducatie schooljaar

April Plan cultuureducatie schooljaar April 2015 Plan cultuureducatie schooljaar 2015-2016 Gemeente Heusden, april 2015 Inleiding Beste schoolleiders en ICC-ers, Naar aanleiding van het Trefpunt Café d.d. 16-04-2015 willen wij graag een aantal

Nadere informatie

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Hoe breng je meer lijn en structuur in je cultuureducatie en hoe werk je gericht aan de persoonlijke (creativiteits)- ontwikkeling van leerlingen? Basisscholen

Nadere informatie

Monitor cultuureducatie Overijssel 2011 voortgezet onderwijs

Monitor cultuureducatie Overijssel 2011 voortgezet onderwijs Monitor cultuureducatie 2011 voortgezet onderwijs Monitor cultuureducatie 2011 voortgezet onderwijs Opdrachtgever: Kunst en Cultuur Utrecht, september 2011 Oberon Postbus 1423 3500 BK Utrecht tel. 030-2306090

Nadere informatie

beleidsplan cultuureducatie o.b.s. De Zoeker Kerndoelen cultuureducatie voor het basisonderwijs

beleidsplan cultuureducatie o.b.s. De Zoeker Kerndoelen cultuureducatie voor het basisonderwijs beleidsplan cultuureducatie o.b.s. De Zoeker 2013-2014 Kerndoelen cultuureducatie voor het basisonderwijs *54. De leerlingen leren beelden, taal, muziek, spel en beweging gebruiken om er gevoelens en ervaringen

Nadere informatie

Regeling Professionalisering Cultuuronderwijs PO De Impuls muziekonderwijs Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK)

Regeling Professionalisering Cultuuronderwijs PO De Impuls muziekonderwijs Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) Arnhem, 20 januari 2016 Kenmerk, PAS/b Betreft: aanmelding deelname aan regelingen cultuureducatie Svp reageren vóór 5 februari 2016 via info@stichtingpas.nl. Beste schooldirecteuren PO en icc ers, Op

Nadere informatie

Cultuurbeleidsplan 2014-2015

Cultuurbeleidsplan 2014-2015 Cultuurbeleidsplan 2014-2015 Basisschool Beppino Sarto St.Petrus Canisiuslaan 47 5645 GC Eindhoven 1 Inhoudsopgave 1 Visie op cultuureducatie in de school 2 Cultuureducatie in de school 3 Samenwerking

Nadere informatie

CULTUUREDUCATIE BOVEN

CULTUUREDUCATIE BOVEN CULTUUREDUCATIE BOVEN KCE ZEEUWS- VLAANDEREN WIE KCE ZEEUWS-VLAANDEREN HET PROGRAMMA Van 13.30 tot 14.15 uur Presentatie Van 14.15 tot 14.30 uur Van 14.30 tot 15.00 uur Koffie en thee in de foyer Dansduet

Nadere informatie

Cultuureducatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs in de Provincie Noord-Brabant

Cultuureducatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs in de Provincie Noord-Brabant Verstand van leren Gevoel voor mensen Cultuureducatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs in de Provincie Noord-Brabant Monitor Cultuureducatie Ria Timmermans KPC Groep VOORWOORD In deze publicatie

Nadere informatie

Cultuureducatie in het PO en SO

Cultuureducatie in het PO en SO Cultuureducatie in het PO en SO 04-10-2015/JD Inhoud Introductie 1. PR8cultuurprogramma 2. Expertisecentrum Kunst en Scholen 3. Cultuureducatie met Kwaliteit 4. Aanvullende educatieve projecten Introductie

Nadere informatie

Teamtrainingen & ouderavond

Teamtrainingen & ouderavond Teamtrainingen & ouderavond Een teamtraining is een bijeenkomst van 1,5 tot 2 uur voor een heel schoolteam. Op actieve en enthousiasmerende wijze verdiep je je samen in een onderwerp. Er zijn verschillende

Nadere informatie

Algemene voorwaarden cultuurcoördinator

Algemene voorwaarden cultuurcoördinator 1 Algemene voorwaarden cultuurcoördinator Opleidingsniveau & denkniveau HBO denk- & werkniveau Opleiding; (Master) opleiding Richtlijn uren coördinatie; 40 uur Randvoorwaarden; Open en transparante communicatie

