Chronische nierinsufficiëntie bij de oudere patiënt

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Chronische nierinsufficiëntie bij de oudere patiënt"

Transcriptie

1 ... Chronische nierinsufficiëntie bij de oudere patiënt Gijs Van Pottelbergh Huisarts te Leuven Onderzoeker aan het ACHG (KULeuven) en departement gezondheidzorg en technologie (UC Leuven en Limburg) 1

2 Overzicht 1. Inleiding CNI/CKD 2. Prevalentie en evolutie van nierlijden 3. Schatten van de nierfunctie 4. Praktisch A. Wie en hoe screenen? B. Diagnostische oppunstelling? C. Opvolging en behandeling? D. Zorgtrajecten? 2

3 CNI/CKD 3

4 Proteinurie microalbuminurie ACR in mg/g mg/g Macroaluminurie >300 mg/g PCR in g/g Verhoogde proteinurie 0,170-0,450 g/g Sterk verhoogde proteinurie >0,450 g/g 4

5 CKD classificatie (USA) 5

6 2. Prevalentie van CNI/CKD 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% <30 ml/min (Stage 4+5) ml/min (stage 3B) ml/min (stage 3A) >60 ml/min (stage 0-2)

7 Prevalentie van CNI/CKD 1% Per stadium 2% 0% 1% per "traject" 10% 26% 63% 97% Stadium 3A Stadium 3B Stadium 4 Stadium 5 Geen Zorgtraject Post transplant Dialyse 7

8 2. Evolutie van CNI/CKD Number of patients in each stage of CKD at baseline (MDRD GFR) % of patients aged 50 years and older in each stage of CKD at last measurement (mean follow up 7,8 years) > 60 ml/min ml/min (stage 3A) ml/min (stage 3B) ml/min (stage 4) < 15 ml/min (stage 5) > 60 ml/min Male (n =10,028) 88,7% 8,7% 2,0% 0,5% 0,1% Female (n = 9,903) 84,3% 12,3% 2,8% 0,6% 0,1% ml/min (stage 3A) ml/min (stage 3B) ml/min (stage 4) Male (n = 1,074) 32,6% 45,1% 18,3% 3,6% 0,4% Female (n = 2,674) 37,2% 43,6% 15,6% 3,2% 0,4% Male (n = 226) 6,6% 18,1% 47,3% 22,6% 5,3% Female (n = 614) 7,2% 24,1% 44,5% 21,7% 2,6% Male (n = 49) 4,1% 8,2% 12,2% 53,1% 22,4% Female (n = 113) 2,7% 1,8% 18,6% 52,2% 24,8% 8

9 2. Evolutie van CNI/CKD Factoren die de evolutie beïnvloeden: - Hoe ouder hoe lager de kans voor uw patiënt met zelfde egfr waarde om te evolueren naar terminaal nierfalen - Grote rol comorbiditeit (vb Hartfalen) - Proteinurie = sterk stijgen kans op negatieve evolutie onafhankelijk van egfr - Snelle daling in de tijd van de egfr= sterke kans op negatieve evolutie onafhankelijk van CKD stadium 9

10 3. Schatten van de nierfunctie 10

11 3. Schatten van de nierfunctie bij ouderen Total matches Match <30 ml/min Difference <10% Difference 10 20% Difference 20 30% Difference >30% CG-MDRD 277 (51.7%) 27/60 (45%) 9.9% 22.8% 27.2% 40.1% MDRD-CKDEPI 517 (96.5%) 31/38 (82%) 52.1% 39.3% 6.5% 2.0% MDRD CystC 371 (69.2%) 21/42 (50%) 22.9% 25.4% 18.2% 21.9% CystC CG 267 (49.8%) 23/60 (38%) 22.9% 21.8% 17.7% 37.5% CystC CKDEPI 369 (68.8%) 23/47 (49%) 31.7% 28.9% 18.7% 20.6% CKDEPI CG 294 (54.8%) 33/57 (58%) 32.6% 29.9% 26.3% 11.2% 11

12 3. Schatten van de nierfunctie bij ouderen 2008 IDMS MDRD equation egfr = 175 x (S cr ) x (Age) x (0.742 if female) x (1.212 if black) 2009 CKD-EPIcreat egfr = 141 x min (S cr /k,1) a x max (S cr /k,1 )-1,209 x 0,993 Age x (1,018 if female) x (1,159 if black) 2012 CKD-EPIcyst egfr= 133 min(scys/0.8) max (Scys/0.8) Age [ if female ] 2012 CKD-EPIcreatcyst egfr = 135 x min(scr/k, 1) -a x max(scr/k, 1) x min(scys/0.8, 1) x max(scys/0.8, 1) x age [ x if female ] [ x 1.08 if black ] 2012 Berlin Initiative study: egfr=767 x Scys x Scr x age [ x 0.82 if female ] 12

13 Praktische aanpak CNI/CKD Leestips: Van Pottelbergh, G., Avonts, M., Cloetens, H., Goossens, M., Maes, S., Van Heden, L., Van Royen, P. (2012). richtlijn voor goede medische praktijkvoering: chronische nierinsufficiëntie. Huisarts Nu, 41 (5), S1-S24. Van Pottelbergh, G., Claes K., Demoulin N., Jadoul M, Degryse J. (2012). betere criteria voor inclusie in het zorgtraject chronische nierinsufficiëntie: een kritische noot. Tijdschrift voor Geneeskunde, 68 (12),

14 A. Wie en hoe screenen? Bij wie CNI opsporen? Screen naar nierinsufficiëntie bij patiënten met diabetes, hypertensie, ischemisch hartlijden en/of hartdecompensatie en/of perifeer vaatlijden en/of cerebraal vaatlijden een familiale voorgeschiedenis van nierinsufficiëntie stadium 5 of familiale nierziekten. Hoe screenen? Bepaal creatinine (d.m.v. een IDMS traceerbare standaardisatie) en egfr met de MDRD-formule. Bepaal bij niet-diabetici de gecorrigeerde proteïnurie en bij diabetici de gecorrigeerde albuminurie. Hoe vaak screenen? Jaarlijks 14

