What s Next? Een onderzoek naar de mediatoren en moderatoren van het effect van. present- versus future-frame adverteren (het Nextopia-effect).

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "What s Next? Een onderzoek naar de mediatoren en moderatoren van het effect van. present- versus future-frame adverteren (het Nextopia-effect)."

Transcriptie

1 What s Next? Een nderzek naar de mediatren en mderatren van het effect van present- versus future-frame adverteren (het Nextpia-effect). Masterscriptie Studente: Britt Snakenbrg Student nr: UvA-ID nr: Begeleider: Instelling: Opleiding: Specialisatie: Inleverdatum: P. E. Ketelaar Universiteit van Amsterdam Master Cmmunicatiewetenschap Persuasieve cmmunicatie 31 januari 2013, Amsterdam

2

3 ABSTRACT De algemene vertuiging van de cnsument dat het vlgende prduct altijd beter is dan prducten die nu in de winkels liggen, is dr Dahlén, Thrbjørnsen en Sjödin (2011) het Nextpia-effect genemd. In hun nderzek nder Zweedse studenten is gevnden dat advertenties vrafgaand aan de prductlancering een hgere advertentie- en merkwaardering kregen dan dezelfde advertentie vanaf de prductlancering. Zij cnstateren weliswaar een Nextpia-effect en tevens vernderstellen zij dat het Nextpia-effect tt stand kmt dr de werking van drie nderliggende prcessen: ptimism bias, psitive uncertainty en affective frecasting, maar tetsen het effect niet p de invled van mediatren en mderatren die dit effect zuden kunnen verklaren. Daarm is in dit nderzek middels een 2 (frame: present / future) x 2 (merk: nzichtbaar / zichtbaar) design nder 432 Amerikanen getetst f het Nextpia-effect p de advertentiewaarding, merkwaardering, prductwaardering en p spill-ver-effecten gemediëerd wrdt dr deze nderliggende prcessen en f stabiele persnskenmerken (ptimisme, nieuwsgierigheid en emtinele intelligentie) het Nextpia-effect mdereren. Uit de analyses blijkt dat één van de drie mediaties is bevestigd p één van de vier afhankelijke variabelen: het effect van type frame in de advertentie p advertentiewaardering is vlledig gemediëerd dr psitive uncertainty. Er is geen sprake van mderatie dr de stabiele persnskenmerken. Het Nextpia-effect lijkt daarm niet via drie, maar via één nderliggend prces tt stand te kmen p advertentiewaardering. Mgelijk leidt een future-frame in advertenties niet tt een verschatting van gevelsmatige vrspellingen (affective frecasting) f tt een hgere inschatting van tekmstige psitieve gebeurtenissen (ptimism bias), maar prikkelt het alleen de nzekerheid p een psitieve manier (psitive uncertainty) waardr een hgere advertentiewaardering ntstaat. Dr het uitblijven van een hgere waardering vr de andere afhankelijke variabelen lijkt er niet zzeer sprake van een Nextpia-effect, maar slechts van (verhgde) nzekerheid. De bevinding dat k het schaarste-effect bijdraagt tt een hgere waardering vr de afhankelijke variabelen, versterkt dit vermeden.

4 INLEIDING In 2011 is maar liefst 369,4 biljen eur gespendeerd aan reclame wat naar verwachting p zal lpen tt ruim 448 biljen eur in 2015 (Lamb, 2012). Merken zijn dus bereid m grte bedragen neer te tellen vr reclame waarmee ze het gewenste effect bij hun delgrep bereiken. Wanneer steeds meer reclame schreeuwt m aandacht van de cnsument en reclamemakers allerlei nieuwe technieken verzinnen m die aandacht te trekken (Stry, 2007), is kennis ndig ver welke reacties een bepaald srt advertentie teweeg brengt bij de cnsument. De gehanteerde adverteertechniek is vral van belang bij prductintrducties (Khli, 1999). Z kan een merk adverteren vrafgaand aan een prductlancering f pas vanaf de prductlancering. Juist de aankndiging in advertenties dat een prduct ver enkele maanden in de schappen ligt, speelt een belangrijke rl bij het succesvl intrduceren ervan (Khli, 1999). Dit geldt met name vr prducten die nderhevig zijn aan snelle technlgische ntwikkelingen zals cmputers, films en aut s. Adverteren vrafgaand aan een prductlancering heeft meerdere functies, waarnder het wekken van de interesse van investeerders f media, het intimideren van cncurrenten, het warm huden van bestaande klanten en het aantrekken van nieuwe klanten (Rbertsn, Eliashberg & Rymn, 1995). Het kan echter k nadelige gevlgen hebben vr de verkpcijfers van huidige prducten (Levinthal & Purhit, 1989). Niet alleen vr de cncurrent maar k vr de adverteerder zelf, mdat cnsumenten hun aankp mgelijk uitstellen tt de pvlger van het prduct dat nu in de schappen ligt. De vraag die in deze studie centraal staat, is welk effect adverteren vrafgaand aan de prductlancering teweeg brengt bij de cnsument in vergelijking tt adverteren vanaf de prductlancering. Uit een nderzek van Dahlén et al. (2011) blijkt dat cnsumenten een sterkere vrkeur hebben vr prducten die pas in de tekmst te verkrijgen zijn dan vr prducten die meteen te kp zijn, aangezien zij denken dat het vlgende prduct altijd beter, mier en praktischer is dan de prducten die nu in de schappen liggen. De gedachte van cnsumenten dat het vlgende prduct altijd beter is dan zijn vrganger is dr Dahlén et al. (2011) beschreven als het Nextpia-effect. Wanneer in een advertentie te lezen is dat het Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 1

5 geadverteerde prduct niet meteen, maar pas in de tekmst verkrijgbaar is (een futureframe), zu dat een hgere advertentie-, merk- en prductwaardering verrzaken. Er zijn drie prcessen die vlgens Dahlén et al. (2011) dit Nextpia-effect kunnen verklaren, namelijk: ptimism bias, psitive uncertainty en affective frecasting. Deze prcessen liggen vlgens hen ten grndslag aan het Nextpia-effect. Hewel zij mediërende prcessen vernderstellen die het dr hen gevnden Nextpia-effect kunnen verklaren, tetsen zij deze mediatren niet. Eveneens vernderstellen zij dat het Nextpia-effect algemeen geldig is terwijl mensen met bepaalde stabiele persnskenmerken, zals ptimisme, nieuwsgierigheid en emtinele intelligentie mgelijk verschillen in hun geveligheid vr het Nextpia-effect. Aangezien Dahlén et al. (2011) het Nextpia-effect slechts bij studenten hebben getest, blijft het nduidelijk f dit effect k ptreedt bij een hetergenere nderzeksppulatie die beter vereenkmt met de cnsument en dichter bij het geadverteerde prduct staat. Het del van dit nderzek is inzicht te krijgen in de mediatren en mderatren van het Nextpia-effect. Dit leidt tt de vlgende nderzeksvraag: In heverre heeft het frame in een advertentie (present- versus futureframe) effect p de advertentiewaardering, merkwaardering, prductwaardering en waardering vr verige prducten van het geadverteerde merk en in heverre is dit effect gemediëerd f gemdereerd dr nderliggende prcessen en stabiele persnskenmerken? THEORETISCH KADER Mediatr: Optimism bias De eerste van de drie mediërende prcessen die vlgens Dahlén et al. (2011) ten grndslag liggen aan het Nextpia-effect is ptimism bias. Optimism bias is in eerdere literatuur gedefinieerd als het maken van systematische futen in de berdeling van zichzelf ten pzichte van het grepsgemiddelde, waarbij iemand de kans p het vrvallen van negatieve gebeurtenissen lager en de kans p psitieve gebeurtenissen hger inschat dan de kans die anderen daarp hebben (Irwin 1953; Weinstein, 1980; Slvic, Fischff & Lichtenstein 1982; Slvic, 2000). Z blijkt uit verschillende studies dat mensen denken dat zij, in vergelijking tt Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 2

6 anderen, minder snel een hartaanval krijgen, ntslagen wrden, een zelfmrd plegen, werkels thuis zitten, slachtffer zijn van een delict f ngewenst zwanger wrden (Burger & Burns, 1988; Harris & Guten, 1979; Helweg-Larsen & Shepperd, 2001; Kirscht, Haefner, Kegeles, & Rsenstck, 1966; Klein & Weinstein, 1997; Perlff & Fetzer, 1986; Weinstein, 1984, 1987), maar een grtere kans hebben p het krijgen van een gede baan, het vlhuden van diëten, het realiseren van vrnemens mtrent lichaamsbeweging, het succesvl pbuwen van een spaarrekening, het verwinnen van barrières f meilijkheden bij het in gebruik nemen van nieuwe prducten (Alexander, Lynch & Wang 2008; Castañ, Sujan, Kacker & Sujan, 2008, Tanner & Carlsn, 2008; Weinstein, 1980; Zhang, Fishbach & Dhar, 2007). Mensen zijn dus aan de ene kant gemtiveerd m hun angst vr ngewenste uitkmsten weg te nemen, dr zichzelf vr te huden dat zij minder kans daarp hebben dan anderen. Aan de andere kant verwachten zij dat hun acties in de tekmst psitiever uit zullen pakken dan in het heden. Beredeneerd vanuit deze lgica zijn cnsumenten waarschijnlijk gemtiveerd m de angst vr een miskp weg te nemen dr zichzelf vr te huden dat de kans p een miskp vr hen kleiner is. Dit in cmbinatie met de verwachting dat hun gedrag in de tekmst gunstiger zal uitpakken dan in het heden, een grtere kans hebben p het den van een gede kp, wat een plezieriger vruitzicht is. He sterk ptimism bias ptreedt is tijdsafhankelijk. Mensen vertnen een hgere mate van ptimisme vr de verre tekmst dan vr de nabije tekmst (Gilvich, Kerr & Medvec 1993). Tevens hebben mensen de neiging m meilijkheden f belemmeringen te nderschatten bij het in gebruik nemen van nieuwe, tekmstige prducten (Alexander, et al., 2008; Castañ et al., 2008). Daarnaast hebben mensen de eigenschap m niet alleen hun eigen tekmst nrealistisch psitief in te schatten (McKenna 1993; Oettingen & Mayer, 2002; Tanner & Carlsn, 2008), maar k hun eigen cnsumentengedrag en de waarde van tekmstige prducten (Dahlén, 2010). Het prmten van een tekmstig prduct zu daardr mgelijk kunnen leiden tt een ptimistischer rdeel ver dat prduct. Dit is te verwachten gezien een rdeel ver een tekmstig prduct gebaseerd is p de vrdelen van de aanschaf van dat prduct, znder te kijken naar de ksten die dit met zich mee brengt (Tanner & Carlsn, 2008). Dahlén et al. (2011) vernderstellen dat advertenties met future- Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 3

