Versterking beroepskolom in de hout- en meubelbranche

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Versterking beroepskolom in de hout- en meubelbranche"

Transcriptie

1 Versterking beroepskolom in de hout- en meubelbranche Aansluiting MBO-HBO Amsterdam, augustus 2002 Drs B. van Bruggen

2 112/augustus 2002 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg BM AMSTERDAM Tel.: Fax:

3 Voorwoord In opdracht van het Kenniscentrum van Stichting Hout & Meubel (SH&M) heeft DIJK12 Beleidsonderzoek een onderzoek uitgevoerd naar de aansluiting tussen mbo- en hbo-niveau in de hout- en meubelbranche. Het onderzoek komt voort uit het project Samenhang in verscheidenheid: naar een meer gestructureerde aanpak van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OC&W). Dit project is gericht op de versterking van de beroepskolom en de doorlopende leerlijnen vmbo-mbo-hbo. Centrale doelstelling van het onderzoek is het verkrijgen van inzicht in het functioneren van de beroepskolom in de hout- en meubelbranche in het algemeen en de aansluiting tussen mbo- en hbo-niveau in het bijzonder, alsmede de knelpunten die zich daarbij kunnen voordoen. Tot op heden kent de hout- en meubelbranche geen eigen hbo-opleiding. De branche is derhalve aangewezen op instroom van hbo-ers vanuit andere hbo-opleidingen of op doorstroom van werknemers van mbo- naar hbo-niveau. De resultaten van het onderzoek dienen als input voor het beleid van SH&M inzake de beroepskolom in de hout- en meubelbranche. Op basis van de resultaten wil SH&M bezien hoe de aansluiting tussen mbo- en hbo-niveau kan worden verbeterd, indien noodzakelijk en gewenst. In het voor u liggende rapport worden de resultaten van dit onderzoek gepresenteerd. Het onderzoek is uitgevoerd in de periode december juli In het kader van het onderzoek zijn enquêtes gehouden onder bedrijven en mbo-alumni. Tevens zijn interviews gehouden met bedrijven en werknemers. De onderzoekers willen graag hun dank uitspreken voor de medewerking van bedrijven, werknemers en mbo-alumni aan het onderzoek. Het onderzoek is vanuit SH&M begeleid door Alian Meijerink (onderwijskundig medewerker) en Erik van de Voort (directeur). Bart van Bruggen van DIJK12 Beleidsonderzoek voerde het onderzoek uit en schreef dit rapport. Bij de uitvoering van de interviews werd hij bijgestaan door Karel Kans en Carolien de Heer (beiden van DIJK12) en Liesbeth Nas en Ans Offenberg. De projectleiding was in handen van ondergetekende. Imro Simmelink DIJK12 Beleidsonderzoek Amsterdam, augustus 2002

4

5 Inhoudsopgave Pagina Samenvatting vii 1 Inleiding vii 2 Achtergrond en doel onderzoek vii 3 Resultaten van het onderzoek viii 3.1 Huidige en toekomstige arbeidsmarkt van hbo-werknemers viii 3.2 Opleidingsachtergrond en loopbaan van hbo-werknemers x 3.3 Werving en inzetbaarheid van hbo-werknemers xi 3.4 Doorstroom naar hbo-niveau en knelpunten xiii 4 Beschouwingen xviii 1 Inleiding Aanleiding en achtergrond onderzoek Doelstellingen en centrale vragen van het onderzoek Begrippen en definities Groepen binnen het onderzoek Onderzoeksopzet Leeswijzer 25 2 Hout- en meubelbedrijven Inleiding Korte schets van de hout- en meubelbranche Kenmerken onderzochte bedrijven Aanwezigheid van hbo-werknemers Totaal aantal werknemers en aantal hbo-werknemers Werkgebieden van hbo-werknemers bij bedrijven Kenmerken van functies op hbo-niveau Opleidingsachtergronden van hbo-werknemers De noodzaak van een hbo-diploma Werving van hbo-werknemers door geïnterviewde bedrijven Extern werven Inzetbaarheid van hbo-werknemers Intern werven: doorstroom naar functies op hbo-niveau Spanningsveld en knelpunten tussen intern en extern werven Bijscholing en doorstroom Toekomst: functies die zich naar hbo-niveau ontwikkelen Wenselijkheid van een branchespecifieke hbo-opleiding Resumé 53

6 Pagina 3 Hbo-werknemers in de hout- en meubelbranche Inleiding Aard en inhoud van functies en vooropleiding Loopbaan Inzetbaarheid in de hout- en meubelbranche Doorstroom van mbo- naar hbo-niveau binnen de hout- en meubelbranche Bijscholing Hbo-opleiding voor de branche Toekomstplannen van hbo-werknemers Resumé 67 4 Mbo-alumni Inleiding Kenmerken van de mbo-alumni Huidige arbeidsmarktsituatie en keuze voor vervolgopleiding Mbo-alumni met betaald werk Aard en omvang van bedrijf Aard dienstverband Aard en inhoud van functies Mobiliteit Belang mbo-opleiding Bijscholing Keuze voor vervolgopleiding Soort vervolgopleiding Aansluiting mbo-opleiding op vervolgopleiding Mogelijke bestemming na vervolgopleiding Toekomstplannen richting hbo Resumé 88 Bijlage I Opzet en uitvoering onderzoek 91 Bijlage II Resultaten schriftelijk enquête mbo-leerlingen 99

7 Samenvatting 1 Inleiding In deze samenvatting worden de belangrijkste resultaten en conclusies van dit onderzoek weergegeven. De samenvatting is als volgt opgebouwd. Eerst wordt kort ingegaan op de achtergrond en doelstelling van het onderzoek. Vervolgens worden de belangrijkste resultaten van het onderzoek thematisch weergegeven. Ten slotte wordt een aantal beschouwingen gegeven. Definities In deze samenvatting wordt onder de hout- en meubelbranche verstaan de sectoren houthandel, timmerindustrie en meubel- en (scheeps)interieurbouw. Onder hbo-werknemers wordt verstaan werknemers die volgens bedrijven op hbo-niveau werkzaam zijn, al dan niet met hbo-diploma. Werknemers met een hbo-diploma worden aangeduid met hbo-gediplomeerden. Zij vormen dus een deel van de groep hbo-werknemers. Onder mbo-werknemers wordt verstaan werknemers die op mbo-niveau 4 (kaderfunctionaris) werkzaam zijn, al dan niet met mbo-diploma. Onder mbo-alumni wordt verstaan afgestudeerde mbo-ers met een mbo-opleiding op niveau 4 (kaderopleiding) in de hout- en meubelbranche. 2 Achtergrond, doel en uitvoering onderzoek Dit onderzoek komt voort uit een project van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OC&W) gericht op versterking van de beroepskolom en de doorlopende leerlijnen vmbo-mbo-hbo. De centrale doelstelling van het onderzoek was: Verkrijgen van inzicht in de beroepskolom in de hout- en meubelbranche - specifiek de aansluiting tussen mbo- en hbo-niveau - en de knelpunten die zich daarbij voordoen, alsmede de wensen en behoeften dienaangaande bij bedrijven en werknemers. Tot op heden kent de hout- en meubelbranche geen eigen hbo-opleiding. Bedrijven met behoefte aan hbo-gediplomeerden zijn derhalve aangewezen op instroom van hbo-ers vanuit andere hboopleidingen of op doorstroom van werknemers van mbo- naar hbo-niveau. Op basis van de resultaten van het onderzoek wil SH&M bezien hoe de aansluiting tussen mboen hbo-niveau in de hout- en meubelbranche kan worden verbeterd, indien noodzakelijk en gewenst. In het onderzoek stonden drie groepen centraal, te weten: bedrijven; hbo-werknemers; mbo-alumni met een opleiding in de hout- en meubelbranche. De verschillende groepen zijn door middel van telefonische enquêtes en/of interviews onderzocht. DIJK12 Beleidsonderzoek - augustus 2002 vii

