Ofwel: parlementaire democratie omdat parlement belangrijkste beslissingen neemt.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ofwel: parlementaire democratie omdat parlement belangrijkste beslissingen neemt."

Transcriptie

1 Hoofdstuk 1 Politiek : manier waarop land geregeerd word. Algemeen belang : Openbare orde en veiligheid Buitenlandse betrekkingen Infrastructuur Welvaart Welzijn Onderwijs Een democratie is een staatsvorm waarbij de bevolking direct of indirect invloed uitoefent op de politieke besluitvorming. Directe democratie : iedereen en alles mag beslissen over dingen op stadsplein Volledige democratie : vrouwen en slaven mogen ook stemmen (iedereen) Indirecte democratie : volk kiest volksvertegenwoordigers parlementaire democratie : parlement neemt beslissingen (indirecte democratie en parlementaire democratie is het zelfde ) Nederland heeft een indirecte democratie beslissingen laten we over aan gekozen vertegenwoordigers. Ofwel: parlementaire democratie omdat parlement belangrijkste beslissingen neemt. Kenmerken parlementaire democratie: Burgers hebben politieke grondrechten Politieke besluitvorming grondwettelijk vastgelegd Vrije media terreinen waarover voortdurend word besloten: openbare orde en veiligheid ( blauw op straat) buitenlandse betrekkingen ( uitzetten militairen naar vredesmissie) Infrastructuur ( aanleg wegen zoals spoorwegen, autowegen en waterwegen) Welvaart ( zorg en werkgelegenheid voor jongeren ) Welzijn ( wegwerken wachtlijsten ziekenhuizen) Onderwijs ( gratis maken schoolboeken) Dictatuur: alle macht in handen van één persoon of een kleine groep mensen. Autocratie: alle macht in handen van één persoon Er zijn ook dictaturen op basis van een ideologie: 1. religieuze dictatuur: gebaseerd op geloof 2. militaire dictatuur leger alle macht 3. fascisten : eigen land en volk is het best van allen ( nationalisme )< leiden tot discriminatie en racisme (Hitler Duitsland)

2 Kenmerken dictatuur: Grondrechten niet beschermd Geen vrije pers Oppositiepartijen zijn verboden Verkiezingsfraude Grote politieke rol voor militairen hoe kun je invloed uitoefenen op de politiek: stemmen ( 2de kamer, gemeente en provinciale staten verkiezingen.) lid worden ( van politieke partij ) contact ( met politici ) verzoek ( indienen) media ( brief insturen naar krant met probleem ) actiegroep ( zoals amnesty international en greenpeace ) bezwaarschrift ( of naar rechter stappen bijv. bij aanleg snelweg ) burgerlijke ongehoorzaamheid ( het openlijk overtreden van de wet om politici ervan te overtuigen dat een genomen besluit verkeerd is ) 1919 > vrouwen en mannen kiesrecht werd ingevoerd Aantal regels grondwet : alle Nederlanders vanaf 18 jaar hebben het recht om te stemmen iedereen mag een politieke party of vereniging oprichten iedereen mag demonstreren of op een andere manier zijn of haar mening uiten. eerste en tweede kamer (parlement en staten generaal) worden gekozen door een geheime stemming Wetten worden vastgesteld door staten generaal en regering samen. Maatschappijleer H2 Bijna alle politieke partijen ontstaan vanuit een politieke stroming of ideologie : een samenhangend geheel van ideeën over de mens en de gewenste inrichting van de samenleving. ideologie : samenhangend geheel van ideeën over de mens en de gewenste inrichting van de samenleving. ideologie en politieke stromingen hangen samen: meeste ideeën die je in een ideologie tegen komt: normen en waarden waarden : wat mensen belangrijk vinden normen : opvatting over hoe je je op grond van waarde gedraagd sociaal economische verhoudingen machtsverdeling in samenleving Iedere ideologie heeft ideeën op het gebied van:

3 Waarden en normen De ideale sociaaleconomische verhoudingen De ideale machtsverdeling in de samenleving Drie grootste ideologieën zijn: Liberalisme/liberalen: Vrijheid / vrijemarkteconomie / overheid moet op sociaaleconomisch vlak een kleine rol spelen en zich beperken tot kerntaken / mensen dragen zelf verantwoordelijkheid voor hun situatie / uitkeringen zo laag mogelijk / VVD / PVV / D66 Socialisme/sociaaldemocraten: Niet tegen vrijemarkteconomie maar willen dat overheid actief de zwakkeren in de samenleving beschermt / eerlijkere verdeling van kennis, inkomen en macht / voor de verzorgingsstaat / PVDA / SP Confessionalisme/christendemocraten: Harmonie / gespreide verantwoordelijkheid / naastenliefde / rentmeesterschap / zorgzame samenleving / overheid moet zoveel mogelijk overlaten aan maatschappelijk middenveld / overheid doet alleen wat niet door maatschappelijke organisaties kan worden gedaan / CDA / ChristenUnie Progressief: = vooruitstrevend, wil maatschappij veranderen ( benadrukken tekortkomingen) conservatief: = behoudend, graag alles bij het oude ( benadrukken wat er al bereikt is.) reactionair: = regels van vroeger terug rechts : nadruk op eigen verantwoordelijkheid en vrijheid van mensen overheid moet rust en orde handhaven en passief opstellen partijen: VVD/PVV/SGP links = gelijkwaardigheid, gelijke kansen in werk, onderwijs en inkomen. overheid moet actief opstellenom zwakkeren te beschermen partijen:pvda/sp/gl politieke midden = partijen met linkse en rechtse ideeën partijen: CDA liberalisme = persoonlijke en economische vrijheid voor vrije markt economie overheid moet zich beperken tot kerntaken (defensie,onderwijs,bescherming rechtstaat en klassieke grondrechten) socialisme = einde armoede en ongelijkheid tegen lage lonen en onmenselijkheden socialisten verdeeld over hoe ze gelijkheid willen bereiken: communisten (marxisten) wilden door revolutie de macht in handen van de arbeiders brengen.

