Leren omgaan met energie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leren omgaan met energie"

Transcriptie

1 Leren mgaan met energie Met dank aan: CSG Reggesteyn, OBS De Peppel, & PCBS Jan Barbier

2 Inhudspgaven Inleiding De Centrale verwarming... 4 Leerlingen pdracht... 4 Dcenten handleiding De Thermstaat Leerlingen pdracht Dcenten handleiding Ketel en buizen Leerlingen pdracht Dcenten handleiding Warmte van de radiatr Leerlingen pdracht Dcenten handleiding De draaiknp als drgeefluik Leerlingen pdracht Dcenten handleiding Warm water dr de radiatr Leerlingen pdracht Dcenten handleiding Energie meten Leerlingen pdracht Dcenten handleiding Apparaten in schl Leerlingen pdracht Dcenten handleiding Juw alternatieve energie Leerlingen pdracht

3 Inleiding Het prject Twente s gt Talent wrdt gesubsidieerd dr de Prvincie Overijssel, vanuit het prgramma ICT-Diensteninnvatie Overijssel. Universiteit Twente is penverder van dit prject. Twente s gt Talent is een prject vr basisschlen, vrtgezet nderwijs en hger nderwijs-instellingen in de regi Ost-Nederland. Zij werken samen m natuur- en technieknderwijs een nieuwe impuls te geven dr de ntwikkeling van lesmdules en dr prfessinalisering van dcenten. ICT speelt in deze prjecten een belangrijke rl: met ICT kunnen schlen de wereld van natuur en techniek effectief de schl binnen halen, waardr de effectiviteit van fysieke kennismaking met de praktijk wrdt vergrt. Op het gebeid van natuur- en technieknderwijs is echter ng niet veel digitaal materiaal beschikbaar en hier wil het prject Twente s gt Talent p inspelen en schlen bij ndersteunen. Vr het prject Twente s gt Talent zijn de basisschlen OBS De Peppel en PCBS Jan Barbier en middelbare schlengemeenschap CSG Reggesteyn een samenwerking aangegaan waarbij natuur- en technieknderwijs ndersteund wrdt dr ICT. Dit heeft geresulteerd in 7 lessen vr leerlingen van de bvenbuw van de basisschl en 1 pdracht waarbij leerlingen van de basisschl samenwerken met leerlingen van het technasium. Al deze lessen zijn vrzien van een dcentenhandleiding. De lessenserie begint met een aantal pdrachten ver energievrmen die dicht bij de leerlingen liggen. Deze infrmatie kunnen de leerlingen vervlgens gebruiken tijdens de eindpdracht die zal gaan ver duurzame energie. Z ntstaat er een bij leerlingen een beter begrip ver de werking van energie en energieverbruik. 3

4 Tijd: 2x2 lesuren Aantal leerlingen: 2 1. De centrale verwarming ndig: een werkende radiatr een A4 ntitiepapier pen/ptld A4 papier (m te knippen) schaar Wat ga je den? Je gaat een stukje nderzeken van he de centrale verwarming werkt. De kernvraag vr jullie is: p welke manieren verwarmt de radiatr? 4

5 Stap 1: de inleiding Lees: Als het binnen twintig graden (20 C) is, velt dat lekker warm. In de zmer is het klaslkaal f de huiskamer vaak vanzelf al warm geneg. Maar he gaat dat in de winter als het buiten maar vijf graden (5 C) is? Of als het vriest? Dan met het huis verwarmd wrden. Je kunt je huis p verschillende manieren verwarmen, zals bijv. met een pen haard f met een centrale verwarming. Dat is wel z handig. Anders zu je s winters binnen met een jas aan meten zitten. En met de muts p! In deze les gaan we samen de centrale verwarming p schl nderzeken. Verschillende leerlingen den verschillende stukjes. Jullie kijken naar verschillende vrmen van warmte die de radiatr afgeeft. Tijd vr een uitgebreid verwarmingsnderzek 5

