Levende Donor Niertransplantatie anno Nierziekte Nierfalen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Levende Donor Niertransplantatie anno 2014. Nierziekte Nierfalen"

Transcriptie

1 Levende Donor Niertransplantatie anno 2014 NOODZAAK IN HET LICHT VAN HET ORGAANTEKORT? VOOR- EN NADELEN VANUIT DIVERSE PERSPECTIEVEN? Mark JF Helbert, MD., PhD. Nefroloog ZNA Middelheim Living donor advocate Nierziekte Nierfalen CKD V 10-15% indien de nierfunctie vermindert tot < 5-10% wordt verdere overleving afhankelijk van de beschikbaarheid nierfunctie vervangende therapie 1

2 Soorten nierfunctie vervangende therapie : Niertransplantatie Dialyse ( Hemo-Dx / PD ) Levende Donor Niertransplantatie Overleden Donor ( indien aan de bij wet vastgelegde criteria mbt hersendood is voldaan ) 2

3 Niertransplantatie Dialyse niertransplantatie versus dialyse : (1) patient-overleving patiënt overleving (in %) patiënt overleving (in jaren) cumulatieve overleving na transplantatie na transplantatie in dialyse/ op wachtlijst in dialyse/op wachtlijst tijd LEEFTIJD Schnuelle P, JASN 1998 Wolfe RA, et al. N Engl J Med

4 Dialyse duur bepaalt de overleving na transplantatie overleving (%) pre-ëmptieve transplantatie kort in dialyse transplantatie na dialyse beperkt in dialyse transplantatie na dialyse Lang in dialyse transplantatie na dialyse Zeer lang in dialyse transplantatie na dialyse AGE maanden na transplantatie Meier Kriesche HU, Transplantation, 2002 Niertransplantatie Dialyse 4

5 pre-emptieve transplantatie terminaal nierfalen transplantatie transplantatie ASAP wachtlijst ideal world real world pre-emptieve transplantatie terminaal nierfalen transplantatie transplantatie ASAP wachtlijst ideal world real world 5

6 toenemend aantal transplantaties groeiende niertransplant wachtlijst toenemende GAP tussen orgaan vraag en aanbod 6

7 Toenemende GAP (1) Steeds meer patiënten worden opgelijst (ook ouderen ) Toenemende GAP (2) niet even grote toename van orgaan aanbod 7

8 NIER ORGAANAANBOD: Stijgend overleden donor nieraanbod versus Stagnerend levende donor aanbod NIER ORGAANAANBOD: Stijgend overleden donor nieraanbod versus Stagnerend levende donor aanbod extended criteria donoren non heart beating donoren 8

9 NIER ORGAANAANBOD: Stijgend overleden donor nieraanbod versus Stagnerend levende donor aanbod extended criteria donoren non heart beating donoren nieren, van ideale donor nier extended criteria donoren extended criteria donor nier Oplossing voor de persisterende/toenemende GAP = verdere uitbreiding van de donorpool door aanspreken van meer levende donoren 9

10 oplossing voor de persisterende GAP = verdere uitbreiding van de donorpool door aanspreken van meer levende donoren België:10% Nl.: 50%, VS:50%, UK:50% verdere uitbreiding van de donorpool Varianten: verwant (broer-zus) = altruïstische levende donoren niet verwant / wel emotionele band ( echtgenoten, levenspartners, goede vrienden ) 10

11 evolutie altruistische levende donoren over de jaren I. PERSPECTIEF ONTVANGER II. PERSPECTIEF MAATSCHAPPIJ voor-& nadelen van altruïstisch levend donorschap III. PERSPECTIEF DONOR 11

12 I. PERSPECTIEF ONTVANGER II. PERSPECTIEF MAATSCHAPPIJ voor-& nadelen van altruïstisch levend donorschap III. PERSPECTIEF DONOR altruïstische levende donor niertransplantatie betere overleving voor de ontvanger Patient overleving (jaren) Davis C. Adv Chronic Kidney Dis

13 altruïstische levende donor niertransplantatie betere transplantnier-overleving voor de ontvanger Enthalfleven (jaren) Overleden donor ext criteria Overleden donor - ideaal Levende donor Uktransplant.org altruïstische levende donor niertransplantatie betere transplantnier-overleving voor de ontvanger Enthalfleven (jaren) Overleden donor ext criteria Overleden donor - ideaal Levende donor Match slecht Match goed Match slecht Match goed Match slecht Match goed Uktransplant.org 13

14 altruïstische levende donor niertransplantatie betere transplantnier-overleving voor de ontvanger Enthalfleven (jaren) Overleden donor ext criteria Overleden donor - ideaal Levende donor ook bij genetisch niet verwante levende donoren Match slecht Match goed Match slecht Match goed Match slecht Match goed Uktransplant.org altruïstische levende donor niertransplantatie énige optie geplande/getimde pre-ëmptieve nier-tx ent overleving (%) pre-ëmptieve transplantatie kort in dialyse transplantatie na dialyse beperkt in dialyse transplantatie na dialyse Lang in dialyse transplantatie na dialyse Zeer lang in dialyse transplantatie na dialyse AGE maanden na transplantatie Meier Kriesche HU, Transplantation,

15 I. ONTVANGER PERSPECTIEF II. MAATSCHAPPIJ PERSPECTIEF voor-& nadelen van altruïstisch levend donorschap III. DONOR PERSPECTIEF altruïstische levende donor niertransplantatie = voordeel voor de maatschappij 15

16 Dialyse: Euro per jaar pre-ëmptieve LD transplantatie kort in dialyse LD transplantatie na dialyse langdurig in dialyse transplantatie Transplantatie: Euro éénmalig Euro / j I. ACCEPTOR PERSPECTIEF II. MAATSCHAPPIJ PERSPECTIEF voor-& nadelen van altruïstisch levend donorschap III. DONOR PERSPECTIEF 16

17 ethisch dilemma primum non nocere DONOR RISICO korte termijn? mineure operatieve complicaties : ± 1-5% (bv. wondinfectie waarvoor antibiotica nodig ) majeure operatieve complicaties : ± 1% ( bv bloeding waarvoor heringreep noodzakelijk ) overlijden (<30 d) : ± 0,02% ( jaarlijkse kans op dodelijk verkeersongeval ) 17

