High output stoma s Een multidisciplinaire uitdaging

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "High output stoma s Een multidisciplinaire uitdaging"

Transcriptie

1 High output stoma s Een multidisciplinaire uitdaging Hester Wierda, diëtist Darmfalenteam Radboudumc Dansac 22 mei 2014ma

2 (Potentiële) belangenverstrengeling Zie hieronder Voor deze bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Onderzoeksgeld Fresenius Kabi

3 High Output Stoma s Oorzaken High Output Stoma Anatomie & functie maag-darm kanaal Medicamenteuze adviezen Vocht & Voeding Multidiscipliariteit

4 High Output Stoma s BALANS Vocht Voeding Elektrolyten VERZORGBAARHEID

5 High Output Stoma s Oorzaken: legio Gastro-enteritis Medicatiegebruik Dieetfouten Darmfalen Short Bowel Syndroom

6 Darmfalen - SBS Het verlies van het vermogen om de balans van vocht, elektrolyten en voeding te behouden met een normaal dieet agv resectie, verlies van absorptie door ziekte, congenitale afwijkingen, obstructie of motiliteitsstoornissen. O Keefe 2006

7 Oorzaken SBS Mesenteriaal Trombose IBD: (Crohn) (Onco) resecties Zich op herstel?

8 SBS: adaptatiefasen 1 e fase: 7-10 dagen postoperatief 2 e fase : 1-3 mnd verbetering resorptie 3 e fase: tot 2 jaar adaptatie, hypertrofie darmvlokken Stabilisatiefase: maximale adaptatie is bereikt Type Darmfalen

9 Size matters. resectie: lengte onnauwkeurig hoe gezond is darmrest? adaptatie > 3 mnd tot 1-2 jr

10 Size matters..

11 Anatomie& functie maag-darm kanaal in relatie tot SBS High Output

12

13 Vochtbalans: basis Out: speeksel 1000 ml maagsappen 1000 ml bile 400 ml pancreas 1000 ml jejunum 2000 ml ileum 500 ml (5900ml) In: jejunum 2600 ml ileum 2100 ml colon 1100 ml (5800ml) totaal 100 ml feces / day

14 Verliezen Output afhankelijk van resterende lengte jejunum Positieve vochtbalans bij 1-1,5 meter jejunum Concept van absorber/ secretor Bij hoge/normale secretie en nauwelijks absorptie forse output

15

16 Water / Natrium Natrium / glucosepomp Output stoma = 300mOsmol/kg Na+ = 100mmol/l

17 Hyper-osmolair Laag Natrium = VERLIES AAN VOCHT EN NATRIUM

18 Principe Absorber/secretor Meer drinken Toename klachten Minder absorptie meer drinken Meer verlies Dorst dehydratie

19 Netto secretor Vochtbeperking is de uitdaging Dorst = minder drinken Behandeling: Infuus ORS < 500 ml (natrium-) hypotone dranken < 500 ml hypertone dranken Extra zout gebruiken

20 Ileum en ileocaecaal klep Ileum brake (vetlipid-induced) Klep: bacteriele overgroei Vochtopname vs verlies

21 Colon + Opname van vocht, voeding en zouten! + Opname van energie via fermentatie vezels + Opname MCT vetten - Diarree - Gasvorming

22 BEHANDELING

23 Size matters..

24 Doelen behandeling Verkrijgen/handhaven goede vocht- en elektrolytenbalans Reduceren hanteerbaar niveau (verzorgbaarheid, QOL) defeacatiefreqentie en/of hoeveelheid, stoma- of fistelproductie Voorkomen van IV vocht/voeding Verbeteren/handhaven voedingtoestand Behandelen/voorkomen van vitaminen en mineralen deficiënties

25 Medicatie Stoppen stimulerende werking op maagdarmkanaal Pro-kinetica Laxantia Let op post-pylorische sondes en ogenschijnlijk prepylorische sondes

26 Medicatie verminderen output Principe Middel dosering Remming maagzuurproductie Omeprazol/pantoprazol 40 mg po 2 dd 40 mg iv 1 dd Galzoutbinding Colestyramine 2-4 gram Remming motiliteit Remming secretie > 3 ltr output Loperamide (2 mg) Codeïne (15-60 mg) 1-2 capsules po 4x dd verhogen tot 8 x dd (30-60 minuten voor maaltijd) mg po 4x dd evt verhogen Octreotide 100 mcg 3 dd sc, 30 minuten voor maaltijd

27 Voedingsadviezen stabiele fase Verlies van zout aanvullen: extra keukenzout, zoutrijke producten Vochtbeperking: max 2-2,5 liter vocht (vaak strenger) Max 2 gl vruchtensap/ 2 porties fruit Max 500 ml melk (product) bijvoorkeur zure melkprodukten zoals karnemelk of yoghurt Max 500 ml hypotone dranken / 500ml hypertoon Bijvoorkeur ORS, bouillon, tomaten/groentensap met extra zout

28

29 Dieetkenmerken + colon - Colon - beperkt monodisacch Lactose- bij jejunumresectie Vet +++ diarree ++ + mn bij ileumresecties en ontbreken klep beperkt monodisacch ORS/NaCl vereist Max 500 ml hypotone dranken Max 500 ml hypertone dranken oplosbare vezels zn ORS/NaCl of isotone dranken

30 Stappenplan high-output Signaleer! Vochtbalans Toename output? Afname urineproductie (> 800ml)? Kleur? Gewicht Signalen van vocht/zout tekort? slap, lusteloos, dorst, duizelig, gewicht Bepaal bij twijfel NF en natrium in urine (> 20mmol/l) Verandering drinkgewoontes / input?