4 sociaal democraten wilden meedoen aan verkiezingen als eigen partij socialisten nu: zwakkeren in samenleving beschermen kennis, inkomen, macht eerlijker verdelen voor verzorgingsstaat ( onderwijs, inkomen etc. is in wet vastgelegd ) confessionalisme: politieke opvattingen gebaseerd op geloofsovertuiging christendemocaten streven naar: chr. grondslag rentmeesterschap = mens heeft taak zelf goed voor aarde te zorgen. solidariteit = zorgen voor kwetsbaren in de samenleving harmonie = samenwerken gespreide verantwoordelijkheid = overheid richt zich alleen op dingen die niet door anderen geregeld kunnen worden. Maatschappijleer H3 Politieke partij: groep mensen met dezelfde ideeën over de manier waarop onze samenleving het beste bestuurd kan worden. Actiegroepen : houden zich bezig met één bepaalde doelstelling en voeren actie wanneer nodig Belangenorganisaties: behartigen de belangen van één bepaalde groep mensen (FNV/ANWB/Cons. Bond) Politieke partijen kijken nadrukkelijker naar het algemeen belang. Soorten partijen: Op basis van een ideologie One issuepartijen (richten zich op één aspect van de samenleving) Protestpartijen (onvrede met bestaande politiek) Populistische partijen (opkomen voor zwijgende massa) Niet democratische partijen (nationalistisch) Functies politieke partijen: Integratiefunctie (programmapunten die in beleid omgezet kunnen worden) Informatiefunctie (informeren kiezers) Participatiefunctie (burgers stimuleren om actief deel te nemen aan politiek) Selectiefunctie (mensen die in politiek willen, doen dit door omhoog te klimmen via een bestaande partij) Politieke partijen: SP: wil armoede bestrijden/flinke verhoging studiebeurs voor studenten GL: ontstaan uit enkele linkse partijtjes/voor milieuvriendelijke duurzame energie/ biologische landbouw stimuleren/links, progressief PVDD: one issue partij/ dierenmishandeling meer en strenger straffen.

5 PVDA: eerlijkere verdeling macht, kennis, inkomen/ banen creëren door overheid om langdurig werklozen aan een baan te helpen. D66: werd opgericht uit protest tegen bestaande politiek in 1966/ gekozen bestuurders op alle niveaus zoals burgemeesters en premier. CU: ontstaan ui 2 kleinere partijen/ abortus niet wettelijk toestaan. CDA: voortgekomen uit katholieke en protestantse partijen/ scholen meer zelf het onderwijs laten inrichten. VVD:samenleving gedijt het best als individu zich goed kan ontplooien/ bezuinigen op overheidsuitgaven en loonkosten. SGP: God behoort alle eer toe te komen en bijbelse normen en waarden zijn goed voor iedereen / euthenasie en abortus moeten weer geheel strafbaar worden. PVDV: opgericht door Geert wilders die uit onvrede uit de vvd stapte/ na 3 zware geweldsmisdrijven een levenslange gevangenisstraf. Maatschappijleer H4 We kiezen politici op verschillende niveaus: Europees parlement Tweede kamer Provinciale staten Gemeenteraad Actief kiesrecht : het mogen uitbrengen van een stem voor achttien jaar of ouderen. Passief kiesrecht: het recht om je verkiesbaar te stellen. Buitenlanders die langer dan vijf jaar in Nederland wonen hebben alleen passief en actief kiesrecht bij gemeenteraadverkiezingen. Lijstrekker : nummer één op kandidatenlijst / verwoordt standpunten in debatten / gezicht vd partij. Een meerderheidskabinet kan je krijgen door met meerde partijen samen te werken en zo 50% van de stemmen binnen te krijgen. In het verkiezingsprogramma staan de standpunten van de partij. Evenredige vertegenwoordiging: elke partij krijgt het aantal zetels dat in verhouding is met het totaal aantal geldig uitgebrachte stemmen. JE STEMT NIET OP EEN PARTIJ MAAR OP ÉÉN PERSOON VAN DIE PARTIJ: Omdat een Kamerlid als persoon is gekozen, mag hij blijven zitten als hij uit de partij stapt. kiesdeler : de hoeveelheid stemmen die een partij nodig heeft om 1 zetel te bemachtigen. voorkeursstemmen : op een allochtoon of vrouw stemmen omdat die ondervertegenwoordigd zijn in de politiek. Opiniepeilingen: analytische verslagen van welke partij er volgens commentatoren het er best voor staat en meeste kans heeft om te winnen. Zwevende kiezers: kiezers die niet bij elke verkiezing op dezelfde partij stemmen. Om zelf gekozen te kunnen worden moet je:

6 1. 18 jaar of ouder zijn 2. zich officieel laten registreren bij de kiesraad. 3. in alle negentien kiesdistricten een kandidatenlijst en een ondertekende steunbetuiging van dertig personen inleveren. 4. een borgsom van euro betalen( de partij krijgt dit bedrag terug als de partij 75% van de stemmen die voor 1 zetel nodig zijn behaald, ong 45000) Maatschappijleer H5 Regering: koning + ministers Kabinet: ministers + staatssecretarissen doel van het kabinet vormen: samen globaal eens over toekomstig beleid samen de steun hebben van de meerderheid van de tweede kamer ( 76 leden < de helft + 1) Verloop van de kabinetsformatie: Koning ontvangt vice president van de Raad van State, voorzitters 1 e en 2 e kamer en de fractievoorzitters van de tweede kamer. Zij adviseren elk welke partijen het best een kabinet kunnen vormen. Op basis hiervan benoemt koning een informateur. Informateur onderzoekt welke combi van partijen de hoogste slagingskans heeft. De coalitiepartijen stellen dan een regeerakkoord op. Informateur brengt verslag aan de koning. Is er een coalitie gevormd, dan benoemt de koning een andere informateur die geschikte ministers en staatssecretarissen bij elkaar zoekt. (meestal minister president ) Bordesfoto Constitutionele monarchie: staatsvorm waarin de taken en bevoegdheden van het staatshoofd grondwettelijk zijn vastgelegd. Taken van de koning: Handtekening plaatsen onder wetten Troonrede voorlezen Ministers en informateurs benoemen Overleggen met minister president Taken ministers: Opstellen wetsvoorstellen Uitvoeren van aangenomen wetten Jaarlijks opstellen van de rijksbegroting en deze aanbieden aan parlement prinsjesdag : derde dinsdag van september Troonrede : derde dinsdag in september presenteer kabinet plannen voor komende jaar. Miljoenennota: zelfde dag biedt minister van financiën miljoenennota aan in 2 e kamer. ambtenaren : bereiden wetsvoorstellen voor en geven adviezen. Motie van wantrouwen: de gewantrouwde minister naar de koningin voor zijn of haar ontslag en komt er een nieuwe voor in de plaats. koningin is onschendbaar, de ministers draaien overal voor op.

7 manieren hoe een kabinetscrisis kan worden veroorzaakt: 1. De ministers zijn het onderling oneens over kwesties. 2. de meerderheid van het kabinet steunt het kabinet niet meer. vervroegde verkiezingen : als de regering zijn ontslag heeft ingediend moet het land wel bestuurd worden, dit gebeurd eerst nog door het oude kabinet en als er een nieuwe verkiezing is geweest dan neemt de nieuwe regering het over. Ministeriële verantwoordelijkheid : koning is onschendbaar, ministers verantwoordelijk. Het kabinet is verantwoordelijk voor inhoud wetten, troonrede en gedragingen leden koninklijk huis. Ministers zijn ook verantwoordelijk voor hun ambtenaren. De ambtenaren bereiden wetsvoorstellen voor en geven adviezen aan minister in hun eigen portefeuille. Demissionair kabinet: oude ministers blijven in functie als kabinet is gevallen totdat er een nieuwe is gevormd. Dit handelt alleen de nog lopende zaken af. Maatschappijleer H6 Politieke cultuur: de manier waarop de regering en het parlement met elkaar omgaan Poldermodel: bereidheid tot overleg en het sluiten van compromissen Parlement/Staten Generaal: 1 e en 2 e kamer Tweede Kamer heeft 150 leden. tweede kamer bespreekt elk wetsvoorstel en mag dit afwijzen of veranderen. daarna bespreekt de eerste kamer het voorstel Eerste Kamer (senaat) heeft 75 leden. de senaat mag een wetsvoorstel niet veranderen maar alleen goed of afkeuren. Eerste kamer wordt indirect gekozen door leden van de provinciale staten getrapte verkiezingen. eerste kamer is controlegroep van tweede kamer. Vaak zitten er in de eerste kamer oud politicusen. Regeringsfracties: de partijen die ook ministers in de regering hebben zitten Oppositiefracties: gevormd door alle partijen die niet in de regering zitten Ministers hebben zowel uitvoerende: zij bepalen hoe wetten worden uitgevoerd en wetgevende macht: wetvoorstellen worden ontworpen door ministers maar het parlement stemt er uiteindelijk over. 1 e en 2 e kamer samen: Stemrecht bij wetsontwerpen Budgetrecht (rijksbegroting wel of niet goed keuren) Recht om schriftelijke vragen te stellen aan ministers of staatssecretarissen Recht van interpellatie (minister ter verantwoording roepen al het steun heeft van minimaal 30 Kamerleden Recht op een parlementaire enquête (gedetailleerd onderzoek naar een onderdeel van het regeringsbeleid) Recht om motie in te dienen (verzoek aan minister of iets wel of niet te doen Recht om motie van afkeuring in te dienen (afkeuren beleid minister)