18 DONOR RISICO lange termijn? 100% 75% 50% VEILIG verhoogd risico hart/vaatlijden terminaal nierfalen LEEFTIJD 35 Y 80 Y VRAAGSTELLING DONOR RISICO lange termijn? 100% 75% 50% VEILIG verhoogd risico hart/vaatlijden terminaal nierfalen LEEFTIJD 35 Y 80 Y DATA???? 18

19 Donatie nier bij leven donor-risico s op lange termijn Feitelijke versus statistisch verwachte mortaliteit bij VS veteranen na trauma-nefrectomie Narkun-Burgess et al., KI 1993 Donatie nier bij leven donor-risico s op lange termijn Feitelijke vs. statistisch verwachte mortaliteit bij levende donoren in zweden (459 levende donoren over een periode 20 j, ) : Na Fehrman-Ekholm, Transplantation

20 Donatie nier bij leven donor-risico s op lange termijn Feitelijke vs. statistisch verwachte mortaliteit na levende donor nefrectomie in zweden (459 levende donoren over een periode 20 j, ) : US registry of LKD in the US, matched controls (NHANES cohort), no/few comorbidities Na Segev et al, JAMA 2010 Donatie nier bij leven donor risico s op lange termijn (10-25 j) normale nierfunctie (MDRD >60) > 90% eindstadium nierfalen: 0.4% ( vs. 0.3%) μ-albu: 12% arteriele hypertensie : 16% (vs. 12%) hart- en vaataandoeningen: DAN NIET DONOREN NIET FREKWENTER 20

21 DONOR RISICO lange termijn? 100% 75% 50% VEILIG verhoogd risico hart/vaatlijden terminaal nierfalen LEEFTIJD 35 Y 80 Y BESLUIT Tot hier de risico s /nadelen zijn er ook voordelen voor de donor? 1. rapportering van hogere QOL scores 2. rapportering betere relatie met acceptor 3. gevoel van toegenomen eigenwaarde 4. subjectief voordeel als gevolg van de verbetering van de gezondheid van het gezin als geheel 21

22 Levende donatie is veilig voor een gezonde donor met weinig of geen (risico op) CV lijden en zonder risico op verhoogde afhankelijkheid van zijn natuurlijke nier-reserve Praktisch: gebruik van STRIKTE SELECTIE-CRITERIA ter uitsluiting - evidente/occulte onderliggende ziekte ( gezond individu ) - verhoogd cardiovasculair risico (bv. micro-alb-u) - - elk medisch probleem dat verhoogde afhankelijkheid van nierreserve kan/zou kunnen impliceert Concept aanvaarding bij geïsoleerde medische problemen - hoge leeftijd - geïsoleerde hypertensie - morbiede obesitas BMI - gestoorde glucose tolerantie - De veiligheid van levende donatie zal prospectief moeten worden opgevolgd indien een meer liberale houding wordt aangenomen in termen van acceptatie van kandidaat levende donoren 22

23 PRAKTISCH donor oppuntstelling door donor advocate team Donor advocate Arts / belangenbehartiger onafhankelijk van acceptorteam (transplant team) strikt confidentiële relatie met donor Sociaal assistent Psycholoog Transplant-coördinator PRAKTISCH donor oppuntstelling door donor advocate team I. screening naar motivatie (=exclusie andere dan door altruïsme ingegeven motivatie) financiëel voordeel schuldgevoel II. Informering donor (voordelen, nadelen, risico s) III. Inschatting vermogen tot geven informed consent IV. Medische oppuntstelling V. Verdere Psychosociale oppuntsteling VI. Komen tot een beslissing in overleg met de donor 23

24 risico donor voordeel ontvanger TAKE HOME risico donor voordeel ontvanger 1. Levende donatie is veilig hanteren strikte medische selectie criteria toepassing optimale heelkundige techniek aanbieden beste klinische korte & longterm FU 2. Het risico voor de levende donor kan worden gereduceerd tot een minimum (maar niet 0) 3. Dit minimaal risico MOET worden AFGEWOGEN tegenover de bereidheid / expliciete wens van een kandidaat donor om een voordeel te kunnen betekenen voor een ander = zijn ontvanger. 24

Risicovolle levende nierdonor: to do or not to do?

Risicovolle levende nierdonor: to do or not to do? Risicovolle levende nierdonor: to do or not to do? Kathleen De Greef, MD, PhD Hepatobiliaire, endocriene en transplantatieheelkunde Universitair Ziekenhuis Antwerpen Risicodonor 1: to do or not to do?

Nadere informatie

Preëmptieve transplantatie: waarom?

Preëmptieve transplantatie: waarom? Preëmptieve transplantatie met een overleden of levende donor: waarom, wanneer? Daniel Abramowicz ERBP advisory board member Universitair Ziekenhuis Antwerpen Pre-emptio: «op voorhand kopen» Preemptive:

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering van donororganen

Kwaliteitsverbetering van donororganen Thema: Kwaliteitsverbetering van donororganen Prof.dr. Robert J. Porte, chirurg Sanna op den Dries, onderzoeker / student Geneeskunde 1-11-2013 2 Petje op, Petje af 10 vragen HOOFDPRIJS Petje op, Petje

Nadere informatie

Voorstellen. Winnie van El Verpleegkundig Specialist Diabeteszorg Universitair Medisch Centrum Groningen

Voorstellen. Winnie van El Verpleegkundig Specialist Diabeteszorg Universitair Medisch Centrum Groningen Voorstellen Winnie van El Verpleegkundig Specialist Diabeteszorg Universitair Medisch Centrum Groningen Niertransplantatie UMCG Niertransplantatie 8 centra NL * UMC 1 e jaar UMC vervolg 2 e lijn, periferie

Nadere informatie

Diabetes: kan een Pancreastransplantatie een oplossing bieden?

