Alcohol, Drugs & Verkeer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Alcohol, Drugs & Verkeer"

Transcriptie

1 Alcohol, Drugs & Verkeer Een onderzoek onder bezoekers van coffeeshops en grootschalige discotheken in de regio Nijmegen (Nederland)- Kleve (Duitsland) Alex Roomer Tatiana Akouele In opdracht van: Stadsregio Arnhem Nijmegen 2006

2 2

3 Alcohol, drugs en verkeer Colofon: Dit onderzoek is uitgevoerd door de Grift, Gelders centrum voor Verslavingszorg op verzoek van de Politie Gelderland-Zuid en wordt gefinancierd door de Stadsregio Arnhem Nijmegen. De Grift is onderdeel van de Stichting Arcuris-De Grift. Initiator Onderzoek Politie Gelderland-Zuid: Onderzoekers: Alex Roomer Tatiana Akouele Met medewerking van Caritasverband Kreis Kleve: De Grift: GGD Regio Nijmegen: Art Garssen De Grift De Grift Sabine Mahlmann Rob Hobeijn, Ronald Akkermans, Inge Boland, Roos van Dijk, Renate Elfrink, Stephanie Niessen, Ivonne van Os, Peter Timmermans en Ronald Vissers Marlene van der Star Correspondentie adres De Grift, Gelders centrum voor Verslavingszorg Stadsregio Arnhem Nijmegen Postbus 351 Postbus AJ Arnhem 6503 GB Nijmegen Telefoon: Fax: Internet: Voor reacties op het onderzoek kunt u mailen naar: De Grift, Arnhem ISBN: / NUR , De Grift 3

4 4

5 Alcohol, drugs en verkeer INHOUD Samenvatting Hoofdstuk 1: Alcohol, verkeer en drugs 1.1 Aanleiding voor het onderzoek Opbouw van het rapport Hoofdstuk 2 Methoden van onderzoek 2.1 Probleemstelling Definities en kader Onderzoeksopzet Verwerking vragenlijst Toelichting cijfers en grafieken Hoofdstuk 3 Bezoekers coffeeshop 3.1 Representativiteit De bezoekers van de coffeeshop Rijden onder invloed Gebruik van Informatiebronnen Alcohol- en drugsgebruik Hoofdstuk 4 Bezoekers discotheek 4.1 Representativiteit De bezoekers van de grootschalige discotheken Rijden onder invloed Gebruik van Informatiebronnen Alcohol- en drugsgebruik Hoofdstuk 5 Conclusie, discussie en aandachtspunten 5.1 Conclusie en discussie Aandachtspunten voor preventie en beleid Referenties BIJLAGE BIJLAGE BIJLAGE BIJLAGE BIJLAGE A: Abc van de drugs B: Coffeeshops in Nederland en Duitsland C: De zes discotheken D: Voorbeeld vragenlijst E: Tabellen bezoekers coffeeshop en discotheken 5

6 6

7 Alcohol, drugs en verkeer Samenvatting Op verzoek van de Politie Gelderland-Zuid en met financiële ondersteuning van de Stadsregio Arnhem- Nijmegen heeft De Grift een (anoniem) onderzoek verricht onder bezoekers van de vijftien coffeeshops in Nijmegen en bezoekers van zes grootschalige discotheken in de regio Nijmegen-Kleve. Het onderzoek geeft inzicht in de prevalentie van rijden onder invloed van alcohol en drugs en de overwegingen daarbij. Daarnaast geeft het onderzoek inzicht in het alcohol- en drugsgebruik van de bezoekers. Het onderzoek onder de bezoekers van de coffeeshops is verricht in de maand december van het jaar 2005 en de maand januari van In totaal zijn 443 bezoekers van de vijftien coffeeshops in Nijmegen gevraagd een vragenlijst in te vullen. De respons is hoger dan verwacht, liefst driehonderd bezoekers hebben de vragenlijst ingevuld. Hiermee bedraagt de respons 68%. Het onderzoek onder bezoekers van de discotheken is verricht in de maanden januari tot en met maart van In totaal zijn 1566 vragenlijsten uitgezet onder bezoekers van zes grootschalige discotheken in de Duits-Nederlandse grensstreek rond Nijmegen/ Kleve. De respons is laag, slechts 244 bezoekers hebben de vragenlijst geretourneerd. Hiermee bedraagt de respons 15,6%. De coffeeshops worden met name bezocht door mannen uit de directe omgeving van Nijmegen. Alle onderzochte coffeeshopbezoekers zijn achttien jaar of ouder met een uitloop tot boven de zestig jaar. Het merendeel komt uit Nijmegen of de directe omgeving van deze plaats. Iets meer dan zeven procent is afkomstig uit Duitsland. De onderzochte discotheekbezoekers zijn in de leeftijd van vijftien tot veertig jaar, met een gemiddelde leeftijd van 22 jaar. De onderzochte bezoekers van de Gelderse discotheken zijn met name afkomstig uit Gelderland of een aangrenzende Nederlandse provincie. De onderzochte bezoekers van de Duitse discoheken zijn voor ongeveer driekwart woonachtig in Duitsland. Zij zijn allen woonachtig in de deelstaat Noordrijn-Westfalen. Kreis Kleve maakt onderdeel uit van deze deelstaat. Bijna een kwart van de driehonderd onderzochte coffeeshopbezoekers geeft aan op de dag van het onderzoek onder invloed van cannabis de auto of motor te hebben bestuurd. Meer dan vijftig procent heeft dit wel eens gedaan en liefst een op de vijf doet dit met enige regelmaat. Niemand van de respondenten van de coffeeshops zegt op de dag van het onderzoek onder invloed van drie of meer glazen alcohol een voertuig te hebben bestuurd. Bijna een op de drie geeft aan dit wel eens in zijn of haar leven te hebben gedaan. Een op de tien en een op de elf heeft wel eens onder invloed van respectievelijk ecstasy en cocaïne aan het verkeer deelgenomen. De onderzochte discotheekbezoekers hebben zich veelal laten vervoeren nadat zij de uitgaansgelegenheid hebben verlaten. Iets meer dan een kwart van hen heeft zelf de auto bestuurd. In de Nederlandse discotheken zijn zoals blijkt uit observaties en repons weinig Duitsers. Andersom is er meer grensoverschrijdend verkeer. Een kleine vijf procent van de onderzochte discotheekbezoekers heeft op de nacht van onderzoek onder invloed van drie of meer glazen een auto of motor bestuurd. Bij de fietsers ligt dit op bijna honderd procent. Een op de veertig geeft aan op de nacht van onderzoek onder invloed van cannabis, ecstasy of cocaïne een auto of motor bestuurd te hebben. Elf procent zegt 7

8 wel eens onder invloed van cannabis een auto of motor bestuurd te hebben. Een kleine zes procent zegt wel eens onder invloed van ecstasy een voertuig te hebben bestuurd. Mannen geven meer dan vrouwen aan onder invloed van alcohol en drugs aan het verkeer deel te nemen. Jongeren en Nederlanders met een hoge opleiding geven verhoudingsgewijs vaker aan onder invloed van drugs aan het verkeer te hebben deelgenomen. De belangrijkste overweging om nuchter te rijden is dat men het gevaarlijk vindt om onder invloed van alcohol dan wel drugs een voertuig te besturen. De kans op een bekeuring is voor meer dan de helft van de onderzochte discotheekbezoekers een reden om niet onder invloed van alcohol aan het verkeer deel te nemen. Voor coffeeshopbezoekers is dit voor een op de vier een reden om nuchter te rijden. Rijden onder invloed van alcohol en drugs vinden de meesten gevaarlijk. Uitzondering hierop vormt rijden onder invloed van cannabis. Met name de coffeeshopbezoekers schatten het risico van rijden onder invloed laag in. De huidige stand van wetenschappelijk onderzoek kan geen eenduidig antwoord geven of deze lage risico inschatting van rijden onder invloed van cannabis juist is. Zo is er onderzoek bekend waarin een risicoverhoging is aangetoond wanneer onder invloed van cannabis aan het verkeer wordt deelgenomen, maar tegelijkertijd is er ook onderzoek bekend waarin deze risicoverhoging niet wordt aangetoond. Het middelengebruik ligt relatief hoog. Uitzondering hierop vormt het gebruik van alcohol door coffeeshopbezoekers. Van de illegale middelen is ecstasy het meest populair na cannabis. Negentien procent van de onderzochte discotheekbezoekers en veertig procent van de onderzochte coffeeshopbezoekers zegt wel eens ecstasy gebruikt te hebben. Op basis van de resultaten van het onderzoek zien we de belangrijke aandachtspunten voor preventie en beleid in vier punten. (1) Meer aandacht moet worden besteed aan onderzoek naar de risico s van rijden onder invloed van met name cannabis. (2) De vervoersmogelijkheden met het openbaar vervoer is bij veel van de onderzochte discotheken slecht. Onderzocht zou moeten worden in hoeverre deze vervoerswijze beter gefacilliteerd kan worden. (3)Het informatie zoekgedrag van bezoekers dient gestimuleerd te worden en tenslotte is het belangrijk om (4) een vinger aan de pols te houden door middel van monitoring. 8

