1Nederland als democratie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1Nederland als democratie"

Transcriptie

1 Thema 1Nederland als democratie en rechtsstaat 1.1 Inleiding Nederland is een democratie. Wij kiezen bepaalde mensen - de volksvertegenwoordigers - die namens ons regeren. Zij nemen besluiten en besturen het land, maar wij hebben hen gekozen om dat te doen. Nederland is een vrij land. Je mag overal naar toe reizen en op vakantie gaan als je dat wilt. Je hoeft niet bang te zijn om je mening te geven. Je mag gerust kritiek leveren op de regering. Het is zelfs toegestaan dat je deelneemt aan actiegroepen. We noemen dit een democratie. Iedereen mag doen wat hij wil, als hij zich aan de regels houdt. Nederland is een rechtsstaat. Omdat iedereen zich aan het Nederlandse recht moet houden, zowel de burgers als de overheid. Dit staat in de grondwet. In dit thema kijken we naar Nederland als democratie en als rechtsstaat. De inhoud van dit thema: 1.2 Een parlementaire democratie 1.3 De rechtsstaat 1.4 Verkiezingen 1.5 Politieke partijen en stromingen 1-1 Thema 1 Nederland als democratie en rechtsstaat 11

2 1.2 Een parlementaire democratie Nederland is een parlementaire democratie: Het woord democratie komt uit het Grieks. Demos betekent volk en kratos betekent kracht of macht. Democratie wil dus zeggen het volk aan de macht. Parlementair betekent dat er een parlement is. Het woord parlement komt uit het Frans. Het Franse woord parler betekent praten. Parlement betekent zoiets als vergadering. We spreken ook wel van een representatieve democratie: een democratie waarin vertegenwoordigers door het volk worden gekozen en beslissingen kunnen nemen. Die vertegenwoordigers vind je in het parlement en de regering. Daarnaast is er in Nederland ook nog een staatshoofd. In dit thema gebruiken we de term parlementaire democratie. Parlementaire democratie in Nederland: een parlement een regering een staatshoofd 1-2 Het parlement Het parlement bestaat uit een Eerste en een Tweede Kamer. De Tweede Kamer heeft 150 leden. De Eerste Kamer bestaat uit 75 leden. De Tweede Kamer discussieert over de wetten die de regering voorstelt en kan wijzigingen voorstellen. Ze keurt ze vervolgens goed of af. Vervolgens gaan de wetten naar de Eerste Kamer. De Eerste Kamer kan wetten goedkeuren of afkeuren. Ze mag geen wijzigingen meer voorstellen. 12 Loopbaan & Burgerschap 3-4

3 De Tweede Kamer vervult zijn taak voor een periode van maximaal vier jaar. Daarna zijn er verkiezingen en kunnen er weer andere volksvertegenwoordigers worden gekozen. Als het volk vindt dat regering en Tweede Kamer niet goed gefunctioneerd hebben, vindt er vaak een ingrijpende wijziging plaats in de samenstelling van de Tweede Kamer. De partij waarvan men vindt dat ze het beter voor heeft met het volk krijgt meer stemmen; dus meer macht. De regering In een parlementaire democratie wordt niet alleen door vertegenwoordigers beslist wat er gedaan moet worden. De beslissingen moeten ook uitgevoerd worden. Dat uitvoeren gebeurt door een regering. Onze regering zetelt in Den Haag De regering heeft het voor het zeggen en neemt dagelijks belangrijke beslissingen voor het land. Ze bedenkt wetsvoorstellen. Daarbij baseert ze zich op het regeerakkoord. De Nederlandse regering bestaat uit de koning(in) en de ministers. De ministers vormen de ministerraad. Als er een nieuwe regering komt, worden er leden uit de Tweede Kamer minister of er worden mensen van buiten aangetrokken. Thema 1 Nederland als democratie en rechtsstaat 13

4 Omdat het parlement wetsontwerpen kan aannemen en afwijzen heeft zij de meeste macht. Daarom is zij dus het hoogste bestuursorgaan. Dat is voor de regering geen probleem want in het parlement zitten, net als in de regering, alle winnende partijen. Dus in het algemeen hebben die ook ongeveer dezelfde mening als de regering. Het staatshoofd Onze parlementaire democratie heeft een koning of koningin als staatshoofd. Dat is niet in alle landen het geval. Een land dat een koning of koningin als staatshoofd heeft, noemen we een monarchie. Engeland en België zijn ook monarchieën. Frankrijk en Duitsland zijn republieken, zij hebben een president als staatshoofd. Nederland heeft een koningshuis Sinds de invoering van de grondwet van 1848 is de macht van de koningin steeds verder beperkt. Het bestuur over het land ligt bij de ministers en het parlement. De ministerpresident treedt op als regeringsleider. De koningin is onschendbaar, zegt de grondwet. Dat houdt in dat de ministers verantwoordelijk zijn, ook voor wat de koningin zegt of doet als staatshoofd. Maar dat betekent weer dat de koningin in het openbaar niets kan doen of zeggen zonder de goedkeuring van de ministers. Als het kabinet vindt dat de koningin niet naar een bepaald land kan gaan om vakantie te houden, dan krijgt ze dit te horen van het regeringshoofd. 14 Loopbaan & Burgerschap 3-4