7 frame (aankndiging van een in de tekmst te verkrijgen prduct) meer ptimism bias prepen dan advertenties met een present-frame, mdat het tekmstperspectief ervr zrgt dat cnsumenten het gebruik van het prduct ptimistischer inschatten. Om deze reden valt te verwachten dat advertenties met een future-frame psitiever nthaald wrden dan advertenties vr een prduct dat direct verkrijgbaar is. Ok is het waarschijnlijk dat een advertentie met future-frame een hgere prduct- en merkwaardering plevert, gezien het tekmstperspectief in de advertentie ervr zrgt dat cnsumenten het geadverteerde prduct dr een rskleurigere bril bekijken. Tensltte schatten mensen vlgens Dahlén (2010) de tekmst ptimistischer in dan het heden. Mensen schetsen een plezieriger beeld van wat kmen gaat zdat zij m kunnen gaan met de nzekerheden die verbnden zijn aan de tekmst. Wanneer middels een future-frame een link gelegd wrdt tussen hetgeen in de advertentie staat en een psitieve tekmstverwachting, zal dit leiden tt een hgere advertentie-, merk- en prductwaardering. Een hgere waardering vr een merk f een bepaald prduct van het merk, kan mgelijk leiden tt een verdracht van deze waardering naar andere prducten van het merk (Ahluwalia, Unnava & Burnkrant, 2001). Dit is het zgenaamde spill-ver effect. Ahluwalia et al. (2001) cnstateren in hun nderzek dat een bdschap zals een advertentie- de merkattitude kan beïnvleden. Bij een psitief gefrmuleerde bdschap heeft dit een psitieve drwerking p de waardering vr de andere prducten van het merk (k al zijn deze niet in die bdschap pgenmen). Dr dit spill-ver effect valt te verwachten dat niet alleen de zichtbare nderdelen in de advertentie zals het geadverteerde merk en het geadverteerde prduct psitiever gewaardeerd zullen wrden, maar k verige prducten van het geadverteerde merk. H1a: Advertenties met future-frame leiden tt een hgere waardering vr de advertentie, het merk, het prduct en verige prducten van geadverteerde merk dan advertenties met een present-frame, gemediëerd dr ptimism bias. Mderatr: Optimisme Wanneer het z is dat het future-frame middels ptimism bias ervr zrgt dat cnsumenten Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 4

8 een sterkere vrkeur ntwikkelen vr tekmstige prducten dan vr reeds verkrijgbare prducten, zu dit effect vlgens Scheier, Carver en Bridges (1994) sterker meten zijn vr mensen die zelf van nature ptimistischer zijn. Mensen die van nature ptimistisch van aard zijn verwachten drgaans gunstige uitkmsten als gevlg van hun keuzes (Wakker, 1990) en een hgere levenstevredenheid in de tekmst, terwijl pessimisten drgaans verwachten dat tekmstige keuzes vr hen ngunstiger uitpakken (Mre, 2006; Taylr, Funk & Craighill, 2006). Aan de andere kant valt echter te betwijfelen f ptimisme enkel een psitieve invled heeft p het Nextpia-effect gezien ptimisten hun tekmst rskleurig inzien, maar net z rskleurig als het heden (Bussen, Chma & Sadava, 2009). Optimisten hebben namelijk reeds een hge levenstevredenheid en verwachten dat deze zal cntinueren in de tekmst. Daarentegen zien pessimisten het heden en verleden smber in, maar verwachten in de tekmst een flinke verbetering (Bussen et al., 2009). Pessimisten lijken daardr juist een nrealistischer en ptimistischer beeld te hebben van hun tekmst dan ptimisten (Bussen et al., 2009). Eerder nderzek naar depressie -wat vaak kenmerkend is vr pessimisten- asscieerde depressie met vermatig psitieve verwachtingen van de tekmst (Benyamini & Rziner, 2008). Daarnaast blijken pessimisten minder accurate vrspellingen te den ver tekmstige gebeurtenissen, waardr zij een ptimistisch beeld van de tekmst hebben dat nergens p gebaseerd is (Dunning & Stry, 1991). Hierdr valt te verwachten dat pessimisten meer nrealistisch ptimisme zullen ervaren wanneer het m de tekmst gaat en dus k meer ptimism bias zullen vertnen dan ptimisten. H1b: Advertenties met future-frame leiden tt meer ptimism bias dan advertenties met een present-frame, gemdereerd dr ptimisme. Mediatr: Psitive uncertainty De tweede van de drie mediërende prcessen die vlgens Dahlén et al. (2011) ten grndslag liggen aan het Nextpia-effect is psitive uncertainty. Dit is een perspectief vanuit het idee dat de tekmst nvrspelbaar is waardr het nzeker is wat deze ju gaat brengen, maar dat niet resulteert in een ngemakkelijk gevel (Gelatt, 1991). Ondanks dat mensen denken dat zij zekerheid bven nzekerheid prefereren, is uit nderzek af te leiden dat wanneer een Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 5

9 bdschap psitief gefrmuleerd is -wat vaak het geval is in advertenties-, nzekerheid meer plezier p kan leveren dan zekerheid (Lee & Qui, 2009; Wilsn, Centerbar, Kermer & Gilbert, 2005). Lee en Qui (2009) cncluderen dat wanneer mensen met nzekerheid gecnfrnteerd wrden in een psitieve setting, zij sterker en langduriger psitieve gevelens ervaren. Via een experiment tnden zij aan dat mensen bij een lucky draw meer plezier nttrekken wanneer zij in nzekerheid werden gelaten ver de mgelijke prijzen die zij knden winnen. Vlgens Lee en Qui (2009) hebben mensen de neiging hebben m zich in een nwetende situatie meer te fcussen p de ervaring, in dit vrbeeld het fantaseren ver de mgelijke prijzen, waardr ze meer genieten van het psitieve aspect en dus de ervaring psitiever berdelen. Onzekerheid lijkt plezierige situaties, zals het vruitzicht p een nieuw tekmstig prduct, leuker te maken (Bar-Anan, Wilsn & Gilbert, 2009). Onzekerheid rept namelijk een hgere mate van fyslgische pwinding p dan zekerheid (Berns, McClure, Pagnni & Mntague, 2001; Schultz, Dayan & Mntague, 1997) wat tt gevlg heeft dat mensen emties intensiever beleven wanneer de pwinding teneemt (Dibben, 2004). Z vnden Grn, Pham en Sin (2001) dat cnsumenten die zich in een hgere staat van fyslgische pwinding bevnden meer waardering hadden vr een advertentie wanneer deze psitief gefrmuleerd was dan cnsumenten met een lager niveau van pwinding. Tch geven cnsumenten ver het algemeen de vrkeur aan zekerheid, waarbij de meest vrkmende reactie p nzekerheid is m dit te verminderen (Wilsn et al., 2005). Een tekmstig prduct zu mgelijk k nzekerheid p kunnen repen bij cnsumenten. He meer radicaal nieuw een prduct ervaren wrdt dr cnsumenten, he grter de belfde vrdelen, maar k de gepercipieerde nzekerheid (Alexander et al, 2008). Uit het nderzek van Jung Grant en Tybut (2008) naar merkuitbreiding blijkt dat wanneer cnsumenten geprimed zijn met een future-frame zij de infrmatie uitgebreider drnemen vr hun prductwaardering. Dahlén et al. (2011) suggereren dat adverteren vr tekmstige prducten een grtere mate van (psitieve) nzekerheid teweeg brengt, wat mensen stimuleert m na te denken ver he dit zal uitpakken en zij hier plezier aan beleven. De mate van nzekerheid heeft daardr een gunstig effect p de beeldvrming van de cnsument, zals het visualiseren van de mgelijke prducteigenschappen en het gebruik Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 6