6 Stap 2: He werkt een verwarming? Uitleg Twintig graden is een gede temperatuur vr in huis. Dat is vaak de ingestelde temperatuur p de thermstaat. Als het in de ruimte kuder dan twintig graden is, geeft de thermstaat een seintje aan de verwarmingsketel m het water p te warmen. Het verwarmde water verlaat de ketel en wrdt dr een buis naar de radiatren gepmpt.als de draaiknp van de radiatr penstaat, strmt het warme water aan de bvenkant naar binnen. Het water verwarmt de radiatr. Deze geeft zijn warmte weer af aan de mgeving. Drdat de warmte wrdt afgegeven aan de mgeving kelt het water af. Het afgekelde water gaat via de buis aan de nderkant de radiatr uit. De pmp pmpt het afgekelde water weer terug naar de ketel. Opdracht 1: Een puzzel Deze wrden zitten verstpt in de wrdzeker. Kun jij ze vinden? radiatr, draaiknp, buis, thermstaat, temperatuur, verwarmingsketel, pmp, stralingswarmte, verwarming, stkhk, water, graden, energie, pwarmen, afkelen, warm, kud. z F L J C L C D E K A G Q M R A W E R R S D V N N V S I E T R A T F E E E B U I S E E A R T R R D N n U L K E I A H W N A D E X A S E K L E A H R U L R A G S N I R R F G O E O G N S O N M M R J K O L N I A P G O I O P O K G E M E W S S N T M H F R M R R A W T G A O K A A R A L T A A T I P O O G A W K E R A L D R O G W W R G R M T C A C T E M P E R A T U U R D S E M O V S D E K C C 6

7 Opdracht 2: Hiernder zie je een afbeelding van een centrale verwarming. De wrden uit de wrdzeker hren bij dit plaatje. Schrijf in de figuur hiernder het juiste cijfer p de juiste plaats Op smmige plaatsen passen meerdere cijfers. 1. radiatr 7. verwarmingsketel 13. energie 2. draaiknp 8. stralingswarmte 14. pwarmen 3. buis 9. water 15. warm 4. thermstaat 10. verwarming 16. kud 5. temperatuur 11. stkhk 17. afkelen 6. pmp 12. graden 7

8 Stap 3: Jij als verwarmingsmnteur Sharella, Bas, Chen en Kim zijn verwarmingsmnteurs. Zij bekijken de verwarmingsketel en de thermstaat. Ok cntrleren ze de radiatren. Ben jij k verwarmingsmnteur? Kijk wat Sharella, Bas, Kim en Chen den. Dan weet je wat je taak is. OKÉ, TEKEN JIJ DE KETEL OP DE PLATTEGROND ER BIJ JA, DAT DOE IK. MAAR WE MOETEN OOK NOG EVEN GOED KIJKEN NAAR DE BUIZEN. ZIJN DE BUIZEN VOOR HET WARME WATER OOK GEÏSOLEERD? HIER ZIJN DUS DRIE RADIATOREN ONDER HET RAAM. Sharella Kim Bas Opdracht 3 JA, IK TEKEN ZE ER NET BIJ. Chen ZO, DIT IS BETER. NU KOMT DE WARMTE DE RUIMTE IN, IN PLAATS VAN IN DE KAST. Maak een plattegrnd van je schl. Geef in iedere ruimte aan waar de radiatren zitten. Teken k de thermstaat, de ketel en de verschillende buizen p je plattegrnd. Gebruik vr de buizen een rd en een blauw kleurptld: rd vr de buizen waarin het warme water wrdt aangeverd, blauw vr de buizen waarin het afgekelde water teruggaat. JA, HIJ STAAT OP DE HOOGSTE STAND. DAT IS EIGENLIJK NIET NODIG. MEESTAL IS ER NIEMAND IN DE GANG. HIJ VERWARMT EIGENLIJK ALLEEN ONZE JASSEN. PFF HET IS ALLEEN JAMMER DAT HIJ ZO ZWAAR IS. IK KRIJG HET ER WARM VAN. DE VERWARMING MAG VAN MIJ WEL EVEN UIT! ZO, LEKKER WARM IS HET HIER. 8