5 Wat doet de koningin dan nog? Ze heeft een representatieve taak. Zij treedt op als gastvrouw voor buitenlandse staatshoofden. Zij opent gebouwen, laat schepen te water, bezoekt bejaardentehuizen enzovoort. Op de derde dinsdag in september, leest zij in de Ridderzaal in Den Haag de troonrede van de regering voor aan het parlement. Zij vervult een rol bij de vorming van nieuwe kabinetten. De koningin benoemt, in overleg met anderen, de persoon die het nieuwe kabinet bij elkaar moet gaan zoeken. Zij overlegt regelmatig met de premier en de overige ministers. Het is namelijk haar recht om over allerlei staatszaken geïnformeerd te worden. Ook ondertekent de koningin alle wetten en Algemene Maatregelen van Bestuur. De onschendbare koningin Er is veel onrust geweest rond Willem-Alexander toen hij verkering kreeg met Maxima. De vader van Maxima zat in de regering toen er een dictatuur was in Argentinië. Omdat de koningin onschendbaar is, was de minister-president in deze kwestie de verantwoordelijke persoon. Het was zijn taak om het Koninklijk Huis te verdedigen. Uiteindelijk is Maxima door het Nederlandse volk geaccepteerd en bij velen zeer geliefd. Thema 1 Nederland als democratie en rechtsstaat 15

6 1.3 De rechtsstaat Nederland is een rechtsstaat. Een rechtsstaat is een staat die gebaseerd is op recht. Een rechtsstaat biedt je naast plichten ook bescherming. In een rechtsstaat zijn er regels die voor burgers en overheid gelden. 1-3 Kenmerken van een rechtsstaat: de grondwet grondrechten scheiding van machten het legaliteitsbeginsel openbaarheid van bestuur de overheid moet zich aan wetten houden We lichten de punten toe. De grondwet De eerste Nederlandse grondwet is uit In 1848 is hij door de staatsman Thorbecke nog behoorlijk veranderd. In de grondwet kun je lezen hoe ons land bestuurd moet worden en welke grondrechten Nederlandse burgers hebben. De grondwet zorgt ervoor dat het land democratisch blijft. Er kan niet zomaar iemand opstaan die de rechten van de burgers wil verkleinen. Daar moet eerst de grondwet voor gewijzigd worden en dat is lastig. Om de grondwet te kunnen veranderen is een tweederde meerderheid van het parlement, dus Eerste en Tweede Kamer, nodig. Bovendien moet er twee keer over worden gestemd, een keer vóór en een keer ná verkiezingen. Grondrechten Alle burgers in het land moeten zich aan de grondwet houden. Dat zijn plichten. Maar ze ontlenen aan de grondwet ook rechten. Dat zijn geen gewone rechten maar grondrechten. Een ervan is dat alle burgers gelijk zijn. Artikel 1 van de grondwet luidt namelijk: Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond 16 Loopbaan & Burgerschap 3-4

7 dan ook, is niet toegestaan. Rechtsgelijkheid voor alle burgers is een belangrijk kenmerk van een rechtsstaat. Een ander grondrecht is de vrijheid van meningsuiting. Je mag in een rechtsstaat je mening geven, ook als die inhoudt dat je de regering slecht vindt. Er is een samenhang tussen de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid. Kranten mogen schrijven wat ze willen. Dit is ook een grondrecht. Nog een aantal grondrechten: kiesrecht; recht op persoonlijke vrijheid; sociale grondrechten, zoals recht op vrijheid van onderwijs, verbetering van het milieu, financiële bijstand. Scheiding van machten (trias politica) Er zijn drie machten. In een democratie moeten die machten los van elkaar functioneren: de wetgevende macht: bestaat uit het parlement, vaak samen met de regering. Zij zorgen voor het opstellen van nieuwe wetten. de uitvoerende macht: bestaat uit de regering en de ambtenaren, zij zorgen dat de wetten worden uitgevoerd. de rechterlijke macht: de rechters, zij treden op als de wetten worden overtreden. De drie machten moeten elkaar in evenwicht houden. De trias politica in de praktijk Stel dat iemand lid is van de Eerste kamer en daarnaast als rechter bij een rechtbank werkt. Volgens de trias politica gedachte kan dit niet. Er is dan geen sprake van machten die los van elkaar werken. Wat ook niet kan: Politici die in het openbaar hun ongenoegen uiten over uitspraken van de rechter, of aangeven hoe de rechter naar hun mening moet oordelen. Politici die informatie lekken in de hoop dat die informatie invloed heeft op de rechtspraak. En andersom: Rechterlijke uitspraken die zich erg met beleid bemoeien, waardoor de rechter op de stoel van de politiek gaat zitten. Thema 1 Nederland als democratie en rechtsstaat 17