Nadere informatie

Cultuureducatie, geen vak apart

Cultuureducatie, geen vak apart Cultuureducatie, geen vak apart Uitvoeringsplan Theo Thijssen Inleiding Op Educatief Centrum Theo Thijssen wordt gewerkt aan een ononderbroken ontwikkeling van kinderen van 0-13 jaar. Het ondernemend leren

Nadere informatie

Motivatie voor invulling onderwijs m.b.t. kerndoelen kunstzinnige oriëntatie een onderzoek onder leerkrachten, directeuren en coördinatoren

Motivatie voor invulling onderwijs m.b.t. kerndoelen kunstzinnige oriëntatie een onderzoek onder leerkrachten, directeuren en coördinatoren Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Rapport Motivatie voor invulling onderwijs

Nadere informatie

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering PRESENTEERT onderwijsteam MIKspecials onderwijsteam MIKxer onderwijsteam deskundigheidsbevordering Deskundigheidsbevordering De nieuwe beleidsperiode voor cultuureducatie is op 1 januari 2013 van start

Nadere informatie

Basis voor cultuureducatie als basis voor vernieuwing

Basis voor cultuureducatie als basis voor vernieuwing Basis voor cultuureducatie als basis voor vernieuwing Ronald Kox, hoofd Cultuureducatie Nieuwegein, 17 maart 2017 ronaldkox@lkca.nl Waarom kunst en cultuur? Artistiek-creatief proces Iteratief proces Universeel

Nadere informatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie. Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie. Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013 Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013 Voor alle kinderen in Amsterdam Een gemeenschappelijke visie

Nadere informatie

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF Uitgewerkt door: Thijs Oud kunst- en cultuurcoördinator Kunst & COO Langezwaag, juni 2011 KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF De opdracht voor Kunst & COO INHOUDSOPGAVE 1.

Nadere informatie

Het beleidsplan cultuureducatie

Het beleidsplan cultuureducatie Het beleidsplan cultuureducatie Beleidsplannen voor cultuureducatie kunnen variëren van 1 A4 tot een compleet beleidsplan. Belangrijk hierbij is dat het cultuureducatiebeleid onderdeel is van het schoolplan.

Nadere informatie

CULTUUREDUCATIE IN HET PRIMAIR ONDERWIJS STAND VAN ZAKEN RAPPORTAGE IN OPDRACHT VAN DE INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS

CULTUUREDUCATIE IN HET PRIMAIR ONDERWIJS STAND VAN ZAKEN RAPPORTAGE IN OPDRACHT VAN DE INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS CULTUUREDUCATIE IN HET PRIMAIR ONDERWIJS STAND VAN ZAKEN RAPPORTAGE IN OPDRACHT VAN DE INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS Utrecht, mei 2008 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 5 1.1 Onderzoeksvragen 5 1.2 Opzet en uitvoering

Nadere informatie

Verslag Netwerkbijeenkomst Erfgoedinstellingen

Verslag Netwerkbijeenkomst Erfgoedinstellingen Verslag Netwerkbijeenkomst Erfgoedinstellingen 12 november 2014 Speciaal M voor erfgoedinstellingen CCA in Amsterdam organiseerde de MoccaAcademie op 12 november een netwerkbijeenkomst. In een eerder verstuurde

Nadere informatie

Notitie. Herijking Muziekonderwijs. Datum Afdeling. Publiekszaken en Sociaal Domein. Printdatum: :09:00

Notitie. Herijking Muziekonderwijs. Datum Afdeling. Publiekszaken en Sociaal Domein. Printdatum: :09:00 Notitie Herijking Muziekonderwijs Datum 27-10-2016 Afdeling Publiekszaken en Sociaal Domein Printdatum: 17-11-2016 10:09:00 Samenvatting toekomstig muziekonderwijs Gemeente Bellingwedde Gemeente kiest

Nadere informatie

Plaats BRIN-nummer Onderzoeksnummer Datum schoolbezoek Rapport vastgesteld te Utrecht op

Plaats BRIN-nummer Onderzoeksnummer Datum schoolbezoek Rapport vastgesteld te Utrecht op Inspectie van het Onderwijs Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL 'T PANORAMA Plaats BRIN-nummer Onderzoeksnummer Datum

