Medisch Centrum Huisartsen

Vergelijkbare documenten
Medicamenteuze behandeling diabetes mellitus type 2 (DM2)

glycemie medicatie aanpassen in de praktijk

Diabetescasuïstiek voor de huisarts

Overzicht OAD - GLP-1 ANALOGEN - INSULINES

Marc Christiaens. Linda Van Himme. Workshop diabetes

Opmerking: Glitazones werden niet opgenomen in het schema aangezien ze nog slechts tijdelijk beschikbaar zijn op de markt.

Orale antidiabetica bij ouderen. Katrien Benhalima UZ Leuven

Medicatie Stappenplan

Nieuwe trends in diabetesbehandeling. 20 maart 2018

Voorbereiding onderzoek bij diabetes Tabletten

CVOT bij type 2 diabetes: een revolutie

Nuchter zijn voor operatie, behandeling of onderzoek: TABLETTEN

Hoofdstuk 5 Medicatie

DIABETES PERI- OPERATIEF/ONDERZOEKEN

Nieuwe middelen. Arianne van Bon internist-endocrinoloog

Een maaltijd meer of minder? Aanpassingen tijdens de ramadan

Diabetes type 2 : het bos en de bomen : welke antidiabetica kiezen : een ONAFHANKELIJKE visie

Hoe de persoon met diabetes benaderen en reguleren bij multipathologie? Dr. Katrien Benhalima Dienst endocrinologie UZ Leuven

Nieuwe middelen bij type 2 DM, verandering in diabeteslandschap? Refresh en Update. Jan Tillemans, huisarts Arianne van Bon, internist endocrinoloog

Nieuwigheden bij de diabetische medicatie

Van de ruim één miljoen

Hoe kiezen tussen de verschillende GLP-1 analogen? Dr. Katrien Benhalima Adjunct-kliniekhoofd Endocrinologie

Casus B. Katrien Benhalima, adjunct-kliniekhoofd Dienst endocrinologie In samenwerking met Yves Devos en Linda Van Himme

Wat na Metformine? Een patiënt-georiënteerde en kosten-efficiënte keuze. Prof. Robert Hilbrands Kliniekhoofd Diabeteskliniek UZBrussel

Nieuwsbrief IPSA. 4-5 Een terugblik op de Masterclass Antidiabetica

N a a r d e v o l g e n d e s l i d e ( e n k e l w e e r g e g e v e n w a n n e e r e r e e n v e r v o l g i s o p d e h u i d i g e s l i d e )

Behandeling van diabetes type 2

Nieuwe antidiabetica zijn cardiovasculair veilig, maar mogen we ook meer verwachten? Marijke Annaert Endocrinologie

De nieuwe NHG DM2 standaard, wat is er veranderd?

Diabetes en ramadan Mohamed Ahdi

Type 2 diabetes, insuline resistentie. Hoe behandelen? o l v. Prof. Dr. Frank Nobels. Endocrinologie-Diabetologie OLV Ziekenhuis, Aalst-Asse-Ninove

1) In de linkerkolom (monotherapie) leest u het product waarmee u de behandeling start.

Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan

Practische aspecten insuline en OAD voor verpleging

Glycemie medicatie bij type 2 diabetes: anno 2015

Diabetesbehandeling anno 2015

Navorming diabetes 06/03/2018. Welkom!

GLP1-RA in de eerste lijn

Diabetes Mellitus type 2 en tabletgebruik. Diabetesteam IJsselland Ziekenhuis

Zorg voor de geriatrische patiënt met diabetes. Nele Czech - ASO geriatrie Symposium endocrinologie Ziekenhuis Oost-Limburg 18/03/2016

GLP1-RA in de eerste lijn

5.1 Tabletten en andere medicatie. Metformine (merknaam Glucophage)

Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven

Behandeling type 2 diabetes in 2011

Nieuwe insulines, incretines en flash meting

Medicatie, diabetes en verminderde nierfunctie. Lieke Mitrov-Winkelmolen Ziekenhuisapotheker

Transmurale werkafspraak GLP-1-receptoragonisten

Nieuwigheden in diabetes Wim Maes

Huisarts en nieren. Dr Stein Bergiers 23 mei 2017

Behandeling diabetes mellitus bij. gevorderde chronische nierschade

Stapsgewijze behandeling bij type 2 diabetes: nieuwe visies

Coaching Inhoud RCH

Diabetes Mellitus. Toen en nu. 30 September 2015 Dr. M.G.A. Baggen Dr. M.P. Brugts

