HEELKUNDE LES N.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HEELKUNDE LES 4 2013-2014 N."

Transcriptie

1 LES 4: Postoperatieve zorgen concept ERAS (Early Recovery After Surgery) - doel: sneller herstel (voordeel voor patient, hospitaal en economie) - multifactorieel en multidisciplinair (heelkundige procedure, aangepast peri-operatief concept) ) 1) Analgesie comfort pt, stress respons modificati, vroegtijdige mobilisatie, afname respiratoire complicaties Traditioneel analgesiebeleid analgetische ladder : zwakke naar krachtige, non-opoid naar opiaat 3 trappen model: paracetamol, aspirine, ibuprofen -> codeïne -> morfine eventueel + co-analgetica (anti-epileptica,anti-depressieva,spierlaxantie,cs) of + Adjuvans (laxativa, anti-emetica) PRINCIPES: - exploiteer maximale mogelijkheden per trap, afh van pijn trap op of af - Trap 1&2 en 1&3 zijn combineerbaar - 2 en 3 niet want competitief voor dezelfde R (risico antagonisme) Moderne postoperatieve analgesie - multimodale approach - combinatie systemische en locoregionale epidurale katheder, perifere zenuwblocks, infiltratie lokale anesthetica - combinatie farmaca cfr ladder, analgetica+adjuvans - combinatie met andere vb psycholoog, fysiotherapie, - doel: beperken van hoge dosis opiaten - daling sedatie en risico op verwardheid - daling respiratoire depressie - daling constipatie en nausea/braken; jeuk - sneller ontslag en dus hoger comfort vr patient

2 2) Vochtbeleid PERI-operatief Optimale vullingstoestand hypoperfusie of hyperfusie: orgaandysfynctie/falen, slechtere outcome Vochtcompartimenten Total Body Water (=60% van gewicht) = ICV (40%) + ECV (20%) ECV = interstitieel V (4/5) + PlasmaV (1/5) + transcellulairv hoogste concentratie in skeletspier Waterdistributie - hydrostatische druk (P): mechanisch tgv hartpomp - osmotische druk (pi): door concentraties van osmotisch actieve substanties ECF <->ICF: natrium intravasculair <-> extravasculair: eiwitten (albumine!) - wet van starling : Q = k ( (Pc-Pi) (pii-pic) ) Distributievolume TBW: glucose 5% ECV: Nacl 0,9% of Hartmann/Ringer ICV: Starch, Hilbumine 5% Samenstelling secreties goed om weten, bij verlies weten hoe lichaamssamenstelling verandert -> braken hypochloemie Speeksel: HCO 3- Maag: Cl- Colon, pancreas: Na+ duodenum, ileum, gal, zweet: NaCl Dagelijkse behoeften Water: 30ml/kg Natrium: 1-2 mmol/kg Kalium: 0,5-1 mmol/kg Chloor: 1mmol/kg waterbalans: OUT 2500 ml/dag via urine 1500 ml, insensibel 800 ml (AH, huid) en GI 200 ml Definities Onderhoudsvocht: (water+elektrolieten) - 30ml/kg/dag (max 100ml/uur) Vervangingsvloeistof: (water+elektrolieten) - compensatie van actuele verliezen - samenstelling bepaald door type verlies (maag, pancreas, ) Vochtresuscitatie: - correctie intra/extravasculair volumedeficit cristalloiden - waterige oplossing+elekrolieten met lage colloid osm druk 4x meer volume-expanderend effect, interstitele oedemen bij grote volumes risico op hypercholeremische acidose bij NaCl, cave stollingsstoornissen tgv dilutie colloiden - waterig+elekrt met hogere colloid osm druk - synthetisch: gelatines of zetmeeloplossingen - humaan: albumineoplossingen Blijven intravasculair, cave stollingsstoornissen tgv dilutie bloedproducten - packed cells (rbc) - FFP (fresh frozen plasma) - bloedplaatjes -> acuut vochtverlies is acuut vocht toedienen!

3 Vuistregels 1) normale behoeftes: natrium: mmol/dag, Kalium: 40-80mmol/dag, water: 1,5 tot 2,5l water/dag 2) bijkomende vochttoediening ikv deficit of verlies 3) belang monitoring volumestatus (KO inclusief wegen en vochtbalans in&out) 4) gebuik van gebalanceerde oplossingen zoals Hartmann of ringer lactaat of vervangingsvloeistof ipv NaCl 0,9%, want hierdoor hyperchloremische acidose enkel bij braken of GI-verlies wel Nacl (hierbij hypocholemie) Hartmann sluit beste aan bij eigen lichaamsvocht 5) Glucose 5% is bron voor toediening van vrij water bij onderhoudstherapie!! risico op hyponatremie bij grote hoeveelheden niet gebruiken als resuscitatievocht, behalve bij vrij water deficit (vb diabetes insipidus) 6) Preoperatief: beperk inname heldere vloeistoffen tot <2u bij darmvoorbereidingen: compenseer vocht en elektrolietverlies met iv vocht (Hartmann) -> risico op preop ondervulling beperken 7) Perioperatieve verliezen (braken, GI, diarree) compenseren met cristalloiden!! cave K+verlies, braken=nacl 0,9% indien hypochloremie, diarree etc=hartmann 8) Postoperatief: asap po vochtinname herstellen, zelfregulatie nood aan onderhoudsinfuus? Zoutarm en laag volume, compenseer verliezen 9) Invloed stressrespons: 1. water en zout retentie door ADH, RAAS en catecholamine vrijzetting 2. Renaal: beperkte capaciteit voor vrij water en Na-excretie 3. stijging K-excretie (RAAS en EWkatabolisme) 4. Daling urinaire output => inflammatie veroorzaakt capillaire lek, mogelijks oedemen ADH = waterretentie, RAAS = zoutretentie -> restrictief vocht en zouttoediening PER-operatief = verantwoordelijkheid anesthesie liberaal vs retricitef vochtbeleid - Liberaal: mogelijks volume overload! - intestinaal oedeem -> verlengde ileus: braken/nausea - stijging extravasculair longwater: hypoxie - volumebelasting-> hartfalen - dilutie stollingsfactoren - interstitieel oedeem (daling weefselperfusie en wondheling) - vermijd overcompensatie third spaece losses = extravasculair vocht (interstitieel) tgv inflam respons door weefseltrauma - restrictief - ondervulling : orgaanperfussie daalt - Prerenaal acuut nierfalen - voordelen: behoud volume en orgaanperfusie subsitutie en correctie elektrolieten optimalisatie zuurstoftransport en cell metabolisme versneld herstel na procedure - nadelen interstitieel oedeem slechte wondheling daling longcompliantie en stijging extravasculair longwater -> hypoxie hartfalen, verlengd ileus