10 van het prduct (Lee & Qui, 2009). De beeldvrming wrdt meer gestimuleerd wanneer de situatie nzeker is -zals in een Nextpia advertentie- gezien een zekere situatie weinig aan de verbeelding ver laat en tt gevlg heeft dat psitieve gevelens sneller vervagen (Lee & Qui, 2009). Wanneer deze bevindingen wrden tegepast p advertenties, valt te verwachten dat de aankndiging van een tekmstig prduct leidt tt een diepere verwerking mdat deze meer psitieve nzekerheid prept dan een huidig prduct. In het geval van advertenties, waarin de bdschap veelal psitief gefrmuleerd is, zal dit een psitieve uitwerking hebben p de advertentiewaardering, merkwaardering, prductwaardering en waardering vr de verige prducten van het geadverteerde merk. H2a: Advertenties met future-frame leiden tt een hgere waardering vr de advertentie, het merk, het prduct en verige prducten van geadverteerde merk dan advertenties met een present-frame, gemediëerd dr psitive uncertainty. Mderatr: Nieuwsgierigheid Uit alledaagse vrbeelden blijkt dat mensen zekerheid niet altijd ver nzekerheid verkiezen in psitieve situaties. Hierbij valt te denken aan situaties als het niet willen weten wat je beste vriend(in) vr je verjaardag heeft gekcht, wie de mrd heeft gepleegd in de misdaadthriller die je aan het lezen bent f wat het geslacht is van je baby tijdens de ech van je zwangerschap. In deze vrbeelden tlereren mensen dr hun nieuwsgierigheid een naangename situatie (nzekerheid) mdat zij verwachten deze situatie uiteindelijk p te lssen en het plssen van die situatie plezier zal pleveren (Beswick, 1971; Lewenstein, 1994). Nieuwsgierigheid speelt dus een rl in het tlereren van een situatie waarvan de uitkmst ng niet in te schatten is. Daarnaast zijn nieuwsgierige mensen meer p zek naar nieuwe ervaringen en uitdagingen die hen p de pref zullen stellen dan mensen die minder nieuwsgierig zijn (Kashdan, Gallagher, Silvia, Winterstein, Breen, Terhar & Steger, 2009). Minder nieuwsgierige mensen staan minder pen vr nieuwe dingen en vermijden liever het nbekende (Kashan et al., 2009). Bij advertenties die tekmstige prducten intrduceren, is een sprake van grtere nzekerheid drdat cnsumenten minder bekend zijn met het Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 7

11 prduct dan met prducten die reeds in de winkel liggen. Cnsumenten kunnen ng maar weinig infrmatie vinden ver nieuwe prducten en er zijn ng geen gebruikerservaringen (reviews) ver te lezen, waardr het meilijk te vrspellen is wat de aankp van dat prduct hen zal pleveren. Gezien nieuwsgierigheid de tlerantie van nzekere situaties verhgt, valt te verwachten dat de mate van iemands nieuwsgierigheid een mdererend effect heeft p de psitive uncertainty na bltstelling aan een advertentie met future-frame. H2b: Advertenties met future-frame leiden tt meer psitive uncertainty dan advertenties met een present-frame, gemdereerd dr nieuwsgierigheid. Mediatr: Affective frecasting De laatste van de drie mediërende prcessen die vlgens Dahlén et al. (2011) ten grndslag liggen aan het Nextpia-effect is affective frecasting. Affective frecasting is het maken van een inschatting van he we ns zullen velen in de tekmst, bijvrbeeld bij het den van een tekmstige aankp (Patrick, MacInnis & Park, 2007). Waar bij ptimism bias de kans p het vrvallen van een psitieve gebeurtenis hger ingeschat wrdt, is affective frecasting puur gericht p de mate van psitieve gevelens die vrspeld wrden als gevlg van bijvrbeeld een aankp. Een keuze vr een merk f prduct is grtendeels gebaseerd p de vrspelde gevelens die naar verwachting verrzaakt wrden dr de aankp van dat prduct (Shiv & Huber, 2000). Enerzijds zal het idee dat het vlgende -pas in de tekmst verkrijgbare- prduct altijd beter, mier en praktischer is dan huidige prducten, naar verwachting de mate van affective frecasting psitief beïnvleden. Helemaal gezien cnsumenten de neiging hebben m de impact en de duur van het geluk dat zij zullen ervaren dr een aankp in de tekmst stelselmatig te verschatten (Ebert, Gilbert & Wilsn, 2009; Wilsn, Meyers, Gilbert & Axsm, 2000; Wilsn & Gilbert (2003) en daardr adverteren vrafgaand aan de prductlancering ver het algemeen meer waarderen dan adverteren vanaf de prductlancering. Het stelselmatig verschatten van de impact en de duur van het geluksgevel na een aankp (affective frecasting) zu een reden kunnen zijn m de advertentie, het geadverteerde merk, prduct en verige prducten van het geadverteerde Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 8

12 merk leuker te vinden. Anderzijds kan juist de tekmstaanduiding k een negatieve werking hebben, gezien mensen directe vrdelen prefereren ver de vrdelen die zij pas in de tekmst kunnen ervaren (Read & Read, 2004). Hierbij geldt dat he langer mensen meten wachten p een vrdeel, he minder intens de gevelsreactie wrdt ingeschat, dus he minder psitief de affective frecast (Kassam, Gilbert, Bstn & Wilsn, 2008). In een studie van Kassam et al. (2008) is de mate van affective frecasting nderzcht dr aan de participanten te vragen een inschatting te maken van het geluksgevel dat zij zuden ervaren wanneer zij nu f pas ver een jaar twintig dllar zuden krijgen. De participanten die meteen de twintig dllar zuden ntvangen, schatte hun geluksgevel hger in dan de participanten die pas ver een jaar twintig dllar zuden ntvangen. Meyvis en Cke (2007) weerleggen deze verwachting drdat zij in hun studie hun participanten een fictieve aankpbeslissing lieten maken. Zij cnstateerden dat participanten die na de fictieve aankpbeslissing de pdracht kregen m na te denken ver tekmstige aankpen hun zjuist gemaakte beslissing minder ged vnden dan participanten de deze pdracht niet kregen. Met name tekmstgerichte cnsumenten verwachten dat een tekmstige aankp een betere aankpbeslissing is, gezien prducten in de tekmst beter zullen zijn dan prducten die nu te kp zijn (Meyvis & Cke, 2007). De verwachting dat cnsumenten een tekmstig prduct meer waarderen, sluit aan bij de bevindingen van Dahlén et al. (2011). De hierbven besprken nderzeksresultaten samengenmen, valt te verwachten dat de vruitblik van drie maanden in de advertentie met het future-frame in cmbinatie met de snelheid van de technlgische ntwikkelingen die vruitzicht bieden p betere prducten in de tekmst, een reden is vr cnsumenten m een grte (nrealistische) mate van psitieve gevelens in te schatten bij het kpen en ingebruikname van een tekmstig prduct in vergelijking met de gevelens bij een reeds verkrijgbaar prduct. In vergelijking tt een present-frame zu een future-frame in een advertentie daardr kunnen leiden tt een verschatting van deze verwachte gevelens, namelijk een psitievere affective frecast en daarmee een hgere waardering vr de advertentie, vr het merk, vr het geadverteerde prduct en vr verige prducten van geadverteerde merk tt gevlg hebben. Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 9

13 H3a: Advertenties met future-frame leiden tt een hgere waardering vr de advertentie, het merk, het prduct en verige prducten van geadverteerde merk dan advertenties met een present-frame, gemediëerd dr affective frecasting. Mderatr: Emtinele intelligentie In verschillende nderzeken is een directe relatie tussen het stabiele persnskenmerk emtinele intelligentie en wijze waarp affective frecasting tt stand kmt gecnstateerd (Dunn, Brackett, Ashtn-James, Schneiderman & Salvey, 2007; Herger, Chapman, Epstein & Duberstein, 2012; MacCann, Matthews, Zeidner & Rberts, 2003; Mayer, Salvey, & Carus, 2008; Nielsen, Knutsn & Carstensen, 2008; Riis, Lewenstein, Barn, Jepsn, Fagerlin & Ubel, 2005; Walsh & Aytn, 2009; Wilsn et al., 2005). Emtinele intelligentie is in eerdere literatuur gedefinieerd als een set van cgnitieve prcessen die het waarnemen, begrijpen, gebruiken en reguleren van emties mvat (MacCann & Rberts, 2008; Mayer, Carus & Salvey, 2000; Mayer et al., 2002; Mayer, Salvey, Carus & Sitarenis, 2001; Rberts, Zeidner & Matthews, 2001). Mensen die emtineel intelligenter zijn maken minder grte verschattingen in gevelsmatige vrspellingen dan mensen die minder emtineel intelligent zijn. Een verschatting van vrspelde psitieve gevelens kmt meestal drdat cnsumenten zijn vergeten f niet eens pgemerkt hebben he snel de blijdschap van een vrige aankp vervaagd is (Lee & Qui, 2009). Een minder grte verschatting van gevelsmatige vrspellingen is te verklaren dr individuele verschillen met betrekking tt het nthuden van emtinele reacties (MacCann et al.,2003; Mayer et al., 2008; Nielsen et al., 2008; Riis et al., 2005; Walsh & Aytn, 2009; Wilsn et al., 2005) en het reguleren van emties (Dunn et al., 2007). Gezien emtinele intelligentie is geasscieerd met een minder grte verschatting aan psitieve gevelens (Herger et al., 2012), lijkt het vr dit nderzek aannemelijk dat wanneer mensen ver een hge emtinele intelligentie beschikken hun gevelsmatige vrspelling minder verschatten waardr er minder psitieve gevelens verwacht wrden dan mensen met een lage emtinele intelligentie. H3b: Advertenties met future-frame leiden tt meer affective frecasting dan advertenties met een present-frame, gemdereerd dr emtinele intelligentie. Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 10

14 Cnceptueel mdel Alle hypthesen samen resulteren in het cnceptuele mdel dat in Figuur 1 is weergegeven. De verwachting is een gemdereerde mediatie van het Nextpia-effect. H1a H1b Optimism bias Advertentiewaardering Frame Optimisme (futureframe versus H2a H2b Prductwaardering Nieuwsgierigheid Psitive uncertainty Merkwaardering presentframe) H3a H3b Emtinele intelligentie Affective frecasting Waardering v.prd. spill-ver Figuur 1. Schematische weergave van het cnceptueel mdel. ONDERZOEKSOPZET In deze studie is middels een experiment nderzcht in welke mate het frame (present versus future) in de advertentie effect heeft p de waardering vr de advertentie, vr het merk, vr het prduct en vr verige prducten van het geadverteerde merk. Tevens is nderzcht f ptimism bias, psitive uncertainty en affective frecasting dit effect mediëren en f nieuwsgierigheid, ptimisme en emtinele intelligentie het Nextpia-effect mdereren. Methde & design Vr dit nderzek is een experiment met een 2 (frame: present / future) x 2 (merk: nzichtbaar / zichtbaar) design uitgeverd, waarbij de participanten bltgesteld zijn aan één van vier advertentievarianten. Ondanks dat Dahlén et al. (2011) het Nextpia-effect hebben gecnstateerd bij zwel advertenties met als znder merklg, is in dit nderzek ervr gekzen m met zekerheid de invled van de zichtbaarheid van het merk uit te kunnen sluiten en daarm twee extra cndities te te vegen. Tevens draagt dit bij aan de mate waarin de nderzeksresultaten van deze studie vergeleken kunnen wrden met de Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 11