8 Brongegevens Ten behoeve van het onderzoek heeft SH&M een bestand van bedrijven aangeleverd. Dit bestand is afgeleid van het handelsregister van de Kamers van Koophandel. De absolute aantallen van bedrijven en werknemers die in dit rapport worden gepresenteerd, zijn gewogen en opgehoogd op basis van de aangeleverde cijfers van de Kamers van Koophandel. In andere onderzoeken van SH&M wordt gebruik gemaakt van cijfers van het GAK, die over het algemeen lager uitvallen voor wat betreft aantal bedrijven en werknemers dan de cijfers van de Kamers van Koophandel en het CBS. Dit verschil wordt onder meer verklaard door gehanteerde definities van de branche en onderliggende sectoren, verschil in registratie van 1 gegevens (o.a. zelfstandigen) en verschil in peildatum. Wat betreft de percentages van bedrijven en werknemers die in dit rapport worden gepresenteerd, doen zich vrijwel geen afwijkingen voor tussen de verschillende brongegevens. De verhouding van het aantal bedrijven en werknemers naar sector en grootteklasse zijn vrijwel identiek. 3 Resultaten van het onderzoek In deze paragraaf worden de belangrijkste resultaten van het onderzoek thematisch gepresenteerd. Na een korte inleiding wordt per thema ingegaan op de belangrijkste resultaten en conclusies van het onderzoek. 3.1 Huidige en toekomstige arbeidsmarkt van hbo-werknemers Inleiding Hierbij gaat het om de vraag naar en het aanbod van hbo-werknemers in de hout- en meubelbranche. Daarmee wordt inzicht verkregen in de aard en omvang van de groep huidige hbo-werknemers bij bedrijven, alsmede de specifieke wensen en behoefte van bedrijven ten aanzien van hbo-werknemers. Onderzoeksvragen hierbij waren onder meer: hoeveel hbowerknemers zijn op dit moment in de branche werkzaam, wat is de toekomstige behoefte van bedrijven aan (meer) hbo-werknemers en aan welk type hbo-werknemers hebben bedrijven behoefte? Resultaten Bedrijven met hbo-werknemers Voor tweederde van de bedrijven in de hout- en meubelbranche (66%) is hbo-niveau zowel nu als in de nabije toekomst geen thema. Deze bedrijven hebben op dit moment geen functies op hbo-niveau en verwachten die ook voor de nabije toekomst niet. Daarentegen heeft 27% 2 van de bedrijven in de branche momenteel wel hbo-werknemers in dienst. Bijna de helft van hen heeft uitsluitend hbo-werknemers zonder hbo-diploma in dienst. 1 Zie bijlage I voor een vergelijking van brongegevens. 2 De overige 7% van de bedrijven weet niet of zij momenteel hbo-werknemers in dienst heeft en/of verwacht in de nabije toekomst functies op hbo-niveau te krijgen. viii DIJK12 Beleidsonderzoek - augustus 2002

9 Aantal hbo-werknemers In de gehele hout- en meubelbranche werken naar schatting tussen en personen op alle niveaus. 1 Het aantal hbo-werknemers bedraagt naar schatting tussen en Dat wil zeggen: ongeveer 9% van alle werknemers in de branche is volgens bedrijven werkzaam op hbo-niveau. Ruim de helft van hen (52%) is ook daadwerkelijk hbo-gediplomeerd. 2 De rest (48%) is volgens bedrijven in de loop van de tijd door kennis, ervaring en/of bijscholing naar hbo-niveau gegroeid (verworven competenties). Grotere bedrijven hebben vaker hbo-werknemers in dienst dan kleinere bedrijven. Tevens neemt het aandeel hbo-gediplomeerden toe naarmate het bedrijf groter is. Dat betekent dat kleinere bedrijven vaker hbo-werknemers zonder hbo-diploma in dienst hebben. Bedrijven in de houthandel hebben naar verhouding vaker hbo-werknemers in dienst dan bedrijven in de overige sectoren. Bovendien heeft de houthandel vaker hbogediplomeerden in dienst. Aard werkgebieden op hbo-niveau In de meubel- & interieurbouw en de timmerindustrie komen in vergelijking met de houthandel meerdere en uiteenlopende werkgebieden op hbo-niveau voor. Over het algemeen werken de meeste hbo-werknemers in een leidinggevende en/of niet-technische functie, zoals bedrijfsleiding, management, inkoop of logistiek. Dit geldt voor alle drie onderzochte sectoren in de branche. Bij bedrijven in de timmerindustrie en meubel- & interieurbouw komt daarnaast tevens een aantal technische hbo-functies voor, zoals tekenaar, werkvoorbereider of ontwerper. Kenmerken functies op hbo-niveau Hbo-functies (zowel niet-technisch als technisch) worden met name gekenmerkt door niettechnische kennis en vaardigheden, waarbij leidinggeven (al dan niet in combinatie met uitvoerende taken) en managen twee belangrijke aspecten vormen. Andere aspecten die een rol spelen zijn onder meer: abstractievermogen; procesmatig inzicht; sociale en communicatieve vaardigheden; plannen en organiserend vermogen; multi-tasking (meerdere taken tegelijk). Deze aspecten onderscheiden een hbo-functie van een mbo-functie. Vrijwel alle hbowerknemers zijn in zekere mate bezig met het voorbereiden, aansturen en coördineren van werkprocessen. Hiervoor zijn de genoemde hbo-aspecten van groot belang. Functies op mboniveau hebben vaker een (technisch) uitvoerend karakter, waarbij (specifieke) technische kennis en vakinhoudelijke kennis een grotere rol spelen dan de algemenere aspecten. Daarentegen dienen hbo-werknemers echter op praktisch en technisch gebied over kennis op hoofdlijnen (vooral inzicht) te beschikken en over meer gedetailleerde kennis ten aanzien van processen, zoals productieprocessen, logistiek proces, bedrijfsprocessen en dergelijke. 1 Zie bijlage I voor een vergelijking van brongegevens voor de branche tussen GAK, Kamers van Koophandel en het CBS. 2 Het betreft bijna 5% van alle werknemers in de hout- en meubelbranche. Dit is over het algemeen wat lager dan in andere sectoren en branches. In de industrie heeft bijna 12% van de werknemers een hbo-diploma en in de handel 10%. In de bouwnijverheid is het percentage hbo-gediplomeerden ongeveer even groot als in de hout- en meubelbranche, namelijk 6% (CBS, Enquête Beroepsbevolking, 2001). DIJK12 Beleidsonderzoek - augustus 2002 ix