4 POST-operatief - Onderhoudsvocht dagelijkse behoeften vb 1 liter glucose 5% (vrij water) + 1 liter Hartmann (elektrolieten) - Vervangingsvloeistof compensatie verliezen hou rekening met samenstelling frequent labocontrolering soms analyse vocht!! hyperchloremische acidose : NaCl 0,9% bevat geen buffer, gevolgen: - nierfalen door daling RBF en GFR - daling intertestinale perfusie en motiliteit - metabole acidose - Interstitieel oedeem tgv heelkundig trauma/agressie : inflammatoire respons: verstoorde permeabiliteit - Normaal: na uur mobilisatie van oedeem - verwikkelingen en blijvend verhoogd inflammatoir (verlengde stress): vochtmobilisatie uitgesteld en persisiterende capillaire lek met interstitieeel oedeem: verwikkelingen stijgen Klinische symptomen ondervulling - droge mucosa, dorstgevoel - oligurie - tugor verminderd - compensatie AZS; tachycardie, koude extremiteiten - orthostatische hypotensie - verminderd bewustzijn (suf, slaperig, verward) Klinische symptomen overvulling - Oedemen - Dyspnoe en hypoxie - Verlengd ileus - Hartfalen (tachycardie, koude extremiteiten, BDproblemen) - Verward (hersenoedeem)

5 3) Ionenstoornissen Natrium: belangrijkste extracellulaire kation en osmool - HYPONATREMIE < 135 mmol/l Diagnose DD: volumestatus, serum en urine osmolaliteit, urinaire natriumexcretie + VERHOOGDE serumosmolaliteit -> water wordt aangetrokken door een osm actieve stof (hyperglycemie, contrast, mannitol) + GEDAALDE serumosmolaliteit -> aangepaste lage urine osmolaliteit? Waterintoxicatie -> niet-aangepaste lage urine osm? - overvulling,oedemen (hart, lever, nierfalen) - ondervulling (braken, diarree, pancreatitis, diuretica) - normovolemie : SIADH (aangepaste ADH-secretie) Symptomen: - neurologisch tgv lage osmolaliteit (hersenoedeem) - soms acuut, soms langzaam - nausea, malaise, hoofdpijn, suf, verward, comateus en epilepsie Behandeling: - chronische hyponatriemie: trage correctie - acute en symptomatische: initieel snelle en nadien trage correctie afhankelijk van volumestatus OVERVULLING/OEDEEM = excessief water waterrestrictie (+ diuretica en hypertoon zout) VOLUME DEPLETIE: natrium toedienen SIADH: (syndrom of inappropriate ADH release) vochtrestrictie - HYPERNATREMIE waterverlies > zout en kaliumverlies (vb zweten door inflamm reactie) natuurlijke afweer: dorstgevoel -> drinken zouttoediening Oorzaken: - waterverlies (centrale of nefrogene diabetes insipidus) - hypotoon vochtverlies Renaal: lisdiuretica GI: braken huid: zweten - Zouttoediening - Watertekort: verlies drinkcapaciteit Diagnose: bepaal urine osmolaliteit < 300 mosm/kg: diabetes insipidus (centraal) : diabetes insipidus met Vtekort of osm diurese >800: verhoogd waterverlies (GI, insensibel), te weinig drinken of verhoogde Na-toediening Behandeling - trage corrrectie: schatting waterdeficit, watertoediening (po of iv), diabetes insipidus

6 Kalium - HYPERKALEMIE serum K>5meq/L, symptomen meestal pas vanaf >7meq/l Oorzaken 1. Meer vrijzetting uit cellen door metabole acidose, spiertrauma, rhabdomyolyse, hemolyse (rbc-trauma) als tumor cellen afbreekt 2. Daling renale excretie nierfalen, medicatie (ACE-1), hypoaldosteronisme (vd Addison) Symptomen 1. Spierzwakte 2. EKGverandering (spitse T-top, kort QT, breed QRS) ritmestoornissen leiden tot ventrikelfibrilatie Behandeling causaal!! - acute hyperkalemie calcium toediening : anatagoniseert depolarisatie van membraanpot -> arrythemieën dalen push K naar intracellulair of K verwijderen (nierdialyse, diuretica) HCO3- toedienen: patient alkalisch maken - HYPOKALEMIE serumk < 3,5 meq/l Oorzaken - abnormaal verlies (GI : braken, maagsonde in suctie of diuretica) - shift extra naar intracell (alkalose K wisselt voor H), insuline - renaal Kverlies (hyperaldosteronisme of lisdiuretica) symptomen - spierzwakte/krampen - cardiaal: ritmestoornissen, geleidingstoornissen en ventrikelfibrillatie Behandeling -po -iv : traag - K sparende diureticum bij hyperaldosteronisme (aldosteron stimuleert de K exretie) Fosfaat - HYPERFOSFATEMIE (>4,7mg/dl) - nierfalen - ernstige metabole acidose - tumorlysis syndroom: hemolyse - hypo-parathyroidie - weinig acute syndromen => niet erg!! - R/ fosfaatbinders - HYYPOFOSFATEMIE (<2,3 mg/dl) - redistributie : sepsis, resp alkalose, refeeding syndroom - GI-verlies : diarree, braken - daling tubulaire absorptie (hyperparathyroidie, nierinsufficientie) - klinische tekens : spierzwakte, hartfalen, hemolyse => WEL probleem!! Behandeling: fosfaatsubsitutie

7 4) Transfusie Wat : Erythroconcentraat packed cells (rbc) / thrombocyten, FFP (fresh frozen Plasma) of volbloed Indicaties -> afwegen pro en contra s (kostprijs!) - verhogen van zuurstofcapaciteit -> adequate weefseloxygenatie en vermijden hypoxie Risico s - overdracht infecties (viraal: hep B/C/HIV of andere) - transfusiereacties (hemolyse, koorts, immunologisch vb allergie) - overvulling (TACO) - TRALI (Transfusie Related Lung Injury) = nt-inf longinflammatie -> hypoxie/hypercapernie - sterk gedaald!! door: - leukocyten vrije bloedproducten (daling kans op immunologische reactie) - gebruik geïsoleerde producten ipv vol bloed - goede microbiologische screening - strikt donorbeleid (uitsluiten risicopopulaties) Hemolytische transfusiereactie (door verhoogde afbraak van erythrocyten) SYMPTOMEN: - acuut: rillingen, koorts, dyspnoe - Hemoglobinurie -> nierfalen - Dyspnee - Icterus (bilirubine stijgt) BEHANDELING - Stop onmiddellijk transfudie - Bloednames voor hemolyse te testen - Symptomatische behandeling (iv vocht, extra zuurstof) Allergische transfusiereactie SYMPTOMEN - Malaise, rillen, koorts - Tachycardie, BD-val - Urticaria (jeukende bultjes) - Bronchoconstrictie en oedemen (larynx) BEHANDELING - Stop transfusie - Corticoiden: H1 en H2 blokkers + IV-vocht - Zo nodig adrenaline of zuurstof Richtlijnen - Vroeger: Als HB < 10 gram/dl of hematocriet <30% - Nu: liberaal vs restrictief Hb tussen 7 en 10: enkel bloed geven als nodig - bij ICU pt : <7g/dl - postoperatief/voorgeschiedenis cardiovasculaire ziekten <8g/dl of in geval van symtomen (thoraxale pijn, hartfalen, hypotensie) - >10g/dl : geen transfusie - Wat bij acuut coronair syndroom? -> afwegen voor en nadelen! (fysiologisch, veiligheid?) Indicaties andere transfusies - FFP: (plasma) bij bloedingen door stollingsstoornissen preoperatieve stollingsstoornissen bij VitK antagonisten - Bpl-concentraat (bloedplaatjes) preventief bij lage bldpltjs < (vermijd fatale, spontane bloedingen) Therapeutisch < postoperatief bij gebruik anti-coagulantia