9 Alcohol, drugs en verkeer Hoofdstuk 1: Alcohol, verkeer en drugs 1.1 Aanleiding voor het onderzoek In het Europese verkeer raken jaarlijks bijna tweeënhalfmiljoen mensen gewond en nog eens 127 duizend mensen sterven aan de gevolgen van een verkeersongeval 1. In het Nederlandse verkeer stierven, in 2004, 881 mensen en drieënhalfduizend mensen raakten ernstig gewond 2. In Duitsland stierven in dit jaar in het verkeer mensen en mensen raakten ernstig gewond 3. Jongeren in de leeftijd van 18 tot en met 24 jaar zijn hierbij oververtegenwoordigd. In het jaar 2003 was in Nederland bij 22% van alle ernstige auto-ongevallen een jonge automobilist a betrokken. Eenennegentig jonge bestuurders kwamen door een auto-ongeluk om het leven en nog eens 784 raakten ernstig gewond 4. In Duitsland zijn, in 2004, mensen in de leeftijd van 18 tot 25 jaar door een verkeersongeval om het leven gekomen 5. Een belangrijke reden waarom mensen sterven dan wel gewond raken in het verkeer is het rijden onder invloed van alcohol of andere psychoactieve stoffen b. Met name van alcoholgebruik is bekend dat dit zorgt voor een sterke verhoging van de kans op een ongeval. Uit een grootschalig onderzoek in de periode van 2000 tot en met 2004 in de politieregio Tilburg bleek dat 28% van de ongevallen met ernstig verkeersletsel samenhing met het gebruik van alcohol 6c. Met name jonge bestuurders zijn relatief vaak betrokken bij verkeersongevallen, waarbij alcohol een rol speelt 4. Naast relatief weinig rijervaring speelt de leeftijdsfactor een belangrijke rol. Bij dit laatste kan gedacht worden aan een onderschatting van de risicofactoren, het afzetten tegen de bestaande normen, nieuwsgierigheid of de behoefte om spannende dingen mee te maken zoals alcohol- en/of drugsgebruik. Het gebruik van deze middelen komt bij jongeren relatief veel voor 7. Echter jonge bestuurders rijden minder vaak onder invloed van alcohol dan die uit andere leeftijdsgroepen. Desondanks speelt alcohol bij veel ernstige ongevallen met jonge bestuurders een rol. Dit komt doordat ze zelfs bij een half promille een zes maal hogere ongevalskans hebben dan wanneer ze in het geheel niet gedronken hebben. Reden hiervoor is hun onervarenheid in combinatie met het effect van alcohol 8 Toen begin jaren zeventig in Nederland duidelijk werd hoe groot de invloed van alcoholgebruik op de verkeersveiligheid was volgden diverse maatregelen. De invoering van een wettelijke alcohollimiet was een belangrijke stap. Vanaf de invoering van deze limiet werd het een ieder verboden om boven een bloed alcoholgehalte van een half promille d een motorrijtuig te besturen. Vanaf 1 januari 2006 is deze grens aangescherpt. Voor iedereen die z'n rijbewijs heeft vanaf 30 maart 2002, of het nog gaat halen, a Automobilisten in de leeftijd van 18 tot 24 jaar b Drugs en medicijnen c Bijlage A bevat achtergrondinformatie van alle stoffen die in dit rapport worden behandeld. d Promille staat voor aantal milligram alcohol per milliliter bloed. 9

10 geldt de nieuwe alcohollimiet van 0,2 promille. Deze limiet geldt de eerste vijf jaar na het behalen van het rijbewijs. In Duitsland is het eveneens een ieder verboden om een motorrijtuig te besturen boven een alcoholpromillage van een half promille. Echter wanneer er aanwijzingen zijn dat een bestuurder het verkeer in gevaar brengt door zijn of haar rijstijl (of bij een ongeval) geldt reeds een aanhoudingsgrens van 0,3 promille 9. Door diverse interventies, waaronder invoering van de wettelijke alcohollimiet, is het aantal bestuurders dat onder invloed aan het verkeer deelneemt in de laatste decennia sterk gedaald. Voor de invoering van de wettelijke alcohollimiet werd geschat dat vijftien procent van de bestuurders met meer dan een half promille alcohol in het bloed aan het verkeer deelnam. In 2003, bijna dertig jaar na de invoering van de wettelijke alcohollimiet, werd dit in Nederland geschat op een kleine vier procent 10. In Duitsland ligt dit percentage op 4,8% 3. De laatste jaren is er steeds meer oog voor de invloed van andere drugs dan alcohol op het ongevalrisico gekomen. Volgens artikel 8, lid 1 van de Nederlandse Wegenverkeerswet 1994 kan een bestuurder bestraft worden indien wordt aangetoond dat hij of zij deelneemt onder invloed van drugs of psychoactieve geneesmiddelen. Er zijn in tegenstelling tot alcohol, voor drugs en geneesmiddelen (nog) geen wettelijke limieten vastgesteld. In Duitsland is de situatie enigszins vergelijkbaar als in Nederland, er zijn eveneens geen limieten vastgesteld, maar het is wel mogelijk om bestraft te worden wanneer men onder invloed van drugs of psychoactieve geneesmiddelen aan het verkeer deelneemt 11. Ondanks de strafbaarheidstelling weten we echter nog maar weinig van de prevalentie van rijden onder invloed van drugs en de risico s hiervan. Het onderzoek naar de effecten van drugs in het verkeer is veel minder uitgebreid en ook veel minder eenduidig dan het onderzoek naar alcohol. Een onderzoek wat enig inzicht biedt in de prevalentie van rijden onder invloed van drugs en de risico s is het onderzoek van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) 6. In dit onderzoek werden bestuurders onderzocht op het gebruik van alcohol, drugs en medicijnen. Vierenhalf procent van de onderzochte bestuurders waren onder invloed van cannabis. Een klein deel was onder invloed van cocaïne (0,7%) of ecstasy (0,6%). Drugs werden het meest aangetroffen bij mannelijke bestuurders in de leeftijdscategorie van 18 tot 24 jaar: niet minder dan 17,5% was onder invloed van een drug. Uit hetzelfde onderzoek bleek dat automobilisten de sterkste risicoverhoging op een ongeval kennen wanneer zij drugsgebruik combineren met een alcoholpromillage boven de 1,3 6. Het gebruik van alléén cannabis, amfetamine, ecstasy of cocaïne leverde in dit onderzoek geen aantoonbaar verhoogd risico op. De onderzoekers plaatsen hierbij wel de kanttekening dat het aantal gewonde bestuurders in dit onderzoek beperkt was. Ook ander onderzoek is niet eenduidig in de risico s van rijden onder invloed van drugs. Zo is er onderzoek bekend waarin een risicoverhoging is aangetoond wanneer onder invloed van cannabis aan het verkeer wordt deelgenomen. Dit onderzoek 10

11 Alcohol, drugs en verkeer stelt dat cannabis het koers houden, waarnemen, concentratie en coördinatie beïnvloedt. Het wordt bijvoorbeeld moeilijker om afstanden in te schatten en om geluiden en signalen op de weg te interpreteren. Tevens wordt het reactievermogen negatief beïnvloedt. Bestuurders zouden met name in problemen komen bij extreme situaties waarin het of heel druk of heel rustig is 12. Er is tegelijkertijd ook onderzoek bekend waarin deze risicoverhoging niet wordt aangetoond 13. De risico s van rijden onder invloed van drugsoorten als amfetamine, cocaïne en ecstasy zijn in vergelijking met cannabis nog minder goed in beeld gebracht. Teyvers en Brookhuis (1996) zeggen het volgende over deze drugsoorten in relatie tot de verkeersdeelname 14 : Middel Amfetamine Cocaïne Ecstasy Effect op verkeersdeelname Amfetamine maakt overmoedig. De veiligheidsnormen kunnen zo makkelijk overschreden worden. Bij langdurig gebruik of gebruik van hoge doses ontbreekt het de gebruiker aan de nodige rust en concentratie om veilig aan het verkeer te kunnen deelnemen. Het gevaar van cocaïne in het verkeer schuilt in de overmoed die het middel opwekt. Bij hoge doses kan de verslechtering van de motorische coördinatie onveiligheid opleveren. Cocaïne wordt veelal gecombineerd met alcohol dit levert extra risico s op als het gaat om de verkeersdeelname. Ecstasy beïnvloedt de aandachtsverdeling, concentratie en coördinatie. Tevens kan men na gebruik van ecstasy oververmoeid zijn. Inspelend op de actualiteit zijn de Polizei Kreis Kleve, de Politie Gelderland-Zuid, het consultatiebureau voor alcohol en drugs van het Caritasverband Kreis Kleve en het Gelders centrum voor verslavingszorg De Grift begin 2005 met financiële ondersteuning van de Europese Unie het pilotproject Drugsgebruik in het verkeer gestart. Het project heeft als doel om te onderzoeken wat er gedaan kan worden en gedaan zou moeten worden om de diverse problemen op te lossen, die door drugsgebruik in het verkeer kunnen ontstaan. De aandacht gaat daarbij met name uit naar jonge gebruikers, meer specifiek bestuurders die legale en illegale drugs gebruiken. De Stadsregio Arnhem Nijmegen (KAN) e heeft onafhankelijk van dit project, op verzoek van de politie Gelderland-Zuid, De Grift opdracht gegeven om gegevens te verzamelen over het gebruik van legale en illegale drugs en het mobiliteitsgedrag van jonge bestuurders. Dit onderzoek dient inzicht te geven in de prevalentie van rijden onder invloed, ingeschatte risico s en de overwegingen om al dan niet onder invloed aan het verkeer deel te nemen. Dit rapport beschrijft het onderzoek en de resultaten. e Stadsregio Arnhem-Nijmegen (KAN) is een regionaal samenwerkingsverband tussen negentien gemeenten met als doel het behouden en versterken van de kwaliteiten van de het gebied om daarmee bewoners en bedrijven te binden aan deze regio. Het KAN bestaat uit achttien Gelderse (Arnhem, Beuningen, Doesburg, Duiven, Groesbeek, Heumen, Lingewaard, Millingen aan de Rijn, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rijnwaarden, Rozendaal, Ubbergen, Westervoort, Wijchen en Zevenaar) en een Limburgse gemeente (Mook en Middelaar). 11