10 Toekomstige behoefte bedrijven aan hbo-werknemers Van alle bedrijven in de branche heeft 15% momenteel of in de nabije toekomst functies die zich naar hbo-niveau (gaan) ontwikkelen. Deze bedrijven hebben de volgende kenmerken: Dit zijn met name bedrijven die reeds hbo-werknemers in dienst hebben. Verder zijn dit met name bedrijven in de houthandel en in mindere mate bedrijven in de timmerindustrie en meubel- & interieurbouw. Bovendien zijn het vaker bedrijven zonder hbo-gediplomeerden in dienst. Werkvoorbereiding wordt het meest genoemd als werkgebied dat zich (meer) naar hboniveau ontwikkelt. Daarnaast worden hoofdzakelijk niet-technische werkgebieden genoemd, zoals inkoop/verkoop, algemeen management en leidinggevend in productie. Conclusie Bovenstaande leidt tot de conclusie dat ongeveer 9% van alle werknemers in de branche op hboniveau werkzaam is, waarvan bijna de helft zonder hbo-diploma. De arbeidsmarkt voor hbowerknemers concentreert zich bij eenderde van de branche en naar verhouding vaker bij de houthandel en grotere bedrijven. Hbo-werknemers zijn met name werkzaam in niet-technische en/of leidinggevende functies, zoals bedrijfsleider, productieleider of logistiek manager. Vooralsnog lijkt het erop dat bedrijven in de toekomst met name behoefte hebben aan hbowerknemers in niet-technische en leidinggevende functies. Dit geldt met name voor bedrijven die reeds hbo-werknemers in dienst hebben, veelal zonder hbo-diploma. Daarnaast ontwikkelt vooral de werkvoorbereiding zich in de nabije toekomst meer naar hbo-niveau. 3.2 Opleidingsachtergrond en loopbaan van hbo-werknemers Inleiding Dit thema behandelt de opleidingsachtergronden en loopbanen van de hbo-werknemers in de hout- en meubelbranche. Onderzoeksvragen hierbij waren: welke achtergronden en loopbanen hebben hbo-werknemers tot dusver en hoe zijn zij in de hout- en meubelbranche terechtgekomen? Resultaten De hbo-werknemers kunnen in twee groepen worden onderverdeeld: enerzijds hbogediplomeerden en anderzijds (vrijwel hoofdzakelijk) doorgegroeide mbo-werknemers. Zoals eerder opgemerkt, zijn deze groepen ongeveer even groot. Hieronder wordt kort ingegaan op de achtergronden en loopbanen van beide groepen hbo-werknemers. Opleidingsachtergronden van hbo-werknemers De geïnterviewde hbo-gediplomeerden hebben uiteenlopende opleidingsachtergronden, zoals bouwkunde, bedrijfskunde, logistiek, etc. Het merendeel van hen heeft een niet-technische functie, zoals algemeen bedrijfsleider of logistiek manager of heeft een meer technische, maar dan leidinggevende functie, zoals productieleider. Hun hbo-opleiding sluit veelal redelijk aan op de aard en inhoud van hun huidige functie, dan wel vertoont daarmee raakvlakken. Zij zijn met name werkzaam bij grotere bedrijven. De in het onderzoek betrokken hbo-werknemers zonder hbo-diploma hebben voornamelijk een mbo-opleiding in de hout- en meubelbranche voltooid. Daarnaast heeft een beperkt deel een andere mbo-achtergrond in de techniek (bijv. bouwkunde, werktuigbouwkunde of elektrotechniek). Hbo-werknemers zonder hbo-diploma zijn met name werkzaam bij kleinere en middelgrote bedrijven. Ongeveer de helft van hen heeft een technische functie (bijv. tekenaar of werkx DIJK12 Beleidsonderzoek - augustus 2002

11 voorbereider), de andere helft heeft een niet-technische functie (bijv. bedrijfsleider, hoofd inkoop). Loopbaan en keuze voor de hout- en meubelbranche De loopbanen van de in het onderzoek betrokken hbo-werknemers lopen sterk uiteen. Veel hbo-gediplomeerden, maar ook hbo-werknemers zonder een (mbo)branche-opleiding als achtergrond, hebben veelal niet bewust voor de hout- en meubelbranche gekozen. Zij kiezen in eerste instantie voor een bepaalde functie, hetzij binnen of (in de toekomst) buiten de hout- en meubelbranche. Binnen de hout- en meubelbranche zijn de geïnterviewde hbo-gediplomeerden veelal op mbo/- mbo+-niveau gestart, terwijl hbo-gediplomeerden die buiten de hout- en meubelbranche zijn gestart veelal zijn ingestroomd op mbo+/hbo-niveau. Onderzochte hbo-werknemers met een (mbo)opleiding in de hout- en meubelbranche hebben daarentegen vaak bewust voor de branche gekozen. Diegenen die bij meerdere bedrijven hebben gewerkt, hebben ook altijd binnen de hout- en meubelbranche gewerkt. Ook naar de toekomst verwachten hbo-werknemers met een mbo-opleiding in de hout- en meubelbranche binnen de branche te blijven werken. Conclusie Uit bovenstaande kan worden geconcludeerd dat hbo-gediplomeerden meer uiteenlopende opleidingsachtergronden hebben dan hbo-werknemers zonder hbo-diploma. Het lijkt erop dat hbo-werknemers zonder hbo-diploma voornamelijk een mbo-opleiding in de hout- en meubelbranche hebben gevolgd en vervolgens naar hbo-niveau zijn doorgegroeid. Hbogediplomeerden vormen derhalve een heterogenere groep dan hbo-werknemers zonder hbodiploma. Bovendien hebben hbo-werknemers met een mbo-brancheopleiding doorgaans bewust gekozen voor een loopbaan in de hout- en meubelbranche, terwijl hbo-gediplomeerden in eerste instantie kiezen voor een bepaalde functie. 3.3 Werving en inzetbaarheid van hbo-werknemers Inleiding Dit thema behandelt de wijze van werving van hbo-werknemers door bedrijven en de mate waarin (nieuwe) hbo-werknemers inzetbaar zijn. De mate van inzetbaarheid van hbowerknemers is een indicatie van het belang van branchespecifieke kennis en vaardigheden voor een hbo-functie. Dit speelt met name bij hbo-werknemers die van buiten de branche instromen (branchevreemde hbo-werknemers). Onderzoeksvragen hierbij waren onder meer: hoe groot is de inzetbaarheid van hbo-werknemers in de hout- en meubelbranche en welke inspanningen moeten bedrijven plegen om hbo-werknemers (volledig) inzetbaar te maken? Resultaten Werving van hbo-werknemers Bedrijven kunnen op twee manieren hbo-werknemers werven: extern of intern (doorstroom van werknemers). Verschillende factoren blijken een rol te spelen bij de wervingsmethode, zoals bedrijfsomvang, sector en intern doorstroom- en scholingsbeleid. DIJK12 Beleidsonderzoek - augustus 2002 xi

12 Uit het onderzoek blijkt dat grotere bedrijven in alle sectoren én bedrijven in houthandel vaker de voorkeur geven aan het extern werven van hbo-werknemers, met name voor niet-technische en/of leidinggevende functies. Deze bedrijven vragen naar verhouding ook vaker hbogediplomeerden en zijn derhalve vooral aangewezen op externe werving. Het type hboopleiding speelt voor veel bedrijven over het algemeen een minder belangrijke rol: een algemene hbo- of hts-opleiding volstaat veelal. Men zoekt vaak generalisten, al dan niet binnen een niet-technische of technische richting. Dit blijkt ook uit (zoals eerder opgemerkt) de uiteenlopende opleidingsachtergronden van de in het onderzoek betrokken hbo-gediplomeerden. De middelgrote en kleinere bedrijven en bedrijven in de timmerindustrie en meubel- & interieurbouw geven veelal vaker de voorkeur aan intern werven van hbo-werknemers, dat wil zeggen het laten doorstromen van (mbo-)werknemers naar functies op hbo-niveau. Bijna de helft van de geïnterviewde bedrijven (met name in de meubel- & interieurbouw) geeft aan dat zij voor bepaalde technische hbo-functies expliciet de voorkeur geven aan doorgestroomde mbo-ers met een hout- en meubelachtergrond. De branchespecifieke kennis en vaardigheden geven hierbij de doorslag. De andere geïnterviewde bedrijven geven niet de voorkeur aan intern werven, onder meer vanwege de gevraagde investeringen (tijd en geld) en de grotere problemen die zij ervaren bij het opvullen van de functie van de doorgestroomde mbo-werknemer in vergelijking tot het aantrekken van een hbo-werknemer van buiten. Inzetbaarheid van branchevreemde hbo-werknemers Branchespecifieke kennis en vaardigheden zijn belangrijke factoren die de inzetbaarheid van hbo-werknemers bepalen. Dit speelt met name bij hbo-werknemers die vanuit andere branches of direct van een hbo-opleiding instromen (branchevreemde hbo-werknemers). Hbowerknemers die binnen de branche zijn doorgestroomd kennen de branche immers. Bij hen doen zich nauwelijks knelpunten voor ten aanzien van inzetbaarheid en branchespecifieke kennis en vaardigheden. Zowel volgens de in het onderzoek betrokken bedrijven als de hbo-werknemers zelf zijn branchevreemde hbo-werknemers over het algemeen redelijk goed en op korte termijn inzetbaar. In eerste instantie missen zij wel een aantal branchespecifieke kennis en vaardigheden, maar deze hiaten worden redelijk snel verholpen door praktijkervaring, veelal aangevuld met gerichte (korte) bijscholing. De inzetbaarheid van branchevreemde hbowerknemers speelt dus met name op de korte termijn en heeft veelal het karakter van een inwerkperiode. De drempel is dus redelijk laag. In algemene zin kan echter onderscheid worden gemaakt naar type functie: naarmate functies technischer en productieafhankelijker zijn (bijv. werkvoorbereider, tekenaar of ontwerper), vergt het meer inspanning om een branchevreemde hbo-werknemer inzetbaar te maken. Branchespecifieke kennis en vaardigheden spelen dan een grotere rol, met andere woorden: vormen een hogere drempel. Zoals eerder opgemerkt, gaat het bij functies op hbo-niveau onder meer om kennis op hoofdlijnen op praktisch en technisch gebied. Voor veel functies, met name niet-technische functies, is het derhalve niet altijd noodzakelijk dat een hbo-werknemer over uitgebreide branchespecifieke kennis en vaardigheden beschikt. Dit concentreert zich hoofdzakelijk bij functies op mbo-niveau of lager. Conclusie Hbo-werknemers worden op uiteenlopende manieren geworven. Grotere bedrijven en bedrijven in de houthandel geven veelal de voorkeur aan externe werving. Zij zoeken ook vaker hbogediplomeerden. Daarentegen geven kleinere en middelgrote bedrijven en bedrijven in de timxii DIJK12 Beleidsonderzoek - augustus 2002

