Diabetes en lichaamsbeweging

Transcriptie

1 Diabetes en lichaamsbeweging Dr. Frank Nobels endocrino-diabetologie O.L.Vrouwziekenhuis Aalst o l v

2

3 (fysio)logisch nadenken

4 Winkelen Mia is 75j. Ze is obees. Ze heeft al lang type 2 diabetes. Ze neemt Metformine 850 mg en Glurenorm Omdat haar glycemie niet goed geregeld was heeft de huisarts recent Januvia 100 mg/d toegevoegd. Sinds ze het nieuwe pilletje neemt is ze al enkele keren niet goed geworden tijdens het winkelen op de markt. Ze voelt zich dan erg ongemakkelijk en begint te zweten.

5 lichaamsbeweging hoeft geen sport te zijn o l v

6 Wandelclub Jan is 56j. Hij is obees. Hij heeft type 2 diabetes. Hij combineert orale antidiabetica met insuline. Hij wil iets aan zijn gewicht doen. Hij heeft besloten om in een wandelclub te gaan, waarmee hij elke zondagvoormiddag een stevige wandeling zal maken.

7 Wandelclub Jan is 42j. Hij is niet obees. Hij heeft type 1 diabetes. Hij staat op 4 spuitjes. Hij wil meer bewegen. Hij heeft besloten om in een wielerclub te gaan, waarmee hij elke zondagvoormiddag in het Pajottenland gaat fietsen.

8 Aanpassingen bij sport / beweging afhankelijk van: type diabetes gewicht behandelingsschema intensiteit / duur van fysieke activiteit

9 Metabolisme: maaltijd insuline glucose TG VVZ

10 Metabolisme: vasten insuline glucose TG VVZ

11 Metabolisme: lichaamsbeweging insuline glucose TG VVZ

12 Metabolisme: beweging na insulinespuit insuline glucose TG VVZ

13 Joggen Greet is directiesecretaresse. Zij heeft een sedentaire levensstijl. Ze wil hier iets aan doen en heeft besloten om met een vriendin 3x per week s avonds te gaan joggen. Zij heeft type 1 diabetes, en wordt behandeld met 4 injecties. o l v

14 intensiteit - duur DM1, Humalog, sport 90 min. na maaltijd dosis reductie (%) intensiteit inspanning 30 min. 60 min. (% VO2 max ) inspanning inspanning o l v Hoe langer, hoe intensiever, hoe minder getraind Hoe meer insuline verminderen Rabasa-Lhoret et al. Diabetes Care 2001;24:625-30

15 Door de vingers zien dat je dan wat hoger staat voor het sporten o l v Rabasa-Lhoret et al. Diabetes Care 2001;24:625-30

16 20 km van Brussel Leen is een sportieve jonge dame. Ze wil binnenkort meedoen aan de 20 km van Brussel. Ze heeft type 1 diabetes en draagt een pompje.

17

18

19 Verbouwingswerken Marcel heeft type 1 diabetes en wordt behandeld met 4 injecties. Hij is ploegleider in een kartonfabriek. Hij loopt veel rond op zijn werk, maar doet geen zware fysieke arbeid. Hij kan echter wel de handen uit de mouwen steken. Hij heeft een oude boerderij gekocht die hij wil verbouwen. Volgend weekend gaat hij een vloer uitbreken en een nieuwe leggen.

20 Metabolisme: lichaamsbeweging insuline glucose TG VVZ

21 Squashen Bob is een sportieve kerel met type 1 diabetes. Hij is sinds kort gaan squashen. Hij had verwacht dat zijn glycemie sterk zou dalen, maar ondanks het feit dat hij er hard tegenaan gaat staat zijn glycemie hoog het eerste uur na het squashen.

22 Aerobe anaerobe activiteit aeroob = goede 02-aanvoer naar spieren mitochondriale oxydatie volledige verbranding van glucose werkt glycemie verlagend o l v anaeroob = geen goede 02-aanvoer naar spieren anaerobe glycolyse onvolledige verbranding van glucose (lactaat ) + stress effect werkt glycemie verhogend

23 Aerobe anaerobe activiteit max. hartslag = 220-leeftijd lactaatdrempel

24 Gewichtheffen Jacques is een geblokte man. Hij doet aan gewichtheffen. Hij heeft type 1 diabetes. Hij heeft quasi nooit hypo s tijdens het sporten, hoewel hij zijn insulinedosis niet vermindert.