9 Opdracht 4: Lees de nderstaande pdrachten ged dr en ver ze uit! Een ruimte verwarmen kst energie en geld. Daar met je zuinig mee mgaan. Kijk f er geen warmte verlren gaat: Staan er geen spullen vr de verwarmingen die de warmte tegenhuden? Staan er geen deuren pen? Is het niet te warm f te kud? Cntrleer alle radiatren. Staan de knppen p de gede stand? Cntrleer de thermstaat. Staat hij p een gede temperatuur? Cntrleer met een thermmeter f de thermstaat de juiste temperatuur meet. Is alles in rde met het water in de centrale verwarming? Begin bij de ketel. Zit daar ng geneg water in? Als het wijzertje in het rd staat, met de ketel bijgevuld wrden. Weet je he dit bijvullen in z n werk gaat? Zek p internet hier iets ver p, en gebruik dat bijv. vr de verwerkingspdracht (zie verderp). Vraag na wie dit det p schl. Luister in het stkhk en bij een aantal radiatren f je het water ged hrt strmen. Hr je het niet? Dan is er misschien iets mis met de pmp. (Let p: ga eerst na f de CV überhaupt aan staat!) Met je er iemand bijhalen vr de ketel f de pmp? Geef aan als de radiatr ntlucht met wrden. De centrale verwarming werkt niet ged als er lucht in de leidingen zit, want dan wrden de radiatren niet ged verwarmt. Let p! Ga nit zelf aan de centrale verwarming sleutelen. Het gaat erm dat je de werking gaat begrijpen, en k de gebreken ziet. Geef ze wel dr als er belangrijke dingen niet ged werken. 9

10 De verwerkingspdracht Na de pdrachten te hebben gemaakt, gaan jullie het vlgende den: De tijd tt aan de vlgende ver verwarming kunnen jullie aan de slag met de resultaten van de nderzekjes die jullie deden. Jullie gaan in de 2 e bijeenkmst (p Reggesteyn) de rest van de grep vertellen wat je geleerd en ervaren hebt ver verschillende vrmen van warmte. Denk eens aan: psters PwerPint digibrd vrwerpen Je mag hierbij van alles gebruiken en maken. Zrg ervr dat jullie weten wie wat gaat den tijdens de presentatie. Je met de rllen ged verdeeld hebben. Tijd: ngeveer 10 minuten vr je presentatie Tijdens de presentatie kmen er leerlingen van het 2 e jaar Technasium van Reggesteyn kijken. Eén van die leerlingen gaat jullie begeleiden bij de laatste pdracht. Wat daarna de pdracht wrdt hr je die dag p Reggesteyn.SUCCES!! en vral veel energieke uren gewenst! 10

11 Leerkrachtenhandleiding Tijd: 2 x 2 lesuren Aantal leerlingen: 2 1. De centrale verwarming In deze nderzeksmdule nderzekt de leerling de centrale verwarming Opbuw: 1. De eerste 3 stappen 2. Daarna kan het tweetal aan de slag met de verwerkingspdracht. deze pdracht wrdt p de tweede techniekles ver verwarming gepresenteerd aan de rest van de grep. Tijdens deze presentatie zijn er leerlingen van Reggesteyn aanwezig. Zij begeleiden de pdracht vr dag Dag 3: (samen met een leerling van Reggesteyn) wrdt een pdracht aangebden waarin de leerlingen alternatieven bedenken en nderzeken m energie te winnen en te gebruiken. 4. Dag 4: eindpresentatie d.m.v. filmpjes De ttale pdracht wrdt in tweetallen gemaakt (aangevuld met Reggesteynleerlingen bij dag 2, 3 en 4). Leerdelen: De leerling kan: samenwerken iets vertellen ver de werking van een radiatr iets uitleggen ver cntactwarmte, stralingswarmte en cnvectiewarmte vertellen ver z n nderzekservaringen nadenken ver alternatieven vr verwarmingsenergie Materiaal: Ndig vr de nderzekspdracht De centrale verwarming zijn: een werkende radiatr een thermmeter een A4 ntitiepapier pen/ptld A4 papier (m te knippen) Schaar (evt: flie) 11