8 5) Nutritionele ondersteuning/peri-operatieve voeding Uitgangspunten goede nutritionele status -> betere outcome Screening: 1) BMI<20,5? 2) gewicht verloren in laatste drie maanden? 3) verminderde voedselinname laatste week? 4) ernstig ziek? Intensieve zorgen? Indicaties PRE - Ondervoeding (verhoogde kans infecties, langere hospitalisatie/kosten, hogere mortaliteit) - Cave refeedingsyndroom : plotse overschakeling vetmetabolisme naar KH, direct opname van stoffen die tijdens ondervoeding tekort waren -> hypop,k,mg + overvulling + cardio-pulm decompensatie Indicaties POST - Herstart perorale zo snel mogelijk! - Niet bij : braken, verhoogd risico op aspiratie, verlengd ileus, intra-abdominale verwikkelingen -> noodzaak alternatieven Alternatieven - TPN = totale parenterale nutritie KH + EW + VETTEN + vitamines en spoorelementen (= 25 kcal/kg/dag) nadelen : noodzaak diepe katheder, risico hyperlipidemie en leversteatose, cholestase start TPN vanaf dag 7 indien te weinig po tot dag 7 = gebalanceerde combinatie van water en electrolieten oplossing - Enterale voeding = sondevoeding niet altijd mogelijk, maar wel te verkiezen boven TPN 1kcal/ml = vezelrijk, medium-chain vetten, aangepaste EW samenstelling via neus of rechtstreeks in maag 6) Zuur-base evenwicht (check slides!) 7) AB profylaxie (DVR) 8) Preventie DVT (DVR )

Infuusbeleid op recovery

Infuusbeleid op recovery Infuusbeleid op recovery Is vullen in of uit?? Sander van den Heuvel Anesthesioloog Stellingen Dagbehandelingspatiënten mogen best wat meer vocht krijgen Een krap vochtbeleid verbetert de resultaten bij

Nadere informatie

Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten

Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten 2015 Agenda Historie Ondervoeding en oncologie Refeeding Casus tijdens de presentatie 1ste lijn Refeeding? Historie Belegeringen

Nadere informatie

Vulling. Hoeveel water heeft een mens en waar zit het?

Vulling. Hoeveel water heeft een mens en waar zit het? Vulling Hoeveel water heeft een mens en waar zit het? Vulling Lichaamswater Bij mannen 60%; vrouwen 50% ECV: iets minder dan de helft ICV: iets meer dan de helft Intravasculair (plasma): onderdeel van

Nadere informatie

Osmo- en volumeregulatie

Osmo- en volumeregulatie Osmo- en volumeregulatie De water- en zouthuishouding van het lichaam Anne Lohuis - 7 Februari 2013 Doelstelling Het verduidelijken van twee belangrijke functies van het menselijk lichaam, met daar aan

Nadere informatie

Zuurbase evenwicht. dr Bart Bohy http://www.medics4medics.com

Zuurbase evenwicht. dr Bart Bohy http://www.medics4medics.com Zuurbase evenwicht 1 Zuren 2 Base 3 4 5 6 7 oxygenatie / ventilatie 8 9 Arteriële bloedgaswaarden Oxygenatie PaO2: 80-100mmH2O SaO2: 95-100% Ventilatie: PaCO2: 35-45mmHg Zuur-base status ph: 7.35-7.45

Nadere informatie

Acute electrolytstoornissen. Hyperkalemie. Hyperkalemie assessment. Intake 17/04/2013. K + 3.5-5.0 meq/l

Acute electrolytstoornissen. Hyperkalemie. Hyperkalemie assessment. Intake 17/04/2013. K + 3.5-5.0 meq/l Acute electrolytstoornissen Prof. dr. Koen Van Hoeck Hyperkalemie Referentiecentrum Kindernefrologie UZA 03/ 821 3481 Prof. dr. D.Trouet S. Eerens RN expertverpleegkundige Marjan De Wulf,J ulie de Muynck

Nadere informatie

Bloedtransfusies op PICU : Wanneer wel? Wanneer niet? 2014 Universitair Ziekenhuis Gent

Bloedtransfusies op PICU : Wanneer wel? Wanneer niet? 2014 Universitair Ziekenhuis Gent Bloedtransfusies op PICU : Dr. Evelyn Dhont Intensieve Zorgen Pediatrie UZ Gent Inleiding Eerste bloedtransfusies beschreven rond 1600 Van dier naar dier / dier naar mens /mens naar mens Vanaf 1900 succesvolle,

Nadere informatie

Levensbedreigende hyponatriëmie. J.G. van der Hoeven UMC St Radboud, Nijmegen

Levensbedreigende hyponatriëmie. J.G. van der Hoeven UMC St Radboud, Nijmegen Levensbedreigende hyponatriëmie J.G. van der Hoeven UMC St Radboud, Nijmegen 1 U meet een lage plasma [Na + ] - waarom? Concentratie = Totaal Na + in extracellulaire ruimte 2 U meet een lage plasma [Na

Nadere informatie

Hyperglycemie Keto-acidose

Hyperglycemie Keto-acidose Hyperglycemie Keto-acidose Klinische les Marco van Meer SJG 20 06 2007 (acute) ontregeling van diabetes Doel Op het einde van mijn presentatie is jullie kennis over glucose huishouding en ketoacidose weer

Nadere informatie

ZUURBASE. Praktisch bekeken

ZUURBASE. Praktisch bekeken ZUURBASE Praktisch bekeken Bloedgasafwijkingen en Electrolytstoornissen Enerzijds handteken van ziekte (hulp in diagnose) Anderzijds mogelijk (urgente) pathologie op zich (? nood aan behandeling) BEHANDELING

Nadere informatie

Anatomie / fysiologie

Anatomie / fysiologie Anatomie / fysiologie Eliminatie en regulatie Nieren 3 FHV2009 / Cxx55 5+6 / Anatomie & Fysiologie - Nieren 3 1 Elektrolytenbalans Mineralen worden in het lichaam opgenomen door middel van voeding en drank.