15 B. Diagnostische oppunstelling o Bepaal de egfr minstens driemaal in 90 dagen o stel de diagnose CNI bij een egfr <60 ml/min >3 maand o Stadium ( ernst ) van nierinsufficiëntie : egfr + proteïnurie: o Stel een echografie van de nieren en urinewegen voor bij patiënten met CNI EN o Progressieve nierinsufficiëntie (egfr-daling van meer dan 10 ml/min/1,73 m 2 in vijf jaar); o macroscopische hematurie of obstructie van de urinaire tractus; o familiale voorgeschiedenis van polycystische nierziekten bij patiënten ouder dan 20 jaar; o chronische nierziekte stadium 4 of 5 15

16 C. Opvolging en behandeling Gevolgen van CNI 1. Evolutie naar nierfalen 2. Verhoogde cardiovasculaire mortaliteit BD < 140 systolisch Diabetes Cholesterol levensstijl, roken, Complicaties door nierfalen 4. Praktische aanpak 16

17 C. Opvolging en behandeling Opsporen complicaties: egfr < 45 ml/min: Hemoglobine egfr < 30 ml/min: - Calcium - fosfaat - bicarbonaat - PTH - 25 OH-Vit D 17

18 C. Opvolging en behandeling Essentie van CNI behandelen: verdere schade voorkomen - Nieuwe vasculaire schade voorkomen door andere levensstijl en cholesterol, bloeddruk en diabetes onder controle houden - Proteinurie beperken: ACE/Sartanen - Complicaties onder controle houden 18

19 Hyper K o > 5,5 mg/dl o Oorzaken: o Nierlijden o Medicatie (ACE/Sartanen, K sparende diuretica, NSAID s, deshydratatie) o Hemolyse bloedstaal o Aanpak: o Verandering in medicatie o Dieet o Behandel de acidose 19

20 Metabole acidose o Bicarbonaat < 21 meq/l o Oorzaak: nierfalen o Behandeling: o NaHCO3 los van de maaltijd vb 2 tot 3 maal x 1 g magistraal 20

21 CKD/MBD o Stijgen fosfor, dalen 25 OH-VitD en stijgen PTH o Oorzaak: nierfalen soms + voeding en + zonlicht o Aanpak o Medicamenteus: phosphorbinders (bij de maaltijd) o Niet medicamenteus: o Bewegen, buiten komen o Dieet: dalen fosfor essentieel o Meer Vit D in voeding/tabletten... 21

22 Anemie o Essentieel is andere oorzaken uitsluiten: o Macrocytair/microcytair o IJzer reserves (saturatie en ferritine) o Bloedverlies (bij ouderen) o Behandeling renale anemie: EPO o Doel is HB boven 11 en onder 12 g/dl o Steeds EPO en ijzer (per os, zo onvoldoende IV in overleg nephro) 22

23 C. Opvolging en behandeling Medicatiegebruik 1. Patiënt zelf en apotheker weet best dat patiënt CNI heeft 2. Pas op met contraststoffen 3. RAAS medicatie: traag starten en na 2weken GFR controle 4. NSAID s: (reversibel) nefrotoxisch 1. Vermijden zo mogelijk 2. Anders opvolgen GFR 5. Dosis-aanpassingen: enkel voorbeelden: 1. Metformine niet als GFR<30 ml/min, als GFR ml/min start met 2 maal 500 mg/d 2. Spironolactone als GFR <50 ml/min: controleer minstens 2 maal per jaar of bij wijziging de K+ spiegel 23

24 D verwijzen en zorgtrajecten Inclusie zorgtraject (hoog risico) Alle patienten met egfr chronisch < 30 ml/min/1,73 m² Patienten met een egfr tussen 30 en 45 ml/min en macro-albuminurie of sterk verhoogde proteinurie Diagnostische oppuntstelling (Intermediair risico) Alle patiënten < 75 jaar met een egfr tussen 30 en 45 ml per minuut en een microalbuminurie of verhoogde proteinurie Patiënten met een egfr tussen 30 en 45 ml/min en een achteruitgang van deze egfr > 10 ml/min in 5 jaar tijd of >5 ml/min in 2 jaar tijd. Patiënten met een egfr > 45 ml/min/1,73 m² een macroalbuminurie of sterk verhoogde proteinurie Van Pottelbergh G.,(2013) An alternative classification system for chronic kidney disease. BMJ, 21; 347: 21 24

25 D verwijzen en zorgtrajecten - Relevante andere aandoeningen - Medicatie - egfr en de evolutie van de egfr in de tijd, - Proteinurie (gecorrigeerde albuminurie of proteinurie) - Hb, Hct (+Fe, Vit B12 en foliumzuur indien anemie), - Na, K, Cl, Ca, P, HCO3, - 25 OH Vit D, PTH, - Lipidenprofiel - Glucose en Hb A1C bij patiënten met diabetes 25

26 26

Behandelingsprotocol voor chronische nierinsufficiëntie in de 1ste lijn Versie 2013

Behandelingsprotocol voor chronische nierinsufficiëntie in de 1ste lijn Versie 2013 Behandelingsprotocol voor chronische nierinsufficiëntie in de 1ste lijn Versie 2013 Dit behandelingsprotocol is een initiatief van het Lokaal Multidisciplinair Netwerk Brugge Oostende Houtland waarbij

Nadere informatie

Behandelingsprotocol voor chronische nierinsufficiëntie in de 1ste lijn Versie 2015

Behandelingsprotocol voor chronische nierinsufficiëntie in de 1ste lijn Versie 2015 Behandelingsprotocol voor chronische nierinsufficiëntie in de 1ste lijn Versie 2015 Dit behandelingsprotocol is een initiatief van het Lokaal Multidisciplinair Netwerk Brugge Oostende Houtland waarbij

Nadere informatie

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring MDRD vs kreatinine klaring Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine Dr. Wim JC de Grauw Huisarts Afd. Eerstelijnsgeneeskunde UMC St. Radboud Nijmegen Diabetes Huisartsen Adviesgroep (DiHAG) Lid

Nadere informatie

Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA

Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA A. Doel en achtergrondinformatie Doel Patiënten met chronische nierschade in een vroege fase diagnosticeren en het juiste behandeltraject inzetten om