31 Teamwork

32 Kortom Inventarisatie/probleem-analyse Maximale benutting van aanwezige darm Geduld Teamwork! One size fits no one! Maatwerk! Betrek indien nodig gespecialiseerde centra

Imeldaziekenhuis Bonheiden Afdeling algemene en abdominale heelkunde Wond- en stomazorg referentieverpleegkundigen Bestuursleden Vlas

Imeldaziekenhuis Bonheiden Afdeling algemene en abdominale heelkunde Wond- en stomazorg referentieverpleegkundigen Bestuursleden Vlas 1 Imeldaziekenhuis Bonheiden Afdeling algemene en abdominale heelkunde Wond- en stomazorg referentieverpleegkundigen Bestuursleden Vlas HIGH OUTPUT ILEOSTOMA Inhoud Definitie Complicaties Symptomen Behandeling

Nadere informatie

Vocht- en zoutadvies bij darmfalen

Vocht- en zoutadvies bij darmfalen Vocht- en zoutadvies bij darmfalen Deze folder is bedoeld voor mensen die via de ontlasting veel vocht en/of zout verliezen als gevolg van darmfalen. Dit kan bijvoorbeeld ontstaan bij een korte darm syndroom

Nadere informatie

Voedingsadvies bij short bowel

Voedingsadvies bij short bowel Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek De dunne darm is een belangrijk onderdeel van de spijsvertering. Na een maaltijd komt het voedsel via mond, slokdarm en maag in de dunne darm terecht. In de dunne darm wordt

Nadere informatie

Vocht- en zoutadvies bij darmfalen

Vocht- en zoutadvies bij darmfalen Vocht- en zoutadvies bij darmfalen Deze informatie is bedoeld voor mensen die via de ontlasting veel vocht en/of zout verliezen als gevolg van darmfalen. Dit kan bijvoorbeeld ontstaan bij een korte darm

Nadere informatie

Voeding en Dieet Stomazorg Symposium De Naakte Waarheid

Voeding en Dieet Stomazorg Symposium De Naakte Waarheid Voeding en Dieet Stomazorg Symposium De Naakte Waarheid Hoeveelheden per dag volwassenen 19-50 jaar 5 opscheplepels groente (250 gram) 2 porties fruit (200 gram) vrouw: 4-5 snee bruin- of volkoren brood

Nadere informatie

Voedingsadvies bij short bowel en darmfalen

Voedingsadvies bij short bowel en darmfalen Voedingsadvies bij short bowel en darmfalen Diëtetiek Beter voor elkaar Voedingsadvies bij short bowel De dunne darm is een belangrijk onderdeel van de spijsvertering. Na een maaltijd komt het voedsel

Nadere informatie

Hoe werkt mijn darm. Stomavereniging 5 november 2011 Ivar Harkema, MDL arts

Hoe werkt mijn darm. Stomavereniging 5 november 2011 Ivar Harkema, MDL arts Hoe werkt mijn darm Stomavereniging 5 november 2011 Ivar Harkema, MDL arts Inleiding Hoe ziet een darm eruit Hoe werken de darmen (wat doen ze) Waarom een operatie? Soorten stoma Blijft de werking gelijk

Nadere informatie

Adviezen bij een te hoge stoma productie

Adviezen bij een te hoge stoma productie Adviezen bij een te hoge stoma productie U heeft een stoma op uw dunne darm. Indien u het stomazakje meer dan 7 keer per dag moet legen, is de productie te hoog. Indien dit één keer voorkomt, is dit niet

Nadere informatie

Workshop ileostoma en pouch. Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016

Workshop ileostoma en pouch. Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016 Workshop ileostoma en pouch Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016 Inhoud Hoe werkt de darm? Verschillende soorten ileostoma / pouch Wat verandert er met een ileostoma/pouch? Voeding Tips&Trics

Nadere informatie

Voeding bij een high-output (ileo)stoma

Voeding bij een high-output (ileo)stoma Voeding bij een high-output (ileo)stoma Inleiding Er is bij u een stoma op uw dunne darm geplaatst. We spreken van een verhoogde stomaproductie indien u het zakje meer dan 7 keer per dag moet legen. Gebeurt

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een colostoma

Voedingsadvies bij een colostoma Voedingsadvies bij een colostoma Albert Schweitzer ziekenhuis oktober 2013 pavo 1099 Inleiding U heeft een colostoma gekregen. U hoeft hiervoor geen speciaal dieet te gebruiken. Wel kan de voeding die

Nadere informatie

Dieetadviezen voor mensen met een colostoma

Dieetadviezen voor mensen met een colostoma Dieetadviezen voor mensen met een colostoma Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. 1. Inleiding...