25 Explosieve activiteit 20 min. matig intensieve activiteit, gevolgd door 10 sec. sprint sprint geen sprint o l v Bussau et al. Diabetes Care 2006;29:

26 Voetballen en joggen Kevin heeft type 1 diabetes. Hij speelt voetbal. Om zijn fysiek op peil te houden gaat hij de dagen dat er geen voetbaltraining is joggen. Hij heeft ondervonden dat hij zijn insulinedosis veel meer moet reduceren bij het joggen dan bij het voetballen.

27 Aerobe gemengde activiteit DM1 (C-peptide neg.) 30 min sport: matig (40% VO2) idem + 4s sprint /2 min. (bvb. joggen) (bvb. team sport) o l v Guelfi et al. Diabetes Care 2005;28:

28 even recapituleren

29 sport/beweging bij DM1: 4 injecties z.m. inspanning buiten insulinepiek ( 3u na snelle analoog) voor inspanning glycemie niet te laag ( mg/dl) z.n. extra koolhydraten snelle insuline kort voor inspanning afhankelijk van tijdstip, intensiteit, duur en soort sport (aeroob, anaeroob) tijdens inspanning extra koolhydraten als langdurige intensieve inspanning na inspanning z.n. extra koolhydraten niet bijspuiten bij hoge waarde oppassen voor nachtelijke hypo: na inspanning s avonds, of na langdurige intensieve inspanning in namiddag of avond o l v veel zelfcontrole, leren uit ervaring

30 sport/beweging bij DM1: pompje bolus voor inspanning % basale insuline % vanaf min. voor tot 30 min na de inspanning basale insuline 25 % tussen 0 en 3u s nachts

31 sport/beweging bij DM2 doen meestal geen intensieve sport insuline resistent minder gevaar voor hypoglycemie behandelingsschema s niet soepel (1 of 2 inj., OAD) moeten vermageren extra KH (calorieën) beperken

32 sport/beweging bij DM2 insuline: doorgaans 1 of 2 injecties: moeilijker aan te passen, dosis orale antidiabetica: metformine, glitazones, DPP-4 inhibitoren: geen aanpassing gliniden (kortwerkend): dosis sulfonylurea (langwerkend): dosis (minder effectief) koolhydraten: gezond calorie-beperkt, niet overdrijven o l v zelfcontrole: enkel nodig bij insuline/gliniden/sulfonylurea

33 gezond verstand

34 Fitness Greet is directiesecretaresse. Zij is obees en heeft een sedentaire levensstijl. Ze wil hier iets aan doen en heeft besloten om met een vriendin 3x per week te gaan fitnessen. Zij heeft type 2 diabetes, en wordt behandeld met Glimepiride 4mg 1½-0-0, Metformax 850mg en Humuline 30/ E. Wat bespreekt u met haar? o l v

35 Skivakantie Dimitri gaat elk jaar skieën. Hij houdt van het sporten in de natuur en van de ambiance. Hij doet normaliter geen intensieve fysieke activiteit. Hij fietst of wandelt wel elk weekend. Hij heeft type 1 diabetes en staat op Novorapid en Lantus E. Wat raadt u hem aan?

36 Uitrustvakantie Edmond is bouwvakker. Hij heeft type 1 diabetes, en spuit Humalog en Levemir E tijdens de werkweek, en Humalog en Levemir E op zondag. Hij vertrekt binnenkort naar Antalya: zonnen en lekker eten! Wat raadt u hem aan?

37 Topsporters met diabetes Pär Zetterberg Bas van de Goor Steve Redgrave

38 Dubbele iron man met type 1 diabetes Nenad Simunko 7,7 km zwemmen 360 km fietsen 84,4 km lopen 8 ste op 29:40:37 u