15 nderzeksresultaten van de studie van Dahlén et al. (2011). Tabel 1 geeft een schematische weergave weer van het nderzeksdesign. Tabel 1 Schematische weergave van het nderzeksdesign. t 1 t 2 Omschrijving stimulus Cnditie 1 R O 1 X 1 O 2 Present-frame, merk nzichtbaar Cnditie 2 R O 1 X 2 O 2 Future-frame, merk nzichtbaar Cnditie 3 R O 1 X 3 O 2 Present-frame, merk zichtbaar Cnditie 4 R O 1 X 4 O 2 Future-frame, merk zichtbaar Er is gekzen m de dataverzameling te realiseren middels een nline vragenlijst. Een nadeel van nline vragenlijsten is dat de attitude en pvatting van participanten gemeten zijn p basis van uitspraken znder dat zij dit mndeling kunnen telichten. Daar tegenver staat het vrdeel dat participanten ervr kunnen kiezen m alleen en anniem de vragenlijst in te vullen, wat het geven van sciaal wenselijke antwrden tegengaat (Baarda & de Gede, 2006). Tevens is deze manier van dataverzameling erg snel. Dr de krte nderzeksperide en het streven naar een hg aantal participanten, wegen de vrdelen van deze nderzeksmethde zwaarder dan de nadelen en lijkt een nline vragenlijst de beste methde vr dit nderzek. Stimulus materiaal Met name vr het intrduceren van high-tech prducten die nderhevig zijn aan snelle technlgische ntwikkelingen is adverteren vrafgaand aan de prductlancering geen vreemd verschijnsel (Khli, 1999). Daarm is, net als in Dahlén et al. (2011), gekzen vr een aut als geadverteerd prduct, gezien dit type prduct perfect in deze categrie prducten te schalen is en het daardr de gelfwaardigheid verhgt. Om ervr te zrgen dat participanten het merk f type aut niet zuden herkennen en daarmee invleden van huidige attitudes te vrkmen, is in de advertentie geen visueel beeld van de aut aanwezig. In plaats daarvan zijn twee mannen en twee vruwen in labrantenjassen met hun gezicht naar de camera afgebeeld. De tekst in de advertentie luidt: Nt yur usual car engineers. Nt yur usual new car. wat aangeeft dat het een ttaal andere aut betreft dan Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 12

16 men gewend is. Ter manipulatie is de tekst Test drive it nw (present-frame) versus Test drive it in March 2013 (future-frame) tegevegd aan de advertentie. Het nderzek vnd plaats in december 2012, drie maanden vrafgaand aan de prductlancering aangekndigd in het future-frame. Zwel de vrmgeving van de advertentie als het tijdbestek is z ged mgelijk gerepliceerd uit de studie van Dahlén et al. (2011). Om de invleden van huidige merkattitudes uit te kunnen sluiten is in cndities 1 en 2 de merknaam nherkenbaar gemaakt. In cndities 3 en 4 is de merknaam Frd (marktleider) in de vrm van een lg te zien in de rechterbvenhek. Op de manipulatietekst en de zichtbaarheid van het lg na, zijn alle vier de advertenties identiek aan elkaar. Onderzeksppulatie & steekpref Gezien advertenties gericht zijn p cnsumenten, bestaat de nderzeksppulatie uit persnen die gederen cnsumeren die zijn geprduceerd in de ecnmie. Het nderzek is afgenmen nder Amerikanen afkmstig uit alle 52 staten van Amerika. De Verenigde Staten van Amerika staan bekend als typische cnsumptiemaatschappij (Gudzwaard & de Lange, 1986). Een cnsumptiemaatschappij is te beschrijven als een samenleving waarin veel mensen cnstant nieuwe prducten f diensten aanschaffen m p te vallen f aanzien te verwerven (Wrden Nederlandse Taal, n.d.). Tevens is de Amerikaanse ecnmie gebaseerd p het vrije markt principe waarbij dr vraag en aanbd steeds meer geprduceerd en dus k steeds meer gecnsumeerd met wrden m ecnmische vruitgang te beken (Latravia, 2010). Dr het nderzek nder Amerikanen af te nemen, is er een steekpref genmen uit een maatschappij waarin cnsumeren erg belangrijk is en regelmatig prductintrduceringen gedaan wrden. Tevens hebben Amerikanen meer affiniteit met het prduct dan bijvrbeeld Nederlanders f Zweden (nderzeksppulatie van Dahlén et al., 2011). Dit valt af te leiden uit het gemiddelde aantal aut s per duizend inwners: in Amerika is dit maar liefst 812, versus 523 in Nederland f 522 in Zweden (Davis, Diegel & Bundy, 2012; Eurstat, 2010). Met de keuze van deze steekpref is de kans dat een nderzeksppulatie wrdt nderzcht die geen affiniteit heeft met de prductcategrie geminimaliseerd. Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 13

17 De USA heeft maar liefst 315 miljen inwners, waarvan naar schatting miljen Amerikanen uder zijn dan 18 jaar (United States Census Bureau, 2013). Deze leeftijdsgrep is gekzen mdat mensen bven deze leeftijd veelal zelfstandig aankpen den, in de markt zijn vr het geadverteerde prduct en daardr tt de nderzeksppulatie behren. Met een betruwbaarheidsinterval van 95% en een spreiding uitgaande van 50% zuden 385 participanten ndig zijn vr dit nderzek (Beije, 2005). Vr de dataverzameling is het internatinale nderzeksbureau Metrixlab in de hand genmen. Hun database bestaat uit een rganisch gewrven panel 2. De hgte van het incentive vr deelname is mgerekend ngeveer één eur. Mensen uit hun database die uitgendigd wrden vr deelname zijn vraf geselecteerd p basis van leeftijd en geslacht, zdat een representatieve sample ntstaat dat vereenkmt met de bevlkingssamenstelling van het land van afname. Prcedure De participanten zijn per uitgendigd m deel te nemen aan een cnsumentennderzek vr verschillende prducten. De link in de leidde hen naar het eerste deel van de vragenlijst (zie Appendix A). In dit deel zijn eerst de demgrafische kenmerken en vervlgens de stabiele persnskenmerken gemeten. Daarp vlgend zijn de participanten at randm bltgesteld aan één van de vier advertenties (zie Appendix B). Zij mchten hier z veel (f z weinig) tijd nemen als ze zelf wilden. Wanneer ze klaar waren met het bekijken van de advertenties, is het tweede deel van de vragenlijst vrgelegd (zie Appendix C). Hierin zijn eerst de afhankelijke variabelen en vervlgens de mediatren gemeten. Tevens is gevraagd f participanten wisten wat het del van de studie was, m te cntrleren vr mgelijk wenselijke antwrden. Geen van de participanten wist het del 1 Gebaseerd p cijfers van In dat jaar was het aantal persnen nder de 18 jaar gelijk aan 23,7% van de vlledige Amerikaanse bevlking. Aangenmen is dat dit percentage vergelijkbaar is vr de ppulatie in januari Een rganisch gewrven panel wil zeggen dat het Metrixlab nit specifiek panelleden rekruteert p bijv panelsites, maar mensen die deelnemen aan nderzek vragen f ze dit vaker willen den. Zie k 2 Een rganisch gewrven panel wil zeggen dat het Metrixlab nit specifiek panelleden rekruteert p bijv panelsites, maar mensen die deelnemen aan nderzek vragen f ze dit vaker willen den. Zie k Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 14

18 van de studie crrect te benemen. Na het drlpen van de vragenlijst zijn de participanten geleid naar de bedankpagina waar zij het incentive verstrekt kregen. Onderzeksinstrument Onafhankelijke mdererende variabelen. In dit nderzek zijn ptimisme, nieuwsgierigheid en emtinele intelligentie stabiele persnskenmerken die de nafhankelijke mdererende variabelen betreffen. Deze zijn alle drie gemeten middels een zevenpunts Likertschaal (waarbij 1=strngly disagree; 7=strngly agree). Optimisme is gemeten middels de Life Orientatin Test Scale die is vergenmen uit Scheier en Carver (1985). Deze schaal bestaat uit tien items, waarvan nder andere: In uncertain times I usually expect the best en I m always ptimistic abut my future. De schaal bleek betruwbaar (Crnbachs α = 0,75, EV = 2,86, R 2 = 0,41, M = 4,46, SD = 0,97) en kn wrden verhgd dr één item (I dn t get upset t easily) te verwijderen. Omdat het verschil z klein is (0,01), is er vr gekzen dit niet te den. Nieuwsgierigheid is gemeten middels de Curisity & Explratin Inventry-II Scale die vergenmen is van Kashdan et al. (2009). Deze bestaat uit tien items, waarvan nder andere: Everywhere I g, I am n the lkut fr new things r experiences en I prefer jbs that are excitingly unpredictable. De schaal bleek zeer betruwbaar (Crnbachs α = 0,93, EV = 6,25, R 2 = 0,63, M = 4,76, SD = 1,11) en kn niet wrden verhgd. Emtinele intelligentie is gemeten middels de General Emtin-Regulatin Ability Scale die is vergenmen van Jhn en Grss (2004). Deze schaal bestaat uit elf items, waarvan nder andere: I cntrl my emtins by changing the way I think abut the situatin I m in en When I m faced with a stressful situatin, I make myself think abut it in a way that helps me stay calm. De schaal bleek zeer betruwbaar (Crnbachs α = 0,87, EV = 4,80, R 2 = 0,48, M = 4,60, SD = 0,94) en kn niet wrden verhgd. Mediërende variabelen. De prcessen waarvan verwacht wrdt dat zij het Nextpia-effect mediëren zijn ptimism bias, psitive uncertainty en affective frecasting. Deze zijn gemeten middels zelfgecnstrueerde en bestaande zevenpuntsschalen. Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 15

