Update Diabetes voor verpleging 2010

Transcriptie

1 Update Diabetes voor verpleging 2010

2 Update Diabetes voor verpleging 2010 Dr Eeckhout: : diabetes algemeen Lief Breekelmans: : Insuline (soorten, pennen, ) Annick Kempen: Hypoglycemie Christine, firma BD: spuittechniek Practische richtlijnen

3 Update diabetes Diabetes: : de cijfers. Classificatie diabetes. Wat is diabetes? Behandeling.

4 Diabetes: : de cijfers Anno 2010: wereld: diabetes: : 6,6 % of 285 miljoen prediabetes: : 7,9 % of 344 miljoen ¼ nog niet gediagnosticeerd Anno 2010: (Belgi( België, schatting): 20-79j: 7,9 % (2025: 9,7 %)

5 Prevalentie diabetes mellitus 2003 (bron IDF)

6 Prevalentie diabetes mellitus 2025 (bron IDF)

7 Classificatie Diabetes (1) 1. Type 1 Diabetes Mellitus (jeugddiabetes). Plots optreden symptomen. Vaak <40 jaar. Definitieve vernietiging ß-cellen. Insuline afhankelijk. Normaal gewicht % van de diabetespatiënten

8 Classificatie Diabetes (2) 2. Type 2 Diabetes Mellitus. Traag verloop (vaak toevallig ontdekt). Meestal > 40 jaar. Onvoldoende vrijzetting insuline en/of insulineresistent. Overgewicht, leeftijd % van alle diabetespatiënten

9 Classificatie Diabetes (3) 3. Specifieke Types Diabetes o.a.. t.g.v. geneesmiddelen (cortisone( cortisone, ). erfelijke syndromen (Down syndroom). aandoeningen van de pancreas. infecties (vb. rubella in baarmoeder opgelopen) 4. Zwangerschapsdiabetes (1/20)

10 Diabetes : Wie Screenen? bij alle personen > 65 j bij personen > 45 j als volgende risicofactoren : diabetes bij 1ste graad familieleden algemene obesitas (BMI > 27 kg/m²) gebruik van diabetogene farmaca (vb. corticoïden den) vroeger gestoord glucosemetabolisme (vb. postoperatief) dyslipidemie : HDL-C C < 35 of TG > 250 mg/dl hypertensie > 140/90 mm Hg abdominale obesitas (buikomtrek M > , V > cm) vroegere zwangerschapsdiabetes of baby > 4.5 kg

11 Wat is Diabetes Mellitus? Glucose = brandstof. Glucose energie insuline β-cellen van de pancreas produceren insuline.

12 Sleutel-Slot Slot: : Geen Diabetes

13 Sleutel-Slot Slot: : Diabetes

14 Sleutel-Slot Slot: : Behandeling

15 Ontstaansmechanismen Type 2 DM (3 defecten) Islet Insulin deficiency Pancreas Excess glucagon Alpha cell produces excess glucagon Beta cell produces less insulin Diminished insulin Diminished insulin Hyperglycemia Muscle and fat Liver Excess glucose output Insulin resistance (decreased glucose uptake) Adapted from Buse JB et al. In Williams Textbook of Endocrinology. 10th ed. Philadelphia, Saunders, 2003: ; Buchanan TA Clin Ther 2003;25(suppl B):B32 B46; Powers AC. In: Harrison s Principles of Internal Medicine. 16th ed. New York: McGraw-Hill, 2005: ; Rhodes CJ Science 2005;307:

16 Medicaties voor Type 2 DM Acarbose Reduces absorption - Sulphonylurea Repaglinide Stimulates pancreas Metformine Reduces hepatic - glucose output (??muscle/fat effects) + Carbohydrate DIGESTIVE Glucose ENZYMES Insulin (I) Glucose (G) Insulines G I G I Incretines (DPP-4, GLP-1) Effect op beta- (insuline) en alfacel (glucagon) I G I G G I G I G I G I G G I G Thiazolidinediones Reduce Insulin Resistance