8 Het legaliteitsbeginsel De rechtbank moet los van de regering en het parlement kunnen werken Het bestuur van het land berust op wetten. Mensen kunnen alleen gestraft worden voor een misdrijf dat al in het wetboek stond op het moment dat het misdrijf plaatsvond. Nieuwe strafwetten hebben geen terugwerkende kracht. De overheid kan dus geen wetten maken om tegenstanders achteraf te treffen. Openbaarheid van bestuur Het moet voor iedereen zichtbaar zijn wat het bestuur doet. Hier is een aparte wet voor. De Wet openbaarheid van bestuur (Wob) uit 1980 regelt de openbaarmaking van bepaalde documenten door de overheid. De wet garandeert de mogelijkheid voor burgers om documenten over een bestuurlijke aangelegenheid bij een bestuursorgaan (bijvoorbeeld een ministerie, provincie of gemeente) op te vragen. Regelmatig gebruiken journalisten deze wet om informatie op te vragen. De overheid moet zich aan wetten houden De overheid is ook verantwoording schuldig voor zijn handelen. In een rechtsstaat kunnen burgers een proces beginnen tegen de overheid en kunnen ze dat ook winnen. De wet beschermt de burger dus ook tegen de overheid. 18 Loopbaan & Burgerschap 3-4

9 1.4 Verkiezingen Als je geen tv-zender kunt aanzetten zonder politici tegen te komen, weet je hoe laat het is: verkiezingstijd. Partijen voeren campagne om tijdens de verkiezingen zoveel mogelijk stemmen te krijgen. Hoe gaan de Tweede Kamerverkiezingen in hun werk? In aanloop naar de verkiezingen Nederland is een parlementaire democratie. Dat betekent dat Nederlanders zelf de mensen kiezen die hun belangen vertegenwoordigen in de regering. Dat gaat volgens het principe van evenredige vertegenwoordiging: het percentage behaalde stemmen staat gelijk aan het aantal behaalde zetels. Je hebt stemrecht als je een Nederlands staatsburger van 18 jaar of ouder bent. Dat geldt voor het actieve stemrecht (kiezen) en het passieve stemrecht (gekozen worden). Mensen die langer dan vijf jaar in Nederland wonen, maar niet de Nederlandse nationaliteit hebben, mogen alleen meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen. Mensen die onder curatele staan, mogen niet stemmen. Mensen van wie de rechter het kiesrecht heeft afgenomen, mogen dat ook niet. Iedere partij presenteert voor de verkiezingen het verkiezingsprogramma. Hierin staan de belangrijkste punten van de partij. Om hier aandacht voor te vragen zijn politici veel aanwezig in de media: in actualiteitenprogramma s en televisiedebatten bijvoorbeeld. Ook zijn politici en partijleden veel op straat te vinden om mensen aan te spreken en te vertellen waarom ze vooral op hun partij moeten stemmen. Op die manier maken ze zich zichtbaar en proberen ze zwevende kiezers over de streep te trekken. Elke partij heeft zijn speerpunten en ideeën. In de verkiezingsprogramma s kun je ze lezen: Stimuleren fietsgebruik We willen het fietsgebruik stimuleren, omdat hiermee niet alleen de bereikbaarheid en het milieu wordt verbeterd, maar ook de gezondheid wordt bevorderd. Het aantal snelfietsroutes tussen woon- en werklocaties en de stallingplekken bij treinstations worden sterk uitgebreid. De verkeersveiligheid van kwetsbare verkeersdeelnemers wordt bevorderd. Vernieuwend fietsbeleid in gemeenten en provincies wordt ondersteund Thema 1 Nederland als democratie en rechtsstaat 19