8 Recht om motie van wantrouwen in te dienen (vertrouwen opzeggen in minister A lleen 2 e kamer: Recht van initiatief (wetsontwerpen indienen) Recht van amendement (wijzigingen in een wetsvoorstel aanbrengen) Zoro model: Kabinet (ministers en staatssecretarissen) Plannen bedenken Parlement (eerste en tweede kamer) goed of afkeuren (stemrecht) afkeuren, wijzigen (amendement) 1ste kamer 2de kamer Plannen uitvoeren uitvoering controleren recht van vragen stellen recht van interpellatie recht van motie recht van motie wantrouwen, afkeuring recht van enquête Maatschappijleer H7 Gedecentraliseerde eenheidsstaat: besluitvorming bij voorkeur op een zo laag mogelijk niveau, zo dicht mogelijk bij de betrokkenen plaats laten vinden. Structuurvisie: visie waarin precies staat aangegeven welke activiteiten in een gebied passen. (alleen als rijksoverheid besluit dat iets wel of niet moet/ mag gebeuren dan moet de provincie zich bij dit besluit neerleggen) Provincie Belangrijkste taken: Ruimtelijke ordening Milieu Provinciale staten: elke vier jaar gekozen vertegenwoordigers Hier wordt op gestemd. Gedeputeerden: soort minister op provinciaal niveau Commissaris van de koning: voorzitter van zowel Gedeputeerde Staten als van Provinciale Staten. Deze wordt door koning benoemd, maar in praktijk door minister Binnenlandse Zaken. De Provinciale Staten geven in profielschets hun mening wat voor soort bestuurder ze willen vertrouwenscommissie voert gesprekken met kandidaten die zijn geselecteerd door minister Binnenlands Zaken neemt eindbeslissing.

9 Gemeente Door decentralisatie kan gemeente beter werk leveren aan burgers. Elke gemeente krijgt ook een vast bedrag voor bijstandsuitkeringen. Als er meer werk gecreëerd wordt is er meer financiële speelruimte voor andere dingen. Gemeenteraad: neemt belangrijkste besluiten / leden worden per 4 jaar gekozen College van Burgemeester en Wethouders: dagelijks bestuur van de gemeente wethouders worden voorgedragen door de partijen in de gemeenteraad die samen het B&W vormen. Burgemeester: voor 6 jaar benoemd / gemeenteraad stelt vertrouwenscommissie in en maakt profielschets. Op een burgemeester kan niet worden gestemd deze word aangesteld. Eerst selecteert de commissaris van de Koning een aantal kandidaten en vertrouwenscommissie doet voordracht dan draagt de commissaris 1 kandidaat voor aan minister Binnenlandse Zaken die neemt de beslissing. Vroeger kon er wel gestemd worden maar door tegenvallende stemaantallen en hoge kosten is dit afgeschaft.

Parlementaire democratie!

Parlementaire democratie! Parlementaire democratie 1 wat is politiek? Politiek = de manier waarop een land bestuurd word. terreinen waarover voortdurend word besloten: - openbare orde en veiligheid (blauw op straat) - buitenlandse

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire democratie. 1 wat is politiek

Maatschappijleer Parlementaire democratie. 1 wat is politiek Maatschappijleer Parlementaire democratie 1 wat is politiek Politiek= de manier waarop een land bestuurd word Belangrijke terreinen waar constant besluiten over worden genomen: - Openbare orde en veiligheid

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Maatschappijleer par. 1!

Maatschappijleer par. 1! Maatschappijleer par. 1 Iets is een maatschappelijk probleem als: 1. Het groepen mensen aangaat 2. Het samenhangt met of het is gevolg is van maatschappelijke verandering 3. Er verschillende meningen zijn

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN 1. Iemand die in de Tweede Kamer zit is een politicus, omdat hij: A. lid is van een politieke partij. B. beslissingen en keuzes moet maken voor het hele land. C. in dienst

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Dilemma s Inleiding Tijdens de vorige les heb je geleerd dat het woord democratie een samentrekking is van de woorden demos (volk) en kratein

Nadere informatie

1Nederland als democratie

1Nederland als democratie Thema 1Nederland als democratie en rechtsstaat 1.1 Inleiding Nederland is een democratie. Wij kiezen bepaalde mensen - de volksvertegenwoordigers - die namens ons regeren. Zij nemen besluiten en besturen

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Bijlage 4 Verklarende woordenlijst Ambtenaar persoon die een baan heeft bij de overheid Amendement de Tweede Kamer wil iets aan een voorstel voor een wet veranderen B en W de burgemeester en de wethouders

Nadere informatie

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Partij van de Arbeid (PvdA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Christen-democratisch Appèl (CDA) Democraten

Nadere informatie

Proeftoets E2 havo

Proeftoets E2 havo Proeftoets E2 havo 5 2016 1. Een verdachte kan te maken krijgen met een aantal personen en instanties. Wat is de juiste volgorde? A. 1. de politie 2. de rechter 3. de officier van justitie. B. 1. de officier

Nadere informatie

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen met je

Nadere informatie

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer e Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen

Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen Ruimte voor beeld 21,6 x 8,7 cm Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen Plan EU Eerste VN Dag voor het Meisje: 11 oktober ONE G7 Summit München juni