13 merindustrie en meubel- & interieurbouw vaker de voorkeur aan interne werving, dat wil zeggen doorstroom van mbo-werknemers. Dit geldt vooral voor doorstroom naar meer technische hbo-functies. De inzetbaarheid van branchevreemde hbo-werknemers is zowel volgens bedrijven als hbowerknemers redelijk goed. Dit kost bedrijven en hbo-werknemers over het algemeen weinig tijd en inspanning. De mate van inzetbaarheid hangt wel af van het technisch gehalte en de productieafhankelijkheid van de betreffende hbo-functie. 3.4 Doorstroom naar hbo-niveau en knelpunten Inleiding Doorstroom speelt een belangrijke rol bij de versterking van de beroepskolom. Doorstroom naar hbo-niveau kan op twee manieren plaatsvinden: via een hbo-opleiding (reguliere doorstroom) of via doorgroei binnen een bedrijf naar een functie op hbo-niveau, eventueel in combinatie met (bij)scholing (doorstroom via werk). Onderzoeksvragen hierbij waren onder meer: hoe ziet de huidige doorstroom van mbo-gdiplomeerden met een SH&M-kwalificatie (MBO-alumni) er op dit moment uit en welke doorstroommogelijkheden zijn er op dit moment binnen de branche voor mbo-werknemers? Resultaten Huidige arbeidssituatie mbo-alumni Het merendeel (80%) van de onderzochte mbo-alumni heeft momenteel een betaalde baan. Het overgrote deel daarvan (86%) werkt binnen de hout- en meubelbranche. Bovendien werken zij vrijwel allen binnen de sector van hun studierichting (hetzij houthandel, timmerindustrie of meubel- & interieurbouw). Zoals eerder opgemerkt geven ook vrijwel alle in het onderzoek betrokken hbo-werknemers met een brancheopleiding op mbo-niveau te kennen bewust voor een (toekomstige) loopbaan binnen de hout- en meubelbranche te hebben gekozen. Mbo-alumni kunnen derhalve als redelijk honkvast worden getypeerd, zeker vergeleken met mbo-alumni van andere technische opleidingen, zoals werktuigbouwkunde. 1 Een aantal kenmerken van de werkende mbo-alumni zijn: Zij werken veelal bij grotere bedrijven. 13% is zelfstandig ondernemer, waarvan ongeveer de helft zonder personeel. Alle zelfstandigen werken binnen de hout- en meubelbranche, met name in de meubel & interieurbouw. Iets minder dan eenderde heeft ongeveer 2½ jaar na de mbo-opleiding leidinggevende taken, hoofdzakelijk meewerkend leidinggevend. Bestemming en doorstroom mbo-alumni naar hbo-opleiding (reguliere doorstroom) Onderstaand schema geeft de bestemming van de onderzochte mbo-alumni (mbo-niveau 4) weer: gaan zij werken en zo ja binnen of buiten de branche, of studeren zij door? Daarbinnen kan een beeld worden verkregen van het percentage mbo-alumni dat doorstroomt naar een hboopleiding. 1 Van de mbo-alumni werktuigbouwkunde die in 1998 zijn gediplomeerd, werkt 44% binnen de metaal. Zie: A.C. de Heer: Werk en werkkring van alumni MTS Werktuigbouwkunde DIJK12 Beleidsonderzoek (mei 2002). DIJK12 Beleidsonderzoek - augustus 2002 xiii

14 Schema 1 Bestemming en doorstroom mbo-alumni naar het hbo Volgt nu hbo-opleiding (14%) 28% wil in de hout- en meubelbranche gaan werken 72% wil buiten de branche gaan werken of weet het nog niet 83% werkt in de hout- en meubelbranche Werkt nu en volgt daarnaast nu hbo-opleiding (3%) 17% werkt buiten de branche Mbo-alumni (100%) N=173 Werkt nu en heeft hbo-opleiding voltooid (3%) 66% werkt in de hout- en meubelbranche 33% werkt buiten de branche 87% werkt in hout- en meubelbranche Werkt en heeft geen hboopleiding gevolgd (73%) 13% werkt buiten de branche Overig Volgt nu mbo-opleiding, (3%) Werkloos, anders (3%) xiv DIJK12 Beleidsonderzoek - augustus 2002