Nadere informatie

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015 Chronische nierschade A. van Tellingen Smeerolie voor de poli 2015 Wie dient verwezen te worden? 52-jarige vrouw met diabetische nefropathie: MDRD 62 ml/min/1.73m 2 en albuminurie 28 mg/l? 68-jarige man:

Nadere informatie

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts Topics in Chronic Disease Chronische Nierschade en de huisarts Toets Nierinsufficiëntie Casus Metabole stoornissen Vervolg casus Nabespreking toets Nierinsufficiëntie komt bij ruim 10% van de Nederlandse

Nadere informatie

Nierschade: erger voorkomen... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog

Nierschade: erger voorkomen... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog Nierschade: erger voorkomen.... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog Inleiding Begrippen Indeling en voorkomen van chronische nierschade (CNS) Proteinurie en GFR als risicofactoren voor progressie nierschade

Nadere informatie

BSD september 2014. Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler

BSD september 2014. Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler BSD september 2014 Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler Casuïstiek chronische nierschade Wat kan de huisarts Wanneer consultatie nefroloog Wanneer verwijzing

Nadere informatie

Schatting van de nierfunctie met de egfr implicaties voor de klinische praktijk. Iefke Drion 30 oktober 2014

Schatting van de nierfunctie met de egfr implicaties voor de klinische praktijk. Iefke Drion 30 oktober 2014 Schatting van de nierfunctie met de egfr implicaties voor de klinische praktijk Iefke Drion 30 oktober 2014 Casus Casus Vrouw 43 jaar Fam anamnese: moeder op 45 jaar ernstige nierfunctiestoornissen o.b.v.

Nadere informatie

Chronische nierschade. Nierschade volgens de richtlijn? Chronische nierschade volgens de richtlijn?

Chronische nierschade. Nierschade volgens de richtlijn? Chronische nierschade volgens de richtlijn? Chronische nierschade Wanneer verwijzen en wanneer telenefrologie En natuurlijk: wat zelf doen. Michiel Bleeker, internist-nefroloog Bernhoven Ellen van Ommen, internist-nefroloog Bernhoven Wim de Grauw,

Nadere informatie

Chronische nierschade

Chronische nierschade Chronische nierschade Pauline Heijstee Kaderhuisarts diabetes Nierfunctie n Afvalstoffen klaren n Vochtbalans handhaven n Electrolytenbalans handhaven Nierschade n Verlies van stoffen die we niet willen

Nadere informatie

Chronische nierinsufficientie. WDH 9 mei 2016 Harmen Krepel, nefroloog

Chronische nierinsufficientie. WDH 9 mei 2016 Harmen Krepel, nefroloog Chronische nierinsufficientie WDH 9 mei 2016 Harmen Krepel, nefroloog Belangenverstrengeling: Geen Bronnen (Concept) richtlijn Diagnostiek en Behandeling van Patiënten met Chronische Nierschade Nederlandse

Nadere informatie

Wat is de meerwaarde van de bepaling van proteïnurie bij patiënten met arteriële hypertensie in de Vlaamse huisartspraktijk?

Wat is de meerwaarde van de bepaling van proteïnurie bij patiënten met arteriële hypertensie in de Vlaamse huisartspraktijk? ICHO VZW Interuniversitair Centrum voor Huisartsenopleiding vzw Wat is de meerwaarde van de bepaling van proteïnurie bij patiënten met arteriële hypertensie in de Vlaamse huisartspraktijk? en literatuurstudie:

Nadere informatie

Betere criteria voor inclusie in het zorgtraject chronische nierinsufficiëntie: een kritische noot

Betere criteria voor inclusie in het zorgtraject chronische nierinsufficiëntie: een kritische noot 12.013 Tijdschr. voor Geneeskunde, 68, nr. 00, 2012 doi: 10.2143/TVG.68.00.2000000 1 Betere criteria voor inclusie in het zorgtraject chronische nierinsufficiëntie: een kritische noot G. VAN POTTELBERGH

Nadere informatie

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Workshop chronische nierschade Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Mevr. Muis 73 jaar Voorgeschiedenis: diabetes mellitus type 2 hartfalen regelmatig urineweginfecties, 2x pyelonefritis aspecifieke

Nadere informatie

Nierschade. Kernboodschap. Nierfunctiestoornissen en albuminurie. Hart- en vaatziekten. Tijdige behandeling kan dit risico verminderen!

Nierschade. Kernboodschap. Nierfunctiestoornissen en albuminurie. Hart- en vaatziekten. Tijdige behandeling kan dit risico verminderen! Nierschade April 2013 Leonie Tromp huisarts te Tilburg Kaderarts Hart- en Vaatziekten Kernboodschap Nierfunctiestoornissen en albuminurie Hart- en vaatziekten Tijdige behandeling kan dit risico verminderen!

Nadere informatie

Nefroloog? Mooi vak, maar... Chronische nierinsufficientie: wie doet wat?

Nefroloog? Mooi vak, maar... Chronische nierinsufficientie: wie doet wat? Chronische nierinsufficientie: wie doet wat? Arno Kuijper Anneke Dalinghaus Nefroloog? Mooi vak, maar... Trails in medicine Cardiologie MDL Nefrologie De ene MDRD is de andere niet Man 47jr 2009 kreat

Nadere informatie

Medicatie Risico bij Nierschade. Nictiz symposium 15 november 2016 Chris Hagen nefroloog

Medicatie Risico bij Nierschade. Nictiz symposium 15 november 2016 Chris Hagen nefroloog Medicatie Risico bij Nierschade Nictiz symposium 15 november 2016 Chris Hagen nefroloog Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met

Nadere informatie

Functie van de nieren en wat kan fout gaan

Functie van de nieren en wat kan fout gaan Functie van de nieren en wat kan fout gaan Dr Lucien Hoekx Kliniekhoofd oncologische urologie Universitair Ziekenhuis Antwerpen 1 staalname MIDSTREAM urine Renogram 1. reinigen met chloramine 2. steriel

Nadere informatie

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010 Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis 30 september 2010 Onderwerpen 1. Definitie 2. Prevalentie 3. Richtlijnen 4. Diagnostiek 5. Preventie nierfunctieverlies 6. Behandeling metabole complicaties 7.