Nadere informatie

3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat van de kiezers om maatschappelijke kwesties te regelen Het kiesrecht is uitgebreid van:

3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat van de kiezers om maatschappelijke kwesties te regelen Het kiesrecht is uitgebreid van: Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 3 Verkiezingen en kiesstelsels 3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II BEOORDELINGSMODEL Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. MASSAMEDIA 1 maximumscore 2 Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende redenen): De opera s (programma s) zijn

Nadere informatie

Hoofdzaken staatsinrichting

Hoofdzaken staatsinrichting Hoofdzaken staatsinrichting 1 staatsinrichtinghoofdpunten.doc 2 1 WAT IS POLITIEK? Politiek is alles wat met het besturen van een stad, land, gebied te maken heeft. In de politiek zijn verschillende groepen

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 2

Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie tekst 5 5 Het tweede kabinet-balkenende (CDA, VVD, D66) trad aan op 27 mei 2003. Op 30 juni 2006 bood minister-president Balkenende het ontslag

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 1

Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer havo 2006-I

Eindexamen maatschappijleer havo 2006-I Opgave 3 Meer onrust over minder sociale zekerheid (mens en werk en politieke besluitvorming) Maximumscore 5 15 Voorbeelden van een juiste omschrijving van de verzorgingsstaat (één van de volgende): 3

Nadere informatie

Vak Maatschappijleer Thema Parlementaire democratie Klas Havo 4 Datum maart 2015

Vak Maatschappijleer Thema Parlementaire democratie Klas Havo 4 Datum maart 2015 Vak Maatschappijleer Thema Parlementaire democratie Klas Havo 4 Datum maart 2015 Voorbereiding schoolonderzoek 2 Het thema is onderverdeeld in 9 paragrafen. In elke paragraaf komen belangrijke begrippen

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd?

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Kenmerkende aspecten: * Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politiek proces. * De opkomst van

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER 2/K/4 Toelichtingen bij exameneenheid Politiek en beleid

MAATSCHAPPIJLEER 2/K/4 Toelichtingen bij exameneenheid Politiek en beleid MAATSCHAPPIJLEER 2/K/4 en bij exameneenheid Politiek en beleid Vooraf Woorden en zinnen in cursief gelden alleen voor de kader, de gemengde en de theoretische leerweg (KB,GL/TL). Woorden en zinnen met

Nadere informatie

Instructie Machtenscheidingsquiz

Instructie Machtenscheidingsquiz Instructie Machtenscheidingsquiz Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest elk

Nadere informatie

Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat

Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat Beschrijving van de activiteit De quiz wordt gespeeld op de wijze van petje op, petje af. In de plaats van petjes krijgen de kinderen

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Bij de landelijke verkiezingen in juni 2010 zijn er 61 vrouwen in het parlement gekozen, zes meer dan bij de verkiezingen van 2003 en van 2006.

Nadere informatie

2.1 Omcirkel het juiste antwoord.

2.1 Omcirkel het juiste antwoord. 2.1 Vraag 1 Het Parlement in Nederland bestaat uit... A. Eerste en Tweede Kamer B. Tweede Kamer en Provinciale Staten C. Provinciale staten en Gemeenteraad D. Tweede Kamer en Gemeenteraad Vraag 2 Waarom

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland Gebruik bron 1 en 2. 1p 1 De twee bronnen hebben te maken met de constitutionele monarchie. Welke

Nadere informatie

Lesmateriaal voor het (V)MBO

Lesmateriaal voor het (V)MBO Lesmateriaal voor het (V)MBO Binnenkort nemen uw leerlingen deel aan een Jongerengemeenteraad. Het project Jongerengemeenteraad laat jongeren in de leeftijd van 14 19 jaar zien hoe beleid tot stand komt

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? 2 Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I POLITIEK EN BELEID tekst 8 VVD en D66 samen voor Europese verkiezingen DEN HAAG - D66 gaat toch in zee met de VVD voor de Europese verkiezingen in juni. De samenwerking blijft beperkt tot een lijstverbinding.

Nadere informatie

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8 Herziene versie 2012 M WRKBLAD N PUZZL groepen 6-8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De weede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Politiek en beleid. Leertekst. Maatschappijkunde.nl voor leerlingen en docenten

Politiek en beleid. Leertekst. Maatschappijkunde.nl voor leerlingen en docenten Politiek en beleid Leertekst Maatschappijkunde.nl voor leerlingen en docenten Inhoudsopgave Leerdoelen Checklist 2 1 Nederland als parlementaire democratie in een rechtsstaat 1.1 Een parlementaire democratie

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

ZOEKPLAAT GRONDRECHTEN

ZOEKPLAAT GRONDRECHTEN ZOEKPLAAT GRONDRECHTEN FEBRUARI 2016 AAN DE SLAG MET #2 WAT HEB JE NODIG? De zoekplaat staat op de volgende pagina en is in kleur te downloaden op www.prodemos.nl/popolitiek. DE WERKVORM IN HET KORT Nederland

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2003 - I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2003 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. POLITIEK 1p 1 Welk orgaan behoort niet tot de overheid? A de Provinciale Staten B de vakcentrale FNV C het college van burgemeester

Nadere informatie

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren.