Nadere informatie

Ileostoma en Pouch. Nienke Ipenburg Verpleegkundig specialist IBD

Ileostoma en Pouch. Nienke Ipenburg Verpleegkundig specialist IBD Ileostoma en Pouch Nienke Ipenburg Verpleegkundig specialist IBD Agenda - Anatomy en fysiologie - Verteringstelsel - Ileostoma en pouch 2 Fabels - een goede stoelgang, betekent dat je iedere dag ontlasting

Nadere informatie

Voeding en hardlopen

Voeding en hardlopen Voeding en hardlopen Sandra van der Westen- van Veltom, diëtiste Dieetvoorlichting de Grens www.dieetvoorlichting.nl Waar gaan we het vandaag over hebben? Voorstellen Gezonde voeding Voeding bij sport

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een ileostoma

Voedingsadvies bij een ileostoma Voedingsadvies bij een ileostoma Albert Schweitzer ziekenhuis oktober 2013 pavo 1098 Inleiding U heeft een ileostoma gekregen. Een ileostoma is een stoma aangesloten op de dunne darm. De dikke darm zorgt

Nadere informatie

Voeding en prestatie bij turnsters. Shiannah Danen, Augustus 2012

Voeding en prestatie bij turnsters. Shiannah Danen, Augustus 2012 Voeding en prestatie bij turnsters Shiannah Danen, Augustus 2012 Welkom! Even voorstellen Waar komt energie vandaan? Algemene voeding Voeding voor/tijdens en na inspanning Voeding rondom een wedstrijd

Nadere informatie

Van sportdrank tot napilsen

Van sportdrank tot napilsen Van sportdrank tot napilsen vochtbalans rondom inspanning Marco Mensink & Jora Steennis marco.mensink@wur.nl Marco Jora indeling Waarom is de vochtbalans zo belangrijk Hoeveel vocht verlies ik Wat moet

Nadere informatie

Eten en drinken, voor, tijdens en zeker na een inspanning. Trainer u16, KSV Roeselare

Eten en drinken, voor, tijdens en zeker na een inspanning. Trainer u16, KSV Roeselare Eten en drinken, voor, tijdens en zeker na een inspanning Renzy Callewaert Trainer u16, KSV Roeselare renzy.callewaert@hotmail.com Index Voeding Koolhydraten Vetten Eiwitten Drinken Wat drinken? Hoeveel

Nadere informatie

Dumpingsyndroom. Diëtetiek

Dumpingsyndroom. Diëtetiek Dumpingsyndroom Diëtetiek 1 2 Wat is dumpingsyndroom? Met het dumpingsyndroom worden de klachten bedoeld die ontstaan na een te snelle maagontlediging. Het dumpingsyndroom is vrijwel altijd het gevolg

Nadere informatie

Zin of Onzin van Sportdranken

Zin of Onzin van Sportdranken Zin of Onzin van Sportdranken Rudi Frankinouille (drs.) Sportfysioloog UZA-S.P.O.R.T.S. Trainer A triatlon Atletenbegeleiding.be Docent Vlaamse Trainers School Docent U.A. REVAKI Waarom drinken? Dorst

Nadere informatie

De rol van voeding bij darmkanker

De rol van voeding bij darmkanker De rol van voeding bij darmkanker Stefanie Mortier Oncologisch centrum 26 maart 2015 Inhoud 1. Oorzaken 2. Preventie 3. De nog niet behandelde patiënt 4. Radio- en chemotherapie 5. Chirurgie 6. Herstel,

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een ileostoma

Voedingsadvies bij een ileostoma Voedingsadvies bij een ileostoma Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Advies bestemd voor:.. Datum:.. Heeft u vragen over deze folder of het dieetvoorschrift, neem dan gerust

Nadere informatie

Diëtetiek. Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie

Diëtetiek. Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie Diëtetiek Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie Diëtetiek Inleiding U heeft onlangs een slokdarmoperatie ondergaan. Deze operatie heeft gevolgen voor uw manier van eten. In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

Topsport en Voeding V R I J D A G 2 8 M A A R T 2 0 1 4 Z N B A S A R A I P A N N E K OE K S P ORTVOEDINGSADVIES

Topsport en Voeding V R I J D A G 2 8 M A A R T 2 0 1 4 Z N B A S A R A I P A N N E K OE K S P ORTVOEDINGSADVIES Topsport en Voeding V R I J D A G 2 8 M A A R T 2 0 1 4 Z N B A S A R A I P A N N E K OE K S P ORTVOEDINGSADVIES Het menu voor de ouders Even voorstellen Voedingspiramide Basissportvoeding Koolhydraten,

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

CARDIOLOGIE. Zelf kunt u dagelijks uw gewicht opschrijven. Ook als uw bloeddruk en pols zijn opgemeten, kunnen deze waarden worden genoteerd.

CARDIOLOGIE. Zelf kunt u dagelijks uw gewicht opschrijven. Ook als uw bloeddruk en pols zijn opgemeten, kunnen deze waarden worden genoteerd. CARDIOLOGIE Hartfalendagboek In dit hartfalendagboek worden gegevens genoteerd over uw gezondheid. Het dagboek helpt u en uw hulpverleners om inzicht te krijgen in uw lichamelijke conditie en het verloop

Nadere informatie

SPORTVOEDING Annet Brons Sportdiëtist Hardlooptrainer & Personal Trainer

SPORTVOEDING Annet Brons Sportdiëtist Hardlooptrainer & Personal Trainer SPORTVOEDING Annet Brons Sportdiëtist Hardlooptrainer & Personal Trainer Voeding The Beginning! Goede basisvoeding! Wat is een goede basisvoeding? Voldoende koolhydraten, eiwitten en vetten! Voldoende

Nadere informatie

Open buik behandeling het belang van een multidisciplinaire aanpak. Wendy Groetelaers Hester Wierda Linda van Heusden Marion van der Kolk

Open buik behandeling het belang van een multidisciplinaire aanpak. Wendy Groetelaers Hester Wierda Linda van Heusden Marion van der Kolk Open buik behandeling het belang van een multidisciplinaire aanpak Wendy Groetelaers Hester Wierda Linda van Heusden Marion van der Kolk Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling

Nadere informatie

Low Anterior Resectie-syndroom. syndroom

Low Anterior Resectie-syndroom. syndroom Low Anterior Resectie-syndroom syndroom Het Low Anterior Resectie (LAR)-syndroom is een verzamelnaam voor klachten die kunnen ontstaan na een endeldarmoperatie. Soms is hier ook bestraling en/of chemotherapie

Nadere informatie

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat Zwangerschapsbraken Zwangerschapsbraken wordt ook wel hyperemesis gravidarum genoemd. Het is een term die wordt gebruikt voor overmatig braken tijdens de eerste helft van de zwangerschap. Veel vrouwen

Nadere informatie

Dr. Jenny Buijtels, specialist interne geneeskunde

Dr. Jenny Buijtels, specialist interne geneeskunde Dr. Jenny Buijtels, specialist interne geneeskunde Presentatie Dia s en casussen die ook voorkomen in de workshop vloeistoftherapie en dwangvoeding Zo indruk van hoe de workshop is opgebouwd Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet

Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet Deze folder is bedoeld voor patiënten met een natrium en/of vochtbeperkt dieet waarbij ondervoeding

Nadere informatie

De Kracht van Voeding Sociaal Fonds Taxi, Papendal 16 december 2015

De Kracht van Voeding Sociaal Fonds Taxi, Papendal 16 december 2015 De Kracht van Voeding Sociaal Fonds Taxi, Papendal 16 december 2015 Geel e PALEO TOP 5 MEEST POPULAIRE DIËTEN 2015 CAMBRIDGE MLM DIEET e Koolhydraat beperkt Top 4 meest populaire hypes 2015 Glutenvrij

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een maagresectie

Voedingsadviezen na een maagresectie Voedingsadviezen na een maagresectie Afdeling diëtetiek U heeft een maagoperatie ondergaan. Hierbij is (een gedeelte van) uw maag weggenomen. Door deze ingreep is uw spijsverteringskanaal veranderd. Deze

Nadere informatie

Maxim Sportvoedingsschema 80 km

Maxim Sportvoedingsschema 80 km Maxim Sportvoedingsschema 80 km Tijd Product -/- 02.00 Ontbijt -/- 00:30 1 Maxim Energy bar + 500ml Maxim Sportsdrink Start: 00:00 finish: 120 ml Maxim Sportsdrink (per 10 minuten) 25 km 1 Maxim Energybar

Nadere informatie

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4. Gezonde voeding

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4. Gezonde voeding GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4 Gezonde voeding 1 INLEIDING Thema 3 hoofdstuk Gezonde voeding blz. 149 Onderwerpen: -Persoonlijke verschillen -Voeding en levensfasen -Voedingsmiddelen en voedingsstoffen -Richtlijnen

Nadere informatie

Risico op ondervoeding tijdens opname

Risico op ondervoeding tijdens opname Risico op ondervoeding tijdens opname Ondervoeding door ziekte, een behandeling of een operatie is in het ziekenhuis een veelvoorkomend probleem. Ongeveer één op de drie patiënten heeft een risico op

Nadere informatie

IBD en voeding. Informatie voor mensen met Crohn of colitis ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl

IBD en voeding. Informatie voor mensen met Crohn of colitis ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl IBD en voeding Informatie voor mensen met Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Algemene voedingsadviezen 2 2. Diarree 6 3. Ondervoeding 8 4. Overgewicht

Nadere informatie

Spijsverteringsproblemen bij hond en kat

Spijsverteringsproblemen bij hond en kat Spijsverteringsproblemen bij hond en kat SPIJSVERTERINGSPROBLEMEN Spijsverteringsproblemen komen vaak voor bij honden en katten. De meest voorkomende klachten zijn braken en diarree. Huisdieren van elke

Nadere informatie

Voedingsadviezen. Diëtetiek / Voedingsteam. Bij een ileostoma. Inleiding

Voedingsadviezen. Diëtetiek / Voedingsteam. Bij een ileostoma. Inleiding Diëtetiek / Voedingsteam Voedingsadviezen Bij een ileostoma Inleiding U heeft een ileostoma. Dit is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Bij een ileostoma is de dikke darm of dit deel wordt tijdelijk

Nadere informatie

24 mei 2011 Gezonde voeding voor senioren

24 mei 2011 Gezonde voeding voor senioren 24 mei 2011 Gezonde voeding voor senioren Annette Schormans, diëtist Lezing 26 januari 2015 KBO Boxtel Gezondheidsproblemen leefregels voor senioren goede keuze in voeding maken blijven bewegen hersenen

Nadere informatie

Pure Whey Eiwit - Kennismakingsset

Pure Whey Eiwit - Kennismakingsset Zo ondersteunt Pure Whey Eiwit uw gezondheid Eiwitten zijn belangrijke bouwstoffen voor het lichaam. Ze zijn nodig voor groei, herstel en instandhouding van lichaamscellen en weefsels. Niet voor niets

Nadere informatie

Overmatige misselijkheid en/of braken tijdens de zwangerschap

Overmatige misselijkheid en/of braken tijdens de zwangerschap Overmatige misselijkheid en/of braken tijdens de zwangerschap Informatie voor patiënten F0782-1245 februari 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan

Nadere informatie

HART-LONG CHIRURGIE. Vochtbeperking ADVIES

HART-LONG CHIRURGIE. Vochtbeperking ADVIES HART-LONG CHIRURGIE Vochtbeperking ADVIES Hart-Long Chirurgie Uw arts heeft een vochtbeperking geadviseerd. Dit houdt in dat u niet meer dan ml. vocht per dag tot u mag nemen. In deze folder leest u alles

Nadere informatie

VOEDING BIJ CHRONISCHE DARMONTSTEKINGEN FRANCISCUS GASTHUIS

VOEDING BIJ CHRONISCHE DARMONTSTEKINGEN FRANCISCUS GASTHUIS VOEDING BIJ CHRONISCHE DARMONTSTEKINGEN FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Deze informatie is bestemd voor patiënten die bekend zijn met chronische darmontstekingen. De meest bekende zijn: de ziekte van Crohn

Nadere informatie

LAR Syndroom. Dr DERUYTER LIEVEN. Low Anterior Resectie Syndroom A Z S I N T - J A N B R U G G E - O O S T E N D E A V

LAR Syndroom. Dr DERUYTER LIEVEN. Low Anterior Resectie Syndroom A Z S I N T - J A N B R U G G E - O O S T E N D E A V LAR Syndroom Low Anterior Resectie Syndroom Dr DERUYTER LIEVEN Het LAR Syndroom staat voor klachten die ontstaan na een volledige of gedeeltelijke verwijdering van de endeldarm. A Z S I N T - J A N B R

Nadere informatie

Gezonde voeding voor teamsporters

Gezonde voeding voor teamsporters Gezonde voeding voor teamsporters Inleiding Door: Esther Verhoef en Puck Reckers Doel: Kennis vergroten goede voeding rondom trainingen/wedstrijden. Inhoud Presentatie Wat is voeding - Koolhydraten - Vetten

Nadere informatie

Input - output. Voeding & Triatlon Eten om beter te presteren. Sportvoeding Thema s. Sportvoeding Waarop letten als triatleet?

Input - output. Voeding & Triatlon Eten om beter te presteren. Sportvoeding Thema s. Sportvoeding Waarop letten als triatleet? Voeding & Triatlon Eten om beter te presteren Input - output Training - Sport Raf Van Dyck 28 maart 2009 Levensstijl - Verzorging Sportvoeding Waarop letten als triatleet? Sportvoeding Thema s Drinken

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik

Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik U heeft diabetes mellitus en gebruikt hiervoor twee maal daags insuline. Deze brochure geeft extra informatie over uw dieet in bijzondere situaties

Nadere informatie

Vochtbalans Radboud universitair medisch centrum

Vochtbalans Radboud universitair medisch centrum Vochtbalans Voor uw behandeling is het belangrijk dat er per dag wordt opgeschreven hoeveel u drinkt en plast. Dit heet het bijhouden van uw vochtbalans. Deze folder geeft u hier meer informatie over.

Nadere informatie

Dieetadviezen bij wondgenezing

Dieetadviezen bij wondgenezing Dieetadviezen bij wondgenezing Diëtetiek Bereikbaarheid afdeling Diëtetiek Amphia Ziekenhuis: Locatie Langendijk, Molengracht, Pasteurlaan: (076) 595 30 75 Algemeen telefoonnummer Amphia Ziekenhuis: (076)

Nadere informatie

Sportvoeding bij Atleten

Sportvoeding bij Atleten Sportvoeding bij Atleten Pallas 67 16 maart 2017 Marlijn van den berg marlijn.vandenberg@gmail.com Voedingsdeskundige Voeding en gezondheid in Wageningen Nu werkzaam bij: Jouw actieve vakantie om je fitter,

Nadere informatie

Kaliumbeperkt dieet Radboud universitair medisch centrum

Kaliumbeperkt dieet Radboud universitair medisch centrum Kaliumbeperkt dieet U heeft het advies gekregen om een kaliumbeperkt dieet te volgen. Deze brochure geeft u algemene informatie en voedingsadviezen over een kaliumbeperkt dieet. Heeft u na het lezen van

Nadere informatie

IBD en voeding. MDL verpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis

IBD en voeding. MDL verpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis IBD en voeding MDL verpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave 1. Algemene voedingsadviezen 2 2. Diarree 4 3. Ondervoeding 7 4. Overgewicht 7 5. Stoma 8 6. Aanvullende informatie en patiëntenverenigingen

Nadere informatie

Gastro-enteritis bij kinderen

Gastro-enteritis bij kinderen Gastro-enteritis bij kinderen Acute ontsteking van maag- en darmwand Albert Schweitzer ziekenhuis colofon Kinderafdeling februari 2015 pavo 0489 Inleiding U heeft van de arts gehoord dat uw kind opgenomen

Nadere informatie

Handbal en voeding. www.invorm.net info@invorm.net Locaties; Rotterdam Den Haag Zevenhuizen Bleiswijk Bergschenhoek

Handbal en voeding. www.invorm.net info@invorm.net Locaties; Rotterdam Den Haag Zevenhuizen Bleiswijk Bergschenhoek Handbal en voeding www.invorm.net Sportdietist Optimaliseren voedingsstatus Hanteren van evaluatie tools (anamnese, antropometrie) Individuele voedingsplannen/begeleiding voor trainingen trainingsfase

Nadere informatie

Gastro-enteritis bij kinderen. Acute ontsteking van maag- en darmwand

Gastro-enteritis bij kinderen. Acute ontsteking van maag- en darmwand Gastro-enteritis bij kinderen Acute ontsteking van maag- en darmwand Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding U heeft van de arts gehoord dat uw kind opgenomen moet