10 Normaal gesproken vinden er één keer in vier jaar Kamerverkiezingen plaats. Als een kabinet gevallen is (voortijdig stopt), worden de Tweede Kamerverkiezingen vervroegd. Bij de Tweede Kamerverkiezingen stem je niet alleen op een partij, maar ook op een persoon. De partij kiest zelf een lijsttrekker, die bovenaan de kandidatenlijst staat. Deze persoon zie je het meest in de media. De lijsttrekker krijgt meestal de meeste stemmen. Maar mensen die lager op de lijst staan, kunnen met veel voorkeurstemmen ook een zetel krijgen. Mensen maken hun keuze voor een partij op basis van verschillende argumenten: de standpunten van een partij spreken ze aan; de eigen belangen spelen mee; strategie: stemmen op een partij die waarschijnlijk in de regering komt; de lijsttrekker spreekt ze aan als gezicht van de partij. Kiesdrempel en kiesdeler Niet alle partijen zullen uiteindelijk echt in de Tweede Kamer komen. De partijen met de meeste stemmen moeten na de verkiezingen een coalitie vormen. Dit is een samenwerkingsverband tussen partijen die gaan samenwerken op bestuurlijk niveau. Doordat er zoveel kleine partijen meedoen aan de verkiezingen, kan dit lastig zijn. Daarom kiezen sommige landen voor een kiesdrempel: een partij moet dan een minimumpercentage stemmen halen om mee te delen in de zetels. Ook moeten partijen een bepaald aantal stemmen halen om in aanmerking te komen voor een zetel in de Kamer. Dat is de kiesdeler. De kiesdeler wordt berekend door het aantal uitgebrachte stemmen te delen door het aantal te vergeven zetels: 150. Een partij moet minstens 75% van dit aantal stemmen halen om de borgsom terug te krijgen die de partij moet betalen als deze zich verkiesbaar stelt. (In)formatie Na de verkiezingen wordt begonnen met de vorming van een kabinet. Het kabinet is een groep van ministers en staatssecretarissen. Het kabinet wordt in Nederland altijd gevormd door een aantal verschillende samenwerkende partijen, een coalitie. Eerst moet er onderzocht worden welke combinatie van partijen het meeste kans van slagen heeft. Dit doet de informateur, die benoemd wordt door de koningin. Hij kijkt naar twee dingen: welke partijen willen met elkaar regeren en over welke onderwerpen bestaat overeenstemming? Die partijen moeten het met elkaar eens worden over het beleid dat ze willen voeren. Die afspraken worden vastgelegd in het regeerakkoord. 20 Loopbaan & Burgerschap 3-4

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 2

Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen met je

Nadere informatie

Loopbaan & Burgerschap

Loopbaan & Burgerschap Loopbaan & Burgerschap voor mbo-niveaus 3-4 Uitgeverij Angerenstein profi-leren LB Inhoud 1 Colofon Titel: Loopbaan & Burgerschap 3-4 Isbn: 978-90-85241-553 Uitgever: Uitgeverij Angerenstein Postbus 2056

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II BEOORDELINGSMODEL Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. MASSAMEDIA 1 maximumscore 2 Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende redenen): De opera s (programma s) zijn

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer e Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben

Nadere informatie

Maatschappijleer par. 1!

Maatschappijleer par. 1! Maatschappijleer par. 1 Iets is een maatschappelijk probleem als: 1. Het groepen mensen aangaat 2. Het samenhangt met of het is gevolg is van maatschappelijke verandering 3. Er verschillende meningen zijn

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Bijlage 4 Verklarende woordenlijst Ambtenaar persoon die een baan heeft bij de overheid Amendement de Tweede Kamer wil iets aan een voorstel voor een wet veranderen B en W de burgemeester en de wethouders

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

Wat is een democratie?

Wat is een democratie? Wat is een democratie? 2 Een democratie is een land waarin het volk regeert. Maar er is geen land ter wereld dat wordt bestuurd volgens de principes van directe democratie, waarbij het volk keer op keer

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

2.1 Omcirkel het juiste antwoord.

2.1 Omcirkel het juiste antwoord. 2.1 Vraag 1 Het Parlement in Nederland bestaat uit... A. Eerste en Tweede Kamer B. Tweede Kamer en Provinciale Staten C. Provinciale staten en Gemeenteraad D. Tweede Kamer en Gemeenteraad Vraag 2 Waarom

Nadere informatie

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN 1. Iemand die in de Tweede Kamer zit is een politicus, omdat hij: A. lid is van een politieke partij. B. beslissingen en keuzes moet maken voor het hele land. C. in dienst

Nadere informatie

Instructie Machtenscheidingsquiz

Instructie Machtenscheidingsquiz Instructie Machtenscheidingsquiz Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest elk

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? 2 Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Parlementaire democratie!

Parlementaire democratie! Parlementaire democratie 1 wat is politiek? Politiek = de manier waarop een land bestuurd word. terreinen waarover voortdurend word besloten: - openbare orde en veiligheid (blauw op straat) - buitenlandse

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat

Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat Beschrijving van de activiteit De quiz wordt gespeeld op de wijze van petje op, petje af. In de plaats van petjes krijgen de kinderen

Nadere informatie

Wat is een rechtsstaat?

Wat is een rechtsstaat? Wat is een rechtsstaat? Nederlanders hebben veel vrijheid. We hebben bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting: we mogen zeggen en schrijven wat we willen. Toch heeft deze vrijheid grenzen. Zo staat er in

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? 2 Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 1

Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Dilemma s Inleiding Tijdens de vorige les heb je geleerd dat het woord democratie een samentrekking is van de woorden demos (volk) en kratein

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 51 punten

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren.