AANPAK VAN TYPE 2-DIABETES: EEN UPDATE

SGLT2-inhibitoren: overzicht, richtlijnen en praktische toepassingen

Diabetes type 2: praktisch glycemiebeleid

De nier en de rotonde. Googelen op rotondes in België. Wat gaat er mis bij diabetes? Nieren De nieren deel I. Nanno Kleefstra Henk Bilo

Wat iedere zorgverlener moet weten. Recent nieuws uit de diabeteswereld. Prof. Em. Dr. Raoul Rottiers. Endocrinoloog UZGent

Behandelingsprotocol voor chronische nierinsufficiëntie in de 1 ste lijn Bijlage: dosisaanpassingen medicatie Versie 2016

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus EJ s GRAVENHAGE

Diabetes Mellitus en Nierfunctie

Nieuwe standaard DM Praktische toepassing in de praktijk

Orale anti-diabetica, Wat hiermee te doen als Dvk en Poh. Bela Pagrach Diabetesverpleegkundige eerste en tweede lijn

Nieuwe standaard DM Wat is Nieuw??? Alle veranderingen in de nieuwe standaard zijn in het rood aangegeven.

Nieuwe geneesmiddelen in de behandeling van diabetes. Dr. J. Tits ZOL 2016

Zorgtraject Diabetes

Zorgtraject Diabetes

GOED GEBRUIK GENEESMIDDELEN DIABETES EDUCATIE THERAPIETROUW VOORTRAJECT DIABETES

Diabetes en nierziekten; een moeilijke combinatie? Prof. Robert Hilbrands diabetoloog-nefroloog Kliniekhoofd Diabeteskliniek UZBrussel

Nieuwe standaard DM Hester van Doorninck. Nieuwe standaard DM & GLP-1 toepassing in de praktijk Pieta Meeuwissen QUIZZZZZ QUIZZZZZ

Beter Leven met diabetes type 2 Voorlichtingsmateriaal voor mensen met diabetes type 2

Nieuwe guidelines voor preventie. Cardio 2013 Johan Vaes

Nieuwe geneesmiddelen bij de behandeling van diabetes mellitus type 2. Nicolaas Schaper

ZORGTRAJECTEN Pro_Doc

Wie zijn ze, wat doen ze? De nieuwste insulines toegelicht, wanneer worden zij ingezet?

RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN. Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed

(On)zin van diabetes behandeling bij ouderen

Coaching Voorjaar 2015

Polyfarmacie bij ouderen

Ik heb suikerziekte en word geopereerd

Basaal Plus. Wat te doen als langwerkende insuline toegevoegd aan orale medicatie niet meer afdoende is? Duodagen april 2011

RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN. Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed

Nierinsufficiëntie: Van alles de helft?

Farmacotherapie. Farmacokinetiek & -dynamie. Overzicht. Farmacokinetiek: Wat doet het lichaam met het geneesmiddel?

Behandelingsprotocol en protocolfiches van type 2-diabetes in de 1 ste lijn Versie 2016

DIABETISCHE NEFROPATHIE

Transmuraal Zorgpad Diabetes

Spelen met insuline. Dr. Frank NOBELS. Dr. Stefanie VINKEN

Update Diabetes voor verpleging 2010

Navorming diabetes 19/06/2018

Overbehandeling Nieuwe behandeling Bloeddrukbehandeling. Sterfte en HbA1c. ACCORD-studie. HbA1c en gezondheidstoestand

LMN Maas en Kempen LOK Bree-Meeuwen Gruitrode

Het opstarten van een zorgtraject diabetes mellitus en chronische nierinsufficiëntie

Diabetespatiënt voorbereiden onderzoek of behandeling

Transcriptie:

DIABETESMEDICATIE: Wat is nieuw? En wat met de nier? Dr. Defoer Francine diabetoloog Dr. Smets Liesbeth nefroloog Ontmoetingsavond MCH 4/4/2019 Medisch Centrum Huisartsen

Casus 1: vrouw 56 jaar - Voorgeschiedenis: - 2014: coronaire stenting, ontdekken diabetes type 2, AHT en hyperlipidemie. Rookstop - Behandeling: - Glucophage 850 2/d (intolerantie hogere dosis) - Uni Diamicron 60 2/d - Coversyl Plus 10/12,5 - Atozet 40/10 - Asaflow 80 - Voornaamste klacht: - Patiënte blijft in gewicht bijkomen, altijd honger

Casus 1: vrouw 56 jaar - Fysiek onderzoek: - Gewicht= 84kg, BMI 31 - BD 140/90 mmhg - Labo: - Nuchtere G 124mg% - HbA1c 7,9% - Creat 1,2mg% - egfr > 60ml/min Wat doen?