Nadere informatie

ERAS & GASTROINTESTINALE HEELKUNDE

ERAS & GASTROINTESTINALE HEELKUNDE ERAS & GASTROINTESTINALE HEELKUNDE q COLORECTALE HEELKUNDE q IMPACT LAPAROSCOPIE DR. RIK VERROKEN, DIENSTHOOFD ABDOMINALE HEELKUNDE AZ NIKOLAAS 21 NOVEMBER 2015 COLORECTALE HEELKUNDE IMPACT OP FAST TRACK

Nadere informatie

Bloedgasanalyse. Doelstelling. Bloedgasanalyse. 4 mei 2004 Blad 1. Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht. Zuur base evenwicht Oxygenatie

Bloedgasanalyse. Doelstelling. Bloedgasanalyse. 4 mei 2004 Blad 1. Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht. Zuur base evenwicht Oxygenatie Bloedgasanalyse Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht Doelstelling De student kan de 4 stoornissen in het zuurbase evenwicht benoemen. De student kan compensatiemechanismen herkennen en benoemen. De

Nadere informatie

14-5-2013. Water en zouthuishouding. Doelstelling. Belangrijkste bestanddeel van ons lichaam. Totaal Lichaamswater (TLW) ECV en ICV

14-5-2013. Water en zouthuishouding. Doelstelling. Belangrijkste bestanddeel van ons lichaam. Totaal Lichaamswater (TLW) ECV en ICV Doelstelling Water en zouthuishouding Basale kennis en inzicht in de water en zout huishouding Kennis en inzicht in de normaalwaarden van de belangrijkste laboratorium uitslagen Bart Ramakers B.Ramakers@ic.umcn.nl

Nadere informatie

Een vreedzame vorm van bloedvergieten: De Transfusie! Ann Tegethoff Oncologisch Congres, Oostkamp 06/02/2016

Een vreedzame vorm van bloedvergieten: De Transfusie! Ann Tegethoff Oncologisch Congres, Oostkamp 06/02/2016 Een vreedzame vorm van bloedvergieten: De Transfusie! Inhoud: Historie Bloedgroepen Indicaties voor transfusie Verpleegkundige aandachtspunten bij transfusie Cijfergegevens Historie: Oudheid: bloedbaden

Nadere informatie

POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN. Dr. Ives Hubloue Dienst Intensieve Geneeskunde Academisch Ziekenhuis V.U.B.

POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN. Dr. Ives Hubloue Dienst Intensieve Geneeskunde Academisch Ziekenhuis V.U.B. POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN Dr. Ives Hubloue Dienst Intensieve Geneeskunde Academisch Ziekenhuis V.U.B. POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN Pulmonale verwikkelingen Cardiovasculaire verwikkelingen Renale

Nadere informatie

Vullingsbeleid volwassenen en kinderen

Vullingsbeleid volwassenen en kinderen Vullingsbeleid volwassenen en kinderen WES Rotterdam symposium Transport: Van A naar Beter 27 maart 2015 Patricia Kalkman Kinderarts Jelmer Alsma Internist Leerdoelen! Reden om infuus te starten / stoppen!

Nadere informatie

Casus. Judith Lie, hemovigilantiefunctionaris Erik Beckers, internist-hematoloog Kennisplatform ZO 04-04-2013

Casus. Judith Lie, hemovigilantiefunctionaris Erik Beckers, internist-hematoloog Kennisplatform ZO 04-04-2013 Casus Judith Lie, hemovigilantiefunctionaris Erik Beckers, internist-hematoloog Kennisplatform ZO 04-04-2013 Melding Transfusiereactie 09-11-2012 (vrij): vrouw 34 jaar Tijdens plasmaferese met FFP als

Nadere informatie

Presentatie Casus 1b. Victoria Janes & Yvonne Poel

Presentatie Casus 1b. Victoria Janes & Yvonne Poel Presentatie Casus 1b Victoria Janes & Yvonne Poel Casusbeschrijving Vrouw: 55 jaar wordt door de ambulance naar de SEH gebracht, waar u als arts-assistent assistent werkzaam bent. Dezelfde ochtend heeft

Nadere informatie

bloedgassen Snelle interpretatie

bloedgassen Snelle interpretatie bloedgassen Snelle interpretatie Wat is de Ph Het aantal waterstofionen (H+) geteld per ml water. Hoeveel waterstofionen komen er bij een reactie vrij of gaan er verloren en/of hoeveel waterstofionen worden

Nadere informatie

Elektrolytstoornis tijdens ALS. samenstelling: Pim Keurlings, arts SEH

Elektrolytstoornis tijdens ALS. samenstelling: Pim Keurlings, arts SEH Elektrolytstoornis tijdens ALS samenstelling: Pim Keurlings, arts SEH Inhoudsopgave Doelstelling Context: 4 H s en 4 T s Kalium Hyperkaliëmie Hypokaliëmie Samenvatting Vragen/discussie Doelstelling Inzicht

Nadere informatie

Bij een metabole acidose is er een daling van de ph en het bicarbonaatgehalte. Compensatoir kan het CO2 gehalte in het bloed dalen.

Bij een metabole acidose is er een daling van de ph en het bicarbonaatgehalte. Compensatoir kan het CO2 gehalte in het bloed dalen. ZUUR BASE EVENWICHT Afwijkingen in het zuur base evenwicht worden onderverdeeld in respiratoire en metabole acidose, respiratoire en metabole alkalose en gemengde aandoeningen. 1.1 Respiratoire acidose

Nadere informatie

Ketoacidose: caveats en pitfalls

Ketoacidose: caveats en pitfalls Ketoacidose: caveats en pitfalls Katelijn Decochez, Karlien Francois, Brigitte velkeniers 3 december 2010 Definitie Hyperketonemie + Metabole acidose + Hyperglycemie Epidemiologie Mortaliteit 5 à 10% in

Nadere informatie

28-10-2010. Leefregels en voorlichting bij chronische nierschade. Welkom bij workshop 3 leefregels en voorlichting bij chronische nierschade

28-10-2010. Leefregels en voorlichting bij chronische nierschade. Welkom bij workshop 3 leefregels en voorlichting bij chronische nierschade Welkom bij workshop 3 leefregels en voorlichting bij chronische nierschade Kathy Schoenmakers, nursepractitioner Hagaziekenhuis Anneke Boon, diabetesverpleegkundige SHG Annick Linders, huisarts SHG Leefregels

Nadere informatie

Van sepsis tot orgaanfalen

Van sepsis tot orgaanfalen Van sepsis tot orgaanfalen Hoe een infectie uit de hand kan lopen in neutropene patiënten 21 januari 2015 J.C. Regelink, internist hematoloog 4 th Nursing Symposoim Inhoud Historie Begrippen Sepis en orgaanfalen

Nadere informatie

1/05/2011. Inleiding. LLL Symposium Stress en substraatmetabolisme

1/05/2011. Inleiding. LLL Symposium Stress en substraatmetabolisme Stress en substraatmetabolisme Jan J. De Waele MD PhD SICU Universitair Ziekenhuis Gent Inleiding Voeding is belangrijk bij de gehospitaliseerde patient IZ patienten verschillen fundamenteel Insult dat