12 1.2 Opbouw van het rapport In hoofdstuk twee wordt de probleemstelling, de methoden en technieken beschreven die voor de dataverzameling in dit onderzoek zijn gebruikt. In hoofdstuk drie en vier worden respectievelijk de resultaten van de coffeeshopbezoekers en discotheekbezoekers weergegeven. Hoofdstuk vijf behandelt de conclusie en de belangrijkste aandachtspunten voor preventie. Aan het rapport is een vijftal bijlagen toegevoegd. Bijlage A bevat achtergrondinformatie over diverse soorten drugs die in dit rapport worden behandeld. Bijlage B gaat in op het verschijnsel de coffeeshop in Nederland en Duitsland. Bijlage C geeft informatie over de zes discotheken waar vragenlijsten zijn afgenomen. In bijlage D is een voorbeeld van een vragenlijst opgenomen en in bijlage E tenslotte wordt in tabelvorm de onderzoeksuitkomsten van respectievelijk de coffeeshopbezoekers en de discotheekbezoekers weergegeven. 12

13 Alcohol, drugs en verkeer Hoofdstuk 2 Methoden van onderzoek 2.1 Probleemstelling De centrale probleemstelling van dit onderzoek luidt als volgt: Het is onvoldoende bekend in hoeverre bezoekers van de coffeeshops en discotheken in de regio Nijmegen (Nederland)/ Kleve (Duitsland) onder invloed van genotmiddelen deelnemen aan het verkeer en welke overwegingen zij daarbij gebruiken. Daardoor zijn er momenteel onvoldoende aanknopingspunten voor preventie en maatregelen aangaande rijden onder invloed. Uit de probleemstelling vloeien een viertal onderzoeksvragen: 1. Hoe verplaatsen de bezoekers van de coffeeshops en discotheken in de regio Nijmegen- Kleve zich van deze gelegenheden? In hoeverre is er sprake van grensoverschrijdend verkeer? In welke mate is er sprake van rijden onder invloed van alcohol en/ of andere drugs (geweest)? 2. Wat zijn de overwegingen van de bezoekers van de coffeeshops en discotheken in de regio Nijmegen- Kleve om al dan niet onder invloed van alcohol en/ of andere drugs aan het verkeer deel te nemen? Hoe worden de risico s van rijden onder invloed van alcohol en andere drugs ingeschat? Welk medium gebruiken zij om informatie over alcohol en drugs te vergaren? 3. Wie zijn de bezoekers van de coffeeshops en discotheken in de regio Nijmegen-Kleve? Is er een verschil in achtergrondkenmerken bij de bezoekers die al dan niet onder invloed aan het verkeer deelnemen? 4. Hoe ziet het middelengebruik van de bezoekers van de coffeeshop en discotheken in de regio Nijmegen-Kleve er uit? 2.2 Definities en kader Geografische afbakening Onder de regio Nijmegen wordt in dit onderzoek verstaan de GGD-regio Nijmegen. De GGD regio Nijmegen beslaat de gemeenten: Beuningen, Druten, Groesbeek, Heumen, Millingen aan de Rijn, Mook en Middelaar, Nijmegen, Ubbergen, West Maas en Waal en Wijchen. In totaal wonen in deze regio inwoners. Nijmegen is de grootste gemeente met inwoners f. Met de regio Kleve wordt in dit onderzoek bedoelt de Kreis Kleve. De Kreis Kleve omvat de steden Emmerich, Geldern, Goch, Kalkar, Kevelaer, Kleve, Rees en Straelen en de gemeenten Bedburg-Hau, f inwoneraantal op 1 januari

14 Issum, Kerken, Kranenburg, Rheurdt, Uedem, Wachtendonk en Weeze. In totaal wonen in de regio Kleve inwoners. Kleve is de grootste gemeente met inwoners g. Coffeeshops en discotheken Met coffeeshops wordt in dit onderzoek bedoeld de gedoogde verkooppunten van cannabis. In de regio Nijmegen-Kleve zijn vijftien coffeeshops. Allen bevinden zich in de stad Nijmegen. In Duitsland bestaan geen (gedoogde) coffeeshops h. Met een discotheek in Nederland wordt hier bedoeld een bij het Bedrijfschap Horeca en Catering als discotheek geregistreerd horecaonderneming. Dit Bedrijfschap registreert alle horecaondernemingen in Nederland. In Nederland is deze registratie een wettelijke verplichting. Horecaondernemingen delen zich hierbij zelf in naar bedrijfstype. Aangezien de focus van het onderzoek ligt op grensoverschrijdend verkeer, betrekken we in dit onderzoek alleen de grootschalige discotheken i. In de regio Nijmegen zijn vier discotheken die aan beide kenmerken voldoen. Dit zijn Uitgaanscentrum De Kikvorsch in Altforst j, Bardancing De Hoeve in Groesbeek, De Linde in Groesbeek en The Matrixx in Nijmegen. In Duitsland hebben we geen registratie van discotheken bij een bedrijfschap gevonden. Wij zijn op basis van veldwerk tot vijf grootschalige discotheken gekomen. Dit zijn de E-Dry in Geldern, Seven in Geldern, Radhaus Kleve, Das Nachttheater in Kleve en de Klever Rämpenbrucke in Kleve. Op verzoek van een van de eigenaren van de discotheken zullen we in de verdere beschrijving de discotheken geanonimiseerd weergeven. Rijden onder invloed In dit onderzoek spreken we in navolging van Hazevoet en Veling 15 van rijden onder invloed van alcohol wanneer een bestuurder drie of meer glazen alcohol op een dag/ avond geconsumeerd heeft. Wij realiseren ons hierbij dat deze grens arbitrair is, aangezien voor promillage naast dosis ook andere factoren een rol spelen zoals tijdstip van inname, leeftijd, geslacht, gewicht, maagvulling, de mate van activiteit van het maagdarmkanaal, de bloedsnelheid (doorbloeding), de afbraaksnelheid en de hoeveelheid andere door de lever af te breken stoffen zoals medicijnen. Onder rijden onder invloed van drugs verstaan we in dit onderzoek als er op dezelfde dag/ avond een of meerdere drugs (andere dan alcohol) door een bestuurder zijn geconsumeerd. Ook deze grens is arbitrair, aangezien er bijvoorbeeld niet wordt gekeken naar tijdstip van inname. Jongeren en volwassenen Enkele keren wordt er gesproken van jongeren en volwassenen. Met jongeren bedoelen we in navolging van het Centraal Bureau voor de Statistiek iedereen tot 25 jaar oud 16. Volwassen zijn dan 25 jaar of ouder. g inwoneraantal op 31 december 2004 h Een korte introductie van het verschijnsel coffeeshop is terug te lezen in bijlage B i Het criteria hiervoor hebben we gelegd op de capaciteit van de discotheek. In de discotheek moeten tegelijkertijd meer dan 1000 bezoekers aanwezig kunnen zijn. j Ten tijde van het onderzoek is deze discotheek gesloten 14