Diabetes: kan een Pancreastransplantatie een oplossing bieden? Diabetes: kan een Pancreastransplantatie een oplossing bieden? Daniel Jacobs-Tulleneers-Thevissen Oncologische, Thorax- en Transplantatieheelkunde, UZ Brussel Diabetes Research Center, Vrije Universiteit

Nadere informatie

Medicatie Risico bij Nierschade. Nictiz symposium 15 november 2016 Chris Hagen nefroloog

Medicatie Risico bij Nierschade. Nictiz symposium 15 november 2016 Chris Hagen nefroloog Medicatie Risico bij Nierschade Nictiz symposium 15 november 2016 Chris Hagen nefroloog Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met

Nadere informatie

LEVENDE DONATIE nier (lever dunne darm)

LEVENDE DONATIE nier (lever dunne darm) LEVENDE DONATIE nier (lever dunne darm) Oostrozebeke 20.10.2013 Glen Van Helleputte transplantatiecoördinator Actuele donororgaan-bronnen Donor orgaan Levende donor Overleden donor = Genetisch verwant

Nadere informatie

16/01/2015. Niertransplantatie voor polycystose Een klassieke indicatie voor niertx. Transplantatie voor polycystose

16/01/2015. Niertransplantatie voor polycystose Een klassieke indicatie voor niertx. Transplantatie voor polycystose Niertransplantatie voor polycystose Een klassieke indicatie voor niertx Transplantatie voor polycystose Pentalfa 8 januari 2015 Jacques Pirenne, MD, MS, PhD Abdominale transplantatiechirurgie UZ Leuven

Nadere informatie

Als nieren falen faalt er veel, maar het leven gelukkig niet, deel 2: Transplantatie

Als nieren falen faalt er veel, maar het leven gelukkig niet, deel 2: Transplantatie Thema: Nierziekten Als nieren falen faalt er veel, maar het leven gelukkig niet, deel 2: Transplantatie Dr. Willem van Son Internist nierarts UMC Groningen Nierfunctievervangende behandeling Kunstnier

Nadere informatie

BELEID NVN ROND ORGAANDONATIE

BELEID NVN ROND ORGAANDONATIE BELEID NVN ROND ORGAANDONATIE 26-11-2011 1 Stand van zaken: enkele cijfers In totaal in Nederland ± 61.500 mensen met een nieraandoening Waarvan 15.500 mensen met nierfunctievervangende therapie hiervan

Nadere informatie

Hier kan de do de no kop r en zijn naasten Onderkop

Hier kan de do de no kop r en zijn naasten Onderkop Hier de kan donor de en kop zijn naasten Onderkop Inleiding Stand van zaken NL Coördinator nierdonatie De donor De resultaten Verandering in relatie ná Tx onderzoeken Wachtlijst Eurotransplant Coördinator

Nadere informatie

Oost West Thuis Best!?! Klinische resultaten van thuisdialyse. Strategieën om thuisdialyse te bevorderen.

Oost West Thuis Best!?! Klinische resultaten van thuisdialyse. Strategieën om thuisdialyse te bevorderen. Oost West Thuis Best!?! Klinische resultaten van thuisdialyse. Strategieën om thuisdialyse te bevorderen. Karlien François, nefroloog 2 juni 2016 Dialyse-opties Een andere kijk op dialyse-opties Thuisdialyse

Nadere informatie

Niertransplantatie, donatie en wachtlijst

Niertransplantatie, donatie en wachtlijst Factsheet Nieren en nierschade deel 7 Niertransplantatie, donatie en wachtlijst In geval van nierfalen, is niertransplantatie vaak de beste nierfunctievervangende behandeling. Dit levert veel meer levenskwaliteit

Nadere informatie

De patiënt met een falend transplantaat. De andere realiteit van transplantatiezorg. Bouke Hepkema en Stefan Berger

De patiënt met een falend transplantaat. De andere realiteit van transplantatiezorg. Bouke Hepkema en Stefan Berger De patiënt met een falend transplantaat. De andere realiteit van transplantatiezorg Bouke Hepkema en Stefan Berger Translantaatfalen In de VS nr 5 van oorzaken voor nierfalen 4% van de dialysepopulatie

Nadere informatie

Niertransplantatie Radboud universitair medisch centrum

Niertransplantatie Radboud universitair medisch centrum Niertransplantatie Deze folder is bedoeld voor iedereen die in de toekomst mogelijk een niertransplantatie krijgt, en voor hun naasten. U kunt deze folder gebruiken ter aanvulling op en ondersteuning

Nadere informatie

Transplantatie voor Diabetes: Pancreas- en Betacel Transplantatie

Transplantatie voor Diabetes: Pancreas- en Betacel Transplantatie Transplantatie voor Diabetes: Pancreas- en Betacel Transplantatie 4 e VLAAMSE NEFROLOGIEDAG P Gillard UZ-Leuven PANCREAS BETACEL RATIONALE METHODE RESULTATEN TECHNIEK PATIENTEN OVERLEVING DIABETESCOMPLICATIES

Nadere informatie

Gezonde Nieren. Triple Aim Congres. Almere, 21 juni Concept en Business Case Shared Savings. Chris Hagen, nefroloog, Meander MC Amersfoort

Gezonde Nieren. Triple Aim Congres. Almere, 21 juni Concept en Business Case Shared Savings. Chris Hagen, nefroloog, Meander MC Amersfoort Gezonde Nieren Concept en Business Case Shared Savings Chris Hagen, nefroloog, Meander MC Amersfoort Triple Aim Congres Almere, 21 juni 2016 Zorgconcept Gezonde Nieren 2 Stadiëring nierschade Stadium egfr

Nadere informatie

FORUM. Levende donor niertransplantatie in België anno 2012

FORUM. Levende donor niertransplantatie in België anno 2012 Levende donor niertransplantatie in België anno 2012 Mark Helbert nefroloog, ZNA Middelheim, Antwerpen De wachtlijst voor niertransplantatie loopt op in België. Niettegenstaande een goede wetgeving blijft

Nadere informatie

Palliatieve zorg bij patiënten met eindstadium nierfalen. Noordwest Ziekenhuis

Palliatieve zorg bij patiënten met eindstadium nierfalen. Noordwest Ziekenhuis Palliatieve zorg bij patiënten met eindstadium nierfalen Gideon Verhave Internist-nefroloog Marianne Komen Dialyseverpleegkundige Noordwest Ziekenhuis Leerdoelen Welke behandel(on)mogelijkheden zijn er