15 In totaal is 21% 1 van de onderzochte mbo-alumni naar het hbo doorgestroomd, hetzij direct na hun mbo-opleiding, hetzij naast hun betaalde baan. Over deze doorstromers kan het volgende worden opgemerkt: Zij kiezen uiteenlopende richtingen, variërend van techniek (bouwkunde, industrieel ontwerpen, technische bedrijfskunde etc.), economie (heao, bedrijfseconomie, communicatie, etc.) tot de kunstacademie. Deze drie richtingen worden in vrijwel gelijke mate gekozen. Zij kiezen hoofdzakelijk een voltijdopleiding. Een klein deel kiest een deeltijdopleiding (dit zijn met name mbo-alumni die een betaalde baan hebben). Het doorstroompercentage naar het hbo (21%) ligt onder het landelijk gemiddelde. 2 Over de aansluiting tussen de mbo- en hbo-opleiding lopen de meningen van hbodoorstromers uiteen. Een aantal is van mening dat deze (ruim) onvoldoende is, vanwege het te lage niveau van de mbo-opleiding en de geringe aandacht voor leidinggeven en management in de mbo-opleiding. Ruim driekwart (76%) 3 van de mbo-alumni heeft geen vervolgopleiding op hbo-niveau gekozen. Van hen is bijna driekwart ook niet van plan nu of in de nabije toekomst een hboopleiding te gaan volgen. Een deel van hen (16%) heeft daarentegen wel dergelijke plannen. Zij zouden een technische hbo-opleiding (bijvoorbeeld bouwkunde, werktuigbouwkunde, scheepsbouw) of een economische/management hbo-opleiding willen volgen. Wellicht dat de beperkte doorstroommogelijkheden binnen de hout- en meubelbranche daarbij een rol spelen. Zo geeft ruim de helft van de geïnterviewde hbo-werknemers met een mbo-opleiding in de houten meubelbranche te kennen destijds de mbo-opleiding graag te hebben voortgezet op hboniveau. Doordat dit niet mogelijk was, hebben zij een andere studierichting op hbo-niveau gekozen (bijv. bouwkunde of kunstacademie) of zijn zij gaan werken. Uit schema 1 blijkt tevens dat van een deel van de hbo-doorstromers buiten de hout- en meubelbranche werkt of wil gaan werken. Uiteindelijk komt in totaal 17% van alle onderzochte mbo-alumni buiten de hout- en meubelbranche terecht. Doorstroom van mbo-werknemers naar hbo-functies: doorstroom via werk Uit het onderzoek blijkt dat de meeste onderzochte mbo-alumni in de hout- en meubelbranche terechtkomen. Zij vormen een potentiële groep die binnen de branche kan doorstromen naar functies op hbo-niveau. Zoals eerder opgemerkt, heeft bijna de helft van alle hbo-werknemers in de branche geen hbo-diploma. Uit de interviews met bedrijven en werknemers blijkt dat doorstroom - voor zover aan de orde - in grote lijnen plaats vindt van technische mbo-functies naar niet-technische en leidinggevende hbo-functies: van de werkvloer naar kantoor, bijvoorbeeld van werkvoorbereider naar bedrijfsleider of projectleider. De eerder genoemde typische hbo-kenmerken, zoals leidinggeven, coördinatie en abstractievermogen gaan dan een belangrijke rol spelen. Bij bedrijven in de timmerindustrie en meubel- & interieurbouw vindt daarnaast (minder omvangrijk) doorstroom plaats naar vrij technische hbo-functies. 1 Door afrondingen tellen de subtotalen in schema 1 niet op tot 21%. 2 Volgens het Ministerie van OC&W stroomde in % van alle mbo-ers door naar het deeltijd en voltijd hbo. Zie: persbericht Ministerie van OC&W: Investeren in beroepsonderwijs loont (juli 2001). Het CBS becijferde in het schooljaar 1998/1999 dat 24% van de mbo-ers (bol) doorstroomde naar het voltijdse hbo. Zie: Jaarboek Onderwijs Feiten en cijfers over het onderwijs in Nederland. CBS, Exclusief de mbo-alumni die werkloos zijn of momenteel andere bezigheden hebben. DIJK12 Beleidsonderzoek - augustus 2002 xv

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Zeeland, West Brabant, die op basis van de resultaten van het

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Gelderland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie

Ontwikkelingen Technisch Installatiebedrijf Zeeland/West-Brabant

Ontwikkelingen Technisch Installatiebedrijf Zeeland/West-Brabant Ontwikkelingen Technisch Installatiebedrijf Zeeland/West-Brabant B. van Bruggen Amsterdam, maart 2006 517/Amsterdam, maart 2006 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021 BM AMSTERDAM Tel.: 020-6373623

Nadere informatie

FACTSHEET Verwante en niet-verwante doorstroom in de beroepskolom

FACTSHEET Verwante en niet-verwante doorstroom in de beroepskolom FACTSHEET Verwante en niet-verwante doorstroom in de beroepskolom In het Nederlands onderwijsbestel moeten kinderen op jonge leeftijd belangrijke keuzes maken die de rest van hun loopbaan beïnvloedt. De

Nadere informatie

De deelname van dertigplussers in het mbo-onderwijs: de sectoren Techniek, Economie & Handel, Zorg & Welzijn, en Landbouw

De deelname van dertigplussers in het mbo-onderwijs: de sectoren Techniek, Economie & Handel, Zorg & Welzijn, en Landbouw De deelname van dertigplussers in het mbo-onderwijs: de sectoren Techniek, Economie & Handel, Zorg & Welzijn, en Landbouw Colofon Titel De deelname van dertigplussers in het mbo-onderwijs: de sectoren

Nadere informatie

SH&M 2012 Gediplomeerden MBO 2011

SH&M 2012 Gediplomeerden MBO 2011 Rapportage Gediplomeerden van het MBO van hout- en meubelopleidingen Analyse van de positie van gediplomeerden van het MBO van opleidingen binnen de kwalificatiestructuur van de hout- en meubelbranche

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Noord-Holland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie

Werkend leren in de jeugdhulpverlening

Werkend leren in de jeugdhulpverlening Werkend leren in de jeugdhulpverlening en welzijnssector Nulmeting Samenvatting Een onderzoek in opdracht van Sectorfonds Welzijn Bernadette Holmes-Wijnker Jaap Bouwmeester B2796 Leiden, 1 oktober 2003

Nadere informatie

Resultaten vacaturescan Regio West

Resultaten vacaturescan Regio West Resultaten vacaturescan Regio West Meting 3 Amsterdam, oktober 2004 drs B. van Bruggen 187/oktober 2004 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021 BM AMSTERDAM Tel.: 020-6373623 Fax: 020-6362645 info@dijk12.nl

Nadere informatie

Resultaten Vacaturescan Regio West

Resultaten Vacaturescan Regio West Resultaten Vacaturescan Regio West Amsterdam, september 2003 drs B. van Bruggen 143/september 2003 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021 BM AMSTERDAM Tel.: 020-6373623 Fax: 020-6362645 info@dijk12.nl

Nadere informatie

Onderzoek Alumni Bètatechniek

Onderzoek Alumni Bètatechniek Onderzoek Alumni Bètatechniek 0 meting - Achtergrond Eén van de knelpunten op de Nederlandse arbeidsmarkt is een tekort aan technisch geschoolden. De Twentse situatie is hierin niet afwijkend. In de analyse

Nadere informatie

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4149, pagina 344, 24 april 1998 (datum) De arbeidsmarkt voor informatici is krap en zal nog krapper worden.

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4149, pagina 344, 24 april 1998 (datum) De arbeidsmarkt voor informatici is krap en zal nog krapper worden. Het informatici-tekort A uteur(s): Smits, W. (auteur) Delmee, J. (auteur) Grip, A. de (auteur) De auteurs zijn werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit

Nadere informatie

Resultaten Vacaturescan Regio Noord

Resultaten Vacaturescan Regio Noord Resultaten Vacaturescan Regio Noord Amsterdam, april 2004 drs S. J. van Duijn 166/april 2004 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021 BM AMSTERDAM Tel.: 020-6373623 Fax: 020-6362645 info@dijk12.nl www.dijk12.nl

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking Cijfers en Trends Groningen/Friesland/Drenthe 2005

Arbeidsmarkt Metaalbewerking Cijfers en Trends Groningen/Friesland/Drenthe 2005 Arbeidsmarkt Metaalbewerking Cijfers en Trends 2005 Boukje Detmar Eliane Boorsma Amsterdam, november 2005 501/november 2005 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021 BM AMSTERDAM Tel.: 020-6373623 Fax:

Nadere informatie

Resultaten vacaturescan Regio Rijndelta

Resultaten vacaturescan Regio Rijndelta Resultaten vacaturescan Regio Rijndelta Meting 3 Amsterdam, oktober 2004 drs B. van Bruggen 188/oktober 2004 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021 BM AMSTERDAM Tel.: 020-6373623 Fax: 020-6362645

Nadere informatie

Van mbo en havo naar hbo

Van mbo en havo naar hbo Van mbo en havo naar hbo Dick Takkenberg en Rob Kapel Studenten die naar het hbo gaan, komen vooral van het mbo en de havo. In het algemeen blijven mbo ers die een opleiding in een bepaald vak- of studiegebied

Nadere informatie

De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hoger beroepsonderwijs. HBO-Monitor 2007. G.W.M. Ramaekers