Nadere informatie

Bloedgassen. Homeostase. Ronald Broek

Bloedgassen. Homeostase. Ronald Broek Bloedgassen Homeostase Ronald Broek Verstoring Homeostase Ziekte/Trauma/vergiftiging. Geeft zuur-base en bloedgasstoornissen. Oorzaken zuur-base verschuiving Longemfyseem. Nierinsufficientie Grote chirurgische

Nadere informatie

Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie. Bart van Silfhout Ventilation Practitioner

Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie. Bart van Silfhout Ventilation Practitioner Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie Bart van Silfhout Ventilation Practitioner Doel & inhoud Het uitwisselen van ideeën, kennis en gedachten en vooral een leuke voordracht!!! Gasuitwisseling

Nadere informatie

Kliniek endocrinologie. Dirk Vanderschueren

Kliniek endocrinologie. Dirk Vanderschueren Kliniek endocrinologie Dirk Vanderschueren Kliniek Vrouw 64 jaar Geen klachten wel wat meer depressief MVG: negatief buiten polsfractuur 5 jaar geleden KO: BD 140-80, pols 88, gekende goiter Kliniek Vrouw

Nadere informatie

Voedingbijhoofdhals-en slokdarmkanker: Wanneer aanvullende voeding opstarten?

Voedingbijhoofdhals-en slokdarmkanker: Wanneer aanvullende voeding opstarten? Voedingbijhoofdhals-en slokdarmkanker: Wanneer aanvullende voeding opstarten? Peter Schepens Diëtist Oncologie AZ Sint-Lucas Brugge Inhoud 1. Belang van screening op de voedingstoestand van de patiënt

Nadere informatie

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring MDRD vs kreatinine klaring Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine Dr. Wim JC de Grauw Huisarts Afd. Eerstelijnsgeneeskunde UMC St. Radboud Nijmegen Diabetes Huisartsen Adviesgroep (DiHAG) Lid

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER NATRICLO 585 mg/10ml NATRICLO 1g/10ml NATRICLO 2g/10ml NATRICLO 3g/10ml NATRICLO 4g/20ml NATRICLO 6g/20ml Concentraat voor oplossing voor infusie Natriumchloride

Nadere informatie

Dr. Vanclooster ( Huisarts )

Dr. Vanclooster ( Huisarts ) CASUS COPD Dr. Vanclooster ( Huisarts ) Dr. Tits ( Pneumoloog) Niet-medische context Man 86 jaar Gehuwd (echtgenote is nog goed) 7 gehuwde kinderen (erg betrokken) Medische voorgeschiedenis CARA patiënt,

Nadere informatie

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel i artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel 2 Inhoud 1 Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase...

Nadere informatie

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen. Medische protocollencommissie Intensive Care

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen. Medische protocollencommissie Intensive Care Titel Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen Datum vaststelling: 02-2013 Datum revisie: 02-2015 Verantwoording: Bron document: Medische protocollencommissie Intensive

Nadere informatie

Brandwonden en voedingstherapie

Brandwonden en voedingstherapie Brandwonden en voedingstherapie Auteur: A. Meijer Vertaald/bijgewerkt: Nieuwsbrief: 1989 Pagina: 31-33 Jaargang: 5 Nummer: 1 Toestemming: Illustraties: Bijzonderheden: Kernwoorden: voeding brandwonden

Nadere informatie

Functie van de nieren en wat kan fout gaan

Functie van de nieren en wat kan fout gaan Functie van de nieren en wat kan fout gaan Dr Lucien Hoekx Kliniekhoofd oncologische urologie Universitair Ziekenhuis Antwerpen 1 staalname MIDSTREAM urine Renogram 1. reinigen met chloramine 2. steriel

Nadere informatie

Een verhit postoperatief beloop

Een verhit postoperatief beloop Een verhit postoperatief beloop Centraal anticholinerg syndroom? R Verhage C Hofhuizen Casus Dhr V, 31-1-1952 Voorgeschiedenis: - dilatatie aorta ascendens. - AF, thrombus linker hartoor (verdwenen na

Nadere informatie

High output stoma s Een multidisciplinaire uitdaging

High output stoma s Een multidisciplinaire uitdaging High output stoma s Een multidisciplinaire uitdaging Hester Wierda, diëtist Darmfalenteam Radboudumc Dansac 22 mei 2014ma (Potentiële) belangenverstrengeling Zie hieronder Voor deze bijeenkomst mogelijk

Nadere informatie

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010 Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis 30 september 2010 Onderwerpen 1. Definitie 2. Prevalentie 3. Richtlijnen 4. Diagnostiek 5. Preventie nierfunctieverlies 6. Behandeling metabole complicaties 7.

Nadere informatie

Zuur Base evenwicht en interpretatie van de bloedgassen. Dr Rudi Beckers Spoedgevallendienst

Zuur Base evenwicht en interpretatie van de bloedgassen. Dr Rudi Beckers Spoedgevallendienst Zuur Base evenwicht en interpretatie van de bloedgassen Dr Rudi Beckers Spoedgevallendienst Zuur-Base balans Essentieel voor een correcte stofwisseling Onevenwicht door uitval van vitale functies ph =

Nadere informatie

Dieetadvies tijdens en na oncologische behandelingen. Tinne Roodhooft- Onco- diëtiste AZ Herentals Lies Schrauwen Onco diëtiste AZ Turnhout

Dieetadvies tijdens en na oncologische behandelingen. Tinne Roodhooft- Onco- diëtiste AZ Herentals Lies Schrauwen Onco diëtiste AZ Turnhout Dieetadvies tijdens en na oncologische behandelingen Tinne Roodhooft- Onco- diëtiste AZ Herentals Lies Schrauwen Onco diëtiste AZ Turnhout Overzicht Taak oncodiëtiste Ondervoeding bij kanker Voedingsadvies

Nadere informatie

Stoornissen van zuur-basenevenwicht, kalium, water en natrium huishouding

Stoornissen van zuur-basenevenwicht, kalium, water en natrium huishouding Stoornissen van zuur-basenevenwicht, kalium, water en natrium huishouding Prof. Christian Tielemans Dienst Nefrologie UZ Brussel ctielema@uzbrussel.be Stoornissen van zuur-basen evenwicht ph = 6.1 + log

Nadere informatie

Vergroting van het circulerend volume bij dehydratie

Vergroting van het circulerend volume bij dehydratie 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Glucose 3,75% en natriumchloride 0,225%, infusievloeistof 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Bevat per 1000 ml: Glucose monohydraat, 41,25 g overeenkomend met Glucose

Nadere informatie

Postoperatieve achteruitgang Postoperatieve renale van de nierfunctie verwikkelingen

Postoperatieve achteruitgang Postoperatieve renale van de nierfunctie verwikkelingen Postoperatieve achteruitgang Postoperatieve renale van de nierfunctie verwikkelingen Y. Vanrenterghem Dienst nefrologie UZ Gasthuisberg Overzicht Definitie Epidemiologie Etiopathogenese Diagnostiek Implicaties