Nadere informatie

Niertransplantatie, donatie en wachtlijst

Niertransplantatie, donatie en wachtlijst Factsheet Nieren en nierschade deel 7 Niertransplantatie, donatie en wachtlijst In geval van nierfalen, is niertransplantatie vaak de beste nierfunctievervangende behandeling. Dit levert veel meer levenskwaliteit

Nadere informatie

Samenvatting. Kans op latere nierfunctieproblemen bij levende donoren

Samenvatting. Kans op latere nierfunctieproblemen bij levende donoren Samenvatting Mensen die een donornier nodig hebben, staan in ons land gemiddeld drie tot vier jaar op de wachtlijst voor transplantatie van een nier van een overleden donor. Het aanbod van postmortale

Nadere informatie

H Niertransplantatie

H Niertransplantatie H.40044.1017 Niertransplantatie 2 Algemene informatie Deze folder is ontwikkeld om u te informeren over niertransplantatie. Het is een aanvulling op de gesprekken die u heeft met de arts en verpleegkundige,

Nadere informatie

Schatting van de nierfunctie met de egfr implicaties voor de klinische praktijk. Iefke Drion 30 oktober 2014

Schatting van de nierfunctie met de egfr implicaties voor de klinische praktijk. Iefke Drion 30 oktober 2014 Schatting van de nierfunctie met de egfr implicaties voor de klinische praktijk Iefke Drion 30 oktober 2014 Casus Casus Vrouw 43 jaar Fam anamnese: moeder op 45 jaar ernstige nierfunctiestoornissen o.b.v.

Nadere informatie

Cinacalcet versus parathyroidectomie voor phpt na niertransplantatie

Cinacalcet versus parathyroidectomie voor phpt na niertransplantatie Cinacalcet versus parathyroidectomie voor phpt na niertransplantatie Marc Vervloet Amsterdam Papendal 15 december 2016 Head to head: PTx vs Cinacalcet Will there be a winner? Disclosure belangen spreker

Nadere informatie

Bloeddrukstreefwaarden bij diabetes mellitus: lager of toch niet? Erik Serné Internist- vasculair geneeskundige

Bloeddrukstreefwaarden bij diabetes mellitus: lager of toch niet? Erik Serné Internist- vasculair geneeskundige Bloeddrukstreefwaarden bij diabetes mellitus: lager of toch niet? Erik Serné Internist- vasculair geneeskundige Bloeddrukstreefwaarden bij patiënten met type 2 diabetes? A. Huidige richtlijn CVRM is achterhaald

Nadere informatie

Kiezen voor levend donorschap

Kiezen voor levend donorschap Kiezen voor levend donorschap Levende nierdonatie Informatiebrochure 1. Levend donorschap... 4 1.1 Nood aan organen... 4 1.2 Vormen van donatie... 4 1.3 Band donor - ontvanger... 5 1.4 Voorwaarden voor

Nadere informatie

Chronische nierschade. Nierschade volgens de richtlijn? Chronische nierschade volgens de richtlijn?

Chronische nierschade. Nierschade volgens de richtlijn? Chronische nierschade volgens de richtlijn? Chronische nierschade Wanneer verwijzen en wanneer telenefrologie En natuurlijk: wat zelf doen. Michiel Bleeker, internist-nefroloog Bernhoven Ellen van Ommen, internist-nefroloog Bernhoven Wim de Grauw,

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Goeij, Moniek Cornelia Maria de Title: Disease progression in pre-dialysis patients:

Nadere informatie

Technologische ontwikkelingen: belangrijke tussenstap (pompen, sensoren, kunstalvleesklier )

Technologische ontwikkelingen: belangrijke tussenstap (pompen, sensoren, kunstalvleesklier ) De toekomst van diabetes. Eilandjes- en pancreas, een futuristische kijk Belangen gerelateerd aan deze presentatie Wetenschappelijk coordinator Diabetes Cell Therapy Initiative Consortium (DCTI) waarbij

Nadere informatie

Chronische Nierschade

Chronische Nierschade Chronische Nierschade Uitingen nieraandoeningen: Verlies van eiwit via de urine, albuminurie Specifieke sedimentsafwijkingen Afname van de glomerulaire filtratiesnelheid Micro-albuminurie: In een willekeurige

Nadere informatie

Huisarts en nieren. Dr Stein Bergiers 23 mei 2017

Huisarts en nieren. Dr Stein Bergiers 23 mei 2017 Huisarts en nieren Dr Stein Bergiers 23 mei 2017 Prevalentie Chronisch nierfalen is een frequent probleem egfr < 60ml = 13% 10% bij mannen, 16% bij vrouwen Sterke toename met de leeftijd Terminaal nierfalen

Nadere informatie

Outcome na CVVH- behandeling Mortaliteit en nierfunctieherstel bij IC-patiënten na CVVH-behandeling

Outcome na CVVH- behandeling Mortaliteit en nierfunctieherstel bij IC-patiënten na CVVH-behandeling Outcome na CVVH- behandeling Mortaliteit en nierfunctieherstel bij IC-patiënten na CVVH-behandeling Ellen Stikkelbroeck, Renal Practitioner i.o., VieCuri Venlo Inleiding Introductie CVVH in Venlo Onderzoek

Nadere informatie

Nierfalen en behandeling

Nierfalen en behandeling Factsheet Nieren en nierschade deel 6 Nierfalen en behandeling Nieren spelen een cruciale rol in het lichaam. Wanneer de nieren nauwelijks nog werken, minder dan 15%, is er sprake van nierfalen. Nierfalen

Nadere informatie

ALV NVN 17 november 2012 WELKOM

ALV NVN 17 november 2012 WELKOM ALV NVN 17 november 2012 WELKOM ALV NVN 17 november 2012 10.30 12.00 uur ochtenddeel: Achterbanraadpleging, kennismaking Kennisgroep Orgaandonatie en stand van zaken NVN 12.45 14.30 uur middagdeel: Algemene

Nadere informatie

Medezeggenschap van de patiënt bij het accepteren van een donornier (SDM)

Medezeggenschap van de patiënt bij het accepteren van een donornier (SDM) Medezeggenschap van de patiënt bij het accepteren van een donornier (SDM) Sohal Ismail Epidemioloog/Neuropsycholoog Andries Hoitsma, Rebecca Zwart, R. Timman, Lothar E. Hoogdalem, Jan J. Busschbach 15