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren. Quiz over politiek, Europa en staatsrechtelijke spelregels Toelichting In de periode 2008-2010 werkte ik als staatsrechtjurist binnen het projectteam versterking Grondwet bij het Miniserie van BZK. Dit

Nadere informatie

GESCHIEDENIS SO3 TV

GESCHIEDENIS SO3 TV GESCHIEDENIS SO3 TV 2 2014-2015 Dit schoolexamen bestaat uit 42 vragen. Bij meerkeuze vragen antwoorden met hoofdletter schrijven. Geef niet meer antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld

Nadere informatie

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer Kamer e Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand

Nadere informatie

3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat van de kiezers om maatschappelijke kwesties te regelen Het kiesrecht is uitgebreid van:

3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat van de kiezers om maatschappelijke kwesties te regelen Het kiesrecht is uitgebreid van: Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 3 Verkiezingen en kiesstelsels 3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat

Nadere informatie

Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland

Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan met elkaar in debat over de stelling: Het Duitse kiesstelsel is veel beter dan dat van Nederland.

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland 1p 1 In 1848 werd de grondwet in Nederland veranderd. Dit had gevolgen voor de machtsverhouding tussen

Nadere informatie

Onderzoek: 200 jaar Grondwet

Onderzoek: 200 jaar Grondwet Onderzoek: 200 jaar Grondwet Publicatiedatum: 27-3- 2014 Over dit onderzoek Het 1V Jongerenpanel, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit 7000 jongeren van 12 t/m 24 jaar. Aan dit online onderzoek, gehouden

Nadere informatie

Ofwel: parlementaire democratie omdat parlement belangrijkste beslissingen neemt.

Ofwel: parlementaire democratie omdat parlement belangrijkste beslissingen neemt. Hoofdstuk 1 Politiek : manier waarop land geregeerd word. Algemeen belang : Openbare orde en veiligheid Buitenlandse betrekkingen Infrastructuur Welvaart Welzijn Onderwijs Een democratie is een staatsvorm

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

150 De koning(in) Fractie. De minister(s) Achttien Vier POLITIEK

150 De koning(in) Fractie. De minister(s) Achttien Vier POLITIEK De ministerpresident Twee Ambtenaren 150 De koning(in) Fractie De minister(s) Achttien Vier Fractie Twee De koning(in) De ministerpresident Elf Het kabinet Parlement De Ridderzaal Wetten maken Wetten maken

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire democratie. 1 wat is politiek

Maatschappijleer Parlementaire democratie. 1 wat is politiek Maatschappijleer Parlementaire democratie 1 wat is politiek Politiek= de manier waarop een land bestuurd word Belangrijke terreinen waar constant besluiten over worden genomen: - Openbare orde en veiligheid

Nadere informatie

Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding

Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding Kamer Cliptoetsen Derde Kamer docentenhandleiding Derde Kame Derde Kam Wie is de baas van Nederland? Hoe werken de verkiezingen? Wat is een Grondwet? En waarom is Prinsjesdag zo belangrijk? In het lespakket

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland Gebruik bron 1 en 2. 1p 1 De twee bronnen hebben te maken met de constitutionele monarchie. Welke

Nadere informatie

Proeftoets E2 havo

Proeftoets E2 havo Proeftoets E2 havo 5 2016 1. Een verdachte kan te maken krijgen met een aantal personen en instanties. Wat is de juiste volgorde? A. 1. de politie 2. de rechter 3. de officier van justitie. B. 1. de officier

Nadere informatie

Debat: Het Duitse kiesstelsel is beter dan dat van Nederland

Debat: Het Duitse kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Debat: Het Duitse kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan met elkaar in debat over de stelling: Het Duitse kiesstelsel is beter dan dat van Nederland.

Nadere informatie

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8 Herziene versie 2012 M WRKBLAD N PUZZL groepen 6-8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De weede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal www.derdekamer.nl ls je contact wilt opnemen met de erste amer kun je gebruikmaken van onderstaande mogelijkheden. erste amer der taten-eneraal Binnenhof 22 Postbus 20017 2500 en Haag telefoon 070 312

Nadere informatie

Onderzoek: 200 jaar Grondwet

Onderzoek: 200 jaar Grondwet Onderzoek: 200 jaar Grondwet Publicatiedatum: 27-3- 2014 Over dit onderzoek Aan het onderzoek deden 30.156 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 21 t/m 27 maart 2014.