Nadere informatie

Nierinsufficiëntie 24/04/2013. Nierinsufficiëntie. Functies van de nieren Universitair

Nierinsufficiëntie 24/04/2013. Nierinsufficiëntie. Functies van de nieren Universitair Nierinsufficiëntie Stand van zaken Behandeling Vroegbegeleiding Impact op arbeidsongeschiktheid Nierinsufficiëntie Definitie van chronisch nierlijden (CKD) CKD en co-morbiditeit Hoe de evolutie van CKD

Nadere informatie

Nierinsufficiëntie bij DM en CVRM

Nierinsufficiëntie bij DM en CVRM Nierinsufficiëntie bij DM en CVRM Dr. Tom Geers, internist - nefroloog en opleider St. Antonius ziekenhuis Nieuwegein Nierfunctie beloop met de leeftijd 1 Hoge sterfte bij dialyse patiënten Prevalentie

Nadere informatie

DIABETISCHE NEFROPATHIE

DIABETISCHE NEFROPATHIE DIABETISCHE NEFROPATHIE Onderdeel van de micro-angiopathie bij diabetes mellitus. Insuline-afhankelijke DM 30% vd ptn krijgt nefropathie Niet-insuline-dependente DM 5% vd ptn Pathogenese: Meerdere factoren

Nadere informatie

VUmc Basispresentatie

VUmc Basispresentatie Samenwerking waarover? Richtlijnen en zorgstandaarden Cardiovasculair risicomanagement (zorgstandaard) Samenwerking e en e lijn Prof dr Piet ter Wee Afdeling Nefrologie Hypertensie Diabetes mellitus (zorgstandaard)

Nadere informatie

Chronische Nierschade

Chronische Nierschade RCH15.331 Chronische Nierschade Chronische Nierschade Leonie Tromp Huisarts te Tilburg Kaderarts Hart- en Vaatziekten Kernboodschap Nierfunctiestoornissen en albuminurie Hart- en vaatziekten Tijdige behandeling

Nadere informatie

Tips en trics voor de nefrologie anno 2015. Dr. I.C. van Riemsdijk Drs. M.Wabbijn Internist-nefrologen

Tips en trics voor de nefrologie anno 2015. Dr. I.C. van Riemsdijk Drs. M.Wabbijn Internist-nefrologen Tips en trics voor de nefrologie anno 2015 Dr. I.C. van Riemsdijk Drs. M.Wabbijn Internist-nefrologen Disclosures Dr. I.C. van Riemsdijk None Drs. M. Wabbijn None Inleiding Algemeen: wat is nierfunctie

Nadere informatie

Chronische nierschade (CNS)

Chronische nierschade (CNS) Chronische nierschade (CNS) Wilbert Jellema Internist-nefroloog, St Antonius Ziekenhuis Chronische nierschade (CNS) Outline: 1. Waarom zoveel aandacht voor CNS? 2. Hoe screenen? 3. Hoe verdere achteruitgang

Nadere informatie

Nierfalen bij ouderen

Nierfalen bij ouderen Nierfalen bij ouderen Dr. Yvo Sijpkens, internist-nefroloog (ysijp @ twitter) Bronovo, Den Haag Mariette Makkink, huisarts, Den Haag Leerdoelen nierfalen bij ouderen Zorgverlener kent de definitie en epidemiologie

Nadere informatie

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85.

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85. Casusschets 1 De heer. H. is 55 jaar. Hij is bekend met DM type 2, goed gereguleerd met metformine en tolbutamide. De bloeddruk heb je recent een paar keer achter elkaar gemeten en bedroeg gemiddeld 150/90.

Nadere informatie

Nierinsufficiëntie: Van alles de helft?

Nierinsufficiëntie: Van alles de helft? Nierinsufficiëntie: Van alles de helft? dr. Bert Vandewiele nefroloog AZ Sint-Lucas non solum, sed etiam niet alleen, maar ook netwerk AZ Sint-Lucas Brugge - AZ Zeno Van alles de helft? 2 Ook van de presentatie?

Nadere informatie

Abstract! Context Onderzoeksvraag Methode: Resultaten Conclusies

Abstract! Context Onderzoeksvraag Methode: Resultaten Conclusies Actieve opsporing van patiënten(groep) waarbij de nierfunctieeenklinischrelevanteinterventieindiceert:van huisartsenrichtlijnnaarpraktijkrichtlijn. FrankeVandekerckhove,UniversiteitGent Promotor:Prof.Dr.DirkAvonts,UniversiteitGent

Nadere informatie

Chronische Nierschade in Nederland

Chronische Nierschade in Nederland Chronische Nierschade in Nederland Stadium GFR (ml/min/1,73m 2 ) Albuminurie > 30 mg/24 hr Prevalentie VS (%) Prevalentie Nederland (%) 1 >90 Ja 3,3 1,3 2 60-89 Ja 3,0 3,8 3 30-59 Ja/nee 4,3 5,3 4 15-29

Nadere informatie

Preventieve zorg in de pre-dialyse de verpleegkundige rol

Preventieve zorg in de pre-dialyse de verpleegkundige rol Preventieve zorg in de pre-dialyse de verpleegkundige rol ADRY BAKKER DIEPENBROEK Nurse Practitioner Nefrologie Meander Medisch Centrum & MAAIKE HENGST Nurse Practitioner Nefrologie Knowing is not enough;

Nadere informatie

Heeft een transplantatie een invloed op mijn voedingspatroon?

Heeft een transplantatie een invloed op mijn voedingspatroon? Heeft een transplantatie een invloed op mijn voedingspatroon? Dr. Michel DE PAUW Hartcentrum UZ Gent 1 juli 2013 1 Waarom aandacht voor voeding na transplantatie? Meer kans voor infecties door een verminderde

Nadere informatie

Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e?

Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e? Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e? Workshop 1 Be,e Hoekstra, Verpleegkundig specialist Maasstad Ziekenhuis (potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85.

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85. Casusschets 1 De heer. H. is 55 jaar. Hij is bekend met DM type 2, goed gereguleerd met metformine en tolbutamide. De bloeddruk heb je recent een paar keer achter elkaar gemeten en bedroeg gemiddeld 150/90.