15 Alcohol, drugs en verkeer 2.3 Onderzoeksopzet In de periode van december (2005) tot en met maart (2006) zijn door ervaren interviewers k vragenlijsten afgenomen in en meegegeven bij vijftien coffeeshops en zes discotheken. Deze vragenlijst is specifiek ontwikkeld voor dit onderzoek, waarbij zoveel mogelijk gebruik is gemaakt van bestaande vragenlijsten. Dit zijn de vragenlijsten van de onderzoeken Periodiek Regionaal Onderzoek Verkeerssveiligheid 15, Scanner Uitgaan en Drugs 17, en Antenne Tevens zijn er drietal vragen gebaseerd op de General Perceived Self-Efficacy scale (GSE) van Schwarzer en Jerusalem 19. Uitgangspunt bij de ontwikkeling van de vragenlijst is geweest dat het invullen van de vragenlijst door de respondent niet meer dan vijf minuten in beslag mag nemen en eenvoudige vragen bevat. Dit is gedaan om een zo hoog mogelijke respons te krijgen. In de vragenlijst zijn 24 vragen opgenomen aangaande het bezoek van de horecagelegenheid, drugsgebruik, verkeer en alcohol, verkeer en andere drugs, risico s van middelengebruik in het verkeer, demografische kenmerken en informatiezoekgedrag over alcohol en drugs. Er zijn vier versies van de vragenlijst, die nagenoeg identiek zijn, dit zijn: vragenlijst voor coffeeshopbezoekers in het Nederlands; vragenlijst voor coffeeshopbezoekers in het Duits; vragenlijst voor discotheekbezoekers in het Nederlands; vragenlijst voor discotheekbezoekers in het Duits. De enige vraag waarin er verschil is tussen de Nederlandse- en Duitse vragenlijst betreft de vraag naar het opleidingsniveau (vraag 21). Aangezien het Duitse- en Nederlandse onderwijssysteem substantieel van elkaar verschilt, hebben Duitse respondenten zes en Nederlandse respondenten vier keuzemogelijkheden gekregen. De vragenlijst voor discotheekbezoekers en de vragenlijst voor coffeeshopbezoekers is nagenoeg identiek. Een verschil is dat daar waar in de ene vragenlijst discotheek staat in de andere vragenlijst coffeeshop staat. Verder is vraag één verschillend. Bij deze vraag geven mensen aan waar ze de vragenlijst hebben ontvangen. Tevens is de formulering van de vragenlijst voor de coffeeshopbezoekers zodanig opgesteld, dat het direct ingevuld kan worden. De formulering van de discothekenvragenlijst is aangepast op het feit dat de vragenlijst achteraf ingevuld moet worden. Bij de vragenlijst voor de coffeeshop staan vijftien keuzemogelijkheden (de vijftien coffeeshops), bij de vragenlijst voor de discotheken staan zes keuzemogelijkheden (de zes discotheken). Bijlage D is een voorbeeld van een vragenlijst. k Veldwerkers en preventiewerkers van De Grift en het Caritasverband Kleve. Tevens zijn er studenten sociale wetenschappen ingezet voor het afnemen van de vragenlijst. 15

16 2.3.1 De coffeeshops Alle vijftien coffeeshops in de regio Nijmegen zijn betrokken in het onderzoek. Vooraf is de eigenaar van de coffeeshop schriftelijk op de hoogte gesteld van het onderzoek. Alle coffeeshops verleenden hun medewerking. Om een zo representatief mogelijk beeld te krijgen van de bezoekers van de coffeeshops zijn de vragenlijsten op wisselende tijdstippen uitgezet. Zowel op weekenddagen (zaterdag en zondag) als op doordeweekse dagen (maandag en donderdag) en zowel overdag (13.00 tot uur) als in de avonduren (18.00 tot uur). De coffeeshops zijn aselect verdeeld over de verschillende tijdstippen. Afname vragenlijst De vragenlijsten zijn afgenomen in de maand december (met uitzondering van de periode tussen kerst en nieuwjaarsdag) en januari. De interviewers waren steeds met twee personen tegelijk aanwezig. Bezoekers van de coffeeshop werd gevraagd om anoniem mee te werken aan het onderzoek. Hierbij werd steeds een korte uitleg gegeven over het onderzoek. Alleen bezoekers die Nederlands of Duits spraken konden mee doen aan het onderzoek. Deze respondenten werden aselect geselecteerd, dus los van geslacht of leeftijd. Indien het zeer rustig was werden alle bezoekers gevraagd om mee te werken aan het onderzoek. In tegenstelling tot het onderzoek bij de discotheken werd hier gevraagd om de vragenlijst direct (individueel) in te vullen. Dit kon steeds op een rustig plekje in de coffeeshop. Om de respons te verhogen werd de respondenten voor een ingevulde vragenlijst beloond met een Irischeque ter waarde van vijf euro. Respons Het uitgangspunt bij het onderzoek onder bezoekers van coffeeshops is geweest dat er een nettosteekproef was van driehonderd respondenten. Door de relatief hoge beloning, die direct wordt uitgekeerd is getracht de respons positief te beïnvloeden. Om het aantal vragenlijsten te bemachtigen zijn we bij elke coffeeshop twee uur geweest om vragenlijsten af te nemen. Streven was hierbij om per coffeeshop twintig ingevulde vragenlijsten te bemachtigen. Bij coffeeshops waar het erg druk was, zijn meer vragenlijsten afgenomen. Bij coffeeshops waar het erg rustig was zijn minder vragenlijsten afgenomen. Zowel mensen die alleen cannabis kochten en vervolgens direct weer de coffeeshop verlaten (halers) als mensen die de cannabis in de coffeeshop gebruikten zijn gevraagd mee te doen aan het onderzoek. In totaal zijn 443 respondenten gevraagd een vragenlijst in te vullen. De respons per shop varieerde van 46% tot 100%. In totaal hebben 302 mensen de vragenlijst ingevuld. Twee vragenlijsten waren onvoldoende betrouwbaar ingevuld l en daarom buiten de analyse gehouden. Zodoende bleven er driehonderd vragenlijsten over voor analyse. De respons bedraagt hiermee 67,7%. Deze respons is erg hoog te noemen. Ter vergelijking in een Amsterdams onderzoek onder coffeeshopbezoekers bedroeg de repons vijftien procent 20. De beloning en het direct invullen zijn mogelijk debet geweest aan de hoge respons. l Bij deze twee vragenlijsten was alleen de eerste pagina ingevuld. De andere vragen waren allen niet ingevuld 16

17 Alcohol, drugs en verkeer De discotheken Om een zo representatief mogelijk beeld te kunnen geven van de grootschalige discotheken in de regio is gebruik gemaakt van een gestratificeerde aselecte steekproef. Hierbij worden de discotheken in twee deelpopulaties, discotheken in Duitsland en discotheken in Nederland, verdeeld. Op deze manier zijn we er zeker van dat er evenveel Duitse- als Nederlandse discotheken in de steekproef zijn vertegenwoordigd. Vervolgens zijn uit beide deelpopulaties drie discotheken aselect getrokken. Tenslotte zijn deze zes discotheken aselect verdeeld over de zes weekenden dat er vragenlijsten zijn afgenomen. Afname vragenlijsten In de maanden januari tot en met maart (2006) zijn in de nacht van zaterdag op zondag vragenlijsten afgenomen bij de discotheken. Bij één discotheek is in de nacht van vrijdag op zaterdag vragenlijsten afgenomen m. De eigenaren van de discotheken zijn vooraf schriftelijk geïnformeerd over het onderzoek. Alle discotheken verleenden hun medewerking. Elke onderzoeksnacht is er door een team van vier interviewers getracht om rond de driehonderd vragenlijsten mee te geven aan de bezoekers van de discotheken. Bij twee discotheken in Duitsland waren er minder dan driehonderd bezoekers aanwezig. In totaal zijn er 1566 vragenlijsten uitgezet. Achtendertig procent van de uitgezette vragenlijsten was Duitstalig en 62% Nederlandstalig. De interviewers hadden de taak om bij de uitgaansgelegenheden drie uur voor sluitingstijd tot een uur na sluitingstijd bij de uitgang te gaan staan en de vragenlijst aselect uit te delen onder bezoekers (zowel qua algemene kenmerken als qua uitstroom). Alleen bezoekers die Nederlands of Duits spraken konden mee doen aan het onderzoek. Bezoekers die de discotheek verlaten werd gevraagd mee te werken aan het onderzoek, waarbij steeds kort een uitleg over het onderzoek werd gegeven. De bezoekers kregen de vragenlijst, plus toelichting en een antwoordenvelop mee, die zij ingevuld weer konden retourneren naar een (internationaal) antwoordnummer. In de toelichting werd gevraagd om medewerking te verlenen en de vragenlijst binnen drie weken te retourneren. Een aparte envelop was bijgevoegd om adres of mobielnummer door te geven. Op deze wijze konden de inzenders anoniem meedingen naar een van de prijzen die beschikbaar waren gesteld om de respons te verhogen. Er waren vijf hoofdprijzen van respectievelijk vijfhonderd, tweehonderd en driemaal honderd euro verloot. Daarnaast werden er nog eens tien cd-bonnen verloot van ieder twintig euro verloot. Respons De ervaring bij onderzoeken onder uitgaanders in Amsterdam en Den Haag leert dat de respons in dergelijke onderzoeken rond de twintig procent ligt 18,21. Wij hoopten op minimaal driehonderd geretourneerde vragenlijsten. Dit is reden geweest dat er ruim vijftienhonderd vragenlijsten zijn uitgezet. m Bij deze discotheek zijn we twee keer geweest. De eerste keer zijn vragenlijsten uitgezet die twee bladzijden misten. Deze waren onbruikbaar. Het lukte niet om de week na de laatste zaterdagmeting een volwaardig onderzoeksteam op de been te brengen, vandaar dat voor de vrijdag gekozen is. 17