De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hoger beroepsonderwijs. HBO-Monitor 2007. G.W.M. Ramaekers De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hoger beroepsonderwijs HBO-Monitor 2007 G.W.M. Ramaekers Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Nadere informatie

Ontwikkelingen Metaalbewerking en Technisch Installatiebedrijf regio Noord

Ontwikkelingen Metaalbewerking en Technisch Installatiebedrijf regio Noord Ontwikkelingen Metaalbewerking en Technisch Installatiebedrijf regio Noord Drs S.J. van Duijn Amsterdam, juli 2005 505 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021 BM AMSTERDAM Tel.: 020-6373623 Fax: 020-6362645

Nadere informatie

De vraag naar HBO-ers bij mkb-bedrijven

De vraag naar HBO-ers bij mkb-bedrijven De vraag naar HBO-ers bij mkb-bedrijven Een onderzoek in vijf mkb-branches Hoofdrapport en brancherapportages Drs E. Boorsma Drs I.E.M. de Vries 139/april 2004 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021

Nadere informatie

Aantrekkende Economie en Toekomstige Vacatures

Aantrekkende Economie en Toekomstige Vacatures Aantrekkende Economie en Toekomstige Vacatures Digitaal Werkgevers - Panelonderzoek 12 WoonWerk Jonna Stasse Woerden, oktober 2006 In geval van overname van het datamateriaal is bronvermelding verplicht.

Nadere informatie

MBO-LoopbaanKaart 2009 ROC West-Brabant

MBO-LoopbaanKaart 2009 ROC West-Brabant MBO-LoopbaanKaart 2009 ROC West-Brabant Samenvattende presentatie van de uitkomsten van het onderzoek onder gediplomeerden van het MBO van ROC West-Brabant van 2008-2009 met de MBO-LoopbaanKaart 2009 Dossier

Nadere informatie

DE KWALITATIEVE EFFECTEN VAN DE VERWANTSCHAPSREGELING. - eindrapport - dr. Marga de Weerd dr. Mireille Gemmeke

DE KWALITATIEVE EFFECTEN VAN DE VERWANTSCHAPSREGELING. - eindrapport - dr. Marga de Weerd dr. Mireille Gemmeke DE KWALITATIEVE EFFECTEN VAN DE VERWANTSCHAPSREGELING - eindrapport - dr. Marga de Weerd dr. Mireille Gemmeke Amsterdam, september 2003 Regioplan publicatienr. 1026 Regioplan Beleidsonderzoek Nieuwezijds

Nadere informatie

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Van de deelnemers aan het onderzoek heeft 80% ( 121 studenten) de voltijd gedaan en 20% (30 studenten) de deeltijdopleiding.

Nadere informatie

OOM Marktmonitor 2001

OOM Marktmonitor 2001 OOM Marktmonitor 2001 drs E. Boorsma Amsterdam, 15 januari 2002 110/januari 2002 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021 BM AMSTERDAM Tel.: 020-6373623 Fax: 020-6362645 info@dijk12.nl www.dijk12.nl

Nadere informatie

Gangbare loopbaanpaden. architectenbranche

Gangbare loopbaanpaden. architectenbranche Gangbare loopbaanpaden architectenbranche Uitgave 2009 Gangbare loopbaanpaden architectenbranche De SFA heeft in 2009 door middel van een enquête onder directies van architectenbureaus met personeel laten

Nadere informatie

Werk en werkkring van alumni MTS Werktuigbouwkunde 1998

Werk en werkkring van alumni MTS Werktuigbouwkunde 1998 Werk en werkkring van alumni MTS Werktuigbouwkunde 1998 Drs A.C. de Heer Amsterdam, mei 2002 111/mei 2002 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021 BM AMSTERDAM Tel.: 020-6373623 Fax: 020-6362645 info@dijk12.nl

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juni 2014

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juni 2014 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2014 Honderden Feiten en cijfers 2 Inleiding In deze factsheet staan de arbeidsmarktresultaten van hbo-afgestudeerden

Nadere informatie

Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO

Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO Analyse van de positie van gediplomeerden van het mbo van opleidingen binnen ECABO op basis van de gegevens van de MBO-Kaart 2005-2007 Gediplomeerden van

Nadere informatie

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster M200608 Vooral anders De kwaliteit van het personeel van de toekomst Frans Pleijster Zoetermeer, september 2006 De Werknemer van de toekomst Van alle ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf verwacht

Nadere informatie

Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO

Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO Analyse van de positie van gediplomeerden van het mbo van opleidingen binnen ECABO op basis van de gegevens van de MBO-Kaart - Tabellen en vragenlijsten

Nadere informatie

Samenvattend overzicht vacaturescans A+O regio s voorjaar 2004

Samenvattend overzicht vacaturescans A+O regio s voorjaar 2004 Samenvattend overzicht vacaturescans A+O regio s voorjaar 2004 1 Inleiding In opdracht van de A+O regioteams Noord, Oost, Rijndelta, West, Zuidoost en Zuidwest heeft DIJK12 Beleidsonderzoek, in het voorjaar

Nadere informatie

Schoolverlaters uit het Beroepsonderwijs

Schoolverlaters uit het Beroepsonderwijs Schoolverlaters uit het Beroepsonderwijs Digitale en schriftelijk Schoolverlaters - Panelonderzoek 12 WoonWerk Jonna Stasse Woerden, augustus 2006 In geval van overname van het datamateriaal is bronvermelding

Nadere informatie

Quickscan Bouw 2012 samenvatting

Quickscan Bouw 2012 samenvatting 2012 samenvatting Vraag & aanbod personeel in de bouw sector KBB 2012.26 Curaçao, mei 2013 Kenniscentrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven Curaçao kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven curaçao tel

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Noord

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Noord Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Noord Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Noord-Holland Noord ROC kop van Noord-Holland

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Noord. Onderzoek onder de ondernemers van het Digitaal Panel Noord. Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658

Arbeidsmarkt Noord. Onderzoek onder de ondernemers van het Digitaal Panel Noord. Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 Onderzoek onder de ondernemers van het Digitaal Panel Noord Projectnummer: 12163 In opdracht van: Stadsdeel Noord Rogier van der Groep Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Flevoland

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Flevoland Regiorapportage Mobiliteitsbranche Flevoland Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Flevoland ROC Flevoland 2012 2013 1 1. Kans op

Nadere informatie

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 drs. W. van Ooij MarktMonitor Januari 2015 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 . Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Nadere informatie

Kwantitatieve Regioanalyse Technisch Beroepsonderwijs regio Midden- en West-Brabant

Kwantitatieve Regioanalyse Technisch Beroepsonderwijs regio Midden- en West-Brabant editie 2008 Kwantitatieve Regioanalyse Technisch Beroepsonderwijs regio Midden- en West-Brabant rapport een initiatief van index Technocentrum index Technocentrum Mozartlaan 7 4837 EH BREDA Telefoon Fax

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Den Haag

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Den Haag Regiorapportage Mobiliteitsbranche Den Haag Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Den Haag ROC Mondriaan 2012 2013 1 1. Kans op werk

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Gouda

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Gouda Regiorapportage Mobiliteitsbranche Gouda Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Gouda ID College 2012 2013 1 1. Kans op werk Het bedrijfsleven

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Utrecht

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Utrecht De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Arnhem

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Arnhem Regiorapportage Mobiliteitsbranche Arnhem Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Arnhem Rijn IJssel 2012 2013 1 1. Kans op werk Het

Nadere informatie

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 Sectorrapport Scheepsbouw Ruud van der Aa Jenny Verheijen 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Belangrijkste uitkomsten 4 1. Samenstelling werkgelegenheid 5 2. Verwachte

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Doetinchem

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Doetinchem Regiorapportage Mobiliteitsbranche Doetinchem Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Doetinchem Graafschap College 2012 2013 1 1.