12 Tijd: 2x2 lesuren Aantal leerlingen: 2 2. De thermstaat ndig een werkende radiatr een A4 ntitiepapier pen/ptld thermmeter schaar Wat ga je den? Je gaat een stukje nderzeken van he de centrale verwarming werkt. De belangrijkste vraag vr jullie is: He werkt de thermstaat? 12

13 Stap 1: de inleiding Lees: Als het binnen twintig graden (20 C) is, velt dat lekker warm. In de zmer is het klaslkaal f de huiskamer vaak vanzelf al warm geneg. Maar he gaat dat in de winter als het buiten maar vijf graden (5 C) is? Of als het vriest? Dan met het huis verwarmd wrden. Je kunt je huis p verschillende manieren verwarmen, zals bijv. met een pen haard f met een centrale verwarming. Dat is wel z handig. Anders zu je s winters binnen met een jas aan meten zitten. En met de muts p! In deze les gaan we samen de centrale verwarming p schl nderzeken. Verschillende leerlingen den verschillende stukjes. Jullie kijken naar verschillende vrmen van warmte die de radiatr afgeeft. 13

14 Stap 2: temperatuur regelen Met de draaiknp p een radiatr kun je veel f weinig water de verwarming laten instrmen. Dat water is warm. Maar he warm eigenlijk? En waar regel je dat? Dat gebeurt allemaal bij de thermstaat! Opdracht 1: Ga p zek naar de thermstaat bij ju p schl. Teken hem na. Opdracht 2: Welke twee temperaturen staan p de thermstaat bij ju p schl? Schrijf ze p de juiste plek in de tekening Uitleg: Op de thermstaat staan altijd twee temperaturen. Eén temperatuur geeft aan he warm de ruimte is waar de thermstaat hangt. De andere temperatuur kun je zelf instellen. Hiermee bepaal je he hg de temperatuur met zijn. Is de gemeten temperatuur lager dan de ingestelde temperatuur? Dan zrgt de thermstaat dat de verwarming aangaat. Wrdt de gemeten temperatuur net z hg als de ingestelde temperatuur? Dan geeft de thermstaat een seintje dat er geen nieuw warm water gemaakt heft te wrden. 14

15 Stap 3: een prefje Wrdt de temperatuur in deze ruimte ged weergegeven p de display? Opdracht 3: 1. Pak een thermmeter. Meet de temperatuur in de ruimte waar de thermstaat hangt: Antwrd: C 2. Geeft de thermstaat de juiste temperatuur? Ja / Nee (De thermstaat meet alleen de temperatuur in de ruimte waar hij hangt.) Opdracht 4: 1. Meet met de thermmeter de temperatuur van de Radiatr Bvenste verwarmingsbuis Onderste verwarmingsbuis 2. Zijn er verschillen in temperatuur, tussen de mgeving en de radiatr, tussen de radiatr en de buizen? Z ja, he kan dat? 15

16 Stap 4: een test Opdracht 3: Geef steeds aan f de themstaat het water gaat verwarmen f niet. Temperatuur in de ruimte: Ingestelde temperatuur: 16 C 19 C Wel / niet 20 C 18 C Wel / niet 19 C 19 C Wel / niet Opdracht 4: In welke ruimte kun je het beste de thermstaat phangen? Denk eraan dat de thermstaat alleen in die ruimte de temperatuur meet. Neem nderstaande schema ver in je schrift en vul deze in. Ruimte: Wel / Niet ged Waarm? Zaal Wel / Niet Klas Wel / Niet Entree schl: Wel / Niet Keuken Wel / Niet Persneelskamer Wel / Niet Tilet Wel / Niet 16