18 Door de hoge beloning die gekoppeld is aan het onderzoek is getracht de respons gunstig te beïnvloeden. In totaal hebben 251 respondenten de vragenlijsten geretourneerd. De respons per discotheek varieerde van 10% tot 28%. Zeven vragenlijsten waren onvoldoende betrouwbaar en daarom buiten de analyse gehouden n. Zodoende bleven er 244 vragenlijsten over voor analyse. De respons bedraagt hiermee 15,6%. De respons is hiermee lager dan de verwachtte twintig procent. Dit betekent dat de kans reëel is dat zij die responderen niet representatief is voor de gehele groep discotheekbezoekers. 2.4 Verwerking vragenlijst De gegevens zijn verwerkt via het computerprogramma voor statische analyse SPSS De beschrijvende resultaten bestaan uit frequentietabellen en kruistabellen van de verschillende variabelen. De afhankelijke variabelen zijn steeds gekruist met een aantal onafhankelijke variabelen als bijvoorbeeld geslacht, leeftijd, opleiding, voornaamste bezigheid en woonregio. Indien relevant zijn sommige afhankelijke variabelen ook onderling vergeleken. 2.5 Toelichting cijfers en grafieken In vergelijkingen spreken we alleen van verschillen, tenzij anders vermeld, als deze statisch gezien voor ten minste 95% niet aan toeval toe te schrijven zijn (p<.05). Met ooit gebruik bedoelen we dat minstens eenmaal een bepaald middel wel eens gebruikt is. Met actueel gebruik bedoelen we dat in de laatste maand een bepaald middel nog gebruikt is. n Vragenlijsten waren niet of zeer onvolledig ingevuld, bevatten tegenstrijdige antwoorden of zeer onwerkelijke antwoorden (bijv. 50 glazen gedronken en vijf soorten drugs op eenendezelfde avond gebruikt) 18

19 Alcohol, drugs en verkeer Hoofdstuk 3 Bezoekers coffeeshop Eind 2005 en begin 2006 zijn bij de vijftien coffeeshops in Nijmegen 441 coffeeshopbezoekers benaderd om een vragenlijst in te vullen. Driehonderd bezoekers verleenden medewerking. In dit hoofdstuk worden de resultaten van dit onderzoek besproken. Eerst bespreken we de representativiteit van het onderzoek. Daarna gaan we in op de demografische kenmerken, de prevalentie en motieven van (al dan niet) rijden onder invloed. Tenslotte besteden we in dit hoofdstuk aandacht aan het middelengebruik. 3.1 Representativiteit De relatief hoge respons (68%) verhoogt de representativiteit van het onderzoek. Andere factoren die de representativiteit verhoogd hebben zijn het aselect werven van respondenten en het afnemen van vragenlijsten in alle coffeeshops in de regio Nijmegen-Kleve. Er is geen relevant verschil in de nonrespons als we kijken naar het moment van uitzetten (doordeweeks/ weekend; avond/ middag) van de vragenlijsten. In elke shop is de non-respons bijgehouden voor wat betreft de variabelen geslacht en leeftijd. Volgens deze observaties is 89% van de bezoekers man, het aantal geretourneerde vragenlijsten week hier niet veel van af (86%). Voor wat betreft de variabele leeftijd zijn er ook weinig noemenswaardige verschillen tussen de non-respons en respons. Naar schatting is de non-respons groep iets ouder dan de respons groep. Er zijn verhoudingsgewijs meer vijftigers die niet aan het onderzoek hebben meegewerkt. Deze laatste groep trekt de gemiddelde leeftijd van de non-respons meer omhoog. Op andere variabelen als bijvoorbeeld nationaliteit is de non-respons niet nader onderzocht. Bij een onderzoek als deze kan de sociaal wenselijkheid een rol spelen. Dit betekent dat de kans reëel is dat de respondenten hun sociaal ongewenst gedrag wat gunstiger rapporteren dan werkelijk het geval is. Deze kans op sociaal wenselijk antwoorden kan er toe leiden dat bijvoorbeeld het middelengebruik en de prevalentie van rijden onder invloed als een minimum moeten worden beschouwd. 3.2 De bezoekers van de coffeeshop De leeftijd van de bezoekers varieert van achttien tot en met 61 jaar, met een gemiddelde leeftijd van 26,8 jaar. 19

20 40% 30% 20% 10% 0% Figuur 3.1: Leeftijdsverdeling De mannen zijn met 86% duidelijk in de meerderheid. Veruit de meeste coffeeshopbezoekers hebben de Nederlandse nationaliteit (82%). Gevolgd door mensen met achtereenvolgens de volgende nationaliteit: Duitse (9,2%), Marokkaanse (2,7%) en Turkse (2,7%) o. De vrouwelijke respondenten hebben of een Nederlandse of een Duitse nationaliteit. Meer dan de helft van de bezoekers is woonachtig in de stad Nijmegen. Bijna een kwart van de mensen woont in de rest van de provincie Gelderland, waarvan het merendeel in de directe omgeving van Nijmegen. Zeven procent is woonachtig in Duitsland, dit is dan overwegend Kreis Kleve. Twee bezoekers wonen meer dan honderd kilometer (Hamburg en Amsterdam) van de coffeeshop die zij bezocht hebben. De respondenten met een andere nationaliteit dan de Nederlandse of Duitse zijn allen woonachtig in Nederland. Het onderwijssysteem in Duitsland en Nederland is dermate verschillend van elkaar, dat in de Duitstalige versie van de vragenlijst een andere vraag over het opleidingsniveau is opgenomen dan in de Nederlandstalige versie. We behandelen het opleidingsniveau hier dan ook apart. Bijna een kwart van de Nederlandstalige respondenten heeft een HBO of universitaire opleiding gevolgd of is hier nog mee bezig. Een klein deel (5,8%) heeft na de lagere school geen verdere opleiding afgerond. Van de Duitstalige respondenten heeft iedereen tenminste de Realschulabschluss (niveau tussen Nederlandse MAVO en HAVO) afgerond of is daar nog mee bezig. Net als bij de Nederlandse respondenten heeft ongeveer een op de vier een HBO of universitaire opleiding (Fachhochschule of Universität) afgerond of is daar nog mee bezig. Het merendeel van de coffeeshopbezoekers werkt. Een op de vijf houdt zich voornamelijk bezig met school of studie. o Er zijn respondenten die naast een Nederlandse nationaliteit ook een andere nationaliteit hebben ingevuld. Deze zijn in dit onderzoek alleen meegeteld als Nederlander. 20

ONDERZOEKSDOCUMENT: GEBRUIK VAN ALCOHOL ONDER JONGEREN, IN HET VERKEER

ONDERZOEKSDOCUMENT: GEBRUIK VAN ALCOHOL ONDER JONGEREN, IN HET VERKEER Gemeente Breda Claudius Prinsenlaan 10 4811 DJ Breda Postbus 90156, 4800 RH Breda N: Kenneth Wilson T: 06 30735070 E: k.wilson@breda.nl W: www.breda.nl ONDERZOEKSDOCUMENT: GEBRUIK VAN ALCOHOL ONDER JONGEREN,

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol 1 (19) Onderzoek Inwonerspanel Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 5 december kregen de panelleden van 12 tot en met 18 jaar (280 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst

Nadere informatie

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen Ouderenmonitor 2011 Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen De Ouderenmonitor is een onderzoek naar de lichamelijke, sociale en geestelijke

Nadere informatie

Tabak, cannabis en harddrugs

Tabak, cannabis en harddrugs JONGERENPEILING 0 ZUID-HOLLAND NOORD De jongerenpeiling heeft als doel om periodiek op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Dit is het eerste

Nadere informatie

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER Oktober 2012 2 Opdrachtnemer: Opdrachtgever: Team Financieel Advies, Onderzoek & Statistiek Camiel De Bruijn Ard Costongs Economie

Nadere informatie

NALE VINGS LEEFTIJDSCONTROLE BIJ ALCOHOLVERKOOP

NALE VINGS LEEFTIJDSCONTROLE BIJ ALCOHOLVERKOOP NALE VINGS LEEFTIJDSCONTROLE BIJ ALCOHOLVERKOOP FACTSHEET GGD & Iriszorg regio Nijmegen 0 ONDER ZOEK Nuchter kenniscentrum leeftijdsgrenzen Inleiding In opdracht van het regionaal alcoholmatigingsproject

Nadere informatie

ALCOHOL. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren E-MOVO 2011. regio Gelderland-Midden. www.vggm.nl

ALCOHOL. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren E-MOVO 2011. regio Gelderland-Midden. www.vggm.nl ALCOHOL Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren E-MOVO 2011 regio Gelderland-Midden www.vggm.nl FACTSHEET ALCOHOL E-MOVO 2011 ALCOHOL Jongeren zijn volop in de groei en hun hersenen, maar ook andere

Nadere informatie

Rommelen met je identiteit. Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren

Rommelen met je identiteit. Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren Rommelen met je identiteit Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren Utrecht, maart 2005 2 Rommelen met je identiteit Uitvoerder:

Nadere informatie

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/volksgezondheid Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht - 2012 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht,

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 1 tot jaar Jongerenmonitor In 011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel: Geinbeat (Cityplaza) Festival

Onderzoek Inwonerspanel: Geinbeat (Cityplaza) Festival 1 (12) Onderzoek Inwonerspanel: Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 26 maart kregen de panelleden van 18 jaar en ouder (1.155 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst over

Nadere informatie

Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2014. Gelderland

Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2014. Gelderland Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2014 Gelderland Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland - 1 - De uitvoering van de PWE 2014 vond plaats in opdracht van de onderstaande instanties: Gemeenten