Nadere informatie

IgA nefropathie. Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum

IgA nefropathie. Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum IgA nefropathie Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum Presentatie - Geschiedenis - Epidemiologie - Het ziekteproces - De patiënt - Het diagnostische proces - De behandeling - De

Nadere informatie

WACHTEN OP EEN NIERTRANSPLANTATIE Deel 1

WACHTEN OP EEN NIERTRANSPLANTATIE Deel 1 WACHTEN OP EEN NIERTRANSPLANTATIE Deel 1 auteur: dr. Johan De Meester Wachten is aanvaardbaar zolang iedereen de regels kent, begrijpt en volgt. Deze algemene stelling is ook van toepassing bij het wachten

Nadere informatie

Haagse Nieren 2.0. Disclosure belangen spreker

Haagse Nieren 2.0. Disclosure belangen spreker Haagse Nieren 2.0 Irene van der Meer Internist-nefroloog Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld

Nadere informatie

VUmc Basispresentatie

VUmc Basispresentatie Samenwerking waarover? Richtlijnen en zorgstandaarden Cardiovasculair risicomanagement (zorgstandaard) Samenwerking e en e lijn Prof dr Piet ter Wee Afdeling Nefrologie Hypertensie Diabetes mellitus (zorgstandaard)

Nadere informatie

MEDISCH ONDERWERP Transplantatie van Longkwab van een Levende Donor voor Cystic Fibrosis

MEDISCH ONDERWERP Transplantatie van Longkwab van een Levende Donor voor Cystic Fibrosis MEDISCH ONDERWERP Transplantatie van Longkwab van een Levende Donor voor Cystic Fibrosis Margaret E Hodson, MD MSc FRCP DA INTRODUCTIE Waarom is de transplantatie van een longkwab van een levende donor

Nadere informatie

Minisymposium Zorg voor de patient met een nierziekte: het perspectief in Nederland in 2016

Minisymposium Zorg voor de patient met een nierziekte: het perspectief in Nederland in 2016 Minisymposium Zorg voor de patient met een nierziekte: het perspectief in Nederland in 2016 Perspectief vanuit de arts Willem Jan Bos, internist nefroloog Woensdag 9 maart 2016 Heden en Verleden 1,6 miljoen

Nadere informatie

Themadag Specifieke Diagnoses Nefrotisch syndroom

Themadag Specifieke Diagnoses Nefrotisch syndroom Themadag Specifieke Diagnoses Nefrotisch syndroom Dr. Michiel Schreuder, kindernefroloog Anne Schijvens, arts-onderzoeker 30-9-2017 Algemeen Achtergrond informatie Cijfers nefrotisch syndroom Vormen nefrotisch

Nadere informatie

Chronische nierinsufficiëntie bij de oudere patiënt

Chronische nierinsufficiëntie bij de oudere patiënt ... Chronische nierinsufficiëntie bij de oudere patiënt Gijs Van Pottelbergh Huisarts te Leuven Onderzoeker aan het ACHG (KULeuven) en departement gezondheidzorg en technologie (UC Leuven en Limburg) 1

Nadere informatie

WACHTEN OP EEN NIERTRANSPLANTATIE Deel 3

WACHTEN OP EEN NIERTRANSPLANTATIE Deel 3 WACHTEN OP EEN NIERTRANSPLANTATIE Deel 3 ORPADT FORUM, Jaargang 4 - nummer 1 auteur : Dr. Johan De Meester 3. Waarom is de wachttijd niet 100% gelijk voor elke niertransplantatie kandidaat? 3.1. Wachttijd

Nadere informatie

Niet-technische samenvatting Algemene gegevens. 2 Categorie van het project. 3 Projectbeschrijving

Niet-technische samenvatting Algemene gegevens. 2 Categorie van het project. 3 Projectbeschrijving Niet-technische samenvatting 2016491-2 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project Effecten van ijzer op een hormoon dat betrokken is bij het calcium- en fosfaatmetabolisme (FGF23) bij chronische nierpatiënten.

Nadere informatie

Inleiding. Dr. Stas, nefroloog

Inleiding. Dr. Stas, nefroloog Wereldnierdag 2015 Inleiding Dr. Stas, nefroloog 2 Programma 19h05-19h25: Een jonge mama aan de dialyse, een getuigenis. (Annemie Reeckmans) 19h25-19h50: Leven met een nierziekte in Vlaanderen: We staan

Nadere informatie

REGISTRATIE NIERFUNCTIEVERVANGING NEDERLAND S T A T I S T I S C H. Deel 2 V E R S L A G

REGISTRATIE NIERFUNCTIEVERVANGING NEDERLAND S T A T I S T I S C H. Deel 2 V E R S L A G REGISTRATIE NIERFUNCTIEVERVANGING NEDERLAND S T A T I S T I S C H 2 0 0 7 Deel 2 V E R S L A G Statistisch Verslag van Stichting Renine over de periode 1990-2006 Redactie: Drs. M. Oppe Mw. W. Barendregt

Nadere informatie

BELEVING. Is beleving van nierziekte en behandeling te beïnvloeden? Disclosure. Beleving en beinvloeding. Ziekte- en behandelpercepties

BELEVING. Is beleving van nierziekte en behandeling te beïnvloeden? Disclosure. Beleving en beinvloeding. Ziekte- en behandelpercepties Disclosure Is beleving van nierziekte en behandeling te beïnvloeden? Subsidies voor onderzoek van de Nierstichting en Novartis. Emma K. Massey, PhD e.massey@erasmusmc.nl Erasmus MC Department of Internal

Nadere informatie

Dr. Piet Lormans en coördinator Johan Froyman

Dr. Piet Lormans en coördinator Johan Froyman Beste familie In deze folder proberen wij een antwoord te bieden op de vele vragen rond orgaandonatie. Hebt u nood aan bijkomende informatie, aarzel dan niet om contact op te nemen met een medisch of verpleegkundig

Nadere informatie

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 5 Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade In Nederland hebben 1,7 miljoen mensen chronische nierschade. Dit is in veel gevallen het gevolg van