Aanbevelingen aanpak Hyperglycemie: 2018 ADA/EASD aanbevelingen ASCVD: AtheroSclerotic Cardiovascular Disease Aangepast naar Davies et al., Diabetes Care 2018 Dec; 41(12): 2669-2701 PP-LD-BE-0091 MARCH 2019

Terugbetalingsvoorwaarden voor opstarten: DPP-4 remmers en SGLT-2 remmers DPP-4 remmers Sitagliptine Januvia Linagliptine Trajenta Saxagliptine Onglyza Vildagliptine Galvus Alogliptine Vipidia TERUGBETALINGS CRITERIA OPSTART en HbA 1C - VOORWAARDE Patiënt is onvoldoende gecontroleerd (heeft een HbA 1C - waarde tussen 7,0 % en 9,0 %) door - een ander OAD in de maximale gebruikelijke dosering of - een basaal insuline (NPH/glargine), en is vergoedbaar in associatie met: - metformine - sulfonylureum of repaglinide bij contra-indicatie voor metformine - metformine + sulfonylureum (SU)/glinide - basaal insuline (NPH/glargine), met of zonder OAD Geen terugbetaling indien toegevoegd aan andere DPP4i, TZD, SGLT2i of GLP1-RA SGLT-2 remmers Canagliflozine Invokana Empagliflozine Jardiance Dapagliflozine Forxiga TERUGBETALINGS CRITERIA OPSTART en HbA 1C - VOORWAARDE Patiënt heeft GFR 60ml/min/1,73m² en is onvoldoende gecontroleerd (heeft een HbA 1C - waarde tussen 7,0 % en 9,0 %) door - een andere antidiabetica (minstens 3 maanden) Geen associatie mogelijk met: andere SGLT2i, GLP-1 RA Geen toevoeging van een DPP4i in de loop van de behandeling PP-LD-BE-0091 MARCH 2019 6

Terugbetalingsvoorwaarden voor opstarten: GLP-1 analogen dagelijks en wekelijks Dagelijkse GLP-1 analogen Liraglutide Victoza Exenatide Byetta Lixisenatide Lyxumia TERUGBETALINGS CRITERIA OPSTART Patiënt onvoldoende gecontroleerd door metformine + SU of + TZD gedurende 3 maanden, (HbA1C > 7,5%), en is vergoedbaar in - tritherapie (metformine + SU of + TZD) Patiënt onvoldoende gecontroleerd door metformine + SU of basaal insuline (+ eventueel OAD) gedurende 3 maanden (HbA1C > 7,5%), en is vergoedbaar in: - tritherapie (metformine + SU) of met basaal insuline (met/zonder OAD) Wekelijkse GLP-1 analogen Dulaglutide Trulicity Exenatide Bydureon TERUGBETALINGS CRITERIA OPSTART Patiënt onvoldoende gecontroleerd door metformine + SU of + TZD gedurende 3 maanden (HbA1C > 7,5%), en is vergoedbaar in: - tritherapie (metformine + SU of + TZD) Patiënt onvoldoende gecontroleerd door metformine + SU gedurende 3 maanden, (HbA1C > 7,5%), en is vergoedbaar in: - tritherapie (metformine + SU) Vaste associatie basale insuline + GLP-1 RA TERUGBETALINGS CRITERIA OPSTART Insuline Degludec + liraglutide Xultophy Insuline Glargine +Lixisenatide Suliqua Patiënt is onvoldoende gecontroleerd op basaal insuline (met/zonder OAD) gedurende 3 maanden (de behandeling met basale stopzetten) Geen associatie mogelijk met: een DPP4i en vaste combinaties SGLT2i en vaste combinaties GLP-1 RA humane insuline en/of snelwerkende of ultrasnelwerkende prandiale insuline PP-LD-BE-0091 MARCH 2019 7

En wat met de nier?