Nadere informatie

12/22/2010. Haagsenieren protocol. Haagsenieren protocol. Kant B: klaring. Kant A: albuminurie. Haagsenieren protocol Toelichting beleid

12/22/2010. Haagsenieren protocol. Haagsenieren protocol. Kant B: klaring. Kant A: albuminurie. Haagsenieren protocol Toelichting beleid 1//010 Haagsenieren protocol Kant A: albuminurie Haagsenieren protocol Kant B: klaring 1 Haagsenieren protocol Aanvullend onderzoek bij verminderde klaring Haagsenieren protocol Toelichting beleid 3 4

Nadere informatie

Z0RGDAGBOEK VOOR DE PATIENT

Z0RGDAGBOEK VOOR DE PATIENT Z0RGDAGBOEK VOOR DE PATIENT Zorgtraject CNI Chronische Nier Insufficiëntie Z0RGDAGBOEK VOOR DE PATIENT Zorgtraject CNI Chronische Nier Insufficiëntie Versie 11.04 Inhoud Inleiding 1. Identificatiegegevens

Nadere informatie

www.zorgtraject.be info@zorgtraject.be INHOUDSTAFEL Deel I - Algemene info A. Zorgtraject voor patiënten met een chronische aandoening: een nieuw concept van shared care in de ziekteverzekering... 5 Wat

Nadere informatie

Stappenplan voor het zorgtraject chronische nierinsufficiëntie

Stappenplan voor het zorgtraject chronische nierinsufficiëntie Stappenplan voor het zorgtraject chronische nierinsufficiëntie Informatie voor patiënten November 2010 In samenwerking met zorgtrajectpromotoren Uw gegevens Naam: Adres:... TelefoonGSM: Emailadres: Samenvatting

Nadere informatie

Samenvatting en adviezen uitgebreid

Samenvatting en adviezen uitgebreid Samenvatting en adviezen uitgebreid Doel De doelstelling van deze richtlijn is het bevorderen van de preventie en het ondersteunen van een zo goed mogelijke en gecoördineerde behandeling van patiënten

Nadere informatie

14-3-2012 1. Ede Diabetes en Nierziekten 2012 Workshop B Chronische Nierschade (CNS/CNI) bij de Oudere Patient Stijn Konings / internist -nefroloog

14-3-2012 1. Ede Diabetes en Nierziekten 2012 Workshop B Chronische Nierschade (CNS/CNI) bij de Oudere Patient Stijn Konings / internist -nefroloog Ede Diabetes en Nierziekten 2012 Workshop B Chronische Nierschade (CNS/CNI) bij de Oudere Patient Stijn Konings / internist -nefroloog Catharina ziekenhuis Eindhoven 1 Prevalentie 2 Pre-test quiz 3 Detectie

Nadere informatie

If Yes, date of informed consent: d d m m m y y y y

If Yes, date of informed consent: d d m m m y y y y In- en exclusie criteria Page 1 of 1 Patient Identification Number: Pag 1 van 6 In- en exclusie criteria Inclusion criteria Yes No 1. Getekende informed consent 2. Leeftijd van 18 jaar en ouder 3. M0-stadium

Nadere informatie

Doelgroepenonderzoek. Chronische Nierschade:

Doelgroepenonderzoek. Chronische Nierschade: 1 Doelgroepenonderzoek Chronische Nierschade: Betere informatie-uitwisseling is mogelijk en nodig Patiënten met diabetes mellitus, hypertensie of hart- en vaatziekten lopen een verhoogd risico op chronische

Nadere informatie

www.zorgtraject.be info@zorgtraject.be

www.zorgtraject.be info@zorgtraject.be CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE www.zorgtraject.be info@zorgtraject.be INHOUDSTAFEL Deel I - Algemene info A. Zorgtraject voor patiënten met een chronische aandoening: een nieuw concept van shared care in

Nadere informatie

LMN Maas en Kempen LOK Bree-Meeuwen Gruitrode 5.09.2013

LMN Maas en Kempen LOK Bree-Meeuwen Gruitrode 5.09.2013 LMN Maas en Kempen LOK Bree-Meeuwen Gruitrode 5.09.2013 Diabetes Praktische tips Chronische nierinsufficiëntie Zorgtraject chronische nierinsufficiëntie wie? GFR < 45 ml/min/1,73m 2 (MDRD-formule) EN/OF

Nadere informatie

Diabetes Mellitus en Nierfunctie

Diabetes Mellitus en Nierfunctie Dr. M.P. Brugts, internist endocrinoloog Diabetes Mellitus en Nierfunctie SYMPOSIUM Renale Fysiologie Primair: Regulatie water en electrolyten balans homeostase Handhaving intravasculaire volume Regulatie

Nadere informatie

Vulling. Hoeveel water heeft een mens en waar zit het?

Vulling. Hoeveel water heeft een mens en waar zit het? Vulling Hoeveel water heeft een mens en waar zit het? Vulling Lichaamswater Bij mannen 60%; vrouwen 50% ECV: iets minder dan de helft ICV: iets meer dan de helft Intravasculair (plasma): onderdeel van

Nadere informatie

LTA Chronische nierschade

LTA Chronische nierschade LTA Chronische nierschade (CNS) hoe omgaan met de patiënt met CNS? hoe rigide is de richtlijn? wat doet u zelf? Han Groeneveld Marianne Dekeukeleire 15 januarimaand 2016 outline Noodzaak LTA - richtlijn

Nadere informatie

CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE

CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE VOOR GOEDE MEDISCHE PRAKTIJKVOERING Gevalideerd door Cebam in mei 2012 AUTEURS G. VAN POTTELBERGH, M. AVONTS, H. CLOETENS, M. GOOSSENS, S. MAES, L. VAN HEDEN, P. VAN ROYEN Domus Medica vzw oktober 2012

Nadere informatie

HaCa 14-10-2014. Albert-Jan Aarnoudse

HaCa 14-10-2014. Albert-Jan Aarnoudse HaCa 14-10-2014 Albert-Jan Aarnoudse Inleiding Enige historie Definitie Relevantie Kreatinine en klaring Oorzaken chronische nierschade Wat te controleren Behandeldoelen Medicatie Wanneer verwijzen Samenvatting

Nadere informatie

Chronische nierschade bij volwassenen

Chronische nierschade bij volwassenen Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant Chronische nierschade bij volwassenen Toelichting Pagina 1 Nierfunctie Vanaf veertigjarige leeftijd neemt de nierfunctie geleidelijk af met ongeveer 0,4

Nadere informatie

(N.B. Delen van dit verslag zijn overgenomen uit ons verslag van een lezing door dr. van den Wall Bake in 2006)

(N.B. Delen van dit verslag zijn overgenomen uit ons verslag van een lezing door dr. van den Wall Bake in 2006) Nierschade Samenvatting van de lezing door dr. A.G.Lieverse, als specialist interne geneeskunde verbonden aan het Máxima Medisch Centrum, op maandag 22 september 2014 voor de DVN Regio Peel & Kempen. door

Nadere informatie

22-12-2010. Beleid CNS in de eerste lijn. Richtlijn CNS 2009 en LTA 2009> Regionale Haagse richtlijn. Wat behelst het actieplan voor CNS?