Nadere informatie

Exocriene pancreasinsufficiëntie

Exocriene pancreasinsufficiëntie Geen belangenverstrengeling Exocriene pancreasinsufficiëntie Annemarie Roele Verpleegkundig specialist HPB MDL scholing 27-03-2017 Inhoud Casuïstiek Exocriene pancreasinsufficiëntie Oorzaak Symptomen Gevolgen

Nadere informatie

Brandwonden en voedingstherapie

Brandwonden en voedingstherapie Brandwonden en voedingstherapie Auteur: A. Meijer Vertaald/bijgewerkt: Nieuwsbrief: 1989 Pagina: 31-33 Jaargang: 5 Nummer: 1 Toestemming: Illustraties: Bijzonderheden: Kernwoorden: voeding brandwonden

Nadere informatie

Ketogeen dieet bij refractaire epilepsie. Liesbeth Rietveld Carly Jansen

Ketogeen dieet bij refractaire epilepsie. Liesbeth Rietveld Carly Jansen Ketogeen dieet bij refractaire epilepsie Liesbeth Rietveld Carly Jansen Voorstellen Inhoud Epilepsie; gevolgen en behandelingen Ketogeen dieet Verpleegkundige interventies Samenvatting - Epilepsie Tijdelijke

Nadere informatie

De rol van koolhydraten in de voorbereiding E S T H E R V A N E T T E N, S P O R T D I E T I S T

De rol van koolhydraten in de voorbereiding E S T H E R V A N E T T E N, S P O R T D I E T I S T De rol van koolhydraten in de voorbereiding AMSTERDAMS WIELER SYMPOSIUM E S T H E R V A N E T T E N, S P O R T D I E T I S T Inhoud Koolhydraten Waarom: opladen en aanvullen Hoeveel heb je nodig Supercompensatie

Nadere informatie

Sportvoeding Hoe eet en drink ik me naar de top? (vergeet ook niet te trainen! )

Sportvoeding Hoe eet en drink ik me naar de top? (vergeet ook niet te trainen! ) Sportvoeding Hoe eet en drink ik me naar de top? (vergeet ook niet te trainen! ) Voeding & Sport Input - Output Voeding Lichaam Prestatie - Sport Raf Van Dyck - Vlaamse Schermbond 27 december 2009 Levensstijl

Nadere informatie

Voedingsadviezen. Diëtetiek / Voedingsteam. Bij een ileostoma

Voedingsadviezen. Diëtetiek / Voedingsteam. Bij een ileostoma Diëtetiek / Voedingsteam Voedingsadviezen Bij een ileostoma Inleiding U heeft een ileostoma. Dit is een stoma op de dunne darm. Omdat de functie van de dikke darm ontbreekt kan het zijn dat u te veel zout

Nadere informatie

Adviezen bij een te hoge stomaproductie

Adviezen bij een te hoge stomaproductie Adviezen bij een te hoge stomaproductie U heeft een stoma op uw dunne darm. Regelmatig moet u het stomazakje leegmaken. Als dat vaker dan zeven keer per dag nodig is, is er sprake van een te hoge productie.

Nadere informatie

Gezonde leefstijl, hoe pak je dit op?

Gezonde leefstijl, hoe pak je dit op? Gezonde leefstijl, hoe pak je dit op? Jolande van Teeffelen, diëtist Van de mensen met OSAS heeft 90% overgewicht Vetafzetting door overgewicht kan obstructie van de luchtweg veroorzaken. Maar de apneu

Nadere informatie

Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Diëtetiek / Voedingsteam Voedingsadviezen Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding U heeft van uw arts vernomen dat u de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa heeft. Deze ziekten kenmerken

Nadere informatie

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie.

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie. Voeding bij COPD Inleiding Een gezond, afwisselend eetpatroon is voor iedereen goed. Voedsel is immers de brandstof van ons lichaam. Klachten als kortademigheid, vermoeidheid en hoesten kunnen uw lichamelijke

Nadere informatie

WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition

WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition HERBALIFE FITCHECK WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition % LICHAAMSVET Wie wil je worden? Waar ben je nu? % LICHAAMSVET Vrouw 20-39 Leeftijd 40-59 60-79 Man 20-39 Leeftijd 40-59 60-79 Te laag

Nadere informatie

DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES. In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes

DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES. In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes Inhoud 1. Inleiding 3 2. Diabetes bij CF 4 3. Behandeling 4 3.1. Doel van de behandeling

Nadere informatie

Hoe werkt ons lichaam? Waarom water drinken? Vocht vasthouden Puur water Tips bij water drinken Vragen

Hoe werkt ons lichaam? Waarom water drinken? Vocht vasthouden Puur water Tips bij water drinken Vragen Water 1 Onderwerpen Hoe werkt ons lichaam? Waarom water drinken? Vocht vasthouden Puur water Tips bij water drinken Vragen 2 Hoe werkt ons lichaam? Belangrijkste functie van de nieren/bijnieren: - filteren

Nadere informatie

Coby Wijnen diëtist VSN

Coby Wijnen diëtist VSN netwerk diëtisten voor spierziekten Coby Wijnen diëtist VSN voeding groei en onderhoud weerstand en conditie lekker en gezellig secundaire gevolgen spierziekten minder bewegen gevolgen voor voeding: gewicht

Nadere informatie

Het LAR syndroom (low anterior syndroom) JOSE S MIT SENIORVERPLEEGKUNDIGE POLI HEELKUNDE UMCU

Het LAR syndroom (low anterior syndroom) JOSE S MIT SENIORVERPLEEGKUNDIGE POLI HEELKUNDE UMCU Het LAR syndroom (low anterior syndroom) JOSE S MIT SENIORVERPLEEGKUNDIGE POLI HEELKUNDE UMCU Optredend bij: (Low )anterior resectie Rectosigmoidresectie Na voorbehandeling met chemoradiatie of radiatie

Nadere informatie

Dieetadviezen voor patiënten met een ileostoma

Dieetadviezen voor patiënten met een ileostoma Dieetadviezen voor patiënten met een ileostoma Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. 1. Inleiding...