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Eindhoven

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Eindhoven Regiorapportage Mobiliteitsbranche Eindhoven Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Eindhoven Summa College 2012 2013 1 1. Kans op

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Rotterdam

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Rotterdam Regiorapportage Mobiliteitsbranche Rotterdam Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Rotterdam Albeda College / Zadkine 2012 2013 1

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Breda Bergen op Zoom

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Breda Bergen op Zoom Regiorapportage Mobiliteitsbranche Breda Bergen op Zoom Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Breda Bergen op Zoom ROC West-Brabant

Nadere informatie

Gediplomeerden van het MBO van opleidingen ECABO

Gediplomeerden van het MBO van opleidingen ECABO Gediplomeerden van het MBO van opleidingen ECABO Analyse van de positie van gediplomeerden van het MBO van opleidingen binnen ECABO op basis van de gegevens van de MBO- Kaart 2008, 2009 en 2010 Utrecht,

Nadere informatie

index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant

index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant Inhoudsopgave 1. Mbo Techniek... 3 1.1 Deelnemers mbo techniek... 3 1.1.1 Onderwijsinstellingen... 3 1.1.2

Nadere informatie

Districtsrapportage. Oost

Districtsrapportage. Oost Districtsrapportage Oost 1 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE Pagina INHOUDSOPGAVE Pagina ACHTERGRONDINFORMATIE ACHTERGRONDINFORMATIE 1 WERKGELEGENHEID 3 1 WERKGELEGENHEID 3 VACATURES 4 VACATURES 4 3 VOORKEUR

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Zuid

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Zuid Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Zuid Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Noord-Holland Zuid ROC Nova College 2012

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Zuid-Limburg

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Zuid-Limburg Regiorapportage Mobiliteitsbranche Zuid-Limburg Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Zuid- Limburg ROC Arcus College 2012 2013 1

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groningen

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groningen Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groningen Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Groningen Noorderpoort College / Alfa-College

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Dordrecht-Gorinchem-Zwijndrecht

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Dordrecht-Gorinchem-Zwijndrecht Regiorapportage Mobiliteitsbranche Dordrecht-Gorinchem-Zwijndrecht Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Dordrecht-Gorinchem-Zwijndrecht

Nadere informatie

Rapportage Bedrijvenmonitor Metaalbewerking 2005

Rapportage Bedrijvenmonitor Metaalbewerking 2005 Rapportage Bedrijvenmonitor Metaalbewerking 2005 E.D. Boorsma F. Heere Amsterdam, december 2005 502/december 2005 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021 BM AMSTERDAM Tel.: 020-6373623 Fax: 020-6362645

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groot Amsterdam - Gooi en Vechtstreek

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groot Amsterdam - Gooi en Vechtstreek Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groot Amsterdam - Gooi en Vechtstreek Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Groot Amsterdam -

Nadere informatie

Vacatures in de industrie 1

Vacatures in de industrie 1 Vacatures in de industrie 1 Martje Roessingh 2 De laatste jaren is het aantal vacatures sterk toegenomen. Daarentegen is in de periode 1995-2000 het aantal geregistreerde werklozen grofweg gehalveerd.

Nadere informatie

Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO

Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO Analyse van de positie van gediplomeerden van het mbo van opleidingen binnen ECABO op basis van de gegevens van de MBO-Kaart 2004-2006 Gediplomeerden van

Nadere informatie

Management summary Flitspeiling: vervroegde aanmelddatum, studiekeuzecheck en doorstroming.

Management summary Flitspeiling: vervroegde aanmelddatum, studiekeuzecheck en doorstroming. Management summary Flitspeiling: vervroegde aanmelddatum, studiekeuzecheck en doorstroming. Tussen 16 december 2013 en 1 januari 2014 heeft GfK voor het ministerie van OCW een flitspeiling uitgevoerd gericht

Nadere informatie

(Alle) Hout werkt voor jou! scholings- en werkgelegenheidsplan houthandel 2012 2013

(Alle) Hout werkt voor jou! scholings- en werkgelegenheidsplan houthandel 2012 2013 (Alle) Hout werkt voor jou! scholings- en werkgelegenheidsplan houthandel 2012 2013 augustus 2012 INLEIDING Vijf ton voor scholing en werkgelegenheid In de CAO voor de houthandel over 2012/2013 hebben

Nadere informatie

Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO

Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO Analyse van de positie van gediplomeerden van het mbo van opleidingen binnen ECABO op basis van de gegevens van de MBO-Kaart - Tabellen en vragenlijsten

Nadere informatie

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg Afsprakenkader Partners in Leren en Werken in Zorg en Welzijn Zeeland ViaZorg 2014 Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad INHOUD Inleiding 1. Hoe kunnen de opleidingen kwalitatief beter en vooral uitdagender?

Nadere informatie

Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO

Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO Gediplomeerden van het mbo van opleidingen ECABO Analyse van de positie van gediplomeerden van het mbo van opleidingen binnen ECABO op basis van de gegevens van de MBO-Kaart 2006-2008 Gediplomeerden van

Nadere informatie

Gediplomeerden van het MBO van opleidingen ECABO

Gediplomeerden van het MBO van opleidingen ECABO Gediplomeerden van het MBO van opleidingen ECABO Analyse van de positie van gediplomeerden van het MBO van opleidingen binnen ECABO op basis van de gegevens van de MBO-Kaart -. Tabellen en vragenlijsten.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Flevoland

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Flevoland De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Inleiding In opdracht van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt heeft EIM onderzoek gedaan naar de meerwaarde van diversiteitsbeleid in het onderwijs.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Friesland

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Friesland De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Subsector psychologie

Subsector psychologie Samenvatting... 2 Gemiddeld qua aantallen opleidingen... 2 Groot aantal studenten... 3 Grotendeels wo-subsector... 3 Weinig mbo-instroom in hbo-bachelor... 3 Weinig uitval... 3 Minste switch... 3 Diplomarendement

Nadere informatie

Over de voedingsmiddelenindustrie

Over de voedingsmiddelenindustrie Voedingsmiddelenindustrie Brancheontwikkelingen 2012 Deze factsheet bevat arbeidsmarktinformatie over de voedingsmiddelenindustrie. Onderwerpen die aan bod komen zijn: werkgelegenheid, trends en ontwikkelingen,

Nadere informatie

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijs 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Resultaten Karin Jettinghoff en Jo Scheeren, SBO Januari 2010 2 1. Inleiding Tot voor kort

Nadere informatie

Vakantiewerk in het mkb 2004

Vakantiewerk in het mkb 2004 Vakantiewerk in het mkb 2004 Koninklijke Vereniging MKB-Nederland Delft, 3 augustus 2004 Contactpersoon: dhr. drs. A. van Delft : 015 21 91 255, e-mail: delft@mkb.nl Copyright Koninklijke Vereniging MKB-Nederland,

Nadere informatie

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS - editie 2007 KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS REGIO MIDDEN- EN WEST-BRABANT - Samenvatting - Een initiatief van index Technocentrum Midden- en West-Brabant index Technocentrum Mozartlaan

Nadere informatie

Bijlage 1 CWI-districten

Bijlage 1 CWI-districten Bijlage 1 CWI-districten DIJK12 Beleidsonderzoek november 2007 77 DIJK12 Beleidsonderzoek november 2007 78 CWI-district Noord Tabel 42 Aantal leerlingen 1 2006/2007 en leerbedrijven 2007 in CWI-district

Nadere informatie

Barometer arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Kenwerk 2008-2009

Barometer arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Kenwerk 2008-2009 Barometer arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Kenwerk 2008-2009 Barometer arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie 2008-2009 Op welke uitdagingen en knelpunten moeten we vanuit onderwijs- en arbeidsmarktperspectief

Nadere informatie

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4162, pagina 596, 31 juli 1998 (datum)