22-12-2010. Beleid CNS in de eerste lijn. Richtlijn CNS 2009 en LTA 2009> Regionale Haagse richtlijn. Wat behelst het actieplan voor CNS? -1-010 Beleid CNS in de eerste lijn Marc Groeneveld, internist-nefroloog 7 oktober 010 Richtlijn CNS 009 en LTA 009> Regionale Haagse richtlijn Wat behelst het actieplan voor CNS? 3 1 -1-010 Gezamenlijk

Nadere informatie

Chronische nierinsufficiëntie

Chronische nierinsufficiëntie Chronische nierinsufficiëntie 15 april 2013 Sadie van Esch, internist-nefroloog St. Elisabeth ziekenhuis, Tilburg Consequenties late verwijzing nefroloog Verschil in overleving tussen vroeg en laat naar

Nadere informatie

De oudere patient met chronische nierschade

De oudere patient met chronische nierschade De oudere patient met chronische nierschade Richard Starmans, kaderarts ouderengeneeskunde Marjolijn van Buren, internist-nefroloog Disclosures Marjolijn van Buren Adviesraad Amgen, Baxter, Nierstichting

Nadere informatie

Chronische nierinsufficiëntie: taboe of uitdaging?!

Chronische nierinsufficiëntie: taboe of uitdaging?! Eindwerk tot het behalen van de master-na-master huisartsgeneeskunde Chronische nierinsufficiëntie: taboe of uitdaging?! Dr. François Silke, VUB Promotor: Prof. Dr. Vandevoorde J., VUB Co-promotor: Dr.

Nadere informatie

ZORGTRAJECTEN Pro_Doc

ZORGTRAJECTEN Pro_Doc ZORGTRAJECTEN Pro_Doc Hoe kan een EMD ondersteuning bieden? (deel II) WWW.ZORGTRAJECT.BE 1 1. Voorwaarden www.zorgtraject.be 2. Diabetes Zorgtraject 3. Zorgtraject Chronische nierinsufficiëntie 2 1. Voorwaarden

Nadere informatie

Verwijzing van patiënten met chronische nierschade

Verwijzing van patiënten met chronische nierschade Verwijzing van patiënten met chronische nierschade VERSCHILLEN IN VERWIJSCRITERIA TUSSEN ZIEKENHUIZEN Loes J. Meijer en François G. Schellevis Gerelateerd artikel: Ned Tijdschr Geneeskd. 2012;156:A5679

Nadere informatie

Orgaanschade bij DM. Microvasculair. Macrovasculair. Neurologisch. Retinopathie, nefropathie. Hartinfarct, perifeer vaatlijden, CVA

Orgaanschade bij DM. Microvasculair. Macrovasculair. Neurologisch. Retinopathie, nefropathie. Hartinfarct, perifeer vaatlijden, CVA Microvasculair Orgaanschade bij DM Retinopathie, nefropathie Macrovasculair Hartinfarct, perifeer vaatlijden, CVA Neurologisch Neuropathie: perifeer, autonoom Cerebraal Neuropathie Sensorisch Gevoelszenuwen

Nadere informatie

28-10-2010. Leefregels en voorlichting bij chronische nierschade. Welkom bij workshop 3 leefregels en voorlichting bij chronische nierschade

28-10-2010. Leefregels en voorlichting bij chronische nierschade. Welkom bij workshop 3 leefregels en voorlichting bij chronische nierschade Welkom bij workshop 3 leefregels en voorlichting bij chronische nierschade Kathy Schoenmakers, nursepractitioner Hagaziekenhuis Anneke Boon, diabetesverpleegkundige SHG Annick Linders, huisarts SHG Leefregels

Nadere informatie

Chronische nierschade

Chronische nierschade Chronische nierschade A a n d a c h t s p u n t e n v o o r c l i n i c i 2 Chronische nierschade Chronische nierschade 3 Inleiding: Waarom deze brochure? 5 Methoden om de nierfunctie te berekenen 6 Chronisch

Nadere informatie

(On)zin van diabetes behandeling bij ouderen

(On)zin van diabetes behandeling bij ouderen symposium 11/10/14 (On)zin van diabetes behandeling bij ouderen Dr. K. Mortelmans Endocrinologie RZ HHart Leuven Belang Toenemende prevalentie type 2 diabetes Wijzigende levensgewoonte Vergrijzing Meer

Nadere informatie

Normaal- en streefwaarden, formules

Normaal- en streefwaarden, formules Achtergrond richtlijn chronische nierinsufficiëntie Normaal- en streefwaarden, formules Inhoud 1. Normaalwaarden bloedparameters 2. Normaalwaarden urineparameters 3. Indeling stadia nierschade 4. Streefwaarden

Nadere informatie

CASE REPORT FORM. (1) Bronovo (2) MCH (3) Haga Ziekenhuis (4) LUMC (5) Maasstad zks (6) Lucas Andreas (7) St. Antonius Nieuwegein.