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren. Quiz over politiek, Europa en staatsrechtelijke spelregels Toelichting In de periode 2008-2010 werkte ik als staatsrechtjurist binnen het projectteam versterking Grondwet bij het Miniserie van BZK. Dit

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl geschiedenis en staatsinrichting II

Eindexamen vmbo gl/tl geschiedenis en staatsinrichting II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland 1p 1 De nieuwe grondwet van 1848 zorgde voor een verandering in het kiessysteem. De leden van de

Nadere informatie

Politiek. Examenkatern KGT

Politiek. Examenkatern KGT Politiek Examenkatern KGT De maatschappij en de politiek Hoofdstuk 1 KGT (blz. 6) Hoe gaan we dit land besturen? We kiezen een klein groepje mensen (politici/bestuurders) die het voor het zeggen hebben

Nadere informatie

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer Kamer e Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 51 punten

Nadere informatie

Thema 2 : Politiek, rechtstaat en democratische burgerschap.

Thema 2 : Politiek, rechtstaat en democratische burgerschap. Thema 2 : Politiek, rechtstaat en democratische burgerschap. Examenopdracht Burgerschap actualiteiten. Thema s klas 3 IGH Thema 1 Sociale wetenschappen en de benaderingswijzen Thema 2 Politiek, rechtstaat

Nadere informatie

Onderzoek. Diversiteit in de Tweede Kamer 2012

Onderzoek. Diversiteit in de Tweede Kamer 2012 Onderzoek Diversiteit in de Tweede Kamer 2012 Nederland heeft een stelsel met evenredige vertegenwoordiging. Op 12 september 2012 waren er vervroegde verkiezingen voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal:

Nadere informatie

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015

Nadere informatie

Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland

Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan met elkaar in debat over de stelling: Het Duitse kiesstelsel is veel beter dan dat van Nederland.

Nadere informatie

Prinsjesdag Theorie en woordenlijst

Prinsjesdag Theorie en woordenlijst Maatschappijleer: Prinsjesdag Theorie en woordenlijst Don van Baar Murmelliusgymnasium Leerjaar 2011-2012 Murmellius2014 www.compudo.nl/murmellius2014 Maatschappijleer Prinsjesdag Theorie Prinsjesdag verloopt

Nadere informatie

Staatsinrichting. *Dualisme = Het kabinet e n de kamer zijn onafhankelijk van e lkaar, dit is nodig omdat de kamer het kabinet moet controleren.

Staatsinrichting. *Dualisme = Het kabinet e n de kamer zijn onafhankelijk van e lkaar, dit is nodig omdat de kamer het kabinet moet controleren. Staatsinrichting 1848: Grondwet van Thorbecke ingevoerd in Nederland 1848: Stemrecht anders geregeld: - Censuskiesrecht voor mannen, en in periode 1848-1917 werd census langzaam verlaagd - Districtenstelsel:

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

DEMOCRATIE EN RECHTSSTAAT

DEMOCRATIE EN RECHTSSTAAT DEMOCRATIE EN RECHTSSTAAT 1. Democratie Dit hoofdstuk begint met een paragraaf over democratie. Zoals je weet, leven we in Nederland in een democratisch land. De deelvraag van deze paragraaf is: Wat is

Nadere informatie

Politiek. Nederland wordt steeds slimmer. Een speciale uitgave van de LOI en ProDemos

Politiek. Nederland wordt steeds slimmer. Een speciale uitgave van de LOI en ProDemos Politiek Nederland wordt steeds slimmer Een speciale uitgave van de LOI en ProDemos Speciale politieke verkiezingseditie LOI Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

VERKIEZINGSKRANT 15 MAART 2017 TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN STEM OOK!

VERKIEZINGSKRANT 15 MAART 2017 TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN STEM OOK! VERKIEZINGSKRANT 15 MAART 2017 TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN STEM OOK! Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? Doe de test op www.stemwijzer.nl. Op woensdag 15 maart zijn er Tweede Kamerverkiezingen.

Nadere informatie

Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk?

Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk? Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk? 2 Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat niet alleen uit Nederland, zoals we misschien al snel geneigd zijn te denken. Het Koninkrijk omvat namelijk

Nadere informatie

3.1 Democratie: demos betekent volk, cratein betekent regeert, dus democratie betekent het volk regeert.

3.1 Democratie: demos betekent volk, cratein betekent regeert, dus democratie betekent het volk regeert. Maatschappijleer Hoofdstuk 3 3.1 Democratie: demos betekent volk, cratein betekent regeert, dus democratie betekent het volk regeert. Democratie is ontstaan in het oude Griekenland 500 v.c. ontstonden

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan?

Docentenhandleiding. Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan? Docentenhandleiding Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan? Lespakket Verkiezingen, en dan? Wat gebeurt er na de verkiezingen? Hoe wordt de regering gevormd? Wat is het verschil tussen oppositie

Nadere informatie

Tweede Kamer aan het werk

Tweede Kamer aan het werk Tweede Kamer aan het werk Inhoudsopgave De Nederlandse democratie 4 De Tweede Kamer vergadert 6 Taken en rechten 8 Van wetsvoorstel tot wet 10 Verkiezingen 12 Kabinetsformatie 14 Prinsjesdag 16 Rijksbegroting

Nadere informatie

Politiek op het VMBO: Leerlingen activeren

Politiek op het VMBO: Leerlingen activeren Politiek op het VMBO: Leerlingen activeren 1 Inhoud workshop 11 werkvormen over politiek voor het vmbo. Na afloop krijgt u een reader met daarin de werkvormen. 2 1. Zoekplaat grondrechten Leerdoel: Leerlingen

Nadere informatie

Wat is een democratie?