17 De verwerkingspdracht Na de pdrachten te hebben gemaakt, gaan jullie het vlgende den: De tijd tt aan de vlgende techniekles ver verwarming kunnen jullie aan de slag met de resultaten van de nderzekjes die jullie deden. Jullie gaan in de 2 e bijeenkmst (p Reggesteyn) de rest van de grep vertellen wat je geleerd en ervaren hebt ver de thermstaat. Denk eens aan: psters PwerPint digibrd vrwerpen Je mag hierbij van alles gebruiken en maken. Zrg ervr dat jullie weten wie wat gaat den tijdens de presentatie. Je met de rllen ged verdeeld hebben. Tijd: ngeveer 10 minuten vr je presentatie Tijdens de presentatie kmen er leerlingen van het 2 e jaar Technasium van Reggesteyn kijken. Eén van die leerlingen gaat jullie begeleiden bij de laatste pdracht. Wat daarna de pdracht wrdt hr je die dag p Reggesteyn.SUCCES!! en vral veel energieke uren gewenst! 17

18 Leerkrachtenhandleiding Tijd: 2 x 2 lesuren Aantal leerlingen: 2 2. De thermstaat In deze nderzeksmdule nderzekt de leerling de centrale verwarming Opbuw: 1. De eerste 4 stappen, 2. Daarna kan het tweetal aan de slag met de verwerkingspdracht. deze pdracht wrdt p de tweede techniekles ver verwarming gepresenteerd aan de rest van de grep. Tijdens deze presentatie zijn er leerlingen van Reggesteyn aanwezig. Zij begeleiden de pdracht vr dag Dag 3: (samen met een leerling van Reggesteyn) wrdt een pdracht aangebden waarin de leerlingen alternatieven bedenken en nderzeken m energie te winnen en te gebruiken. 4. Dag 4: eindpresentatie d.m.v. filmpjes De ttale pdracht wrdt in tweetallen gemaakt (aangevuld met Reggesteynleerlingen bij dag 2, 3 en 4). Leerdelen: De leerling kan: samenwerken iets vertellen ver de werking van een thermstaat iets uitleggen ver de stralingswarmte vertellen ver z n nderzekservaringen nadenken ver alternatieven vr verwarmingsenergie Materiaal: Ndig vr de nderzekspdracht De thermstaat zijn: een werkende radiatr met thermstaat een A4 ntitiepapier f schrift pen/ptld thermmeter 18

19 Tijd: 2x2 lesuren Aantal leerlingen: 2 3. Ketel en buizen ndig een werkende radiatr een A4 ntitiepapier pen/ptld thermmeter schaar wat ga je den? Je gaat een stukje nderzeken van he de centrale verwarming werkt. De belangrijkste vraag is:he warm zijn de ketel en de buizen? 19

20 Stap 1: de inleiding Lees: Als het binnen twintig graden (20 C) is, velt dat lekker warm. In de zmer is het klaslkaal f de huiskamer vaak vanzelf al warm geneg. Maar he gaat dat in de winter als het buiten maar vijf graden (5 C) is? Of als het vriest? Dan met het huis verwarmd wrden. Je kunt je huis p verschillende manieren verwarmen, zals bijv. met een pen haard f met een centrale verwarming. Dat is wel z handig. Anders zu je s winters binnen met een jas aan meten zitten. En met de muts p! In deze les gaan we samen de centrale verwarming p schl nderzeken. Verschillende leerlingen den verschillende stukjes. Jullie kijken naar verschillende vrmen van warmte die de radiatr afgeeft. 20

21 Stap 2: warm water Opdracht 1: Hiernder staat wat er gebeurt als de temperatuur te laag is. De vlgrde klpt alleen niet. Schrijf de zinnen in de gede vlgrde p. a) Het warme water gaat naar de radiatren. b) Het afgekelde water wrdt pnieuw pgewarmd. c) De thermstaat geeft een seintje aan de verwarmingsketel. d) De radiatren wrden warm. e) De verwarmingsketel verwarmt het water. f) Het afgekelde water verlaat de radiatren. g) De ruimte wrdt warm 1= 2= 3= 4=. 5=. 6=. 7=... 21