CASE REPORT FORM. (1) Bronovo (2) MCH (3) Haga Ziekenhuis (4) LUMC (5) Maasstad zks (6) Lucas Andreas (7) St. Antonius Nieuwegein. CASE REPORT FORM Patientgegevens Ziekenhuis (1) Bronovo (2) MCH (3) Haga Ziekenhuis (4) LUMC (5) Maasstad zks (6) Lucas Andreas (7) St. Antonius Nieuwegein Studienummer patient Patientidentificatie in

Nadere informatie

MDRD: Diagnostiek en interpretatie

MDRD: Diagnostiek en interpretatie MDRD: Diagnostiek en interpretatie Daan van de Kerkhof Dr ir D. van de Kerkhof 06-10-010 Daan.vd.kerkhof@cze.nl (040) 39 86 39 1 CHRONISCHE NIERSCHADE Chronische nierschade is een belangrijke, onafhankelijke

Nadere informatie

Zorgtraject chronische nierinsufficiëntie. Dossier >

Zorgtraject chronische nierinsufficiëntie. Dossier > Dossier > Chronische nierziekte is een beschavingsziekte geworden die door de obesitasepidemie en de veroudering van de bevolking in de lift zit. Zorgtraject chronische nierinsufficiëntie 4 Ziekenhuis

Nadere informatie

Chronische nierschade bij volwassenen

Chronische nierschade bij volwassenen Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant Chronische nierschade bij volwassenen Toelichting Pagina 1 Nierfunctie Vanaf veertigjarige leeftijd neemt de nierfunctie geleidelijk af met ongeveer 0,4

Nadere informatie

Consequenties voor de voeding

Consequenties voor de voeding Alleen Diabetes? Chronische Nierschade Diabetes Mellitustype 2 wat betekent dat voor de voeding? DieGo, diëtisten Gooi en Omstreken Mariëtte Hoogers, diëtist te Hilversum Bron: DieGo Caresharing Nevendiagnoses

Nadere informatie

DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE

DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE Samenvatting Opdrachtnemer: Hans Mak Instituut Uitgevoerd door: Gezonde Nieren B.V. Opdrachtgever: Nierstichting Nederland Het volledige rapport is op te vragen

Nadere informatie

Schatting van de nierfunctie met de CKD-EPI formule: stand van zaken & aanbevelingen voor invoering

Schatting van de nierfunctie met de CKD-EPI formule: stand van zaken & aanbevelingen voor invoering Schatting van de nierfunctie met de CKD-EPI formule: stand van zaken & aanbevelingen voor invoering Mevr. Dr. C.M. Cobbaert Voorzitter SKML sectie Algemene Chemie Afdeling KCL, Leids Universitair Medisch

Nadere informatie

Wachtlijst transplantatie ja nee in voorbereiding

Wachtlijst transplantatie ja nee in voorbereiding Baseline CRF 1. Patiënt nummer 2. Informed consent akkoord niet akkoord 3. Datum invullen / / (dag/maand/jaar) 4. Demografische gegevens Geslacht M V Geboortedatum / / (dag/maand/jaar) Ras Kaukasisch Afro-Caribisch

Nadere informatie

CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE

CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE VOOR GOEDE MEDISCHE PRAKTIJKVOERING Gevalideerd door Cebam in mei 2012 AUTEURS G. VAN POTTELBERGH, M. AVONTS, H. CLOETENS, M. GOOSSENS, S. MAES, L. VAN HEDEN, P. VAN ROYEN Domus Medica vzw oktober 2012

Nadere informatie

Chronische nierinsufficiëntie Wat doet de nefroloog?

Chronische nierinsufficiëntie Wat doet de nefroloog? Chronische nierinsufficiëntie Wat doet de nefroloog? 23 april 2015 Sadie van Esch, internist-nefroloog St. Elisabeth ziekenhuis, Tilburg Fusie TSZ en EZ TSZ: vasculair geneeskundigen EZ: nefrologen Toekomst:

Nadere informatie

Samenvatting. Belangrijkste bevindingen

Samenvatting. Belangrijkste bevindingen Samenvatting Chronische nierschade (CNS) en de complicaties daarvan, veroorzaken, naast de grote persoonlijke impact, veel druk op gezondheidszorg voorzieningen. Door de vergrijzing en de toename van suikerziekte

Nadere informatie

Kent u de cijfers van uw hart?

Kent u de cijfers van uw hart? Kent u de cijfers van uw hart? CHOLESTEROL? GEWICHT/ BUIKOMTREK? UW? BLOEDDRUK? SUIKERGEHALTE? V.U.: Dr Freddy Van de Casseye - Elyzeese-Veldenstraat 63-1050 Brussel Belgische Cardiologische Liga www.cardiologischeliga.be

Nadere informatie

Inleiding. Dr. Stas, nefroloog

Inleiding. Dr. Stas, nefroloog Wereldnierdag 2015 Inleiding Dr. Stas, nefroloog 2 Programma 19h05-19h25: Een jonge mama aan de dialyse, een getuigenis. (Annemie Reeckmans) 19h25-19h50: Leven met een nierziekte in Vlaanderen: We staan

Nadere informatie

Normaal- en streefwaarden, formules

Normaal- en streefwaarden, formules Achtergrond richtlijn chronisch nierfalen (volwassenen) Normaal- en streefwaarden, formules De belangrijkste wijzigingen t.o.v. versie 2, 01/2013 zijn: Verdere uitwerking micro- en macro-albuminurie Nieuwe

Nadere informatie

Stadia chronische nierschade

Stadia chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 3 Nierschade vraagt om continue alertheid en aandacht van de behandelaar Nierfunctie en eiwitverlies: voorspellers van complicaties Stadia chronische nierschade Nierschade

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Vroege diagnose van nieraandoeningen met behulp van urine onderzoek bij katten

Vroege diagnose van nieraandoeningen met behulp van urine onderzoek bij katten Vroege diagnose van nieraandoeningen met behulp van urine bij katten Methode en interpretatie van de resultaten Ontwikkeld in samenwerking met Tjerk Bosje, Specialist Interne Geneeskunde Inleiding Chronische

Nadere informatie

Bijwerkingen op de nier. Patricia van den Bemt Lareb Bijwerkingendag 20-11-2014

Bijwerkingen op de nier. Patricia van den Bemt Lareb Bijwerkingendag 20-11-2014 Bijwerkingen op de nier Patricia van den Bemt Lareb Bijwerkingendag 20-11-2014 Belangrijkste aandoeningen Acuut nierfalen Pre-renaal Renaal Post-renaal Nefrotisch syndroom Chronisch nierfalen Acuut nierfalen

Nadere informatie

Bij de behandeling en begeleiding van CVRM neemt de diëtist als zorgaanbieder binnen de zorgketen de dieetadvisering 1 op zich.