Nadere informatie

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Workshop chronische nierschade Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Mevr. Muis 73 jaar Voorgeschiedenis: diabetes mellitus type 2 hartfalen regelmatig urineweginfecties, 2x pyelonefritis aspecifieke

Nadere informatie

- Bloed - Samenstelling en functie - Bloedgroepen en resusfactor

- Bloed - Samenstelling en functie - Bloedgroepen en resusfactor BLOED - Bloed - Samenstelling en functie - Bloedgroepen en resusfactor - Bloedtransfusie - Bloedproducten - Wet inzake bloedvoorziening - Voorraad en levering - Het geven van bloedproducten - Het ontvangen

Nadere informatie

ROL VAN DE DIËTISTE IN HET ONCOLOGISCH PROCES. Gebracht door Nadieh Verhoest

ROL VAN DE DIËTISTE IN HET ONCOLOGISCH PROCES. Gebracht door Nadieh Verhoest ROL VAN DE DIËTISTE IN HET ONCOLOGISCH PROCES Gebracht door Nadieh Verhoest Programma Nationaal kankerplan Kankercachexie Voedingsplan bij cachexie Andere voedingsrichtlijnen Nationaal kankerplan L. Onkelinx

Nadere informatie

Interpretatie van stoornissen in het zuur-base-evenwicht

Interpretatie van stoornissen in het zuur-base-evenwicht Interpretatie van stoornissen in het zuur-base-evenwicht Brevet Acute Geneeskunde, 11 mei 2004 en DGH KULeuven Centraal Hospitaal van de Basis-Koningin Astrid Defensie De fysiologie moet haar onderzoek

Nadere informatie

Protocol vochtbeleid kinderen < 40 kg IC kinderen

Protocol vochtbeleid kinderen < 40 kg IC kinderen Protocol vochtbeleid kinderen < 40 kg IC kinderen Datum vaststelling: 15 okt 2015 Auteurs Kinder IC Versie: 1.1 Datum revisie: 15 okt 2018 Verantwoording: Medische protocollencommissie Kinder IC Brondocument:

Nadere informatie

Dr. Jenny Buijtels, specialist interne geneeskunde

Dr. Jenny Buijtels, specialist interne geneeskunde Dr. Jenny Buijtels, specialist interne geneeskunde Presentatie Dia s en casussen die ook voorkomen in de workshop vloeistoftherapie en dwangvoeding Zo indruk van hoe de workshop is opgebouwd Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Urine en hydratiestatus: Een gewichtige zaak?

Urine en hydratiestatus: Een gewichtige zaak? Urine en hydratiestatus: Een gewichtige zaak? Jan-Willem van Dijk Conferentie Sportvoeding 2015 Vochtbalans Water in lichaam Intracellulair vs Extracellulair Intracellulair vocht vocht in lichaamscellen

Nadere informatie

Polytrauma: de triade des doods. Dr. Tom Declercq AZ St. Jan Brugge Anesthesie Reanimatie

Polytrauma: de triade des doods. Dr. Tom Declercq AZ St. Jan Brugge Anesthesie Reanimatie Polytrauma: de triade des doods Dr. Tom Declercq AZ St. Jan Brugge Anesthesie Reanimatie De triade des doods! Hypothermie! Acidose! Stollingsstoornissen Casus! Dame, 81 jaar.! VKO als passagierster. Auto

Nadere informatie

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Diabe&sche ketoacidose Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Casus 38- jarige man VG: blanco Buiten bewustzijn aangetroffen, onduidelijk of hij voordien klachten had Bij verdenking hypoglycemie in ambulance

Nadere informatie

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts Topics in Chronic Disease Chronische Nierschade en de huisarts Toets Nierinsufficiëntie Casus Metabole stoornissen Vervolg casus Nabespreking toets Nierinsufficiëntie komt bij ruim 10% van de Nederlandse

Nadere informatie

The RIGHT food is the best medicine

The RIGHT food is the best medicine The RIGHT food is the best medicine Nutritie Support Team : Dr G..Lambrecht, E. Museeuw, N. Baillieul Dienst gastro-enterologie: Dr. G. Deboever Dr. G. Lambrecht Dr. M. Cool Inhoud Ondervoeding Voedingsbeleid

Nadere informatie

Symptoombestrijding in de terminale fase. Dr Peter Burvenich

Symptoombestrijding in de terminale fase. Dr Peter Burvenich Symptoombestrijding in de terminale fase Dr Peter Burvenich Frekwentste symptomen:% Pijn (62) zwakte (39) constipatie (34) nausea en braken (30) dyspnoe (26) angst (20) verwardheid (16) anorexie (14) depressie

Nadere informatie

Verdrinking: oorzaken, proces en gevolgen

Verdrinking: oorzaken, proces en gevolgen Verdrinking: oorzaken, proces en gevolgen A. Oorzaken van verdrinking Primair Onderdompeling Bewustzijnsverlies Verdrinking Secundair Bewustzijnsverlies Onderdompeling Verdrinking 75 % 25% 1. Primaire

Nadere informatie

Bijwerkingen op de nier. Patricia van den Bemt Lareb Bijwerkingendag 20-11-2014

Bijwerkingen op de nier. Patricia van den Bemt Lareb Bijwerkingendag 20-11-2014 Bijwerkingen op de nier Patricia van den Bemt Lareb Bijwerkingendag 20-11-2014 Belangrijkste aandoeningen Acuut nierfalen Pre-renaal Renaal Post-renaal Nefrotisch syndroom Chronisch nierfalen Acuut nierfalen

Nadere informatie

De laatste levensfase: over stervensscenario s. Iridium, 16 maart 2011. Dr. Gert Huysmans

De laatste levensfase: over stervensscenario s. Iridium, 16 maart 2011. Dr. Gert Huysmans De laatste levensfase: over stervensscenario s Iridium, 16 maart 2011. Dr. Gert Huysmans Oorzaak overlijden Dementie, frailty Orgaanfalen Acuut Kanker - de laatste levensfase - 2 kanker F U N C T I E OVERLIJDEN

Nadere informatie

(On)zin van diabetes behandeling bij ouderen

(On)zin van diabetes behandeling bij ouderen symposium 11/10/14 (On)zin van diabetes behandeling bij ouderen Dr. K. Mortelmans Endocrinologie RZ HHart Leuven Belang Toenemende prevalentie type 2 diabetes Wijzigende levensgewoonte Vergrijzing Meer

Nadere informatie

Deze procedure beschrijft de medische aanpak bij het optreden van diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling.