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

Fact sheet. Kerncijfers drugsgebruik 2014

Fact sheet. Kerncijfers drugsgebruik 2014 Fact sheet Kerncijfers drugsgebruik 2014 Kernpunten Een kwart (24,3%) van de Nederlandse bevolking (15-64 jaar) heeft ooit wel eens cannabis gebruikt, en een op de twintig deed dit in de maand voor het

Nadere informatie

382,40 per inwoner 2/5 WMO 14.127.768,00 382,40 per inwoner 2/5 werk 14.127.768,00

382,40 per inwoner 2/5 WMO 14.127.768,00 382,40 per inwoner 2/5 werk 14.127.768,00 Gelderland Gemeente Aalten Inwoners 27.025 extra gelden 3D voor gemeenten 956,00 per inwoner 25.835.900,00 per jaar 191,20 per inwoner 1/5 jeugd 5.167.180,00 382,40 per inwoner 2/5 WMO 10.334.360,00 382,40

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Projectnummer: 10203 In opdracht van: Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer drs. Merijn Heijnen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL

Nadere informatie

Waar winkelen de inwoners van de gemeente Ede? Een onderzoek op basis van 304 winkelmomenten

Waar winkelen de inwoners van de gemeente Ede? Een onderzoek op basis van 304 winkelmomenten Waar winkelen de inwoners van de gemeente? Een onderzoek op basis van 304 winkelmomenten In opdracht van de SGP Door Studentenpool Bestuurlijke Bedrijfskunde Academie Mens & Organisatie Christelijke Hogeschool

Nadere informatie

Aan de deelnemers van de persconferentie. Projectresultaten en informatiecampagne: met peer-activiteiten, politiecontroles en doelgerichte informatie

Aan de deelnemers van de persconferentie. Projectresultaten en informatiecampagne: met peer-activiteiten, politiecontroles en doelgerichte informatie Aan de deelnemers van de persconferentie Kleve, 22 mei 2007 Projectresultaten en informatiecampagne: met peer-activiteiten, politiecontroles en doelgerichte informatie tegen alcohol- en drugsmisbruik in

Nadere informatie

Peiling over Europa en EDIC

Peiling over Europa en EDIC Peiling over Europa en EDIC Peiling over Europa en EDIC Datum: september 2013 Colofon Gemeente Nijmegen Onderzoek en Statistiek contactpersoon: Ad Manders tel.: (024) 329 98 89 emailadres: onderzoek.statistiek@nijmegen.nl

Nadere informatie

Attitudes van Belgische autobestuurders

Attitudes van Belgische autobestuurders Attitudes van Belgische autobestuurders Resultaten van de driejaarlijkse attitudemeting Uta Meesmann Onderzoeker, Kenniscentrum BIVV Methode 3-jaarlijkse attitudemeting van het BIVV sinds 2003 Veldwerk:

Nadere informatie

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003 RIS128575a_10-JUN-2005 ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003 Beknopt verslag ten behoeve van de deelnemende scholen April 2005 Dienst OCW / GGD Den Haag Epidemiologie

Nadere informatie

Overlast park Lepelenburg

Overlast park Lepelenburg Overlast park Lepelenburg 1-meting oktober 2014 www.onderzoek.utrecht.nl Colofon Uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht Postbus 16200 3500 CE Utrecht 030 286 1350 onderzoek@utrecht.nl in opdracht

Nadere informatie

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Het gebruik van tabak, alcohol, cannabis en drugs bij jongens met en zonder PIJmaatregel Samenvatting Annelies Kepper Violaine Veen Karin Monshouwer

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Peiling: Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen na invoering van de nieuwe Drank- en Horecawet

Peiling: Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen na invoering van de nieuwe Drank- en Horecawet Peiling: Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen na invoering van de nieuwe Drank- en Horecawet September 2014 Opdrachtgever: Platform Nuchtere Fries Platform Nuchtere Fries is een samenwerking

Nadere informatie

tot 24 jaar Monitor jongeren 12

tot 24 jaar Monitor jongeren 12 Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B1

Examen HAVO. wiskunde B1 wiskunde B1 Eamen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 25 mei 13.3 16.3 uur 2 5 Voor dit eamen zijn maimaal 82 punten te behalen; het eamen bestaat uit 22 vragen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Kerncijfers drugsgebruik 2014

Kerncijfers drugsgebruik 2014 Fact sheet Kerncijfers drugsgebruik 2014 Tweede druk ERRATUM Kerncijfers middelengebruik Kernpunten Een kwart (24,1%) van de Nederlandse bevolking (15-64 jaar) heeft ooit wel eens cannabis gebruikt, en

Nadere informatie

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt.

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt. IJsselland GENOTMIDDELEN Jongerenmonitor 1 4% ooit alcohol gedronken.163 jongeren School Klas 13-14 jaar Klas 4 1-16 jaar 4% weleens gerookt % ooit wiet gebruikt Genotmiddelen Psychosociale gezondheid

Nadere informatie

Evenementen in Hoek van Holland - 2009

Evenementen in Hoek van Holland - 2009 Evenementen in Hoek van Holland - 2009 Evenementen in Hoek van Holland - 2009 René van Duin & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) december 2009 In opdracht van deelgemeente Hoek

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

De impact van legalisering van online. kansspelen op klassieke loterijen. April 2011. In opdracht van Goede Doelen Loterijen NV

De impact van legalisering van online. kansspelen op klassieke loterijen. April 2011. In opdracht van Goede Doelen Loterijen NV De impact van legalisering van online kansspelen op klassieke loterijen April 2011 In opdracht van Goede Doelen Loterijen NV Uitgevoerd door: MWM2 Bureau voor Online Onderzoek Auteurs Matthijs Wolters

Nadere informatie

COFFEESHOPBEZOEKERS TERNEUZEN

COFFEESHOPBEZOEKERS TERNEUZEN Coffeeshopbezoekers Terneuzen najaar 2009 COFFEESHOPBEZOEKERS TERNEUZEN NAJAAR 2009 INTRAVAL Groningen-Rotterdam INHOUDSOPGAVE Pagina 1. Inleiding 1 1.1 Probleemstelling 1 1.2 Onderzoeksopzet 2 1.3 Leeswijzer

Nadere informatie

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18 Feiten over het Alcohol- en Drugsgebruik van jongeren in het district Rivierenland Gelderland-Midden Gebaseerd op het onderzoek: Lekker samen van de kaart (maart 27) Inleiding Het alcoholgebruik neemt

Nadere informatie

Factsheet Veilig Uitgaan = Veilig thuiskomen

Factsheet Veilig Uitgaan = Veilig thuiskomen Factsheet Veilig Uitgaan = Veilig thuiskomen Achtergrond Veilig uitgaan = Veilig thuiskomen Onderzoeksdoel en onderzoeksopzet Steekproef Resultaten werkelijk gebruik Resultaten gebruik in verkeer Resultaten

Nadere informatie

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h Rick Heldoorn & Matthijs de Gier H1630

Nadere informatie

SAMENVATTING. Speerpunt gordel. Achtergrond en doel perceptieonderzoek

SAMENVATTING. Speerpunt gordel. Achtergrond en doel perceptieonderzoek SAMENVATTING Achtergrond en doel perceptieonderzoek Het Bureau Verkeershandhaving Openbaar Ministerie (BVOM) is onderdeel van het Openbaar Ministerie en valt onder het Ministerie van Justitie. Het is het

Nadere informatie

Fietsongevallen en alcohol

Fietsongevallen en alcohol Fietsongevallen en alcohol Ongevalscijfers Samenvatting Jaarlijks vinden gemiddeld 2.700 behandelingen plaats op een Spoedeisende Hulp (SEH) afdeling van een ziekenhuis in verband met letsel opgelopen

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N GENOTMIDDELEN V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 5 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009 een schriftelijke

Nadere informatie

Klanttevredenheid WMO vervoer Haren 2013

Klanttevredenheid WMO vervoer Haren 2013 Klanttevredenheid WMO vervoer Haren 2013 Colofon "Klanttevredenheid WMO vervoer Haren 2013" Klanttevredenheidsonderzoek naar het WMO vervoer in de gemeente Haren. Uitgave Deze publicatie is een uitgave

Nadere informatie

Nationaal Studenten Sex Onderzoek. Rapportage 2009

Nationaal Studenten Sex Onderzoek. Rapportage 2009 Nationaal Studenten Sex Onderzoek Rapportage 2009 Samenvatting Totaal aantal respondenten: 1,658 Aantal totaal ingevulde vragenlijsten: 1,455 Algemene gegevens 85% van degenen die de vragenlijst hebben

Nadere informatie

Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen.

Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen. Februari 2013 Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen. In Rotterdam heeft een kwart van de basisschoolkinderen overgewicht, met alle gezondheidsrisico

Nadere informatie

SWOV-Factsheet. Verkeersdoden in Nederland

SWOV-Factsheet. Verkeersdoden in Nederland SWOV-Factsheet Verkeersdoden in Nederland Deze factsheet schetst hoe het aantal verkeersdoden in Nederland zich sinds heeft ontwikkeld. Het aantal verkeersdoden in Nederland vertoont, na een stijging in

Nadere informatie

Wijkaanpak. bekendheid, betrokkenheid en communicatie

Wijkaanpak. bekendheid, betrokkenheid en communicatie Afdeling Onderzoek & Statistiek Gemeente Deventer Karen Teunissen April 2006 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Bekendheid en betrokkenheid 4 Samenvatting 8 Hoofdstuk 2 Communicatie 9 Samenvatting 12

Nadere informatie

Klanttevredenheid consultatiebureaus Careyn

Klanttevredenheid consultatiebureaus Careyn Klanttevredenheid consultatiebureaus Careyn Klanten van Careyn over het consultatiebureau Inhoud: 1. Conclusies 2. Algemene dienstverlening 3. Het inloopspreekuur 4. Telefonische dienstverlening 5. Persoonlijk

Nadere informatie

Onderzoek kopen tabak door jongeren

Onderzoek kopen tabak door jongeren meting 214 Onderzoek kopen tabak door jongeren A Kruize B. Bieleman 1. Inleiding Vanaf 1 januari 214 is de leeftijdsgrens voor de verkoop van tabaksproducten van 16 naar 18 jaar gegaan. De verstrekker

Nadere informatie

SEH-behandelingen naar aanleiding van GHBgebruik

SEH-behandelingen naar aanleiding van GHBgebruik SEH-behandelingen naar aanleiding van GHBgebruik H. Valkenberg Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam Maart 2012 Bij de samenstelling van deze publicatie is de

Nadere informatie

Alcoholvrij op weg. Alcohol-ervaringsproef voor jonge automobilisten. Samenvatting

Alcoholvrij op weg. Alcohol-ervaringsproef voor jonge automobilisten. Samenvatting Alcoholvrij op weg Alcohol-ervaringsproef voor jonge automobilisten Samenvatting Verslavingszorg Noord Nederland, regio Drenthe, organiseert al meer dan 10 jaar het preventieprogramma Alcoholvrij op weg.

Nadere informatie

COFFEESHOPBEZOEK ROTTERDAM VOORJAAR 2012

COFFEESHOPBEZOEK ROTTERDAM VOORJAAR 2012 COFFEESHOPBEZOEK ROTTERDAM VOORJAAR 2012 R. Nijkamp B. Bieleman COFFEESHOPBEZOEK ROTTERDAM VOORJAAR 2012 Augustus 2012 INTRAVAL Groningen-Rotterdam INHOUDSOPGAVE Pagina 1. Inleiding 1 1.1 Vraagstelling

Nadere informatie

Evaluatie veilig uitgaan

Evaluatie veilig uitgaan Evaluatie veilig uitgaan Gemeente Amersfoort Dorien de Bruijn, Ben van de Burgwal 5 december 2014 Ruim 90% van het ondervraagde uitgaanspubliek voelt zich altijd of meestal veilig tijdens het uitgaan in

Nadere informatie

ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING

ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING nieuwsbrief Februari 2015 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de peiling met het. Deze peiling ging over de zondagsopenstelling. De gemeenteraad

Nadere informatie

Verkeersveiligheidsmonitor. Gemeente Slochteren

Verkeersveiligheidsmonitor. Gemeente Slochteren Verkeersveiligheidsmonitor Gemeente Slochteren INHOUDSOPGAVE Trend 3 Algemene ontwikkeling van het totale aantal slachtoffers... 3 Ontwikkeling aantal verkeersdoden (geïndexeerd) ten opzichte van het referentiegebied

Nadere informatie

EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP. - eindrapport - dr. Marga de Weerd. Amsterdam, november 2009

EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP. - eindrapport - dr. Marga de Weerd. Amsterdam, november 2009 EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP - eindrapport - dr. Marga de Weerd Amsterdam, november 2009 Regioplan Beleidsonderzoek Nieuwezijds Voorburgwal 35 1012 RD Amsterdam Tel.: +31 (0)20-5315315

Nadere informatie

Fietsparkeren in Leiden

Fietsparkeren in Leiden Fietsparkeren in Leiden peiling Leids JongerenPanel Colofon Serie Statistiek 2011 / 12 Gemeente Leiden Afdeling Strategie en Onderzoek, BOA Postbus 9100, 2300 PC Leiden E-mail: boa@leiden.nl Website: www.leiden.nl/jongerenpanel

Nadere informatie

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN INFOKAART OUDEREN EN ROKEN Roken Roken is de risicofactor die de meeste sterfte en het meeste gezondheidsverlies met zich brengt en zodoende ook zorgt voor veel verlies aan kwaliteit van leven (1). Vijftien

Nadere informatie

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar H. Valkenberg Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam maart 2012 Bij de

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Dutch summary. (Nederlandse samenvatting)

Dutch summary. (Nederlandse samenvatting) Dutch summary (Nederlandse samenvatting) 151 152 1. Inleiding Rijden onder invloed van alcohol en/of drugs is een belangrijke oorzaak van verkeersongelukken. Al is alcohol de belangrijkste veroorzaker

Nadere informatie

Samenvatting. Rapportage. Alcohol. Meetkeet

Samenvatting. Rapportage. Alcohol. Meetkeet Samenvatting Rapportage Alcohol Meetkeet Resultaten van een onderzoek uitgevoerd onder uitgaanders in Katwijk in het kader van het Alcoholplan van het Platform Verslavingszorg Katwijk Katwijk, 15 april

Nadere informatie

Actie 30 dagen zonder alcohol werkt!

Actie 30 dagen zonder alcohol werkt! Actie 30 dagen zonder alcohol werkt! Factsheet effectmeting 2015 Voor de vierde keer op rij organiseerde GGD Gooi en Vechtstreek in 2015 de actie 30 dagen zonder alcohol. En met succes! Minstens 650 mensen

Nadere informatie

Hepatitis C in penitentiaire inrichtingen Een onderzoek naar prevalentie

Hepatitis C in penitentiaire inrichtingen Een onderzoek naar prevalentie Hepatitis C in penitentiaire inrichtingen Een onderzoek naar prevalentie C.J. Leemrijse M.Bongers M. Nielen W. Devillé ISBN 978-90-6905-995-2 http://www.nivel.nl nivel@nivel.nl Telefoon 030 2 729 700 Fax

Nadere informatie

Onderzoek Trappers. rapportage. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Nationale Fiets Projecten Postbus 594 8440 AN Heerenveen

Onderzoek Trappers. rapportage. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Nationale Fiets Projecten Postbus 594 8440 AN Heerenveen Onderzoek Trappers rapportage Opdrachtgever Nationale Fiets Projecten Postbus 594 8440 AN Heerenveen Opdrachtnemer DTV Consultants B.V. Ruben van den Hamsvoort en Alex van Ingen POM 8267 Breda, maart 2009

Nadere informatie

De wietpas en het sociaal clubmodel

De wietpas en het sociaal clubmodel Dewietpasenhetsociaalclubmodel Dewietpasenhetsociaalclubmodel MeningenenverwachtingenvancoffeeshopbezoekersinUtrecht MarijeWouters&DirkJ.Korf M.m.v.ShimaAsadi,CeciliaLe&SarsaniSchenk DitonderzoekisuitgevoerdinopdrachtvandeGG&GDvandegemeenteUtrecht.

Nadere informatie

HET GEBRUIK VAN EN DE BEHOEFTE AAN KINDEROPVANG IN DE GEMEENTE NIJMEGEN

HET GEBRUIK VAN EN DE BEHOEFTE AAN KINDEROPVANG IN DE GEMEENTE NIJMEGEN HET GEBRUIK VAN EN DE BEHOEFTE AAN KINDEROPVANG IN DE GEMEENTE NIJMEGEN HET GEBRUIK VAN EN DE BEHOEFTE AAN KINDEROPVANG IN DE GEMEENTE NIJMEGEN - eindrapport - Drs. Janneke Stouten Dr. Marga de Weerd

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1998 1999 26 115 Meerjarenprogramma Verkeersveiligheid 1998 2002 Nr. 11 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Gelderse Aanval op de Uitval Cijfers over voortijdig schoolverlaten in de Gelderse regio s

Gelderse Aanval op de Uitval Cijfers over voortijdig schoolverlaten in de Gelderse regio s Gelderse Aanval op de Uitval Cijfers over voortijdig schoolverlaten in de Gelderse regio s Jorike Smeitnk Wilmie van der Kuil November 2009 Rapport 08-0734c l JorSm-av l 01 Inhoud Leeswijzer... 5 1. Algemeen

Nadere informatie

LATER IN LISSE? De invloed van verlengde sluitingstijden op het alcoholgebruik van uitgaanspubliek. Rapportage

LATER IN LISSE? De invloed van verlengde sluitingstijden op het alcoholgebruik van uitgaanspubliek. Rapportage LATER IN LISSE? De invloed van verlengde sluitingstijden op het alcoholgebruik van uitgaanspubliek Rapportage LATER IN LISSE? De invloed van verlengde sluitingstijden op het alcoholgebruik van uitgaanspubliek

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Alcohol

GO Jeugd 2008 Alcohol GO Jeugd 2008 Alcohol Samenvatting alcohol Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 63% van de Friese 12 t/m 18 jarigen wel eens alcohol heeft, 51% nog in de vier voorafgaand aan het