Bij de behandeling en begeleiding van CVRM neemt de diëtist als zorgaanbieder binnen de zorgketen de dieetadvisering 1 op zich. Bijlage 1: samenwerkingsafspraken diëtisten binnen DBC CVRM GHC Uitgangspunten Cardio Vasculair Risico Management (CVRM) staat voor de diagnostiek, behandeling en follow-up van risicofactoren voor hart-

Nadere informatie

Lipidenbilan en cardiovasculair risico

Lipidenbilan en cardiovasculair risico Lipidenbilan en cardiovasculair risico OLV Ziekenhuis, Aalst-Asse-Ninove Laboratorium: 053 724281 (Dr. P. Couck, Dr. F. Beckers, Apr. L. Van Hoovels) Endocrinologie: 053 724488 (Dr. F. Nobels, Dr. P. Van

Nadere informatie

OPSPORING EN BEHANDELING VAN CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE

OPSPORING EN BEHANDELING VAN CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE OPSPORING EN BEHANDELING VAN CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE Y.W.J Sijpkens Hoe vaak komt chronische nierinsufficiëntie voor? In huisartsgeneeskundige registraties valt chronische nierinsufficiëntie (CNI)

Nadere informatie

Chronische Nierschade. dr. HAH Kaasjager, nefroloog Rijnstate ziekenhuis Arnhem

Chronische Nierschade. dr. HAH Kaasjager, nefroloog Rijnstate ziekenhuis Arnhem Chronische Nierschade dr. HAH Kaasjager, nefroloog Rijnstate ziekenhuis Arnhem Kennistoets 1. Bij sedimentafwijkingen met een normale egfr is er nog geen sprake van nierschade 2. Patiënten met proteïnurie

Nadere informatie

Een onderschat probleem?

Een onderschat probleem? H U I S A R T S & O N D E R Z O E K C H R O N I S C H E N I E R I N S U F F I C I Ë N T I E I N D E V L A A M S E H U I S A R T S E N P R A K T I J K Een onderschat probleem? L. VAN HEDEN, S.MAES, G.VAN

Nadere informatie

Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels

Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels Basis Educatie Leefstijloptimalisatie: o matig alcoholgebruik o bewuste voeding

Nadere informatie

Oud en anders Cardiovasculair risicomanagement bij ouderen: wat te doen of te laten?

Oud en anders Cardiovasculair risicomanagement bij ouderen: wat te doen of te laten? Oud en anders Cardiovasculair risicomanagement bij ouderen: wat te doen of te laten? Luc Harms, huisarts Susan Pruijsen, huisarts Stijn Konings, internist-nefroloog Els Lambooij, internist-ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Nierinsufficiëntie en voeding

Nierinsufficiëntie en voeding Nierinsufficiëntie en voeding Kirsten Berk Voeding bij CVRM en diabetes - 2013 Inhoud: Gewichtsreductie Natriumbeperking Eiwitbeperking Kalium Praktisch: dieetinzicht Gewichtsreductie Overgewicht -> vergrote

Nadere informatie

Nierfunctie in de oncologie. Diakonessenhuis

Nierfunctie in de oncologie. Diakonessenhuis Nierfunctie in de oncologie Overzicht presentatie Overzicht van de normale nierfunctie Meten van nierfunctie Stadia chronische nierschade Microalbuminurie, proteïnurie Glomerulaire syndromen Oncologie

Nadere informatie

RICHTLIJN. Nederlandse federatie voor Nefrologie. Diagnostiek en Behandeling van Patiënten met Chronische Nierschade.

RICHTLIJN. Nederlandse federatie voor Nefrologie. Diagnostiek en Behandeling van Patiënten met Chronische Nierschade. RICHTLIJN Nederlandse federatie voor Nefrologie Diagnostiek en Behandeling van Patiënten met Chronische Nierschade Herziening 2015 De richtlijn bevat aanbevelingen van algemene aard. Het is mogelijk dat

Nadere informatie

Nierfunctie bij oudere patiënten

Nierfunctie bij oudere patiënten Nierfunctie bij oudere patiënten Aris Prins, apotheker Apotheek Poeldijk Wie ben ik? Apotheker sinds april 2004 Na studie gewerkt als ziekenhuis apotheker in Ninewells Hospital Dundee, Schotland Sinds

Nadere informatie

Staken antihypertensiva bij ouderen. Groot Haags Geriatrie Referaat oktober 2016 Marielle Hofman, aios geriatrie

Staken antihypertensiva bij ouderen. Groot Haags Geriatrie Referaat oktober 2016 Marielle Hofman, aios geriatrie Staken antihypertensiva bij ouderen Groot Haags Geriatrie Referaat oktober 2016 Marielle Hofman, aios geriatrie 2 Vragen Zou u antihypertensiva staken bij een geriatrische patiënt met hypertensie en een

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Samenvatting 11 Samenvatting Bloedarmoede, vaak aangeduid als anemie, is een veelbesproken onderwerp in de medische literatuur. Clinici en onderzoekers buigen zich al vele jaren over de oorzaken en gevolgen

Nadere informatie

Postoperatieve achteruitgang Postoperatieve renale van de nierfunctie verwikkelingen

Postoperatieve achteruitgang Postoperatieve renale van de nierfunctie verwikkelingen Postoperatieve achteruitgang Postoperatieve renale van de nierfunctie verwikkelingen Y. Vanrenterghem Dienst nefrologie UZ Gasthuisberg Overzicht Definitie Epidemiologie Etiopathogenese Diagnostiek Implicaties

Nadere informatie

ACHIL: evaluatie van de zorgtrajecten diabetes mellitus type 2 en chronische nierinsufficiëntie

ACHIL: evaluatie van de zorgtrajecten diabetes mellitus type 2 en chronische nierinsufficiëntie ACHIL: evaluatie van de zorgtrajecten diabetes mellitus type 2 en chronische nierinsufficiëntie Achil Phase 1 (2009-2013). Ambulatory Care Health Information Laboratory Feedback rapport Lokale Multidisciplinaire

Nadere informatie