22 Opdracht 2: Hiernder staat een aantal zinnen. Vul de juiste wrden in. Kies uit: thermstaat afgekeld pmp water warm. a. In de verwarmingsketel zit. b. De verwarmingsketel warmt het water p als de een seintje geeft. c. Het water dat uit de verwarmingsketel kmt, is d. Het water wrdt met een.. dr de buizen gepmpt. e. Het water dat de verwarmingsketel in gaat, is.. 22

23 Stap 3: een nderzekje Op schl is de ketel grter dan thuis. Vaak heeft een schl een apart stkhk, dat is de ruimte waar de ketel staat. Vraag aan je juf f meester f je p nderzek uit mag gaan. Opdracht 3: Bij de ketel wrdt water verwarmt vr de radiatren. De ketel gebruikt hiervr gas. Net als bij een gasfrnuis wrdt dit verbrandt m water te verwarmen. 1. Prbeer uit te zeken he warm het water is dat uit de verwarmingsketel kmt. 2. Prbeer uit te zeken he warm het water is dat weer bij de verwarmingsketel terugkmt. 3. Zijn er verschillen in temperatuur? Z ja, he kan dat? Opdracht 4: 3. Meet met de thermmeter de temperatuur de buis waar het warme water de ketel uitgaat. waar het water uit de radiatren weer de ketel ingaat 4. Meet k de temperaturen bij de radiatren: van de buis waardr het warme water de radiatr ingaat van de buis waardr het afgekelde water de radiatr uitgaat 5. Zek uit welke temperatuur is ingesteld p de thermstaat. 6. Zijn er verschillen in temperatuur, tussen de buizen bij de ketel, tussen de buizen bij de radiatr, tussen de keteltemperatuur en de ingestelde temperatuur? Z ja, he kan dat? 23

24 Opdracht: 5 Wat is isleren? a. Iets aan elkaar vastmaken. b. Iets bedekken f inpakken zdat er geen warmte verlren gaat. c. Iets hg phangen zdat er niemand bij kan. Zijn er bij de ketel buizen die geïsleerd zijn? Kun je uitleggen waarm dit ndig is? Gebruik de metingen uit pdracht 4 vr je uitleg! 24

25 De verwerkingspdracht Na de pdrachten te hebben gemaakt, gaan jullie het vlgende den: De tijd tt aan de vlgende techniekles ver verwarming kunnen jullie aan de slag met de resultaten van de nderzekjes die jullie deden. Jullie gaan in de 2 e bijeenkmst (p Reggesteyn) de rest van de grep vertellen wat je geleerd en ervaren hebt ver de temperaturen van de ketel en de buizen. Denk eens aan: psters PwerPint digibrd vrwerpen Je mag hierbij van alles gebruiken en maken. Zrg ervr dat jullie weten wie wat gaat den tijdens de presentatie. Je met de rllen ged verdeeld hebben. Tijd: ngeveer 10 minuten vr je presentatie Tijdens de presentatie kmen er leerlingen van het 2 e jaar Technasium van Reggesteyn kijken. Eén van die leerlingen gaat jullie begeleiden bij de laatste pdracht. Wat daarna de pdracht wrdt hr je die dag p Reggesteyn.SUCCES!! en vral veel energieke uren gewenst! 25