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4162, pagina 596, 31 juli 1998 (datum) Emancipatie en opleidingskeuze A uteur(s): Grip, A. de (auteur) Vlasblom, J.D. (auteur) Werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht. (auteur) Een

Nadere informatie

Behoefte aan Ad-opleidingen in het ECABO domein

Behoefte aan Ad-opleidingen in het ECABO domein Behoefte aan Ad-opleidingen in het ECABO domein Afdeling arbeidsmarktonderzoek, Maart 2011 ECABO Disketteweg 6 Postbus 1230 3821 RA AMERSFOORT Telefoon 033 450 46 46 Fax 033 450 46 66 info@ecabo.nl www.ecabo.nl

Nadere informatie

Het middelbaar beroepsonderwijs

Het middelbaar beroepsonderwijs Het middelbaar beroepsonderwijs Dick Takkenberg Het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) levert grote aantallen gediplomeerden voor de arbeidsmarkt. De ongediplomeerde uitval is echter ook groot. Het aantal

Nadere informatie

Gediplomeerden van het MBO van opleidingen ECABO

Gediplomeerden van het MBO van opleidingen ECABO Gediplomeerden van het MBO van opleidingen ECABO Analyse van de positie van gediplomeerden van het MBO van opleidingen binnen ECABO op basis van de gegevens van de MBO- Kaart 2009, 2010 en 2011 Utrecht,

Nadere informatie

De eerste baan is niet de beste

De eerste baan is niet de beste De eerste baan is niet de beste Auteur(s): Velden, R. van der (auteur) Welters, R. (auteur) Willems, E. (auteur) Wolbers, M. (auteur) Werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA)

Nadere informatie

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer Contact bezoekadres Handelskade 75 postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer telefoon 0570-60 30 83 fax 0570-60 37 05 e-mail info.next@saxion.nl particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs Hbo Tweedegraadslerarenopleiding

Nadere informatie

De behoefte aan Ad-opleidingen in het ECABO domein

De behoefte aan Ad-opleidingen in het ECABO domein De behoefte aan Ad-opleidingen in het ECABO domein Afdeling arbeidsmarktonderzoek Odile Sondermeijer Maart 2014 14 03 13 De behoefte aan Ad-opleidingen in het ECABO domein 1 14 03 13 De behoefte aan Ad-opleidingen

Nadere informatie

De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2016

De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2016 De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2016 maart 2012 Deborah van den Berg 1. Inleiding Wat zijn de huidige en toekomstige arbeidsmarktperspectieven naar opleiding en beroep? Het Researchcentrum

Nadere informatie

Rapportage Kunsten-Monitor 2014

Rapportage Kunsten-Monitor 2014 Rapportage Kunsten-Monitor 2014 Inleiding In 2014 heeft de AHK deelgenomen aan het jaarlijkse landelijke onderzoek onder recent afgestudeerden: de Kunsten-Monitor. Alle bachelor en master afgestudeerden

Nadere informatie

Subsector pedagogische opleidingen

Subsector pedagogische opleidingen Samenvatting... 2 Gemiddeld in aantal en inschrijvingen... 2 Meeste instroom in hbo-... 3 Weinig uitval... 3 Relatief minder switchers... 3 Hoog rendement in hbo-bachelor en wo-master... 3 Accreditatie-uitkomsten:

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio West- en Midden-Brabant

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio West- en Midden-Brabant De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio West- en datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Alumnionderzoek Bètatechniek, 1- meting

Alumnionderzoek Bètatechniek, 1- meting Alumnionderzoek Bètatechniek, 1- meting (afstudeercohort 2010-11), afgenomen voorjaar 2014 Door onderzoeker Alex Ritsema (bureau Kwaliteitszorg van Saxion) Datum rapport: 06 juni 2014 1 Achtergrond Eén

Nadere informatie

Business Online. TOELATING Wettelijke toelatingseisen

Business Online. TOELATING Wettelijke toelatingseisen Crebo Duur Niveau Leerweg Start Locatie(s) 25162 3 jaar Niveau 4 BeroepsOpleidende Leerweg (BOL) Augustus Middachtensingel, Arnhem overgangsbewijs vwo 3 naar vwo 4 een ander bij ministeriële regeling aangewezen

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Noord-Holland

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Noord-Holland De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Noord-Holland datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Onderbouwing Arbeidsmarktrelevantie Ad-opleidingen Een kader voor de uitwerking

Onderbouwing Arbeidsmarktrelevantie Ad-opleidingen Een kader voor de uitwerking Onderbouwing Arbeidsmarktrelevantie Ad-opleidingen Een kader voor de uitwerking Koninklijke vereniging MKB-Nederland Beleid, Onderzoek en Communicatie Delft, 9 januari 2006 Contactpersoon: Ir. G.F.W.C.

Nadere informatie

Districtsrapportage. Zuidwest

Districtsrapportage. Zuidwest Districtsrapportage Zuidwest 21 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE Pagina INHOUDSOPGAVE Pagina ACHTERGRONDINFORMATIE 2 ACHTERGRONDINFORMATIE 2 1 WERKGELEGENHEID 3 1 WERKGELEGENHEID 3 2 VACATURES 2 VACATURES 3

Nadere informatie

Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt

Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt Een inventarisatie door Kenniscentra Beroepsonderwijs Bedrijfsleven, verenigd in Colo, peiling mei 2007. Het aantal door kenniscentra erkende leerbedrijven

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

Werkdocument Feiten en cijfers voor de mbo-instellingen en sectoren

Werkdocument Feiten en cijfers voor de mbo-instellingen en sectoren Werkdocument Feiten en cijfers voor de mbo-instellingen en sectoren Advies van stichting SBB aan minister van OCW Zoetermeer, 19 november 2012 rb12-1500lvd/bes_alg Totaal aantal pagina's: 10 rb12-1500lvd/bes_alg

Nadere informatie

ROA Fact Sheet. Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2011 Feiten en cijfers. Research Centre for Education and the Labour Market ROA

ROA Fact Sheet. Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2011 Feiten en cijfers. Research Centre for Education and the Labour Market ROA Research Centre for Education and the Labour Market ROA Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2011 Feiten en cijfers ROA Fact Sheet ROA-F-2012/1 Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt

Nadere informatie

Starters-enquête. 9 september 2014. Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat

Starters-enquête. 9 september 2014. Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat Starters-enquête 9 september 2014 Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat 1 EEN STROEVE START Een fantastische baan, maar heel erg zwaar. De Groene Golf de jongerenafdeling

Nadere informatie

De arbeidsmarkt van morgen, wie hebben we nodig en wie biedt zich aan?

De arbeidsmarkt van morgen, wie hebben we nodig en wie biedt zich aan? , wie hebben we nodig en wie biedt zich aan? Biebwatch, Amsterdam, Rob Gründemann, Teamleider Personeelsbeleid Lector Sociale Innovatie, Hogeschool Utrecht Opzet van de presentatie Ontwikkelingen op de

Nadere informatie

Ervaringsdossier Wethouders

Ervaringsdossier Wethouders Ervaringsdossier Wethouders Het is noodzakelijk dat (ex-)wethouders een beeld hebben van hun competenties en talenten. Voor hen is investeren in de eigen loopbaan steeds belangrijker. Als enige universiteit

Nadere informatie

Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang

Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang Ieder jaar maakt FCB de zogenoemde factsheets. Deze bestaat uit cijfers over de branche in een bepaald jaar. De cijfers over 2010 worden met de ontwikkelingen

Nadere informatie

Kenteq Arbeidsmarktinformatie 2007

Kenteq Arbeidsmarktinformatie 2007 Kenteq Arbeidsmarktinformatie 2007 Theo Mos Frans Heere Amsterdam, november 2007 707/november 2007 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021 BM AMSTERDAM Tel.: 020-6373623 Fax: 020-6362645 info@dijk12.nl

Nadere informatie