19 Optimism bias is gemeten middels een zelf gecnstrueerde schaal, aangezien bestaande schalen heel specifiek tegespitst zijn p het gedrag dat in die studies nderzcht is. In een nderzek naar de risicperceptie van huidkanker ten gevlge van znnebaden werd bijvrbeeld gevraagd he grt participanten hun risic p huidkanker inschatten. Om deze reden is zelf een schaal ntwikkeld, tegespitst p cnsumentengedrag met betrekking tt de aankp van het geadverteerde prduct. Gevraagd is naar de betekenis van het geadverteerde prduct vr de participant middels zeven items: little value / much value, n advantages / lts advantages, n cnvenience / a lt f cnvenience, n bstacles / lts f bstacles, n difficulties / lts f difficulties, n user pleasure / great user pleasure en n desirability / high desirability. Respns is gemeten p een zevenpuntssemantische differentiaal schaal. De schaal bleek zeer betruwbaar (Crnbachs α = 0,85, EV = 4,05, R 2 = 0,58, M = 4,50, SD = 0,95) en kn wrden verhgd dr bstacles en difficulties te verwijderen. Gezien deze twee items een belangrijk nderdeel van ptimism bias zijn en de schaal reeds zeer betruwbaar is, is ervr gekzen dit niet te den. Psitive uncertainy is k gemeten middels een zelfgecnstrueerde schaal, gezien bestaande schalen de neiging tt vermijden van nzekerheid meten in plaats van het plezier wat nttrkken wrdt aan een nzekerheid. Deze schaal is tegespitst p de getnde advertentie en bestaat uit zeven items: It annys me that it s nt clear exactly what prduct the advertisement is abut, I like the fact that this advertisement leaves me smething t guess abut, I think it s interesting that this ad desn t reveal everything at nce, In this advertisement I miss infrmatin that tells me what s s gd abut this prduct, It lks like a challenge t give this new (advertised) prduct a try, This advertisement is unpleasant because it causes uncertainty en I like that I m being held in suspense by this advertisement. Respns is gemeten p een zevenpunts Likertschaal (waarbij 1= strngly disagree; 7= strngly agree). De schaal bleek betruwbaar (Crnbachs α = 0,72, EV = 2,67, R 2 = 0,46, M = 4,02, SD = 1,03) na het verwijderen van het vierde item ( I miss infrmatin ). Affective frecasting is gemeten middels twaalf items. De eerste drie items zijn vergenmen van de meetwijze van Dahlén et al. (2011), en zijn aangevuld met items uit een Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 16

20 attitude schaal van Spangenberg, Vss & Crwley (1997). Hierbij is gevraagd naar de waarschijnlijkheid van het ptreden van gevelens als excited, happy en satisfied als gevlg van het kijken naar het prduct in de advertentie. Deze zijn aangevuld met negen items, waarvan nder andere: delighted, sensuus, funny, pleasant, thrilled, playful, jyful, cheerful en amused m de schaal te versterken. Respns is gemeten p een zevenpunts Likertschaal (waarbij 1= strngly disagree; 7= strngly agree). De schaal bleek uiterst betruwbaar (Crnbachs α = 0,98, EV = 9,96, R 2 = 0,83, M = 3,18, SD = 1,74) en kn niet wrden verhgd. Afhankelijke variabelen. De advertentiewaardering, merkwaardering, prductwaardering en de waardering vr andere prducten van het geadverteerde merk betreffen de afhankelijke variabelen in dit nderzek. Deze zijn alle vier gemeten middels een zevenpuntsschaal, waarbij de meetwijze is vergenmen uit het nderzek van Dahlén et al. (2011) met als del m de vergelijkbaarheid van de resultaten te maximaliseren. Om de advertentiewaardering te meten zijn drie cnstructen gemeten, namelijk advertentie-gerelateerde gedachten, de attitude en de gelfwaardigheid ten aanzien van de advertentie. Advertentie-gerelateerde gedachten zijn gemeten dr te vragen naar de gedachten die bij de participanten pkwamen direct na het zien van de advertentie. Na het invullen ervan, kregen zij pnieuw hun gedachten te zien, waarbij ze knden aangeven f deze psitief (+), negatief (-) f neutraal (0) was. Attitude ten pzichte van de advertentie is gemeten middels drie items p een zevenpunts semantisch diffentiaal schaal: gd / bad, pleasant / unpleasant, favrable / unfavrable wat een betruwbare schaal (Crnbachs α = 0,91, EV = 2,55, R 2 = 0,88, M = 4,71, SD = 1,34) pleverde die niet verhgd kn wrden. De gelfwaardigheid van de advertentie is k p een semantisch differentiaal schaal middels drie items gemeten: cnvincing / uncnvincing, believable / unbelievable, biased / unbiased wat k resulteerde in een betruwbare schaal (Crnbachs α = 0,83, EV = 1,07, R 2 = 0,57, M = 4,20, SD = 1,10) na het verwijderen van het laatste item. Daarna kn de schaal niet verder verhgd wrden. De algemene schaal die de advertentie-waardering meet, bevat in ttaal vijf items (alle drie items van attitude en de eerste twee items van gelfwaardigheid) Masterscriptie januari 2013 Britt Snakenbrg Pagina 17

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

EVALUATIE TER STATE. Marion Matthijssen, Marn van Rhee. Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2005. In opdracht van Raad van State

EVALUATIE TER STATE. Marion Matthijssen, Marn van Rhee. Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2005. In opdracht van Raad van State EVALUATIE TER STATE Marin Matthijssen, Marn van Rhee Centrum vr Onderzek en Statistiek (COS) juli 2005 In pdracht van Raad van State Centrum vr Onderzek en Statistiek (COS) Auteur: Marin Matthijssen en

Nadere informatie

Lokale subsidies voor energiebesparing en duurzame energie

Lokale subsidies voor energiebesparing en duurzame energie RETS RESpedia Lkale subsidie vr energieprjecten Ec Centre Wales Jake Hllyfield Lkale subsidies vr energiebesparing en duurzame energie Diverse lkale verheden in Wales hebben uiteenlpende maatregelen genmen

Nadere informatie

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563 Inspectie Werk en Inkmen Tezicht Gemeentelijk Dmein De Gemeenteraad Pstbus 11563 2502 AN Den Haag Prinses Beatrixlaan 82 2595 AL Den Haag Telefn (070) 304 44 44 Fax (070) 304 44 45 www.lwiweb.nl Cntactpersn

Nadere informatie

Resultaten openbare marktconsultatie. Verkoop klooster Groot Bijstervelt Gemeente Oirschot. BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012

Resultaten openbare marktconsultatie. Verkoop klooster Groot Bijstervelt Gemeente Oirschot. BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012 Resultaten penbare marktcnsultatie Verkp klster Grt Bijstervelt Gemeente Oirscht BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012 1. Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Oirscht is sinds nvember 2009 eigenaar

Nadere informatie

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie en dyscalculie en spellingsbegeleiding p het Carlus Clusius Cllege Zwlle Signalering en Begeleiding dyslectische / dyscalculische leerlingen Dyslexie:

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

Project Ad-Power: Van reclamewijsheid naar weerbaarheid

Project Ad-Power: Van reclamewijsheid naar weerbaarheid 2012 Prject Ad-Pwer: Van reclamewijsheid naar weerbaarheid Fnds Mediawijzer.net 2011 Esther Rzendaal Universiteit van Amsterdam 1-10-2012 Inhud Achtergrnd prject Ad-Pwer 2 Onderzek 1 4 Onderzek 2 8 De

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu De denkstijltest Wat is het? Uw manier van denken bepaalt in sterke mate he u zich velt en he u handelt. Dat geldt vr individuen, maar k vr teams en rganisaties. MindSnar is een methde waarmee denkstijlen

Nadere informatie

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool PEST PROTOCOL Prins Willem-Alexanderschl Wat is een pestprtcl? Een pestprtcl is een aantal vereenkmsten ver het tegengaan van pesten. Een afspraak tussen de schl, de kinderen en de uders. Waarm een pestprtcl?

Nadere informatie

Helpt de GGZ? Kort verslag van de 2de informatiebijeenkomst over ROM ggz 12 oktober 2010, Amersfoort

Helpt de GGZ? Kort verslag van de 2de informatiebijeenkomst over ROM ggz 12 oktober 2010, Amersfoort Helpt de GGZ? Krt verslag van de 2de infrmatiebijeenkmst ver ROM ggz 12 ktber 2010, Amersfrt Op 12 ktber zijn 50 cliënten, verwanten, leden van cliënten- en familieraden en ervaringsdeskundigen in Amersfrt

Nadere informatie

Stel uw inkomen zeker, sluit een arbeidsongeschiktheidsverzekering af

Stel uw inkomen zeker, sluit een arbeidsongeschiktheidsverzekering af Stel uw inkmen zeker, sluit een arbeidsngeschiktheids af Eindelijk geniet u van een heerlijke skivakantie. En natuurlijk verkmt het u niet, want u bent een ervaren skiër. Maar laat dat ngeluk nu net in

Nadere informatie

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 Inhud Respns... 1 Samenvatting van de resultaten... 1 Vragen ver de pleiding... 2 Vragen ver de stagiair... 3 Wat ziet u als sterke punten van de pleiding CMD?... 4 Wat

Nadere informatie

Stap 1. Wat wil jij?