Nadere informatie

Een vochtbeperking Informatie voor mensen met een vochtbeperkt dieet

Een vochtbeperking Informatie voor mensen met een vochtbeperkt dieet Diëtetiek Een vochtbeperking Informatie voor mensen met een vochtbeperkt dieet Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep EEN VOCHTBEPERKING Informatie voor

Nadere informatie

Zuivelproducten voor sporters Effect van melkeiwit en micronutriënten voor prestatie. Jan Steijns

Zuivelproducten voor sporters Effect van melkeiwit en micronutriënten voor prestatie. Jan Steijns Zuivelproducten voor sporters Effect van melkeiwit en micronutriënten voor prestatie Jan Steijns physical activity, athletic performance, and recovery from exercise are enhanced by optimal nutrition @

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij colostoma

Voedingsadviezen bij colostoma Voedingsadviezen bij colostoma afdeling diëtetiek U bent geopereerd en er is een colostoma (kunstmatige darmuitgang) aangelegd. Door deze ingreep is er in uw spijsverteringskanaal het een en ander veranderd.

Nadere informatie

Darmproblemen bij acute buikpijn

Darmproblemen bij acute buikpijn Darmproblemen bij acute buikpijn U bent voor onderzoek op de spoedeisende hulp geweest omdat u buikklachten heeft. De arts heet bij u geen acute oorzaak kunnen vaststellen. De klachten kunnen vele oorzaken

Nadere informatie

Zwemmen. Algemene principes gezonde voeding. Voeding aangepast aan de sport. Sportspecifieke kenmerken. Algemene principes voeding 09-03-2014

Zwemmen. Algemene principes gezonde voeding. Voeding aangepast aan de sport. Sportspecifieke kenmerken. Algemene principes voeding 09-03-2014 09-03-2014 GEZONDE EN AANGEPASTE VOEDING VOOR ZWEMMERS Zwemmen Realiteit Intensieve trainingen Jongeren in volle ontwikkeling! Tegenstrijdige voedingsadviezen? 8/3/2014 Kelly Van Meerbeeck, diëtiste kellyvanmeerbeeck@telenet.be

Nadere informatie

VOEDINGSADVIES BIJ EEN ILEOSTOMA

VOEDINGSADVIES BIJ EEN ILEOSTOMA VOEDINGSADVIES BIJ EEN ILEOSTOMA 927 Inleiding Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Deze is aangelegd omdat de dikke darm is weggenomen of niet wordt gebruikt. In de dikke darm vindt

Nadere informatie

Voeding bij chronische longziekten

Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Goede lichamelijke conditie Veel mensen met chronische longziekten (ook wel COPD genoemd) hebben voortdurend last van hun aandoening.

Nadere informatie

Dagboek Chronisch hartfalen

Dagboek Chronisch hartfalen Dagboek Chronisch hartfalen Van:. S.v.p. dit boekje meenemen bij bezoek arts of verpleegkundige Inhoudsopgave Namen, telefoonnummers en werktijden... 1 Dagboek Chronisch hartfalen... 2 Persoonlijke richtlijnen...

Nadere informatie

BETER ETEN = BETER LEVEN

BETER ETEN = BETER LEVEN BETER ETEN = BETER LEVEN 5 OKTOBER 2016 ERICA SLOF - DIETISTE DISCLOSURE Diëtist Eet Oké, Voeding en Dieet Bestuurslid KDOO (Kenniscentrum Diëtisten Overgewicht en Obesitas), netwerk van de beroepsvereniging

Nadere informatie

Zin en onzin van voedingssupplementen Voeding voor senioren 23 november 2017 Best

Zin en onzin van voedingssupplementen Voeding voor senioren 23 november 2017 Best Zin en onzin van voedingssupplementen Voeding voor senioren 23 november 2017 Best BOT Voor sterke botten is nodig: Calcium + Vitamine D + Bewegen >>> alle 3 samen! Sterke botten worden al in de jeugd gevormd

Nadere informatie

Voedingsadviezen na plaatsing van een ileostoma

Voedingsadviezen na plaatsing van een ileostoma Patiënteninformatie Voedingsadviezen na plaatsing van een ileostoma 1234567890-terTER_ Inhoudsopgave Pagina Algemeen 4 Vocht- en zoutbehoefte 4 Producten met veel zout en weinig calorieën 5 Producten

Nadere informatie

Marianne Zwolsman diëtist UMC-Groningen Coby Wijnen diëtist VSN

Marianne Zwolsman diëtist UMC-Groningen Coby Wijnen diëtist VSN netwerk diëtisten voor spierziekten Marianne Zwolsman diëtist UMC-Groningen Coby Wijnen diëtist VSN voeding groei en onderhoud weerstand en conditie lekker en gezellig secundaire gevolgen spierziekten