Nadere informatie

Samenvatting. Inleiding

Samenvatting. Inleiding Samenvatting Inleiding Bij de vroegste ontwikkeling van de niertransplantatie, in de jaren vijftig en zestig, is aanvankelijk gebruik gemaakt van enerzijds levende donoren en anderzijds donoren die aan

Nadere informatie

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade Dr. C. Jadoul Neuroloog AZ Nikolaas 1 Casus: recidief slikpneumonie Dame 75 jaar Spoed: algemeen achteruit (mentaal en fysiek) Antec: Parkinson

Nadere informatie

Orgaan- en weefseldonatie DCD III, donor na circulatiestilstand. Brochure voor nabestaanden

Orgaan- en weefseldonatie DCD III, donor na circulatiestilstand. Brochure voor nabestaanden Orgaan- en weefseldonatie DCD III, donor na circulatiestilstand Brochure voor nabestaanden 2 Orgaan- en weefseldonatie Voorwoord Donatie van organen en weefsels is voor nabestaanden vaak een ingrijpende

Nadere informatie

Orgaan- en weefseldonatie DBD, donor na hersendood. Brochure voor nabestaanden

Orgaan- en weefseldonatie DBD, donor na hersendood. Brochure voor nabestaanden Orgaan- en weefseldonatie DBD, donor na hersendood Brochure voor nabestaanden 2 - Orgaan- en weefseldonatie Voorwoord Donatie van organen en weefsels is voor nabestaanden vaak een ingrijpende gebeurtenis.

Nadere informatie

Onderzoek naar de geestelijke gezondheid van levende nierdonoren. Lotte Timmerman

Onderzoek naar de geestelijke gezondheid van levende nierdonoren. Lotte Timmerman Onderzoek naar de geestelijke gezondheid van levende nierdonoren Lotte Timmerman Introductie Veel bekend over medische uitkomsten na levende nierdonatie Kans op overlijden = 0.03% (Matas et al., 2003;

Nadere informatie

Gids orgaandonatie. Leidraad voor steden, gemeenten en lokale diensten. De Maakbare Mens vzw

Gids orgaandonatie. Leidraad voor steden, gemeenten en lokale diensten. De Maakbare Mens vzw Gids orgaandonatie Leidraad voor steden, gemeenten en lokale diensten De Maakbare Mens vzw Inhoud Orgaandonatie, daar al ns over nagedacht? 5 Orgaandonatie en steden, gemeenten en lokale diensten: vanwaar

Nadere informatie

DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE

DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE Samenvatting Opdrachtnemer: Hans Mak Instituut Uitgevoerd door: Gezonde Nieren B.V. Opdrachtgever: Nierstichting Nederland Het volledige rapport is op te vragen

Nadere informatie

Chronische nierinsufficiëntie

Chronische nierinsufficiëntie Chronische nierinsufficiëntie 15 april 2013 Sadie van Esch, internist-nefroloog St. Elisabeth ziekenhuis, Tilburg Consequenties late verwijzing nefroloog Verschil in overleving tussen vroeg en laat naar

Nadere informatie

DE CARDIORENALE INTERACTIE

DE CARDIORENALE INTERACTIE SAMENVATTING 143 144 Samenvatting DE CARDIORENALE INTERACTIE Chronisch nierfalen is een wereldwijd gezondheidsprobleem en een voorname oorzaak van morbiditeit en mortaliteit. De ziekte ontwikkelt zich

Nadere informatie

Wie start er met dialyse: de nieuwe dialyse patiënt

Wie start er met dialyse: de nieuwe dialyse patiënt Wie start er met : de nieuwe patiënt Johan De Meester nefroloog, AZ Nikolaas, Sint-Niklaas De populatie blijft verouderen. Wie biedt er zich vandaag aan voor en waarom stijgt het aantal patiënten? Kunnen

Nadere informatie

Wie werken op de Predialyse poli?

Wie werken op de Predialyse poli? De Prédialyse poli U bent door de medische specialist verwezen naar de Prédialyse poli van HMC (Haaglanden Medisch Centrum). Zowel in HMC Antoniushove als in HMC Westeinde is er een Prédialyse poli. De

Nadere informatie

VOORDRACHTEN OMTRENT NIERTRANSPLANTATIE EDTNA/ERCA Symposium - Genève 2004

VOORDRACHTEN OMTRENT NIERTRANSPLANTATIE EDTNA/ERCA Symposium - Genève 2004 VOORDRACHTEN OMTRENT NIERTRANSPLANTATIE EDTNA/ERCA Symposium - Genève 2004 auteur: Bram Vlaeminck Samenvatting Er zijn de voorbije jaren verschillende inspanningen geleverd om het aantal niertransplantaties

Nadere informatie

ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE na circulatoir overlijden

ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE na circulatoir overlijden ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE na circulatoir overlijden ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE na circulatoir overlijden Informatie voor nabestaanden Voorwoord Wanneer u geconfronteerd wordt met orgaandonatie, wil dat

Nadere informatie

Inhoud. Voorbereiding op de transplantatie De wachtlijst De oproep Hoe gebeurt een transplantatie?... 8

Inhoud. Voorbereiding op de transplantatie De wachtlijst De oproep Hoe gebeurt een transplantatie?... 8 Inhoud Voorbereiding op de transplantatie... 5 De wachtlijst... 7 De oproep... 7 Hoe gebeurt een transplantatie?... 8 Waar gebeurt een transplantatie?... 9 Wat merk ik ervan?... 9 Welke medicatie moet

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Het aantal mensen met een gestoorde nierfunctie is de afgelopen decennia sterk toegenomen. Dit betekent dat er steeds meer mensen moeten dialyseren of een niertransplantatie moeten

Nadere informatie

Obesitas bij ortopedische ingrepen: challenge of contra-indicatie? Co-assistent: Philippe Leire Promotor: Dr. A. Kumar

Obesitas bij ortopedische ingrepen: challenge of contra-indicatie? Co-assistent: Philippe Leire Promotor: Dr. A. Kumar Obesitas bij ortopedische ingrepen: challenge of contra-indicatie? Co-assistent: Philippe Leire Promotor: Dr. A. Kumar Kaart toenemende demografie obesitas The influence of obesity on total joint arthroplasty.