Stap 1. Wat wil jij? Stap 1. Hi Iemand heeft het idee dat jij wel wat supprt kunt gebruiken. Dat kunnen je uders zijn, een vriend/vriendin een therapeut f iemand anders die ju ged kent. Die iemand wil graag dat jij hulp krijgt

Nadere informatie

Beslissingsondersteunende instrumenten. Criteria 2016. September 2015 Stichting Kwaliteit in Basis GGZ

Beslissingsondersteunende instrumenten. Criteria 2016. September 2015 Stichting Kwaliteit in Basis GGZ Beslissingsndersteunende instrumenten September 2015 Stichting Kwaliteit in Basis GGZ Beslissingsndersteunende instrumenten Inleiding Stichting Kwaliteit in Basis GGZ gelft dat de mentale zrg in Nederland

Nadere informatie

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t D i e n s t v e r l e n i n g s d c u m e n t Ons kantr hudt zich bezig met financiële dienstverlening en heeft zich gespecialiseerd in schade- en levensverzekeringen en is daarbij actief p de zakelijkeen

Nadere informatie

Verdiepend onderzoek Wmoinkoopproces

Verdiepend onderzoek Wmoinkoopproces Verdiepend nderzek Wminkpprces Kwalitatief nderzek nder 24 gemeenten Petra Ebben de Jng & Myriam Martens 1 september 2014 Disclaimer en leeswijzer Het ministerie van VWS heeft Q-Cnsult pdracht gegeven

Nadere informatie

Grip op reclame Internet (cookies)

Grip op reclame Internet (cookies) DDMA PRIVACY AUTORITEIT - CONSUMENTEN HANDBOEK Grip p reclame Internet (ckies) PRAKTISCH ADVIES BIJ COMMERCIËLE COMMUNICATIE Vrwrd Aan de hand van cncrete infrmatie en handige checklists bieden wij u via

Nadere informatie

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau Cllege vr schljaar 2014-2015 Plaatsingsrichtlijnen p het Dr. Nassau Cllege In de kmende jaren zal de Cit eindtets in het basisnderwijs niet meer afgenmen wrden in februari,

Nadere informatie

Toelichting Checklist Optimale informatie beleggingsverzekering

Toelichting Checklist Optimale informatie beleggingsverzekering Telichting Checklist Optimale infrmatie beleggingsverzekering Algemeen Infrmatie ver beleggingsverzekeringen Beleggingsverzekeringen zijn cmplexe prducten. Om de klant beter inzicht te geven in de werking

Nadere informatie

Kenneth Smit Consulting -1-

Kenneth Smit Consulting -1- Versneld en cntinu verbeteren van de perfrmance en de resultaten van uw medewerkers en rganisatie. Perfrmance en rendementsverbetering van uw rganisatie is de fcus waarp de activiteiten van Kenneth Smit

Nadere informatie

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers Handreiking functinerings- en berdelingsgesprekken griffiers September 2014 Functineringsgesprek Als de griffier is aangesteld, is het verstandig m met elkaar te blijven reflecteren p het functineren.

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Bedrijvenkring Oldebroek

Onderzoeksrapport Bedrijvenkring Oldebroek Onderzeksrapprt Bedrijvenkring Oldebrek AIDA Cmmunicatie 6 juni 2014 Inhudspgave Samenvatting 4 1. Inleiding 5 2. Prbleemanalyse 6 2.1 Aanleiding van het prbleem 6 2.2 Het krachtenveld 6 2.3 Wat mest nderzcht

Nadere informatie

De kans is groot dat uw testament niet voldoet aan uw wensen, geen gebruik maakt van

De kans is groot dat uw testament niet voldoet aan uw wensen, geen gebruik maakt van Testamenten check Streep dr wat niet van tepassing is VRAAG 1 Is uw testament van vóór 2003? De kans is grt dat uw testament niet vldet aan uw wensen, geen gebruik maakt van de mgelijkheden sinds de invering

Nadere informatie

Cijfers & trends op de arbeidsmarkt voor hoog opgeleide financials

Cijfers & trends op de arbeidsmarkt voor hoog opgeleide financials Cijfers & trends p de arbeidsmarkt vr hg pgeleide financials Alterim Arbeidsmarktindex Oktber 2015 Vrwrd Alterim presenteert de uitkmsten van de Alterim Arbeidsmarkt Index. Gericht nderzek nder 514 hg

Nadere informatie

Start duurzame inzetbaarheid

Start duurzame inzetbaarheid Start duurzame inzetbaarheid Een praktijkcasus Dr: Rlf Weijers, Pauline Miedema Hewel duurzame inzetbaarheid een veelbesprken thema is, blijft het lastig m het cncreet te maken en er handen aan veten aan

Nadere informatie

Controleprotocol Sociaal Domein

Controleprotocol Sociaal Domein Cntrleprtcl Sciaal Dmein Cntrleprtcl vr de accuntantscntrle bij: dr de gemeenten in de regi Amersfrt* gesubsidieerde rganisaties vr Jeugdzrg en WMO dr de gemeenten in de regi Amersfrt f dr de gemeente

Nadere informatie

- Bedrijfsvermeldingen, Key-accounts & andere advertentiemogelijkheden -

- Bedrijfsvermeldingen, Key-accounts & andere advertentiemogelijkheden - - Bedrijfsvermeldingen, Key-accunts & andere advertentiemgelijkheden - Dr: VvE Media B.V. Versie: 2.1 Datum: 7 mei 2015 Cntactpersn: Dhr. R.H.P. van der Vssen inf@nederlandvve.nl www.nederlandvve.nl ABN

Nadere informatie

Klachtenbeleid Stichting KOM Kinderopvang

Klachtenbeleid Stichting KOM Kinderopvang Klachtenbeleid Stichting KOM Kinderpvang KOM Kinderpvang verzrgt kinderpvang vr kinderen in de leeftijdsgrep 0 tt en met 12 jaar. Alle medewerkers van de stichting zetten zich vlledig in m kwalitatief

Nadere informatie

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis 72095942000 VZW Psych. Centrum Caritas Caritasstraat 76 9090 MELLE Telichting bij het dcument pnameverklaring bij pname in een psychiatrisch ziekenhuis U kan als patiënt een aantal keuzes in verband met

Nadere informatie

Wat zijn de specifieke omstandigheden van deze locatie waar, bij inpassing van de voorziening, rekening mee gehouden moet worden?

Wat zijn de specifieke omstandigheden van deze locatie waar, bij inpassing van de voorziening, rekening mee gehouden moet worden? Omgevingsscan Achtergrnd prject De gemeente Drdrecht heeft het plan pgevat de prblematiek rndm (merendeels verslaafde) dak- en thuislze mensen in haar stad aan te pakken. In dit kader heeft de gemeente

Nadere informatie

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa)

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa) PEDAGOGISCHE VISIE A. Algemeen De pedaggische visie vertelt he de schl met leerlingen, persneel en uders van leerlingen wil mgaan en wat de schl verwacht ten aanzien van de relatie tussen leerlingen en

Nadere informatie

Zorgplan. Naam. Adres. Uitgerekende datum. Administratienummer. Naam en adres verloskundige praktijk

Zorgplan. Naam. Adres. Uitgerekende datum. Administratienummer. Naam en adres verloskundige praktijk Zrgplan Naam Adres Uitgerekende datum Administratienummer Naam en adres verlskundige praktijk datum tijd Met wie Afsprakenlijst Gefeliciteerd met uw zwangerschap! Tijdens uw zwangerschap zal u nder cntrle

Nadere informatie

TOEZICHTKADER ACCREDITATIESTELSEL HOGER ONDERWIJS. september 2014

TOEZICHTKADER ACCREDITATIESTELSEL HOGER ONDERWIJS. september 2014 TOEZICHTKADER ACCREDITATIESTELSEL HOGER ONDERWIJS september 2014 INHOUD Inleiding 4 1 Del en uitvering van het tezicht 5 1.1 Wat willen we bereiken? 5 1.2 Werkwijze 5 1.3 Waarderingskader 7 2 Relatie met

Nadere informatie

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een prgramma vr het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Delgrep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt vr grep 7 en 8 van de basisschl en de eerste

Nadere informatie

Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen.

Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen. Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen. Inhudspgave 1. Inleiding 3 2. De eerste dagen na een ramp: riëntatie en besluitvrming 4 3. Een hulpkanaal kiezen 5 3.1 Hulpkanaal A: Ndhulp via de SHO 6 3.2 Hulpkanaal

Nadere informatie

Saxionstudent.nl CE 1

Saxionstudent.nl CE 1 Thema: Marktanalyse (semester 1) Prject: Desk en Fieldresearch 56357 Vrwrd Vr u ligt het plan van aanpak vr het prject Desk en Fieldresearch, vr het thema marktanalyse van semester 1. Het is de bedeling

Nadere informatie

EFFECTIVITEIT CONVENANTEN ENERGIEBELEID

EFFECTIVITEIT CONVENANTEN ENERGIEBELEID EFFECTIVITEIT CONVENANTEN ENERGIEBELEID Auteurs: Prf.dr. E. Dijkgraaf Drs. J.M. de Jng Drs. M. Spijkerman Drs. O. Tanis Datum Oktber 2009 EFFECTIVITEIT CONVENANTEN ENERGIEBELEID Cntactpersn Prf.dr. Elbert

Nadere informatie

Beleid Luisvrije School

Beleid Luisvrije School Beleid Luisvrije Schl Inleiding De Klankhf heeft de bestrijding van luizen mschreven in een beleidsstuk. Het wrd luizen en het hebben ervan betekent niet smerig en nverzrgd, maar is wel knap lastig en

Nadere informatie

Samenvatting Deelprojecten Ouderen Samen

Samenvatting Deelprojecten Ouderen Samen Samenvatting Deelprjecten Ouderen Samen Vughtse Ouderen aan het Wrd In januari 2007 zijn dr het Prject Ouderen Samen vier bijeenkmsten gerganiseerd waarvr alle Vughtse inwners van 55 jaar en uder waren

Nadere informatie

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte Genderlpbaanklf: enkele vrzetten vanuit Persephne vzw, rganisatie van vruwen met een handicap f invaliderende chrnische ziekte De genderlpbaanklf verdient aandacht van de beleidsmakers en de sciale partners.