Deze procedure beschrijft de medische aanpak bij het optreden van diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling. 1. Samenvatting Deze medische procedure beschrijft de evaluatie, behandeling en opvolging bij diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling bij volwassen patiënten. 2. Inleiding/doel

Nadere informatie

Interpretatie van stoornissen base-evenwichtevenwicht

Interpretatie van stoornissen base-evenwichtevenwicht Interpretatie van stoornissen in het zuur-base base-evenwichtevenwicht Brevet Acute Geneeskunde, 11 mei 2004 Dr Erwin Dhondt Urgentiegeneeskunde en DGH Universitaire Ziekenhuizen Leuven KULeuven Centraal

Nadere informatie

Workshop Toxicologie Casuistiek. PAO Labdag 4 december 2014 Inge van Berlo

Workshop Toxicologie Casuistiek. PAO Labdag 4 december 2014 Inge van Berlo Workshop Toxicologie Casuistiek PAO Labdag 4 december 2014 Inge van Berlo Casus 1 48 jarige man opgenomen met trekkingen thuis en in de ambulance - Op SEH ademstilstand en asystolie - Bradycardie - Insulten

Nadere informatie

Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen

Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen www.hhzhlier.be 1 h.-hartziekenhuis vzw Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen Ann Gryp, Hoofdverpleegkundige geriatrie Frailty Frailty heeft te maken met kwetsbaarheid. Frailty zegt iets over de ernst

Nadere informatie

Operatieve zorg bij diabetes. Jan Kraak - verpleegkundig specialist diabetes Noordelijke Nascholing De lat ligt Hoog in het Veen 28-05-2015

Operatieve zorg bij diabetes. Jan Kraak - verpleegkundig specialist diabetes Noordelijke Nascholing De lat ligt Hoog in het Veen 28-05-2015 Operatieve zorg bij diabetes Jan Kraak - verpleegkundig specialist diabetes Noordelijke Nascholing De lat ligt Hoog in het Veen 28-05-2015 Waar wil ik het met u over hebben? en hopelijk u met mij q organisatie

Nadere informatie

Acuut nierfalen bij Stafylococcus aureus endocarditis. IC-bespreking 4-1-2015 Rafke Schoffelen Internist in opleiding

Acuut nierfalen bij Stafylococcus aureus endocarditis. IC-bespreking 4-1-2015 Rafke Schoffelen Internist in opleiding Acuut nierfalen bij Stafylococcus aureus endocarditis IC-bespreking 4-1-2015 Rafke Schoffelen Internist in opleiding Casus Man 70 jaar VG: AF, CABG, mitralisring A/ Sinds 2 dagen dyspneu, misselijk, dorst,

Nadere informatie

Volumeresuscitatie. Transfusiebeleid. Welke vragen? Welke vragen? Vocht: Caloriebehoefte: Behoefte aan: Behoefte aan:

Volumeresuscitatie. Transfusiebeleid. Welke vragen? Welke vragen? Vocht: Caloriebehoefte: Behoefte aan: Behoefte aan: Volumeresuscitatie Transfusiebeleid Prof. Dr. Marc Sabbe Dienst Urgentiegeneeskunde Spoedgevallendienst UZ Gasthuisberg - KULeuven Welke vragen? Vocht: Acuut of chronisch tekort teveel? In welk compartiment

Nadere informatie

Symposium 21 november 2015. AZ Nikolaas & Vlaamse Vereniging voor Klinische Voeding en Metabolisme. Wat is ERAS? Enhanced Recovery After Surgery

Symposium 21 november 2015. AZ Nikolaas & Vlaamse Vereniging voor Klinische Voeding en Metabolisme. Wat is ERAS? Enhanced Recovery After Surgery Symposium 21 november 2015 AZ Nikolaas & Vlaamse Vereniging voor Klinische Voeding en Metabolisme Wat is ERAS? Enhanced Recovery After Surgery Dirk Ysebaert Nutritie Team Dienst Hepatobiliaire, Transplantatie

Nadere informatie

Metabolic emergencies probleem onderbelicht

Metabolic emergencies probleem onderbelicht 19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht Metabolic emergencies probleem onderbelicht Hella Bosch Verpleegkundig specialist oncologie Máxima medisch centrum Eindhoven Wat is een metabolic emergencie? Een acute, potentieel

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

algemene problemen Hoofdstuk 1 W.D. Reitsma en J.B.L. Hoekstra Lichaamssamenstelling

algemene problemen Hoofdstuk 1 W.D. Reitsma en J.B.L. Hoekstra Lichaamssamenstelling Hoofdstuk 1 algemene problemen W.D. Reitsma en J.B.L. Hoekstra Ω 1.1 Lichaamssamenstelling Het totale lichaamswater bedraagt ongeveer 60% van het lichaamsgewicht. Bij vrouwen is dit iets lager dan bij

Nadere informatie

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015 Chronische nierschade A. van Tellingen Smeerolie voor de poli 2015 Wie dient verwezen te worden? 52-jarige vrouw met diabetische nefropathie: MDRD 62 ml/min/1.73m 2 en albuminurie 28 mg/l? 68-jarige man:

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. FERCAYL 100mg/2ml Oplossing voor injectie / infusie. Ijzer (element) in de vorm van ijzer dextraan complex

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. FERCAYL 100mg/2ml Oplossing voor injectie / infusie. Ijzer (element) in de vorm van ijzer dextraan complex BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS FERCAYL 100mg/2ml Oplossing voor injectie / infusie Ijzer (element) in de vorm van ijzer dextraan complex Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen (bisacodyl)

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen (bisacodyl) BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen (bisacodyl) Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke informatie Dit geneesmiddel kunt u zonder voorschrift krijgen.

Nadere informatie

Obesitas op de recovery

Obesitas op de recovery Obesitas op de recovery Marlous Huijzer AIOS anesthesiologie UMC Utrecht Inzichten Toegenomen arbeid hart en longen Verhoogde kans metabool syndroom Verhoogde kans op DVT of longembolie Obesitas hypoventilatie

Nadere informatie

DIABETISCHE NEFROPATHIE

DIABETISCHE NEFROPATHIE DIABETISCHE NEFROPATHIE Onderdeel van de micro-angiopathie bij diabetes mellitus. Insuline-afhankelijke DM 30% vd ptn krijgt nefropathie Niet-insuline-dependente DM 5% vd ptn Pathogenese: Meerdere factoren

Nadere informatie

hypoxemie toont de pco2 afwijking naar 21/11/15 interpretatie van arteriele bloedgassen ZUURBASE EVENWICHT EN ABG ANALYSE

hypoxemie toont de pco2 afwijking naar 21/11/15 interpretatie van arteriele bloedgassen ZUURBASE EVENWICHT EN ABG ANALYSE ZUURBASE EVENWICHT EN ABG ANALYSE interpretatie van arteriele bloedgassen 1.heeft de patient hypoxemie? 2.pH 3.toont de pco2 afwijking naar acidose of alkalose? 4.toont de HCO3- (metabole) afwijking naar

Nadere informatie

CNE vasculaire zorg, 18 maart 2014 Dieetadviezen bij chronische nierschade

CNE vasculaire zorg, 18 maart 2014 Dieetadviezen bij chronische nierschade CNE vasculaire zorg, 18 maart 2014 Dieetadviezen bij chronische nierschade Sanne Huisman, diëtist Inhoud Dieetadviezen bij nierfunctiestoornissen: Verwijzen Doelstelling behandeling diëtist Dieetkenmerken