Nadere informatie

EXPERTISECENTRUM CULTUURONDERWIJS. Ada Nieuwendijk RAPPORTAGE CULTUUREDUCATIE AMSTERDAM ZUIDOOST

EXPERTISECENTRUM CULTUURONDERWIJS. Ada Nieuwendijk RAPPORTAGE CULTUUREDUCATIE AMSTERDAM ZUIDOOST Ada Nieuwendijk RAPPORTAGE CULTUUREDUCATIE AMSTERDAM ZUIDOOST November 2016 Inleiding Stadsdeel Zuidoost is uniek. Het hoort bij Amsterdam, maar het is ook een stad apart, waar de inwoners zich zeer betrokken

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur Velsen 2014-2017

Uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur Velsen 2014-2017 Beleidsspeerpunt Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen en wie Cultuureducatie Meer kinderen maken kennis met amateurkunst/ kunsteducatie en worden lid van een amateurkunstvereniging Verbetering

Nadere informatie

DE KUNST- EN CULTUURKOERS VAN DE REGENBOOG

DE KUNST- EN CULTUURKOERS VAN DE REGENBOOG DE KUNST- EN CULTUURKOERS VAN DE REGENBOOG INLEIDING Aanleiding voor de herijking van de Kunst- en Cultuur koers per 1-8-2014 Aanleiding voor het herschrijven van de visie op kunst- en cultuureducatie

Nadere informatie

Cultuureducatiebeleid. in Purmerend

Cultuureducatiebeleid. in Purmerend Cultuureducatiebeleid in Purmerend Kenmerken Over de gemeente Aantal inwoners 30.000-90.000 inwoners (middelgrote gemeente) Soort gemeente stadsgemeente Regiofunctie centrumgemeente van de regio Contactgegevens

Nadere informatie

De effecten van combifuncties in het onderwijs

De effecten van combifuncties in het onderwijs De effecten van combifuncties in het onderwijs Peter Gramberg Jessica van der Linden 8 december 2011 Waarom een onderzoek naar de effecten? Combifunctionarissen zijn sinds 2008 o.a. aan de slag gegaan

Nadere informatie

ICC-CURSUSSEN EN -MODULES

ICC-CURSUSSEN EN -MODULES ICC-CURSUSSEN EN -MODULES IN DRENTHE Cultuurcoördinator worden of je als ICC-er verder verdiepen in cultuureducatie? Lees alles over de mogelijkheden voor (bij-)scholing! Cursus Interne Cultuurcoördinator

Nadere informatie

Inleiding Dit beleidsplan is tot stand gekomen door visieontwikkeling met het team van Basisschool Bösdael.

Inleiding Dit beleidsplan is tot stand gekomen door visieontwikkeling met het team van Basisschool Bösdael. 01-2008 Pagina 1 van 6 Inleiding Dit beleidsplan is tot stand gekomen door visieontwikkeling met het team van Basisschool Bösdael. Visie Samen leren - samen groeien, waarin ontmoeting tussen jong en oud,

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Beginmeting 2014 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, september

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder)

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder) Projectplan Titel van het project: Naam van de lokale projectleiders: Betrokken partijen binnen het project: Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski

Nadere informatie

Eerste tussentijdse effectevaluatie

Eerste tussentijdse effectevaluatie Eerste tussentijdse effectevaluatie In Noord-Brabant namen in 2013 en 2014 85 basisscholen en 3 middelbare scholen uit 27 gemeenten deel aan De Cultuur Loper. De Cultuur Loper helpt scholen om vanuit hun

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool.

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool. Drama Dans Muziek Beeldend Media Erfgoed Het KunstKabinet & Minitheater-Blikopener Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool. Kunst- en erfgoededucatie Kunstzinnige

Nadere informatie

Interne. Coördinator. Cultuurdeducatie

Interne. Coördinator. Cultuurdeducatie Curriculum voor de cursus Interne Coördinator Cultuurdeducatie Voorwoord 1 Algemeen 2 Praktische gegevens 2.1 het programma 2.2 organisatie van de cursus 3 Beschrijving van de cursus 3.Enkele uitgangspunten

Nadere informatie

Koplopers Volgers Achterblijvers. Leidschendam-Voorburg. Grafiek 1. Percentage koplopers, volgers en achterblijvers landelijk versus lokale situatie