Nadere informatie

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone Schade prtcl Zuiderpark Stadswalzne Gemeente s-hertgenbsch december 2012 Schadeprtcl Zuiderpark - Stadswalzne In dit dcument staat he de gemeente s-hertgenbsch mgaat met schadeclaims. Het is er p gericht

Nadere informatie

Wie verkoopt uw huis?

Wie verkoopt uw huis? Wie verkpt uw huis? Accuntnet Verkp Vertruwens Persn Service Accuntnet V V P Service Wie verkpt uw huis? Als u uw huis wilt verkpen, schakelt u k in Spanje een makelaar in. Echter in Spanje geeft men nrmaal

Nadere informatie

Notitie Project D Verkenning informatievoorziening huisvesting internationale studenten in Nederland.

Notitie Project D Verkenning informatievoorziening huisvesting internationale studenten in Nederland. Ntitie Prject D Verkenning infrmatievrziening huisvesting internatinale studenten in Nederland. In deze ntitie geven we beknpt de belangrijkste resultaten weer van prject D van de Rde Lper. 1. Achtergrnd

Nadere informatie

Dossier : drugs in het verkeer

Dossier : drugs in het verkeer Dssier : drugs in het verkeer 1 Enkele gangbare pvattingen ver illegale drugs Ik merk het direct wanneer iemand drugs heeft genmen. Ik lp dus geen risic m mee te rijden met iemand die nder invled rijdt.

Nadere informatie

Wat 'cross-linking' betekent voor Rolling Stock

Wat 'cross-linking' betekent voor Rolling Stock Wat 'crss-linking' betekent vr Rlling Stck Crss-linking: het vernetten van kabels dr bestraling, kan veel betekenen vr Rlling Stck. Een paar pluspunten & klantvrdelen van dr bestraling vernette elektrische

Nadere informatie

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014 Evaluatierapprt Scalda - Grep 3 29 januari 26 maart 2014 1. Inleiding, deelnemers en activiteiten In dit dcument wrden de bevindingen weergegeven van begeleiders en deelnemers die betrkken waren bij de

Nadere informatie

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam OPLEIDING tt Verzrgende-IG Ondersteuningsmagazijn Berepstaak E Startbekaam Albeda cllege Branche gezndheidszrg Kwalificatieniveau 4 Chrt: 2010-2011 Fase: Startbekaam Naam student:. P.E1-3.start.gesprek

Nadere informatie

Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden

Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden Delstellingen Diepgaand inzicht krijgen in infrmatiebehefte m.b.t. WOII persnlijke betekenis WOII ntstaan interesse in WOII beiende/interessante thema s gebruik en

Nadere informatie

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen.

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen. PESTEN Deze flder is een hulpmiddel vr ju en je kind m samen te leren ver pesten en he je dit kan stppen. WAT IS PESTEN? Pesten is iemand anders bewust bedreigen, bang maken, uitdagen, uitschelden f pijn

Nadere informatie

Accountmanagers laten veel kansen liggen

Accountmanagers laten veel kansen liggen Vndelstraat 35e Accuntmanagers laten veel kansen liggen Sinds de crisis zijn de financiële markten structureel veranderd. Vr de crisis kregen de banken veel aanvragen, was het kapitaal veel gedkper en

Nadere informatie

Kwaliteitsaspecten van onderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van opleiders

Kwaliteitsaspecten van onderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van opleiders Kwaliteitsaspecten van nderwijs Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van pleiders Clfn Titel Kwaliteitsaspecten van nderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van pleiders. Auteur

Nadere informatie

Notitie Evaluatie Dienstverlening en Financiën Antwoord

Notitie Evaluatie Dienstverlening en Financiën Antwoord Ntitie Evaluatie Dienstverlening en Financiën Antwrd 0. Inleiding In 2006 is de gemeente Amsterdam gestart met het aanbieden van 1 telefnnummer vr het beantwrden van vragen van burgers en ndernemers, namelijk

Nadere informatie

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen Stap 5 Deel 2 Je met niet alles gelven wat je denkt Lesje 5.2.1 Jezelf lsmaken uit vertuigingen Je hebt eerder al pgeschreven welke gedachtes zijn uitgegreid tt vertuigingen: de beelden ver jezelf en anderen

Nadere informatie

Ekelmans & Meijer Advocaten (Rechten)

Ekelmans & Meijer Advocaten (Rechten) Evaluatie-rapprt STEP In-husedag bij Ekelmans & Meijer Advcaten (Rechten) -- INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE. WOORD VOORAF. RESULTATEN VAN DE ATTITUDE-METING VÓÓR DE IN-HOUSEDAG. RESULTATEN VAN DE ATTITUDE-METING

Nadere informatie

SusTRIP onderzoek Vakantiewoningen aan de Belgische Kust

SusTRIP onderzoek Vakantiewoningen aan de Belgische Kust SusTRIP nderzek Vakantiewningen aan de Belgische Kust SusTRIP nderzek: Vakantiewningen aan de Kust Waarm nderzek naar vakantiewningen aan de Kust? Lgiesvrm met de grtste beddencapaciteit aan de Kust Geen

Nadere informatie

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs.

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht p Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Dia 1 Opmerking vr de presentatr: in het geval u tijd te krt kmt, kunt u de blauwe tekst als ptineel beschuwen

Nadere informatie

UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM

UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM DE AANPAK VAN CRM RESULTANTS Ongeveer eens per twee jaar brengt Micrsft een nieuwe versie uit van Micrsft Dynamics CRM. In deze zgenaamde majr releases

Nadere informatie

Marktonderzoek naar de beboefte aan gebeugentrainingscursusseo

Marktonderzoek naar de beboefte aan gebeugentrainingscursusseo Marktnderzek naar de bebefte aan gebeugentrainingscursusse In pdracht van: Bedrijfskundewinkel Eindhven Opdracht nummer: 91.39.253 Uitgeverd dr: W J. Stuursma Eindhven, Februari 1993 Vnvrd Vr u ligt het

Nadere informatie

U heeft ons verzocht, om gezamenlijk, een gedegen voorstel ten aanzien van uw hypotheek uit te brengen.

U heeft ons verzocht, om gezamenlijk, een gedegen voorstel ten aanzien van uw hypotheek uit te brengen. Vragenfrmulier Klant Beeld U heeft ns verzcht, m gezamenlijk, een gedegen vrstel ten aanzien van uw hyptheek uit te brengen. Onze bedrijfsfilsfie is, m samen met nze relaties, een inventarisatie te maken

Nadere informatie

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica Prgramma Welzijn en Zrg Nieuwe Zrg en Dmtica Aanleiding De mgelijkheden vr het langer zelfstandig thuis blijven wnen, meten wrden verbreed. Technlgische ntwikkelingen die zrg p afstand en het participeren

Nadere informatie

Ter vergelijking met de MJA3-doelstelling worden de indices voor productieproces, keten en duurzame energie gesommeerd.

Ter vergelijking met de MJA3-doelstelling worden de indices voor productieproces, keten en duurzame energie gesommeerd. MJA3 cnvenant Methdiek energieefficiency Alle inspanningen van bedrijven gericht p energiebesparing in het prductieprces en in de keten en met het g p de inzet van duurzame energie, wrden gehnreerd: zij

Nadere informatie

Vraag en antwoorden over de volmacht

Vraag en antwoorden over de volmacht Vraag en antwrden ver de vlmacht Hiernder treft u een verzicht aan van de vragen en antwrden die zijn gesteld ver de vlmacht. Heeft de vlmacht een lptijd? Heeft de deelnemersraad psitief advies gegeven

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

HOW TO REVIEW THE LITERATURE AND CONDUCT ETHICAL STUDIES

HOW TO REVIEW THE LITERATURE AND CONDUCT ETHICAL STUDIES HOW TO REVIEW THE LITERATURE AND CONDUCT ETHICAL STUDIES The literature review Het is belangrijk m te bepalen wat anderen al ver het prbleem geleerd hebben vr je het zelf bestudeerd. Het idee van een literatuurstudie

Nadere informatie

Wij zijn een KiVaschool!

Wij zijn een KiVaschool! Elke schl bij Stichting Allure hanteert een Pestprtcl. Dit schlspecifieke Pestprtcl is een afgeleide van het algemeen Pestprtcl Allure. O.B.S.Geert Hlle hanteert de KiVa aanpak. Wij zijn een KiVaschl!

Nadere informatie

Zwembadplan Wijk Zwemt! - UITGANGSPUNTEN

Zwembadplan Wijk Zwemt! - UITGANGSPUNTEN Zwembadplan Wijk Zwemt! - UITGANGSPUNTEN Vr u ligt het uitgewerkte plan van WijkZwemt. Dit plan is pgesteld dr de KNZB, 2521, gewn zwemmen en enthusiaste burgers/vrijwilligers vanuit belangengreperingen

Nadere informatie

Rollenspel Jezus redt

Rollenspel Jezus redt Rllenspel Jezus redt Krte mschrijving prgrammanderdeel De leerlingen spelen samen een bestuursrechtzaak bij de Raad van State na. De Raad van State is de hgste bestuursrechter van Nederland. In deze rechtszaak

Nadere informatie

Pijncentrum. Behandeling van het Carpaal Tunnel Syndroom (CTS)

Pijncentrum. Behandeling van het Carpaal Tunnel Syndroom (CTS) Pijncentrum Behandeling van het Carpaal Tunnel Syndrm (CTS) Inleiding Op het pijncentrum is met u besprken dat uw pijnklachten van het Carpaal Tunnel Syndrm (CTS) behandeld gaan wrden dr middel van een

Nadere informatie

RESULTATEN ANALYSE VOCAAL-ENQUÊTE

RESULTATEN ANALYSE VOCAAL-ENQUÊTE Vrtgezet Onderwijs Cranendnck Aandacht en Actie vr Levensvatbaarheid RESULTATEN ANALYSE VOCAAL-ENQUÊTE AUTEUR(S) : Philip de Gey en Mat van der Heijden DOCUMENTNUMMER : VOCAAL/001 STATUS : Gereed vr verspreiding

Nadere informatie

Trainingsopgaven Basistraining Evenementen Scouts Online

Trainingsopgaven Basistraining Evenementen Scouts Online Trainingspgaven Basistraining Evenementen Scuts Online Inhudspgave 1 Vrbereidingspgaven... 3 1.1 E-mailadres aanpassen... 3 1.2 Testfuncties tevegen... 3 2 Basispgaven... 4 2.1 Nieuw evenement aanmaken...