Nadere informatie

The year in review Traumatologie en hematologie. Astrid Hoedemaekers

The year in review Traumatologie en hematologie. Astrid Hoedemaekers The year in review Traumatologie en hematologie Astrid Hoedemaekers Trauma Eurotherm studie Gerandomiseerde studie Inclusie: TBI met ICP meter, ICP > 20 mmhg na fase 1 Protocol aanpassing Inclusie 72h

Nadere informatie

CROSS-OVER NIERTRANSPLANTATIE

CROSS-OVER NIERTRANSPLANTATIE CROSS-OVER NIERTRANSPLANTATIE PATIENTEN INFORMATIE FOLDER Landelijke Werkgroep Cross-over niertransplantatie: Groningen Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS) Leiden Nationaal Referentie Laboratorium

Nadere informatie

Informatie voor nierdonoren

Informatie voor nierdonoren Informatie voor nierdonoren Inhoud 1. Inleiding 3 2. Procedure 3 3. Voordelen levende donorniertransplantatie 5 4. Psychologische gevolgen 5 5. Financiële gevolgen 6 6. Opname 6 7. Operatie 7 8. Het herstel

Nadere informatie

Nierschade: erger voorkomen... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog

Nierschade: erger voorkomen... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog Nierschade: erger voorkomen.... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog Inleiding Begrippen Indeling en voorkomen van chronische nierschade (CNS) Proteinurie en GFR als risicofactoren voor progressie nierschade

Nadere informatie

Diabetes Mellitus en Nierfunctie

Diabetes Mellitus en Nierfunctie Dr. M.P. Brugts, internist endocrinoloog Diabetes Mellitus en Nierfunctie SYMPOSIUM Renale Fysiologie Primair: Regulatie water en electrolyten balans homeostase Handhaving intravasculaire volume Regulatie

Nadere informatie

Vragenlijst Onderzoek Publieke Opinie. Vergoedingen voor Nierdonatie bij Leven

Vragenlijst Onderzoek Publieke Opinie. Vergoedingen voor Nierdonatie bij Leven Medische Psychologie & Psychotherapie Rapport 2006.05 Vragenlijst Onderzoek Publieke Opinie Vergoedingen voor Nierdonatie bij Leven Correspondentie: Drs. L. Kranenburg Medische Psychologie & Psychotherapie

Nadere informatie

Wanneer komt u in aanmerking voor niertransplantatie

Wanneer komt u in aanmerking voor niertransplantatie Deze brochure is bedoeld voor mensen die nadenken over niertransplantatie en zich afvragen of ze in aanmerking kunnen komen voor het ontvangen van een nier. Niertransplantatie is mogelijk in alle academische

Nadere informatie

Epidemiology and outcomes of renal replacement therapy: results from the ERA-EDTA registry Kramer, A.

Epidemiology and outcomes of renal replacement therapy: results from the ERA-EDTA registry Kramer, A. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Epidemiology and outcomes of renal replacement therapy: results from the ERA-EDTA registry Kramer, A. Link to publication Citation for published version (APA): Kramer,

Nadere informatie

Niertransplantatie: door de bloedgroep heen transplanteren

Niertransplantatie: door de bloedgroep heen transplanteren Niertransplantatie: door de bloedgroep heen transplanteren Door de bloedgroep heen transplanteren kan een mogelijkheid bieden op een niertransplantatie wanneer de bloedgroepen van de donor en ontvanger

Nadere informatie

Informatie voor donoren. Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting transplantatiestichting.nl. Donatie bij leven nier en lever

Informatie voor donoren. Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting transplantatiestichting.nl. Donatie bij leven nier en lever Informatie voor donoren Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting transplantatiestichting.nl nier en lever Inleiding U overweegt tijdens uw leven een nier of een deel van uw lever af te staan. Dit noemen

Nadere informatie

Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e?

Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e? Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e? Workshop 1 Be,e Hoekstra, Verpleegkundig specialist Maasstad Ziekenhuis (potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Interne Geneeskunde. Predialyse polikliniek

Interne Geneeskunde. Predialyse polikliniek Interne Geneeskunde Predialyse polikliniek Interne Geneeskunde U bent verwezen naar de predialyse polikliniek omdat de functie van uw nieren verstoord is en nierfunctievervangende behandeling in de toekomst

Nadere informatie

Chronische nierschade

Chronische nierschade Chronische nierschade Pauline Heijstee Kaderhuisarts diabetes Nierfunctie n Afvalstoffen klaren n Vochtbalans handhaven n Electrolytenbalans handhaven Nierschade n Verlies van stoffen die we niet willen

Nadere informatie

De Prédialyse poli. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden

De Prédialyse poli. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden De Prédialyse poli Informatie voor patiënten F0888-2130 oktober 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357

Nadere informatie

Van Samenwerking tot Valorisatie in Translationeel Diabetes Onderzoek

Van Samenwerking tot Valorisatie in Translationeel Diabetes Onderzoek Centrum voor Medische Innovatie Van Samenwerking tot Valorisatie in Translationeel Diabetes Onderzoek Bart Keymeulen M.D. Ph.D. Hoofd Klinische Studies van Center for Beta Cell Therapy in Diabetes Senior

Nadere informatie

> Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood

> Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood www.azstlucas.be > Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood Informatie voor nabestaanden Voorwoord Wanneer u geconfronteerd wordt met orgaandonatie, wil dat zeggen dat u een familielid,

Nadere informatie

Samenvatting voor de niet medisch onderlegde lezer

Samenvatting voor de niet medisch onderlegde lezer Etnische verschillen in overleving bij dialysepatiënten in Europa. De rol van demografische, klinische en psychosociale factoren. Nieren hebben de belangrijke taak om afvalproducten en vocht uit het lichaam

Nadere informatie

NBVN Registratie NBVN

NBVN Registratie NBVN Registratie 1996 2.. Registratie = Nederlandstalige Belgische Vereniging voor Nefrologie Sinds 1991 Belangenbehartiging Nefrologen Evaluatie klinische activiteiten Bestuur B. De Moor (voorzitter) W. Lemahieu

Nadere informatie

Wie start er met dialyse? Vlaamse Nefrologie dag. Johan De Meester Commissie Registratie, NBVN