Nadere informatie

(Sport)voeding voor hardlopers! Jolanda Donk, Sportdiëtist

(Sport)voeding voor hardlopers! Jolanda Donk, Sportdiëtist (Sport)voeding voor hardlopers! Jolanda Donk, Sportdiëtist Opzet van de presentatie Brandstofgebruik bij langdurige inspanning Vochtbehoefte Voeding VOOR inspanning Voeding TIJDENS inspanning Voeding NA

Nadere informatie

Sportdrank: basisrecept dorstlesser (isotoon)

Sportdrank: basisrecept dorstlesser (isotoon) www.buronutricoach.nl Sportdrank: basisrecept dorstlesser (isotoon) Algemeen recept Benodigde hoeveelheid siroop (ml) = [(gewenst % KH 1 ) x (gewenste hoeveelheid eigen sportdrank in ml)] / % KH in siroop

Nadere informatie

Dietisten Geldrop Februari 2016 PRIKKELBARE DARM, KAN DE DIETIST U HELPEN?

Dietisten Geldrop Februari 2016 PRIKKELBARE DARM, KAN DE DIETIST U HELPEN? Dietisten Geldrop Februari 2016 PRIKKELBARE DARM, KAN DE DIETIST U HELPEN? Inhoud Klachten Beïnvloeding van Darmen Leefadviezen Voedingsadviezen, vezels, vocht Feiten en fabels Gasvorming Vezels: 30-40

Nadere informatie

Voedingsadviezen. voor patiënten met een ileostoma. Dietetiek

Voedingsadviezen. voor patiënten met een ileostoma. Dietetiek Dietetiek Voedingsadviezen voor patiënten met een ileostoma Inleiding In deze folder vindt u adviezen over de voeding bij een ileostoma. Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. De arts

Nadere informatie

VOEDING ALS RECUPERATIE. Audrey Baguet

VOEDING ALS RECUPERATIE. Audrey Baguet VOEDING ALS RECUPERATIE Sportsymposium 28-11-2015 Audrey Baguet Agenda Recuperatievoeding Waarom? Wat? Eiwitten Koolhydraten Vocht Praktische voorbeelden AAROM recuperatievoeding? Ontoereikende recuperatievoeding

Nadere informatie

SPORTVOEDING. voor wedstrijd- of ook voor toerrijders? ledenvergadering TCN 21 november 2011 1

SPORTVOEDING. voor wedstrijd- of ook voor toerrijders? ledenvergadering TCN 21 november 2011 1 SPORTVOEDING voor wedstrijd- of ook voor toerrijders? ledenvergadering TCN 21 november 2011 1 MOTIVATIE OM TE FIETSEN steeds beter worden door training en voeding of fit zijn door voldoende te bewegen

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik

Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik U heeft diabetes mellitus en gebruikt hiervoor twee maal daags insuline. Deze brochure geeft extra informatie over uw dieet in bijzondere situaties

Nadere informatie

De spijsvertering bij kat en hond

De spijsvertering bij kat en hond De spijsvertering bij kat en hond Veterinary Diet DE SPIJSVERTERING BIJ KAT EN HOND Maag-darmaandoeningen of spijsverteringsproblemen komen vaak voor bij katten en honden. De meest voorkomende klachten

Nadere informatie

Voeding voor optimale atletiekprestaties

Voeding voor optimale atletiekprestaties Voeding voor optimale atletiekprestaties Sportdiëtist Katrien Blaauw Sportvoedingsadvies t Groene Hart Inhoud Voorstellen Verschillende voedingsstoffen Koolhydraten/ Eiwitten/ Vetten/ Vocht Verschil sprint/

Nadere informatie

Assortimentsoverzicht. zuivel, vruchtensappen en fruitdranken FrieslandCampina

Assortimentsoverzicht. zuivel, vruchtensappen en fruitdranken FrieslandCampina Assortimentsoverzicht zuivel, vruchtensappen en fruitdranken Friesland 2 Assortimentsoverzicht zuivel, vruchtensappen en fruitdranken Over deze brochure Friesland heeft een breed assortiment zuivel, vruchtensappen,

Nadere informatie

voedingsadviezen na gastric bypass

voedingsadviezen na gastric bypass voedingsadviezen na gastric bypass 1 2 VOEDINGSADVIEZEN NA GASTRIC BYPASS Inleiding Na de gastric bypass operatie ontstaat er een kleine maag. De hoeveelheid voedsel die men daarna per maaltijd kan innemen

Nadere informatie

Gastro-Intestinal Diet

Gastro-Intestinal Diet GASTRO-INTESTINAL DIET Voeding speelt een belangrijke rol bij de behandeling van maag-darmaandoeningen. Daarom zal uw dierenarts uw hond meestal een speciale dieetvoeding voorschrijven. Bij de behandeling

Nadere informatie

SPORTDIËTISTE SPORTNETWERK

SPORTDIËTISTE SPORTNETWERK Feel Good, SD Caspers, maart 2016 SPORTDIËTISTE SPORTNETWERK - Steffanie Caspers - Sport voedingsadviesbureau Feel Good - Namens sportnetwerk Ommedijk: - presentaties - individuele begeleiding sporter

Nadere informatie

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Vitaminen en mineralen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Vitaminen 3 Mineralen 4 Voeding 4 Dagelijkse behoefte 4 Wanneer extra vitaminen gebruiken

Nadere informatie