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen

Tweede Kamerverkiezingen Herziene versie 2017 Tweede Kamerverkiezingen groepen 6-8 inhoud 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 8 5. Kiezen 9 6. De uitslag 10 7. De meerderheid 11 8. Ministers

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2006

Examen VMBO-GL en TL 2006 Examen VMBO-GL en TL 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Hoofdzaken staatsinrichting

Hoofdzaken staatsinrichting Hoofdzaken staatsinrichting 1 staatsinrichtinghoofdpunten.doc 2 1 WAT IS POLITIEK? Politiek is alles wat met het besturen van een stad, land, gebied te maken heeft. In de politiek zijn verschillende groepen

Nadere informatie

ZOEKPLAAT GRONDRECHTEN

ZOEKPLAAT GRONDRECHTEN ZOEKPLAAT GRONDRECHTEN FEBRUARI 2016 AAN DE SLAG MET #2 WAT HEB JE NODIG? De zoekplaat staat op de volgende pagina en is in kleur te downloaden op www.prodemos.nl/popolitiek. DE WERKVORM IN HET KORT Nederland

Nadere informatie

Leve de democratie? HAVO / VWO

Leve de democratie? HAVO / VWO Leve de democratie? HAVO / VWO Korte omschrijving van de werkvorm Leerlingen doen een test: Welke democratie past bij mij? In de test staan vragen over hoe ze zouden willen dat het democratische systeem

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50 Inhoud Voorwoord XI 1 Nederland vergeleken 1 1.1 Bestaat Nederland nog? 1 1.2 De Staat der Nederlanden 3 1.3 Nederland en de wereld 6 1.4 Vragen en perspectieven 8 1.5 Nederland vergeleken 12 Internetadressen

Nadere informatie

DEMOCRATIE OF DICTATUUR?

DEMOCRATIE OF DICTATUUR? JUNI 2015 - POLITIEK IN PRAKTIJK #4 WAT HEB JE NODIG (Kleuren)prints van de leestekst en werkbladen A en B. Elke leerling een pen of potlood. DE WERKVORM IN HET KORT Aan de hand van twee korte verhaaltjes

Nadere informatie

Politiek. Nederland wordt steeds slimmer. Een speciale uitgave van de LOI en ProDemos

Politiek. Nederland wordt steeds slimmer. Een speciale uitgave van de LOI en ProDemos Politiek Nederland wordt steeds slimmer Een speciale uitgave van de LOI en ProDemos Speciale politieke verkiezingseditie LOI Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

Ik ben de Hamer. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. HET BESTUUR VAN DE EUROPESE UNIE GROEP 7 8

Ik ben de Hamer. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. HET BESTUUR VAN DE EUROPESE UNIE GROEP 7 8 Ik ben de Hamer Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Aangeboden door Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. www.eu.nl -> onderwijs Goedendag! Als

Nadere informatie

Monarchie? vmbo. Korte omschrijving werkvorm Leerlingen maken zelf een nieuwe grondwet en debatteren over deze nieuwe grondwet.

Monarchie? vmbo. Korte omschrijving werkvorm Leerlingen maken zelf een nieuwe grondwet en debatteren over deze nieuwe grondwet. Monarchie? vmbo Korte omschrijving werkvorm Leerlingen maken zelf een nieuwe grondwet en debatteren over deze nieuwe grondwet. Leerdoel De leerlingen leren de kenmerken van een staatsbestel met een erfelijk

Nadere informatie

De strijd tussen paus en keizer over wie de bisschop mag benoemen. John Locke. Om vrijheid te bereiken gaat hij uit van de volgende vereisten:

De strijd tussen paus en keizer over wie de bisschop mag benoemen. John Locke. Om vrijheid te bereiken gaat hij uit van de volgende vereisten: Theocratische staatsleer Investituurstrijd Klassiek-liberale rechtsstaat In de middeleeuwen is de vorst soeverein omdat hij in naam van god regeert. De vorst kan de wet nooit schenden omdat hij zelf de

Nadere informatie

Proeftoets E1 vwo 4. 1 Wat is een waarde en wat is een norm? I. Liefde. II. Regels. III. Veiligheid. IV. Plicht.

Proeftoets E1 vwo 4. 1 Wat is een waarde en wat is een norm? I. Liefde. II. Regels. III. Veiligheid. IV. Plicht. 1 Wat is een waarde en wat is een norm? I. Liefde. II. Regels. III. Veiligheid. IV. Plicht. A. I en II zijn waarden; III en IV zijn normen. B. I en III zijn waarden; II en IV zijn normen. C. I en II zijn

Nadere informatie

Monarchie! vmbo. Leerdoel De leerlingen zien welke taken/regels onze huidige koning(in) heeft.

Monarchie! vmbo. Leerdoel De leerlingen zien welke taken/regels onze huidige koning(in) heeft. Monarchie! vmbo Sinds 1848 heeft de koning geen politieke macht meer. Hij moet zich houden aan de grondwet. Hieronder staan 20 regels voor het koningshuis. Welke 8 regels passen er bij ons huidige koningshuis?

Nadere informatie

Politiek en beleid. Leertekst. Maatschappijkunde.nl voor leerlingen en docenten

Politiek en beleid. Leertekst. Maatschappijkunde.nl voor leerlingen en docenten Politiek en beleid Leertekst Maatschappijkunde.nl voor leerlingen en docenten Inhoudsopgave Leerdoelen Checklist 2 1 Nederland als parlementaire democratie in een rechtsstaat 1.1 Een parlementaire democratie

Nadere informatie

Lestips & werkvormen over de Amerikaanse

Lestips & werkvormen over de Amerikaanse Verkiezingen in de VS, verkiezingen in Nederland OMSCHRIJVING De Verenigde Staten en Nederland zijn beide een democratie; toch zijn er grote verschillen tussen deze twee landen. In deze werkvorm gaan leerlingen

Nadere informatie

Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met een aantal vragen om de kennis te toetsen. Het betreft steeds drie multiplechoicevragen en drie open vragen.

Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met een aantal vragen om de kennis te toetsen. Het betreft steeds drie multiplechoicevragen en drie open vragen. 1 Inleiding In wetten worden veel zaken geregeld: studiefinanciering, de huur van een studentenkamer, de koop van studieboeken en kleding, maar ook verkeersregels en belastingheffing. Hiermee en met vele

Nadere informatie

Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ

Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ De Republiek der Nederlanden, verenigd in een micronatie sinds de uitroeping van de Unie van Utrecht 2007, beseffend dat een grondige hervorming

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl geschiedenis en staatsinrichting II

Eindexamen vmbo gl/tl geschiedenis en staatsinrichting II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland 1p 1 De nieuwe grondwet van 1848 zorgde voor een verandering in het kiessysteem. De leden van de

Nadere informatie

Leve de rechtsstaat! VMBO

Leve de rechtsstaat! VMBO Leve de rechtsstaat! VMBO Korte omschrijving van de werkvorm Er worden 10 stellingen met betrekking tot de machtenscheiding/rechtsstaat voorgelegd. Leerlingen selecteren welke 5 stellingen passen in een

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Instructie: Landenspel

Instructie: Landenspel Instructie: Landenspel Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm ervaren leerlingen dat een democratische rechtsstaat niet vanzelfsprekend is. Groepjes leerlingen vormen de regeringen van verschillende

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk?

Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk? Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk? 2 Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat niet alleen uit Nederland, zoals we misschien al snel geneigd zijn te denken. Het Koninkrijk omvat namelijk

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan?

Docentenhandleiding. Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan? Docentenhandleiding Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan? Lespakket Verkiezingen, en dan? Wat gebeurt er na de verkiezingen? Hoe wordt de regering gevormd? Wat is het verschil tussen oppositie

Nadere informatie

DEBAT. Debat over het Amerikaanse kiesstelsel OMSCHRIJVING

DEBAT. Debat over het Amerikaanse kiesstelsel OMSCHRIJVING Debat over het Amerikaanse kiesstelsel OMSCHRIJVING De leerlingen gaan met elkaar in debat over verschillende aspecten van het Amerikaanse kiesstelsel. De leerlingen bereiden zich voor door middel van

Nadere informatie

Verkiezingen 2010! Wat is BHV? Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010. Auteur: Hugo Vanderstraeten. minderheid in de rand rond Brussel.

Verkiezingen 2010! Wat is BHV? Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010. Auteur: Hugo Vanderstraeten. minderheid in de rand rond Brussel. Auteur: Hugo Vanderstraeten Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010 Op maandag 26 april 2010 bood premier Yves Leterme het ontslag van de federale regering aan aan Koning Albert II. De regering viel over

Nadere informatie

Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen

Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen Ruimte voor beeld 21,6 x 8,7 cm Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen Plan EU Eerste VN Dag voor het Meisje: 11 oktober ONE G7 Summit München juni

Nadere informatie

Politiek op het VMBO: Leerlingen activeren

Politiek op het VMBO: Leerlingen activeren Politiek op het VMBO: Leerlingen activeren 1 Inhoud workshop 11 werkvormen over politiek voor het vmbo. Na afloop krijgt u een reader met daarin de werkvormen. 2 1. Zoekplaat grondrechten Leerdoel: Leerlingen

Nadere informatie

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Oostenrijk Oostenrijk is een van de vele landen in Europa waar verkiezingen plaatsvinden volgens het systeem van evenredige vertegenwoordiging. Toch heeft Oostenrijk weer bepaalde

Nadere informatie

Test je kennis! Lees de tekst over de Tweede Kamer op Wikikids en doe daarna de quiz op

Test je kennis! Lees de tekst over de Tweede Kamer op Wikikids en doe daarna de quiz op erkiezingen p 15 maart 2017 vinden er verkiezingen voor de weede amer plaats. ormaal zijn er één keer in de vier jaar verkiezingen voor de weede amer. aar als het kabinet gevallen is door een kabinetscrisis,

Nadere informatie

DEBAT. Debat over het Amerikaanse kiesstelsel OMSCHRIJVING

DEBAT. Debat over het Amerikaanse kiesstelsel OMSCHRIJVING Debat over het Amerikaanse kiesstelsel OMSCHRIJVING De leerlingen gaan met elkaar in debat over verschillende aspecten van het Amerikaanse kiesstelsel. De leerlingen bereiden zich voor door middel van

Nadere informatie

(ook een goed startpunt: http://havovwo.kennisnet.nl/verkiezingen)