Wat is een democratie? Wat is een democratie? 2 Een democratie is een land waarin het volk regeert. Maar er is geen land ter wereld dat wordt bestuurd volgens de principes van directe democratie, waarbij het volk keer op keer

Nadere informatie

Maatschappijleer. Hoofdstuk 3

Maatschappijleer. Hoofdstuk 3 Maatschappijleer Hoofdstuk 3 Paragraaf 1 Begrippenlijst: Volkssoevereiniteit: opvatting dat de politieke macht is afgeleid van het volk en wordt uitgeoefend namens het volk. Burgers: inwoners van een land.

Nadere informatie

Antwoordkernen bij Eureka 4HAVO Staatsinrichting H. 9 t/m 14

Antwoordkernen bij Eureka 4HAVO Staatsinrichting H. 9 t/m 14 Antwoordkernen bij Eureka 4HAVO Staatsinrichting H. 9 t/m 14 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De bedoeling

Nadere informatie

Politiek in Nederland

Politiek in Nederland Nederland is een koninkrijk, een monarchie. Het land heeft ook een grondwet, een constitutie. Nederland wordt daarom een constitutionele monarchie genoemd. Nederland is ook een parlementaire democratie.

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen

Tweede Kamerverkiezingen Herziene versie 2017 Tweede Kamerverkiezingen groepen 6-8 inhoud 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 8 5. Kiezen 9 6. De uitslag 10 7. De meerderheid 11 8. Ministers

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

De strijd tussen paus en keizer over wie de bisschop mag benoemen. John Locke. Om vrijheid te bereiken gaat hij uit van de volgende vereisten:

De strijd tussen paus en keizer over wie de bisschop mag benoemen. John Locke. Om vrijheid te bereiken gaat hij uit van de volgende vereisten: Theocratische staatsleer Investituurstrijd Klassiek-liberale rechtsstaat In de middeleeuwen is de vorst soeverein omdat hij in naam van god regeert. De vorst kan de wet nooit schenden omdat hij zelf de

Nadere informatie

Debat: Het Duitse kiesstelsel is beter dan dat van Nederland

Debat: Het Duitse kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Debat: Het Duitse kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan met elkaar in debat over de stelling: Het Duitse kiesstelsel is beter dan dat van Nederland.

Nadere informatie

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen Tweede Kamerverkiezingen Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? Geef je mening over de stellingen op www.stemwijzer.nl. Ontdek welke politieke partij het best bij jou past. Woensdag 1 september

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Voorbereiding 1. Bepaal hoeveel tijd er is: kies voor 45, 60 of 90 uten versie 2. Deel tijdschema uit en bespreek dit met de leerlingen 3. Verdeel de rollen, zie

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50 Inhoud Voorwoord XI 1 Nederland vergeleken 1 1.1 Bestaat Nederland nog? 1 1.2 De Staat der Nederlanden 3 1.3 Nederland en de wereld 6 1.4 Vragen en perspectieven 8 1.5 Nederland vergeleken 12 Internetadressen

Nadere informatie

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 2

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 2 Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 2 De Derde Kamer der Staten-Generaal deel 2 is een interactief lesprogramma over politiek voor leerlingen van groep 7 en 8. Met behulp van het Handboek

Nadere informatie

2014-2015 Cursus geschiedenis 6TSO Pagina 14

2014-2015 Cursus geschiedenis 6TSO Pagina 14 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 2014-2015 Cursus geschiedenis 6TSO Pagina 14 Partijen ontstaan uit conflicten Historici onderscheiden in de Belgische naoorlogse geschiedenis drie breuklijnen of conflictzones

Nadere informatie

Politiek in Nederland

Politiek in Nederland Nederland is een koninkrijk, een monarchie. Het land heeft ook een grondwet, een constitutie. Nederland wordt daarom een constitutionele monarchie genoemd. Nederland is ook een parlementaire democratie.

Nadere informatie

Jubileumonderzoek Maurice de Hond

Jubileumonderzoek Maurice de Hond Ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum van Maurice de Hond als opiniepeiler zijn er 100 vragen gesteld, die zijn ingebracht door leden van Peil.nl. Hier staat een selectie van deze vragen. Op http://bit.ly/40jrpeiler

Nadere informatie

(ook een goed startpunt: http://havovwo.kennisnet.nl/verkiezingen)

(ook een goed startpunt: http://havovwo.kennisnet.nl/verkiezingen) Politiek & Verkiezingen in Nederland Voor hulp bij deze opdrachten: je boek, aant. en http://www.schooltv.nl/eigenwijzer aldaar kies je voor de rubriek De Tweede Kamerverkiezingen (afb. site) (ook een

Nadere informatie

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN Meer Democratie Mei 2015 Rapportage onderzoek Partijpolitieke benoemingen Meer Democratie 1 Persbericht NEDERLANDERS: PUBLIEKE FUNCTIES OPEN VOOR IEDEREEN