Koplopers Volgers Achterblijvers. Leidschendam-Voorburg. Grafiek 1. Percentage koplopers, volgers en achterblijvers landelijk versus lokale situatie 1 Trias onderzocht de mate van verankering van cultuuronderwijs onder schooltijd op de 21 basisscholen in de gemeente. Leidraad voor de interviews en de analyse vormde de landelijke Monitor cultuuronderwijs

Nadere informatie

Gemeente Utrecht: Beleidsregel subsidie cultuureducatie: cultuur voor ieder kind

Gemeente Utrecht: Beleidsregel subsidie cultuureducatie: cultuur voor ieder kind GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Utrecht (Utr). Nr. 4165 17 december 2013 Gemeente Utrecht: Beleidsregel subsidie cultuureducatie: cultuur voor ieder kind (Besluit van b. en w. 10 december 2013)

Nadere informatie

De combinatiefunctionaris in Zwartewaterland: niet alleen de verbindende factor, vooral ook een verbindende actor!

De combinatiefunctionaris in Zwartewaterland: niet alleen de verbindende factor, vooral ook een verbindende actor! De combinatiefunctionaris in Zwartewaterland: niet alleen de verbindende factor, vooral ook een verbindende actor! Verbindingen leggen en onderhouden. Dat is de belangrijkste taak van de combinatiefunctionaris.

Nadere informatie

Schooljaarplan Sint Gerardusschool

Schooljaarplan Sint Gerardusschool Directie Mevr. M.C. Sijmons Adres Splitting 145 Plaats Emmen Telefoon 0591-622465 E-mail stgerardus@primenius.nl Website www.sintgerardus.nl Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Borgingstrajecten 4 3 Verbetertrajecten

Nadere informatie

STAND VAN ZAKEN CMK SCHIJNDEL Juni 2015

STAND VAN ZAKEN CMK SCHIJNDEL Juni 2015 STAND VAN ZAKEN CMK SCHIJNDEL Juni 2015 De Beemd Done Assement - Done Ambitiegesprek Kaders aanbrengen in bestaande vaardigheden waardoor er meer lijn ontstaat, waar binnen alle aandacht voor bewustzijn

Nadere informatie

relatie tot Kunstencentrum Jerusalem (KCJ)

relatie tot Kunstencentrum Jerusalem (KCJ) Nieuwe culturele landschap: relatie tot Kunstencentrum Jerusalem (KCJ) Cultura Venray() in Algemeen/ontwikkelingen Op 18 mei 2016 heeft de raad besloten om de subsidie voor het kunstencentrum Jerusalem

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus!

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus! Drama Dans Muziek Beeldend Media Erfgoed & Minitheater-Blikopener Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus! Kunst- en erfgoededucatie

Nadere informatie

De Muziekimpuls Regeling Professionalisering Cultuuronderwijs. 26 januari 2016

De Muziekimpuls Regeling Professionalisering Cultuuronderwijs. 26 januari 2016 De Muziekimpuls Regeling Professionalisering Cultuuronderwijs 26 januari 2016 Het cultuuronderwijs is in Breda vormgegeven binnen een aantal heldere kaders, waarmee een brede ontwikkeling van het kind

Nadere informatie

Cultuureducatie met Kwaliteit. nulmeting naar het cultuuronderwijs in Drenthe

Cultuureducatie met Kwaliteit. nulmeting naar het cultuuronderwijs in Drenthe Cultuureducatie met Kwaliteit nulmeting naar het cultuuronderwijs in Drenthe juni 2013 Inhoud 1. Samenvatting en conclusies 3 2. Inleiding en vraagstelling 9 2.1 Methode 12 3. Onderzoeksresultaten en analyse

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Implementatie Cultuureducatie met Kwaliteit (schooljaar 2013-2014)

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Implementatie Cultuureducatie met Kwaliteit (schooljaar 2013-2014) RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4426490 Aan : Gemeenteraad Datum : 5 juli 2013 Portefeuillehouder : Wethouder P. van den Berg/ C. van Eijk Programma : 9. Cultureel klimaat

Nadere informatie

Nieuwe culturele landschap: Cultura Venray(CV) in relatie tot Kunstencentrum Jerusalem (KCJ)