Nadere informatie

Zorgbarometer 7: Flexwerkers

Zorgbarometer 7: Flexwerkers Zorgbarometer 7: Flexwerkers Onderzoek naar de positie van flexwerkers in de zorg Uitgevoerd door D. Langeveld, MSc Den Dolder, mei 2012 Pagina 2 Het auteursrecht op dit rapport berust bij ADV Market Research

Nadere informatie

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen Bezoekadres: Van Alkemadelaan 357 Postadres: MPC 58 A Postbus 90701 2509 LS Den Haag Nederland www.cdc.nl Draagvlakmeting TNS NIPO: Drs. Anneloes Klaassen Lisanne van Thiel GW: Drs. Amber Vos +31 (070)

Nadere informatie

Onderzoek Huishoudelijke hulp 2011

Onderzoek Huishoudelijke hulp 2011 2011 1 (11) Onderzoek Huishoudelijke hulp 2011 Auteur Tineke Brouwers en Francien Wisman Respons onderzoek Op 17 mei 2011 kregen 1034 inwoners van Nieuwegein die huishoudelijke hulp ontvangen een vragenlijst

Nadere informatie

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Regie op energie Wij, de 22 gemeenten in de regio Arnhem- Nijmegen, maken ons sterk voor een versnelde transitie van fossiele

Nadere informatie

Casus: Alcoholverkoop aan jongeren Lesbrief en vragen

Casus: Alcoholverkoop aan jongeren Lesbrief en vragen Casus: Alcoholverkoop aan jongeren Lesbrief en vragen Bij deze opgave horen informatiebronnen 1 en 2. In informatiebron 1 zijn enkele overzichten opgenomen over het gebruik van alcohol onder scholieren

Nadere informatie

Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok

Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok Veel gemeenten zijn inmiddels actief op sociale media kanalen, zoals ook blijkt uit het onderzoek dat is beschreven in hoofdstuk 1. Maar

Nadere informatie

Openingstijden Stadswinkels 2008

Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 René van Duin & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) december 2008 In opdracht van Publiekszaken afdeling Beleid

Nadere informatie

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol bij jongeren van 10 tot en met 24 jaar H.Valkenberg S. Nijman Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam juni 2011

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R ROKEN EN ALCOHOLGEBRUIK Jeugd 2010 5 K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland

Nadere informatie

Rapportage enquête Leefbaarheid in de Merenwijk

Rapportage enquête Leefbaarheid in de Merenwijk Rapportage enquête Leefbaarheid in de Merenwijk Beleidsonderzoek en Analyse (BOA) gemeente Leiden December 2014 In november en december 2014 is een vragenlijst uitgezet op de webpagina www.leiden.nl/merenwijk.

Nadere informatie

PERMANENT ONDERZOEK LEEFSITUATIE. module Jongeren

PERMANENT ONDERZOEK LEEFSITUATIE. module Jongeren PERMANENT ONDERZOEK LEEFSITUATIE module Jongeren 2003 DOCUMENTATIE versie 1 pagina 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Doelstellingen onderzoek 1.1 Doel onderzoek 1.2 Onderzoeksopzet 1.3 Opdrachtgever 1.4 Historie

Nadere informatie

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen In de volgende werkblad(en) staan tabellen behorend bij een bepaald thema. De tabellen zijn toegespitst op de door u opgevraagde leeftijdscategorie. In

Nadere informatie

Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar

Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar - Factsheet - Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar NIGZ, Project Alcohol Voorlichting en Preventie 3 juli 2003 Inleiding Het NIGZ voert elk jaar, als onderdeel van het Alcohol

Nadere informatie

VOEDING, BEWEGEN EN GEWICHT

VOEDING, BEWEGEN EN GEWICHT IJsselland VOEDING, BEWEGEN EN GEWICHT Jongerenmonitor 2015 77% ontbijt dagelijks 10.3 jongeren School 13-14 jaar 15- jaar 76% een gezond gewicht 15% beweegt voldoende Genotmiddelen Psychosociale gezondheid

Nadere informatie

Rapportage BMKO Panelonderzoek Internetgebruik op de BSO. april 2009. Drs. M. Jongsma R. H. Rijnks BSc. Paterswolde, april 2009

Rapportage BMKO Panelonderzoek Internetgebruik op de BSO. april 2009. Drs. M. Jongsma R. H. Rijnks BSc. Paterswolde, april 2009 Rapportage BMKO Panelonderzoek Internetgebruik op de BSO april 2009 Drs. M. Jongsma R. H. Rijnks BSc Paterswolde, april 2009 Postbus 312 9700 AH Groningen Pr. Irenelaan 1a 9765 AL Paterswolde telefoon:

Nadere informatie

Alcoholhulpvraag in Nederland

Alcoholhulpvraag in Nederland Alcoholhulpvraag in Nederland Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor alcoholproblematiek in de verslavingszorg 25-214 Houten, december 215 Stichting IVZ Alcoholhulpvraag in Nederland Belangrijkste

Nadere informatie

Alcoholgebruik: omvang in de regio

Alcoholgebruik: omvang in de regio Alcoholgebruik: omvang in de regio Schadelijk alcoholgebruik in de regio Het alcoholgebruik(1) onder volwassenen (tot 65 jaar) in Zuid-Limburg is 85%. Van de ouderen (65+) geeft 75% aan alcohol te drinken.

Nadere informatie

GHB hulpvraag in Nederland

GHB hulpvraag in Nederland GHB hulpvraag in Nederland Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor GHB problematiek in de verslavingszorg 2007-2012 Houten, mei 2013 Stichting IVZ GHB hulpvraag in Nederland Belangrijkste ontwikkelingen

Nadere informatie

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau.

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. 4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes 4.2.1. Algemeen In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. Instellingsniveau (vragenlijst coördinator) provincie,

Nadere informatie

Vrouwen op de arbeidsmarkt

Vrouwen op de arbeidsmarkt op de arbeidsmarkt Johan van der Valk Annemarie Boelens De arbeidsdeelname van vrouwen lag in 23 op 55 procent. De arbeidsdeelname van vrouwen stijgt al jaren. Deze toename komt de laatste jaren bijna

Nadere informatie

OMNIBUSONDERZOEK NOORD- KENNEMERLAND 2005 PSYCHISCHE GEZONDHEID

OMNIBUSONDERZOEK NOORD- KENNEMERLAND 2005 PSYCHISCHE GEZONDHEID OMNIBUSONDERZOEK NOORD- KENNEMERLAND 2005 PSYCHISCHE GEZONDHEID Gemeente Alkmaar afdeling Onderzoek en Statistiek februari 2006 auteur: Monique van Diest afdeling Onderzoek en Statistiek gemeente Alkmaar

Nadere informatie

Spoorboekje. Samenwerkende Bonden van Ouderen in Gelderland. Deken Dr. Mulderstraat 6d 6681 AB Bemmel. Tel.: 0481-453 680 Fax: 0481-453 335

Spoorboekje. Samenwerkende Bonden van Ouderen in Gelderland. Deken Dr. Mulderstraat 6d 6681 AB Bemmel. Tel.: 0481-453 680 Fax: 0481-453 335 Spoorboekje Deken Dr. Mulderstraat 6d Tel.: 0481-453 680 Fax: 0481-453 335 E-mail info@sbog.nl Internet www.sbog.nl Samenwerkende Bonden van Ouderen in Gelderland Afkortingenlijst Deken Dr. Mulderstraat

Nadere informatie

Welke partijen heeft u betrokken bij het beantwoorden van de vragen in deze vragenlijst?

Welke partijen heeft u betrokken bij het beantwoorden van de vragen in deze vragenlijst? Welke partijen heeft u betrokken bij het beantwoorden van de vragen in deze vragenlijst? Gemeenteraad/fractievoorzitters Maatschappelijke organisaties Bedrijfsleven Inwoners 1. Karaktereigenschappen van

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R VOEDING, BEWEGING EN GEWICHT K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Jeugd 2010 6 Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD

Nadere informatie

Jongeren, Alcohol & Openingstijden in Nederland

Jongeren, Alcohol & Openingstijden in Nederland Jongeren, Alcohol & Openingstijden in Nederland Opdrachtgever Koninklijke Horeca Nederland (augustus 2009) Marktonderzoeksbureau De Vos & Jansen Marktonderzoek Onderzoekers: Robert Turk, MSc & dr. Marnix

Nadere informatie

Roken, drinken en gokken. Nagegaan is hoeveel en hoe vaak jongeren uit de gemeente Groningen roken, drinken en gokken. Hierbij is een onderverdeling

Roken, drinken en gokken. Nagegaan is hoeveel en hoe vaak jongeren uit de gemeente Groningen roken, drinken en gokken. Hierbij is een onderverdeling De Jeugdpeiling is een instrument met als doel op systematische wijze ontwikkelingen en trends in riskante gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Hierbij is de aandacht gericht op gedrag met betrekking

Nadere informatie

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Pubers en genotmiddelen Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Overzicht - Inleiding - (hersen)ontwikkeling pubers - Genotmiddelen: - energiedrank - roken - alcohol - Opvoeding en

Nadere informatie