- Voorgeschiedenis: Casus 2: man 65 jaar - Diabetes mellitus sinds 2010 - Risicofactoren: Metabool syndroom - DM +, AHT +, cholesterol +, roken +, BMI 35, buikomtrek 139cm - Bloedname 2014 - Hba1C 6,5% - Creat 0,96 mg/dl GFR 80 ml/min - microalbuminurie 230 mg/g creat - Behandeling: - Hygiënische maatregelen: Diëtiste, bewegen, zoutrestrictie, rookstop - Medicamenteus - Bisoprolol 2,5 mg 1x/d - Lisinopril 20 mg 1x/d - Atorvastatine 20 mg 1x/d - Metformine 850 mg 2x/d

Casus 2: man 65 jaar - Loss of follow up. - Nieuwe raadpleging na 5 jaar: - Voelt zich niet zo goed, veel plassen, misselijk. - + 15 kg gewichtstoename - Hypertens: 190/98 pols 78/min - Medicatie: «Oei, moest ik die medicatie verdernemen?» - Bloedname: - HbA1C 8,2 % - Creatinine 2,26 mg/dl - GFR 26 ml/min, microalbuminurie 1900 mg/g creat Herpakken diabetesdieet, vermageren, hernemen medicatie, betere bloeddrukcontrole, Wat nu met de diabetesmedicatie?

Casus 2: man 65 jaar - Loss of follow up. - Nieuwe raadpleging na 5 jaar: - Voelt zich niet zo goed, veel plassen, misselijk. - + 15 kg gewichtstoename - Hypertens: 190/98 pols 78/min - Medicatie: «Oei, moest ik die medicatie verdernemen?» 1. Wat is goed voor de nieren? 2. Wat mag je geven bij nierproblemen (dosisaanpassing/contra-indicatie)?

Wat is goed voor de nieren? SGLT 2 inhibitoren > GLP1 analogen Klasse-effect Jardiance (Forxiga bij CKD 3b-4?) Vooral als al nierlijden Liraglutide > Trulicity

START LOW, GO SLOW Wat mag je geven bij CNI? Doel: HbA1C < 7% (dialyse: 7-8%) Metformine GFR 30-45 ml/min: Dosisaanpassing (2x500mg/d) co nierfunctie 2-4 x/j Opstart goed overwegen GFR < 30: CONTRAINDICATIE Sulfamide glinides: start low, go slow Gliquidone Glurenorm: krachtiger Repaglinide Novonorm: minder hypo s DPP4-inhibitoren Linagliptine Trajenta (monotherapie, GFR < 50, HbA1C > 7%) Andere: dosisaanpassing GLP1-analogen, Xultophy niet bij GFR < 30?? Insuline: dosisreductie 25-50% SGLT2-inhibitoren niet start bij GFR < 60??!!

Xultophy = Insuline degludec + liraglutide *Terugbetaling DM2 BMI > 30 Basaal insuline > 3 mnd (+/- oraal antidiabeticum) Niet samen met ander insuline, GLP1, SGLT, DDP4 *Niet bij ESRD In andere gevallen CKD glycemies vaker opvolgen

Casus 2: man 65 jaar - Wat met de diabetesmedicatie en de nier (GFR 26 ml/min)? - GEEN glucophage - TRAJENTA 5 mg 1x/d - HbA1C 1% - Geen hypoglycemies - Niet aanpassen aan de nierfunctie - Gemakkelijk terugbetaald bij CKD - NOVONORM of GLURENORM - Bvb Glurenorm 3x0,5 co/d en optitreren - Bvb Novonorm 2 mg 3x/d en optitreren - QUID SGLT-2 inhibitor ( type Jardiance)? - Heden nog niet - QUID GLP 1 analoog (type Victoza) - Nog niet binnen huidige terugbetalingscriteria in deze patiënt (triple therapie met metformine, ) - Evt wel bij zorgtraject DM - Bij onvoldoende controle: bijstarten traagwerkend insulinepreparaat - Quid xultophy? START LOW, GO SLOW

Vragen? Dr. Defoer Francine diabetoloog Dr. Smets Liesbeth nefroloog l.smets@europaziekenhuizen.be 02 614 49 25 Medisch Centrum Huisartsen