17 Medicaties voor Type 2 DM Metformine Insulinesensitizer Glucophage, Metformine, Metformax (start verhoog tot x 850 mg) Eerste keuze bij DM II met overgewicht NE: nausea, diarree, zz lactaatacidose Voorzorgmaatregel lactaatacidose: start 2 x 500, Veilig tot klaring > 40 (creat( man 1.5, vrouw 1.4 mg/dl) Dosis reduceren zo klaring Staken zo klaring < 20 Tijdelijk staken bij contrastonderzoeken en ziekten gepaard met deshydratatie,, acute fase cordecompensatie,

18 Medicaties voor Type 2 DM Sulfonylurea Kortwerkende: Diamicron Langwerkende: Amarylle, Daonil Renaal veilige: Glurenorm HbA1c-daling 0.8 % NE: hypo s, gewichtstoename Glinidinen (Novonorm Diamicron, Gliclazide, Minidiab Daonil, Euglucon,, (Uni)diamicron( Glurenorm, Unidiamicron gewichtstoename, (betaceluitputting) Novonorm 2-12 mg/d) Verlaagt vnl postprandiale glycemies Snelle + korte werking NE: hypo s, gewichtstoename, prijs

19 Medicaties voor Type 2 DM Glitazones: Actos (15-45 mg/d), Avandia (4-8 8 mg/d) Werking op lever-, vet-, spierweefsel HbA1c-daling % NE: gewichtstoename, vochtretentie, risico op cordecompensatie x 2, fractuurrisico Terugbetaling: combinatie met Met + SU of zo Met niet verdragen Combinatiepreparaten: Glucovance (Glucophage + Daonil) Avandamet (Avandia + Metformine)

20 Medicaties voor Type 2 DM Incretines: : 2 klassen Gliptines/DPP /DPP-4 inhibitoren: Januvia, Galvus, Onglyza Combinatie: Janumet, Eucreas HbA1c-daling: 0,8 % Uitstekende tolerantie: geen hypo s, geen gewichtstoename NE: opgelet met ouderen (nierfunctie) GLP-1 analogen: Byetta 5-10 µg g SC 2 x per dag; Victoza 0,6-1,2 1,2-1,81,8 µg g SC 1 x per dag HbA1c-daling % Voordelen: gewichtsverlies, betacelsparend in dierstudies NE: nausea, braken, diarree (neemt af bij langer gebruik), hypoglycemie door combinatie met SU

21 Medicaties voor Type 2 DM Metformine Sulfonylurea Glinidinen Glitazones Gliptine Productnaam Glucophage Metformine Metformax Amarylle Doanil Gliclazide Glimepiride Glurenorm (uni)diamicron Novonorm Actos (Avandia) Januvia Galvus Onglyza Werkingsmech sensitizer secretagogen secretagogen sensitizer secretagogen Contra-indicatie Nierinsufficientie cordecompensatie Nierinsufficientie (sommige mogen wel) nierinsufficientie Lichte cordecompensatie nierinsufficientie Risico op hypoglycemie laag verhoogd verhoogd laag laag Effect op gewicht Geen toename Matige toename Matige toename Belangrijke toename (vocht, geen visceraal vet) Geen toename Neveneffecten Maag/darmlast Snellere daling endogene insulineproductie Mogelijke daling endogene insulineproductie Vochtretentie Cardiaal lijden Iets meer verkoudheden Terugbetaling volledig volledig volledig Attest nodig Attest nodig Kost goedkoop goedkoop duur duur duur

22 Insulines Plasma Insulin Levels Novorapid, Humalog, Apidra (4 55 hr) Actrapid,Humuline reg (6 88 hr) Insulatard, Humuline NPH (12 16 hr) Ultralente (~16 20 hr ) Lantus (~24 hr) Menginsulines Levemir (~ hr) Hours Based on Rosenstock J, Wyne K. In: Goldstein BJ, Muller-Wieland D, eds. Textbook of Type 2 Diabetes Ch. 11:

23 Behandeling Diabetes Behandeling van diabetes mellitus (ongeacht type) bestaat uit: 1. Glycemiecontrole 2. Dieet en/of medicatie en/of insuline injecties 3. Educatie - Follow up Behandeling = individueel

24 Doel diabetesbehandeling Goede glycemische controle om lange termijncomplicaties te voorkomen, uit te stellen of de progressie ervan af te remmen. Glycemie < 60/70 mg/dl = hypoglycemie Glycemie mg/dl = optimaal Glycemie mg/dl = matig Glycemie >250 mg/dl = hyperglycemie