Nieuwe culturele landschap: Cultura Venray(CV) in relatie tot Kunstencentrum Jerusalem (KCJ) Nieuwe culturele landschap: Cultura Venray(CV) in relatie tot Kunstencentrum Jerusalem (KCJ) Algemeen/ontwikkelingen Op18 mei 2016 heeft de raad besloten om de subsidie voor het kunstencentrum Jerusalem

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

o.b.s. De Wieden Schooljaarplan

o.b.s. De Wieden Schooljaarplan o.b.s. De Wieden Schooljaarplan 2016-2017 Directeur I. Jousma Adres Beulakerwiede 4 Plaats Zwolle Telefoon 038-4542762 E-Mail i.jousma@ooz.nl Datum 8-9-2016 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Onderwijs... 4

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP CHRISTELIJKE BASISSCHOOL DE POORT

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP CHRISTELIJKE BASISSCHOOL DE POORT RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP CHRISTELIJKE BASISSCHOOL DE POORT School : Christelijke Basisschool De Poort Plaats : Bleiswijk BRIN-nummer : 07XM Onderzoeksnummer : 116787

Nadere informatie

FACTSHEET MEDIA-EDUCATIE

FACTSHEET MEDIA-EDUCATIE FACTSHEET MEDIA-EDUCATIE 2 FACTSHEET MEDIA-EDUCATIE De komst van het internet, e-mail en social media hebben er voor gezorgd dat de moderne mens overspoeld wordt met informatie. Daarnaast kan iedereen

Nadere informatie

Rapportage Kwaliteitskaart Sociale Veiligheid

Rapportage Kwaliteitskaart Sociale Veiligheid Rapportage Kwaliteitskaart Sociale Veiligheid Afgenomen april / mei 2017. Ingevuld door ouders, kinderen van groep 7 en 8 en teamleden. Inleiding Kwaliteitszorg is: zorg en voor kwaliteit. Scholen die

Nadere informatie

Nieuwsbrief CultuurlinC. Marktplaats gaat verder als CultuurlinC

Nieuwsbrief CultuurlinC. Marktplaats gaat verder als CultuurlinC Augustus 2007 Jaargang 2, nummer 1 Nieuwsbrief CultuurlinC In deze nieuwsbrief Nieuwe naam Stuurgroep Website Netwerk CultuurlinC Tevredenheidsonderzoek ICC cursus Cursus KPCGroep Workshop Creëren draagvlak

Nadere informatie

Rekeningnummer: BNG, 285001787 Ten name van: Gemeente Delft / Erfgoed Delft Plaats: Delft

Rekeningnummer: BNG, 285001787 Ten name van: Gemeente Delft / Erfgoed Delft Plaats: Delft Aanvraag ICC-stimuleringsregeling 2012 De school: Naam school: OBS De Eglantier Voorhof Contactpersoon m.b.t dit project: Daniëlle Kunz Adres school: I.B-Bakkerstraat 2, 2624 NX Delft Telefoon: 015-2564208

Nadere informatie

ONDERWIJS. Vlaardingse Schatten. Cultuurlijn 2015/2016

ONDERWIJS. Vlaardingse Schatten. Cultuurlijn 2015/2016 O ONDERWIJS Vlaardingse Schatten Cultuurlijn 2015/2016 Vlaardingse Schatten Cultuurlijn 2015/2016 Beste mensen, Ik ben verheugd u de Cultuurlijn 2015-2016 aan te mogen bieden. Cultuureducatie is één van

Nadere informatie

Cursus cultuureducatie voor ambtenaren

Cursus cultuureducatie voor ambtenaren Cursus cultuureducatie voor ambtenaren Algemeen De cursus bestaat uit drie maal twee dagdelen en een terugkomdag van één of twee dagdelen. Tussen de cursusdagen zitten gemiddeld vier weken. In deze periode

Nadere informatie

Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk?

Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk? Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk? www.kunstedu.nl info@kunstedu.nl 06 11322235 www.kunstedu.nl Cultuureducatie denkkader: VISIE verankering cultuurmenu verankering cultuurmenu

Nadere informatie

Budget Educatie en Participatie Projecten (BEPP)

Budget Educatie en Participatie Projecten (BEPP) Budget Educatie en Participatie Projecten (BEPP) Met het Budget Educatie en Participatie Projecten willen de provincie Groningen en het Rijk een aantal doelstellingen bereiken. We hanteren daarbij een

Nadere informatie

Samenhang en onderscheid activiteiten CultuurSchakel en Koorenhuis

Samenhang en onderscheid activiteiten CultuurSchakel en Koorenhuis Samenhang en onderscheid activiteiten CultuurSchakel en Koorenhuis Ten behoeve van een duidelijke positionering in de stad van zowel CultuurSchakel als Koorenhuis in de nieuwe structuur van cultuureducatie

Nadere informatie

FLECK ACADEMY SCHOLINGSAANBOD VOOR PRIMAIR ONDERWIJS

FLECK ACADEMY SCHOLINGSAANBOD VOOR PRIMAIR ONDERWIJS FLECK ACADEMY SCHOLINGSAANBOD 2017-2018 VOOR PRIMAIR ONDERWIJS Trainingen, cursussen, workshops, netwerkdagen, bijeenkomsten en producten voor interne cultuur coördinatoren, leerkrachten, schoolleiders,

Nadere informatie

Beleidsplan Cultuureducatie Basisonderwijs Gemeente Mill en Sint Hubert Periode 2014-2017

Beleidsplan Cultuureducatie Basisonderwijs Gemeente Mill en Sint Hubert Periode 2014-2017 Beleidsplan Cultuureducatie Basisonderwijs Gemeente Mill en Sint Hubert Periode 2014-2017 Datum rapport: 25 nov 2014 Opgesteld door Yvette van Rijswick, Stichting Doejemee Inleiding De Werkgroep Cultuureducatie

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF 29 november 2016

NIEUWSBRIEF 29 november 2016 BELANGRIJKE DATA 8 december 2016 Conferentie CmK in Den Bosch, www.cultuurparticpatie.nl iedereen 14 december 2016 intervisie educatief medewerkers 11 januari 2017 intervisie educatief medewerkers 11 januari

Nadere informatie

Bijlage 5. op de Joop Westerweelschool. Beleidsplan. Kunst en Cultuur. Juni 2009. Joop Westerweelschool. ondernemend. cultuur

Bijlage 5. op de Joop Westerweelschool. Beleidsplan. Kunst en Cultuur. Juni 2009. Joop Westerweelschool. ondernemend. cultuur Bijlage 5 Kunst- en Cultuureducatie op de Joop Westerweelschool Beleidsplan Kunst en Cultuur Juni 2009 Joop Westerweelschool ondernemend in cultuur 1. Inleiding Voor u ligt het beleidsplan kunst en cultuur

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Cultuuronderwijs op zijn Haags Met het project Cultuuronderwijs op zijn Haags (COH) zorgen

Nadere informatie

Docentenvragenlijst. Jongeren en Cultuur

Docentenvragenlijst. Jongeren en Cultuur School: Plaats: Klas(sen): Docentenvragenlijst Jongeren en Cultuur Deze vragenlijst gaat over ict-faciliteiten en cultuuractiviteiten bij u op school. Op de volgende bladzijden vindt u hierover vragen.

Nadere informatie

Beleidsregels subsidiëring cultuuronderwijs Midden-Drenthe

Beleidsregels subsidiëring cultuuronderwijs Midden-Drenthe Gemeenteblad nr. 583304 Officiële uitgave van de gemeente Midden-Drenthe d.d. 27 januari 2016 Beleidsregels subsidiëring cultuuronderwijs Midden-Drenthe Collegebesluit van 19 januari 2016 Burgemeester

Nadere informatie

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Dario Fo, ondernemers in de kunst Poeldijk, 13 december 2012 Inleiding Op de vraag van de gezamenlijke basisscholen uit De Lier voor een

Nadere informatie

logoocw Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag 24 februari 2005 DK/CS/2005/6720

logoocw Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag 24 februari 2005 DK/CS/2005/6720 logoocw Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk 24 februari 2005 DK/CS/2005/6720 Onderwerp Actualisatie voortgangsbrief d.d. 4 juni

Nadere informatie

LERENDE NETWERKEN. Hoe werkt de cultuurcoach?

LERENDE NETWERKEN. Hoe werkt de cultuurcoach? LERENDE NETWERKEN Hoe werkt de cultuurcoach? Ga even staan als Cultuurcoaches Uitkomsten inventarisatie 2016 onder beleidsmedewerkers cultuur en cultuurcoaches Wie hebben gereageerd? 55 cultuurcoaches

Nadere informatie