Nadere informatie

Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek

Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek Kindergemeenteraad 2016 Leerlingenboek Inhoudsopgave 3 Voorwoord van de Burgemeester 4 Les 1: Democratie 6 Les 2: Politiek in Nederland 8 Les 3: Politieke Partijen 10 Les 4: De Gemeente 12 Les 5: Politiek

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Europese Unie dr. Edwin van Rooyen 10-9-2012 PvdA, VVD en SP zijn voorstander van het vergroten van de controle op

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

De SP zal een wetsvoorstel indienen om een referendum te mogen houden. naar: De Gooi- en Eemlander van 22 september 2007

De SP zal een wetsvoorstel indienen om een referendum te mogen houden. naar: De Gooi- en Eemlander van 22 september 2007 Politiek en beleid tekst 9 Kabinet wil geen referendum EU DEN HAAG Het kabinet ziet er niets in, maar de SP, de grootste oppositiepartij in de Tweede Kamer, wil een referendum organiseren over het gewijzigde

Nadere informatie

Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in Naam van de partij. Vrijheid en Democratie VVD. Arbeid P.v.d.A.

Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in Naam van de partij. Vrijheid en Democratie VVD. Arbeid P.v.d.A. Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 2017 Nummer op stembiljet Logo van de partij Naam van de partij 1 Volkspartij voor Vrijheid en Democratie VVD 2 Partij van de Arbeid P.v.d.A.

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2006

Examen VMBO-GL en TL 2006 Examen VMBO-GL en TL 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

Kernbegrippen Politieke Besluitvorming

Kernbegrippen Politieke Besluitvorming Kernbegrippen Politieke Besluitvorming HAVO / VWO 1. politiek = alles wat te maken heeft met keuzes maken waarbij de te gebruiken middelen beperkt zijn 2. openbaar bestuur = politici, ambtenaren en de

Nadere informatie

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015 Een politiek systeem in ontbinding De peiling van vandaag laat zien in welke bijzondere electorale situatie Nederland eind 2015 is beland. Deze resultaten kunnen geplaatst worden in het verlengde van het

Nadere informatie

Wijziging van de Experimentenwet Kiezen op Afstand in verband met de verlenging van de werkingsduur van die wet.

Wijziging van de Experimentenwet Kiezen op Afstand in verband met de verlenging van de werkingsduur van die wet. Hieronder het antwoord van de staatssecretaris van BZK op vragen uit de Kamer over de voorgestelde verlenging van de Experimentenwet Kiezen op Afstand. Van deze tekst zijn twee versies in omloop geweest

Nadere informatie

Leve de democratie? HAVO / VWO

Leve de democratie? HAVO / VWO Leve de democratie? HAVO / VWO Korte omschrijving van de werkvorm Leerlingen doen een test: Welke democratie past bij mij? In de test staan vragen over hoe ze zouden willen dat het democratische systeem

Nadere informatie

Proeftoets E2 vwo4 2016

Proeftoets E2 vwo4 2016 Proeftoets E2 vwo4 2016 1. Wat zijn de twee belangrijkste redenen om rechtsregels op te stellen? A. Ze zijn een afspiegeling van wat het volk goed en slecht vindt en zorgen voor duidelijke afspraken om

Nadere informatie

Proeftoets E1 vwo 4. 1 Wat is een waarde en wat is een norm? I. Liefde. II. Regels. III. Veiligheid. IV. Plicht.

Proeftoets E1 vwo 4. 1 Wat is een waarde en wat is een norm? I. Liefde. II. Regels. III. Veiligheid. IV. Plicht. 1 Wat is een waarde en wat is een norm? I. Liefde. II. Regels. III. Veiligheid. IV. Plicht. A. I en II zijn waarden; III en IV zijn normen. B. I en III zijn waarden; II en IV zijn normen. C. I en II zijn

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Voorbereiding 1. Bepaal hoeveel tijd er is: kies voor 45, 60 of 90 uten versie 2. Deel tijdschema uit en bespreek dit met de leerlingen 3. Verdeel de rollen, zie

Nadere informatie

WIE BESTUURT DE GEMEENTE?

WIE BESTUURT DE GEMEENTE? WIE BESTUURT DE GEMEENTE? De gemeente dichtbij Dagelijks heeft u met de gemeente te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw vuilnis wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden aangelegd. Bij

Nadere informatie

National Elections for the House of Representatives 2010

National Elections for the House of Representatives 2010 National Elections for the House of Representatives 2010 Vragenlijst afgenomen in het LISS panel Versie 1.0 Datum december 2010 Auteur(s) Maarten Streefkerk T: +31 13 466 2149 E: M.IJ.C.Streefkerk@uvt.nl

Nadere informatie

1 Welke partij heeft uw voorkeur c.q. op welke partij heeft u gestemd bij de Tweede Kamerverkiezing?

1 Welke partij heeft uw voorkeur c.q. op welke partij heeft u gestemd bij de Tweede Kamerverkiezing? CDA ChristenUnie D66 GroenLinks Partij voor de Dieren PvdA PVV SGP SP VVD 50PLUS Niet gestemd Anders Weet niet CDA ChristenUnie D66 GroenLinks Partij voor de Dieren PvdA PVV SGP SP VVD 50PLUS Niet gestemd

Nadere informatie