Wie start er met dialyse? Vlaamse Nefrologie dag. Johan De Meester Commissie Registratie, NBVN Wie start er met dialyse? Vlaamse Nefrologie dag Johan De Meester Commissie Registratie, NBVN You already know so much that I don t know where to begin Nierziekte traject Acute dialyse Chronische dialyse

Nadere informatie

Nierinsufficiëntie 24/04/2013. Nierinsufficiëntie. Functies van de nieren Universitair

Nierinsufficiëntie 24/04/2013. Nierinsufficiëntie. Functies van de nieren Universitair Nierinsufficiëntie Stand van zaken Behandeling Vroegbegeleiding Impact op arbeidsongeschiktheid Nierinsufficiëntie Definitie van chronisch nierlijden (CKD) CKD en co-morbiditeit Hoe de evolutie van CKD

Nadere informatie

17/12/2013. Inhoudsweergave. Hoe kunnen zorgverleners dagdagelijks meehelpen bij de preventiestrijd tegen T2DM en zwangerschapsdiabetes?

17/12/2013. Inhoudsweergave. Hoe kunnen zorgverleners dagdagelijks meehelpen bij de preventiestrijd tegen T2DM en zwangerschapsdiabetes? Hoe kunnen zorgverleners dagdagelijks meehelpen bij de preventiestrijd tegen T2DM en zwangerschapsdiabetes? prof dr C. De Block Endocrinologie-diabetologie UZA & UA Secretaris Vlaamse Diabetes Vereniging

Nadere informatie

Zijn distress en ziektestatus gerelateerd aan lichamelijke en emotionele problemen bij vrouwen met ovariumkanker?*

Zijn distress en ziektestatus gerelateerd aan lichamelijke en emotionele problemen bij vrouwen met ovariumkanker?* Zijn distress en ziektestatus gerelateerd aan lichamelijke en emotionele problemen bij vrouwen met ovariumkanker?* Floor Ploos van Amstel, RN, MSc, verpleegkundig expert, afd. Medische Oncologie Maaike

Nadere informatie

Samenvatting. Achtergrond en aanleiding

Samenvatting. Achtergrond en aanleiding Samenvatting Achtergrond en aanleiding Er is een structureel tekort aan voor transplantatie beschikbare postmortale organen. Dat tekort is in ons land nijpender dan in veel andere Europese landen. Daardoor

Nadere informatie

Niertransplantatie. Patiënteninformatie. 1. Algemene informatie over de mogelijkheden

Niertransplantatie. Patiënteninformatie. 1. Algemene informatie over de mogelijkheden Niertransplantatie 1. Algemene informatie over de mogelijkheden Volgens uw nefroloog is een niertransplantatie mogelijk als behandeling voor uw nierziekte. Een niertransplantatie is altijd een ingrijpende

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Nefrologie. Polikliniek nierfalen

Interne Geneeskunde Nefrologie. Polikliniek nierfalen Interne Geneeskunde Nefrologie Polikliniek nierfalen Interne Geneeskunde Nefrologie Polikliniek nierfalen 1 Polikliniek nierfalen 2 Interne Geneeskunde Nefrologie Polikliniek nierfalen U bent verwezen

Nadere informatie

HOST INSTITUTION. Informatiebrochure voor proefpersonen

HOST INSTITUTION. Informatiebrochure voor proefpersonen Informatiebrochure voor proefpersonen COPE-POMP: Binnenshuis pre-implantatie geoxygeneerde hypotherme machine perfusie reconditionering na koude opslag versus koude opslag alleen bij ECD nieren van hersendode

Nadere informatie

Chronische nierinsufficiëntie

Chronische nierinsufficiëntie nefrologie - endocrinologie informatiebrochure Chronische nierinsufficiëntie Inhoudstafel 1. Inleiding 4 2. Wat is chronische nierinsufficiëntie? 4 3. Wat zijn de functies van de nieren? 6 4. Wat is de

Nadere informatie

Belangrijke Veiligheidsinformatie over EFIENT (prasugrel)

Belangrijke Veiligheidsinformatie over EFIENT (prasugrel) Belangrijke Veiligheidsinformatie over EFIENT (prasugrel) EFIENT (prasugrel) behoort tot de farmacotherapeutische groep van de bloedplaatjesaggregatieremmers (heparine niet meegerekend), een groep waaronder

Nadere informatie

Predialysebegeleiding: de multidisciplinaire approach

Predialysebegeleiding: de multidisciplinaire approach Predialysebegeleiding: de multidisciplinaire approach Prof. Dr. K Claes Katrien Dierickx Eveline Hallez - Natalie Maerten & multidisciplinair predialyseteam Zorgprogramma met 2 pijlers Gestructureerd &

Nadere informatie

NBVN. Jaarverslag 2011 Nederlandstalige Belgische Vereniging voor Nefrologie

NBVN. Jaarverslag 2011 Nederlandstalige Belgische Vereniging voor Nefrologie NBVN Jaarverslag 2011 Nederlandstalige Belgische Vereniging voor Nefrologie NBVN database & analyse De Commissie Registratie dankt alle 27 dialyse centra voor de continue medewerking en validatie van de

Nadere informatie

Gelijke gezondheidszorg voor iedereen?

Gelijke gezondheidszorg voor iedereen? Gelijke gezondheidszorg voor iedereen? Ongelijkheid in de Vlaamse gezondheidszorg Culturele barrières Prof. Monique Elseviers Universiteit Antwerpen Enkele Belgische cijfers Levensverwachting voor een

Nadere informatie

Weefseltransplantatie

Weefseltransplantatie Weefseltransplantatie Hilde Beele 07/11/2016 2008 Universitair Ziekenhuis Gent 1 Do not take your organs to heaven Heaven knows we need them here 2 2 Do not take your tissues and cells to heaven Heaven

Nadere informatie

NBVN. Jaarverslag 2012 Nederlandstalige Belgische Vereniging voor Nefrologie

NBVN. Jaarverslag 2012 Nederlandstalige Belgische Vereniging voor Nefrologie NBVN Jaarverslag 2012 Nederlandstalige Belgische Vereniging voor Nefrologie NBVN database & analyse De Commissie Registratie dankt alle dialysepatiënten en patiënten met een niertransplantaat voor hun

Nadere informatie