Nadere informatie

Alterim Arbeidsmarktindex Publicatie voorjaar 2015

Alterim Arbeidsmarktindex Publicatie voorjaar 2015 Alterim Arbeidsmarktindex Publicatie vrjaar 2015 1 Publicatie vrjaar 2015 Alterim presenteert de uitkmsten van nze peridieke Alterim Arbeidsmarkt Index. Gericht nderzek nder 716 hg pgeleide financiële

Nadere informatie

Hergebruikinitiatieven

Hergebruikinitiatieven Hergebruikinitiatieven Principe: materialen en verpakkingen hergebruiken vr ze afval wrden Hergebruik betekent de terugwinning en het hergebruik van prducten f nderdelen ervan: hergebruik van de verschillende

Nadere informatie

Biontica Workshop Zelfredzaamheid & Zelfsturing

Biontica Workshop Zelfredzaamheid & Zelfsturing Bintica Wrkshp Zelfredzaamheid & Zelfsturing Visie p Zelfredzaamheid & Zelfsturing Lgica van het gevel, Arnld Crnelis, 1998, ISBN 90-72258- 02-9 Het verbrgen prgramma vr het menselijk leren is aangebren

Nadere informatie

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht p een veilige mgeving en een plezierige schltijd Achtergrnd - Wat is pesten? 'Iemand wrdt getreiterd f is het mikpunt van pesterijen als hij f zij herhaaldelijk

Nadere informatie

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7 Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 2 van 7 Vergaderen Elke vergadering kent een vaste structuur en een vaste vlgrde. Deze structuur

Nadere informatie

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan Handleiding Het pstellen van een diacnaal beleidsplan Versie 1.0 Generale diacnale cmmissie Datum: augustus 2015 Generale diacnale cmmissie Vendelier 51-D 3905 PC VEENENDAAL Telefn (0318) 505541 Website:

Nadere informatie

Samenvatting. Evaluatierapport Buurt in Actie December 2006 2

Samenvatting. Evaluatierapport Buurt in Actie December 2006 2 Evaluatierapprt Samenvatting Dit rapprt bevat de resultaten van de evaluatie van Buurt in Actie (BIA). Deze evaluatie is uitgeverd m inzicht te krijgen in het functineren van het prject en aanbevelingen

Nadere informatie

Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emotionele- en /of gedragsproblemen

Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emotionele- en /of gedragsproblemen Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emtinele- en /f gedragsprblemen Schljaar 2009-2010 Welkm jij. Jij, helemaal jezelf. Nieuw vr ns, nbekend, ged zals je bent. Wij

Nadere informatie

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten Pestprtcl basisschl Pieter Wijten Basisschl Pieter Wijten werkt aan een veilig schlklimaat waarin kinderen respectvl met elkaar mgaan. Ze hanteert drie principes: Ik zrg ged vr mezelf Ik zrg ged vr de

Nadere informatie

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen.

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen. Checklist berdeling adviesaanvraag 1. De adviesaanvraag Heeft de r een adviesaanvraag gehad? Let p: een rapprt is in principe geen adviesaanvraag. Met een adviesaanvraag wrdt bedeld: het dr de ndernemer

Nadere informatie

Rapport. Bekend maakt bemind Onderzoek naar de bekendheid van en waardering voor het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak

Rapport. Bekend maakt bemind Onderzoek naar de bekendheid van en waardering voor het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak Rapprt Bekend maakt bemind Onderzek naar de bekendheid van en waardering vr het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak Over het CAOP Het CAOP is hét kennis- en dienstencentrum p het gebied van arbeidszaken

Nadere informatie

Beleidsregels verrekenen inkomsten uit commerciële (onder) verhuur en commerciële kostgeverschap 2015

Beleidsregels verrekenen inkomsten uit commerciële (onder) verhuur en commerciële kostgeverschap 2015 Beleidsregels verrekenen inkmsten uit cmmerciële (nder) verhuur en cmmerciële kstgeverschap 2015 Inhud Beleidsregels verrekenen inkmsten uit cmmerciële (nder) verhuur en cmmerciële kstgeverschap 2015...

Nadere informatie

BIZ Plan Westermaat Bedrijventerrein Westermaat te Hengelo

BIZ Plan Westermaat Bedrijventerrein Westermaat te Hengelo BIZ Plan Westermaat Bedrijventerrein Westermaat te Hengel Hengel, 4 juni 2010 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. De Experimentwet Bedrijven Investerings Zne 3. Activiteiten van het BIZ 4. Waarm een BIZ 5. De

Nadere informatie

Samenvatting mediapartners Shopping2020

Samenvatting mediapartners Shopping2020 Samenvatting mediapartners Shpping2020 Samenvatting eindrapprt expertgrep Supply Chain De supply chain van de tekmst wrdt gekenmerkt dr cntinue verandering en vraagt m flexibiliteit. De veranderende retailmgeving

Nadere informatie

Geavanceerde data wetenschappen

Geavanceerde data wetenschappen Master HI Geavanceerde data wetenschappen 1ste deel - inclusief pgelste efeningen Q uickprinter Kningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 182 3.50 EUR Nieuw!!! Online samenvattingen kpen via www.quickprintershp.be

Nadere informatie

Stap 4 Deel 2. 4.2.1 Controle willen houden over wat je denkt en voelt

Stap 4 Deel 2. 4.2.1 Controle willen houden over wat je denkt en voelt Stap 4 Deel 2 De rzaak van stress: de illusie dat we cntrle kunnen hebben als we maar geneg ns best den. 4.2.1 Cntrle willen huden ver wat je denkt en velt Je hebt al gelezen dat gedachten waar je in vastzit,

Nadere informatie

Een profiel maken voor [onderwerp]

Een profiel maken voor [onderwerp] MPA MindSnar Een prfiel maken vr [nderwerp] Wat det MPA, de denkstijltest? MPA legt u vragen en keuzes vr. Z zekt het naar patrnen in he u denkt. Van die patrnen maakt het grafieken en rapprten. Bvendien

Nadere informatie

Handleiding Opmaken fiche 281.50 Versie 2.0

Handleiding Opmaken fiche 281.50 Versie 2.0 Versie 2.0 1. Inleiding... 3 2. Vrbereidende werkzaamheden... 3 2.1. Algemene rekeningen... 3 2.2. Leveranciersfiches... 4 3. Het pstellen van de fiches... 6 3.1. Het vrbereidingsprgramma... 6 3.2. Het

Nadere informatie

Les Hernieuwbare energie

Les Hernieuwbare energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Hernieuwbare energie Werkblad Les Hernieuwbare energie Werkblad "100% duurzaam", "Hllandse wind", "Kies bigas!": wie de reclames van energiebedrijven bekijkt zu bijna denken

Nadere informatie

Evaluatie van een 24-uur-niet-roken actie

Evaluatie van een 24-uur-niet-roken actie Evaluatie van een 24-uur-niet-rken actie -de nderzeksresultaten van de pre- en pst-vragenlijsten- Februari 2010 Uitgeverd dr de Universiteit Antwerpen In pdracht van het Vlaams Instituut vr Gezndheidsprmtie

Nadere informatie

PROTOCOL bij OVERLIJDEN

PROTOCOL bij OVERLIJDEN PROTOCOL bij OVERLIJDEN Vetbalvereniging Lenermark Lnapark 5 7371 EH Lenen Gld Tel.: 055-5051656 Versie: 27 augustus 2015 1 / 9 1. Inleiding Het prtcl 'Bij verlijden' treedt na vaststelling van het bestuur

Nadere informatie

Ace! E-book. Ace! Management Partners Training Coaching Consulting Interim Management

Ace! E-book. Ace! Management Partners Training Coaching Consulting Interim Management Ace! Management Partners Training Caching Cnsulting Interim Management Den Haag Amsterdam Den Bsch Rtterdam Zwlle Utrecht Arnhem Amersfrt Breda Eindhven Maastricht Brussel Antwerpen Ace! E-bk Ace! E-bk

Nadere informatie

PROJECTBESCHRIJVING HISTORISCHE PLEKKEN

PROJECTBESCHRIJVING HISTORISCHE PLEKKEN PROJECTBESCHRIJVING HISTORISCHE PLEKKEN Leerlijn Cultureel Erfged Thema Identiteit Grep 5 en 6 Maart 2016 Cultuurnderwijs p zijn Haags Leerlijn Cultureel Erfged Thema Identiteit Grep 5 en 6 Maart 2016

Nadere informatie

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs Cursussen CJG (samenwerking tussen De Meerpaal en het nderwijs in Drnten) Vrtgezet Onderwijs 1 Faalangst (vrtgezet nderwijs) Faalangsttraining is vr jngeren die gespannen zijn en (te) veel nadenken ver

Nadere informatie

Professional Coaching. Franck Struyf

Professional Coaching. Franck Struyf Prfessinal Caching Franck Struyf Ervaring is niet wat iemand verkmt, maar wat iemand det met wat hem verkmt. (Aldus Huxley) Persnlijke ervaring Mijn naam is Franck Struyf en ik ben life en- prfessinal

Nadere informatie