Nadere informatie

Hemolytische ziekte van de pasgeborene. 11e Pediatrisch transfusiesymposium Natasja Dors, kinderarts hematoloog/oncoloog CZE

Hemolytische ziekte van de pasgeborene. 11e Pediatrisch transfusiesymposium Natasja Dors, kinderarts hematoloog/oncoloog CZE Hemolytische ziekte van de pasgeborene 11e Pediatrisch transfusiesymposium Natasja Dors, kinderarts hematoloog/oncoloog CZE Inleiding Hemolytische ziekte van de pasgeborene In dit verhaal: Casus Differentiaal

Nadere informatie

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock. Medische protocollencommissie Intensive Care

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock. Medische protocollencommissie Intensive Care Titel Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock Datum vaststelling: 04-2008 Datum revisie: 04-2010 Verantwoording: Bron document: Medische protocollencommissie Intensive Care Surviving

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Glucose 5% B. Braun, oplossing voor infusie Glucose 20% B. Braun, oplossing voor infusie Glucose 30% B. Braun, oplossing voor infusie Glucose

Nadere informatie

Hyponatriëmie: adequate behandeling op geleide van te berekenen uitkomsten

Hyponatriëmie: adequate behandeling op geleide van te berekenen uitkomsten klinische lessen Hyponatriëmie: adequate behandeling op geleide van te berekenen uitkomsten G.Vervoort en J.F.M.Wetzels Dames en Heren, Hyponatriëmie is de meest voorkomende stoornis in de water- en elektrolythuishouding.

Nadere informatie

Klinisch chemisch onderzoek bij diarree

Klinisch chemisch onderzoek bij diarree Klinisch chemisch onderzoek bij diarree Klinische chemie speelt een beperkte rol bij de analyse diarree klachten Acuut: Chronisch: gevolgen normaal gesproken zelf limiterend in NL kwetsbare groepen; evt

Nadere informatie

Beademen: kan het nog beter? De rol van voeding

Beademen: kan het nog beter? De rol van voeding Refereeravond Multidisciplinaire route naar detubatie Beademen: kan het nog beter? De rol van voeding 17 juni 2014, Geertje Raemakers-van Driel, diëtist Inleiding doel voeden op IC eiwitstofwisseling,

Nadere informatie

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen?

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen? Chronisch Hartfalen Wat is chronisch hartfalen? Omschrijving Hartfalen Hartfalen is een aandoening van het hart waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed uit te pompen en rond te pompen.

Nadere informatie

ERAS. Niet nutritionele aspecten. Dr. W. Amelinckx AZ Nikolaas Anesthesie

ERAS. Niet nutritionele aspecten. Dr. W. Amelinckx AZ Nikolaas Anesthesie ERAS Niet nutritionele aspecten Dr. W. Amelinckx AZ Nikolaas Anesthesie Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) Fast Track Enhanced Recovery Protocol (ERP) Definitie Multimodaal, evidence based protocol(s)

Nadere informatie

Ondervoeding. 1.1 Begrippen

Ondervoeding. 1.1 Begrippen 1 Ondervoeding Wanneer is er sprake van ondervoeding? Welke soorten ondervoeding zijn er? En wat is eraan te doen? Voor een antwoord op deze en andere vragen volgt eerst een uiteenzetting van de diverse

Nadere informatie

Dieet bij hartfalen. Een kwestie van smaak. Marjon Achterberg- Budding, diëtist 4 e Nationale Voedingscongres 8 februari 2011

Dieet bij hartfalen. Een kwestie van smaak. Marjon Achterberg- Budding, diëtist 4 e Nationale Voedingscongres 8 februari 2011 Dieet bij hartfalen Een kwestie van smaak Marjon Achterberg- Budding, diëtist 4 e Nationale Voedingscongres 8 februari 2011 Wat komt aan de orde? Achtergronden bij de nieuwe Multidisciplinaire Richtlijn

Nadere informatie

Verpleegkundige zorg rondom een zieke zwangere en kraamvrouw

Verpleegkundige zorg rondom een zieke zwangere en kraamvrouw Verpleegkundige zorg rondom een zieke zwangere en kraamvrouw Dreigende vroeggeboorte bij 24/0 en 32/0 weken of geboortegewicht lager ingeschat dan 1250 gram Van tevoren bekende foetale afwijkingen Ernstige

Nadere informatie

Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans

Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans 1 Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans vergoot op negatieve gezondheidsuitkomsten (functiebeperkingen,opname

Nadere informatie

Arteriële Hypertensie

Arteriële Hypertensie Arteriële Hypertensie Fysiopathologie Screening secundaire hypertensie B. Maes Definitie European Societies of Hypertension and Cardiology 2007 systolisch (mm Hg) Optimaal

Nadere informatie

Anesthesie en Ouderen

Anesthesie en Ouderen Dr B T Veering Afd Anesthesiologie LEIDS UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM Rembrandt 1606-1669 1890 2005 I. Inleiding II. Peri-operatief risico III. Intraoperatief IV. Postoperatieve periode verkoeverkamer

Nadere informatie

ACUTE VERWARDHEID NIET ALTIJD DEMENTIE 10 en 12/11/2015

ACUTE VERWARDHEID NIET ALTIJD DEMENTIE 10 en 12/11/2015 ACUTE VERWARDHEID NIET ALTIJD DEMENTIE 10 en 12/11/2015 Niet steeds dementie Vraagstelling: 1) Kan elke verwardheid voorkomen worden? 2) Wat kunnen we doen om te voorkomen? 3) Wat kunnen we doen bij acute

Nadere informatie

Referentiewaarden. 1/11 Documentnummer 314, versie 44

Referentiewaarden. 1/11 Documentnummer 314, versie 44 A AAT 0,9-2,0 g/l ALAT m < 45 U/l v < 34 Albumine 35-50 g/l Albumine/kreatinine ratio m < 2,5 v < 3,5 Alkalische fosfatase 0-14 d < 248 U/l 15 d - 1 j < 470 1-10 j < 335 10-13 j < 417 m 13-15 j < 468 m

Nadere informatie

Voorbeelden informatiepakketten

Voorbeelden informatiepakketten Bijlage 1 Voorbeelden informatiepakketten 4.3 Overdracht OK-verkoeverafdeling Hieronder wordt de overdracht van de operatiekamer naar de verkoeverafdeling besproken. De overdracht van de operatiekamer

Nadere informatie

Dexamethason - corticosteroïden in de palliatieve zorg - M.M.P.M. Jansen, ziekenhuisapotheker klinisch farmacoloog Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis

Dexamethason - corticosteroïden in de palliatieve zorg - M.M.P.M. Jansen, ziekenhuisapotheker klinisch farmacoloog Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis Dexamethason - corticosteroïden in de palliatieve zorg - M.M.P.M. Jansen, ziekenhuisapotheker klinisch farmacoloog Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis Corticosteroïden Veel voorgeschreven in palliatieve fase

Nadere informatie