(ook een goed startpunt: http://havovwo.kennisnet.nl/verkiezingen) Politiek & Verkiezingen in Nederland Voor hulp bij deze opdrachten: je boek, aant. en http://www.schooltv.nl/eigenwijzer aldaar kies je voor de rubriek De Tweede Kamerverkiezingen (afb. site) (ook een

Nadere informatie

2014-2015 Cursus geschiedenis 6TSO Pagina 14

2014-2015 Cursus geschiedenis 6TSO Pagina 14 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 2014-2015 Cursus geschiedenis 6TSO Pagina 14 Partijen ontstaan uit conflicten Historici onderscheiden in de Belgische naoorlogse geschiedenis drie breuklijnen of conflictzones

Nadere informatie

Besluit van 2 maart 1994, houdende vaststelling van een reglement van orde voor de ministerraad*

Besluit van 2 maart 1994, houdende vaststelling van een reglement van orde voor de ministerraad* Besluit van 2 maart 1994, houdende vaststelling van een reglement van orde voor de ministerraad* Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Op

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I POLITIEK EN BELEID tekst 8 VVD en D66 samen voor Europese verkiezingen DEN HAAG - D66 gaat toch in zee met de VVD voor de Europese verkiezingen in juni. De samenwerking blijft beperkt tot een lijstverbinding.

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2006 tijdvak 2 dinsdag 20 juni 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 36 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 52 punten

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

Proeftoets E2 vwo4 2016

Proeftoets E2 vwo4 2016 Proeftoets E2 vwo4 2016 1. Wat zijn de twee belangrijkste redenen om rechtsregels op te stellen? A. Ze zijn een afspiegeling van wat het volk goed en slecht vindt en zorgen voor duidelijke afspraken om

Nadere informatie

Organiseer je eigen verkiezingen

Organiseer je eigen verkiezingen Organiseer je eigen verkiezingen Basisschool voor leerkrachten 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Overzicht van alle stappen en opdrachten 4 Stap 1: Introductie 5 Stap 2: Richt een partij op 6 Stap 3: Schrijf

Nadere informatie

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 1

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 1 Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 1 De Derde Kamer der Staten-Generaal is een interactief lesprogramma over politiek voor leerlingen van groep 7 en 8. Wij raden aan om het lesprogramma

Nadere informatie

Instructie: Quiz EU - Test je kennis!

Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest

Nadere informatie

Inhoud. 4 Parlementair stelsel Inleiding Informatierechten Andere rechten van de Kamer Parlementair stelsel 51

Inhoud. 4 Parlementair stelsel Inleiding Informatierechten Andere rechten van de Kamer Parlementair stelsel 51 Inhoud 1 Inleiding 11 1.1 Inleiding 11 1.2 Kiesrecht 11 1.3 Politieke partijen 13 1.4 Verkiezingen 14 1.5 Uitslag van de verkiezingen 15 1.6 Kiesstelsels 16 1.7 Samenvatting 17 2 De Tweede Kamer 21 2.1

Nadere informatie

Nederland is een koninkrijk, een monarchie. Dat betekent dat het staatshoofd van ons land een koning is. In Europa zijn nog zes andere koninkrijken.

Nederland is een koninkrijk, een monarchie. Dat betekent dat het staatshoofd van ons land een koning is. In Europa zijn nog zes andere koninkrijken. Wat doet de koning? 2 Nederland is een koninkrijk, een monarchie. Dat betekent dat het staatshoofd van ons land een koning is. In Europa zijn nog zes andere koninkrijken. De meeste landen in Europa zijn

Nadere informatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie tekst 5 5 Het tweede kabinet-balkenende (CDA, VVD, D66) trad aan op 27 mei 2003. Op 30 juni 2006 bood minister-president Balkenende het ontslag

Nadere informatie

Verdieping: De machtigste president

Verdieping: De machtigste president Verdieping: De machtigste president Korte omschrijving werkvorm Iedere leerling krijgt in deze werkvorm de rol van president van een voorlopig nog onbekend land. Op basis van de landeninformatie die iedere

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER 2/K/4 Toelichtingen bij exameneenheid Politiek en beleid

MAATSCHAPPIJLEER 2/K/4 Toelichtingen bij exameneenheid Politiek en beleid MAATSCHAPPIJLEER 2/K/4 en bij exameneenheid Politiek en beleid Vooraf Woorden en zinnen in cursief gelden alleen voor de kader, de gemengde en de theoretische leerweg (KB,GL/TL). Woorden en zinnen met

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

De Kiesraad. Organisatie en taken

De Kiesraad. Organisatie en taken De Kiesraad Organisatie en taken Taken Kiesraad De Kiesraad is centraal stembureau voor de verkiezingen van Tweede Kamer, Eerste Kamer en Europees Parlement, en: stelt de officiële verkiezingsuitslagen

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Gebruik het bronnenboekje Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54 punten

Nadere informatie