26 Leerkrachtenhandleiding Tijd: 2 x 2 lesuren Aantal leerlingen: 2 3. Ketel en buizen In deze nderzeksmdule nderzekt de leerling de centrale verwarming Opbuw: 1. De eerste 3 stappen, 2. Daarna kan het tweetal aan de slag met de verwerkingspdracht. deze pdracht wrdt p de tweede techniekles ver verwarming gepresenteerd aan de rest van de grep. Tijdens deze presentatie zijn er leerlingen van Reggesteyn aanwezig. Zij begeleiden de pdracht vr dag Dag 3: (samen met een leerling van Reggesteyn) wrdt een pdracht aangebden waarin de leerlingen alternatieven bedenken en nderzeken m energie te winnen en te gebruiken. 4. Dag 4: eindpresentatie d.m.v. filmpjes De ttale pdracht wrdt in tweetallen gemaakt (aangevuld met Reggesteynleerlingen bij dag 2, 3 en 4). Leerdelen: De leerling kan: samenwerken iets vertellen ver de werking van een radiatr iets uitleggen ver de stralingswarmte vertellen ver z n nderzekservaringen nadenken ver alternatieven vr verwarmingsenergie Materiaal: Ndig vr de nderzekspdracht Ketel en buizen zijn: een werkende radiatr met thermstaat een A4 ntitiepapier f schrifft pen/ptld thermmeter 26

27 Tijd: 2x2 lesuren Aantal leerlingen: 2 4. Warmte van de radiatr ndig: een werkende radiatr een A4 ntitiepapier pen/ptld A4 papier (m te knippen) schaar Wat ga je den? Je gaat een stukje nderzeken van he de centrale verwarming werkt. De kernvraag vr jullie is: p welke manieren verwarmt de radiatr? 27

28 Stap 1: de inleiding Lees: Als het binnen twintig graden (20 C) is, velt dat lekker warm. In de zmer is het klaslkaal f de huiskamer vaak vanzelf al warm geneg. Maar he gaat dat in de winter als het buiten maar vijf graden (5 C) is? Of als het vriest? Dan met het huis verwarmd wrden. Je kunt je huis p verschillende manieren verwarmen, zals bijv. met een pen haard f met een centrale verwarming. Dat is wel z handig. Anders zu je s winters binnen met een jas aan meten zitten. En met de muts p! In deze les gaan we samen de centrale verwarming p schl nderzeken. Verschillende leerlingen den verschillende stukjes. Jullie kijken naar verschillende vrmen van warmte die de radiatr afgeeft. 28

29 Stap 2: de radiatr Heb je al eens rndgekeken? He wrdt je lkaal lekker warm? Wat je ziet vr die verwarming van je lkaal zijn radiatren. Opdracht 1: Streep dr wat niet ged is. 1. Een radiatr is nderdeel van de centrale verwarming. ged / fut 2. Iedere klas heeft twintig radiatren. ged / fut 3. In de zmer wrden alle radiatren weggehaald. ged / fut Opdracht 2: Tel de radiatren in je klas. De radiatren in juw klas (dat zijn er ) hren bij de centrale verwarming p schl. Teken er hiernder eentje na. Uitleg: Een verwarming hangt vaak tegen een muur. De muur is vaak kud en daardr verdwijnt de warmte. Gelukkig is daar wat p bedacht: vaak zit er tussen de radiatr en de muur flie. Die flie kaatst de warmte terug naar de ruimte. 29

30 Opdracht 3: Lp een rndje dr de schl en bekijk alle radiatren. Tel het aantal radiatren in schl. Let ged p de vrm en de grtte van de radiatren. Zie je verschillen? Beantwrd nu de vragen: 1. Er zijn in ttaal radiatren in schl. 2. He grter de ruimte, des te grter / kleiner de radiatr. 3. He kleiner de ruimte, des te minder / meer radiatren. 4. He kleiner de radiatr, des te meer / minder warmte er af kmt. Vallen je ng meer verschillen p wat betreft de radiatren?

31 Stap 3: een nderzekje Zek een radiatr p die ged te bestuderen is. Aan de zijkant f nderkant van de radiatr zie je buizen. Opdracht 4: Vel eens aan z n buis. Vel nu eens aan de radiatr. Welke velt warmer aan, de buis f de radiatr? De..velt warmer aan. De warmte zie je p deze manier velt, is de cntactwarmte. He sterk je de warmte velt, hangt (nder andere) af van de temperatuur van juw handen en van de temperatuur van het vrwerp. Wat heeft de hgste temperatuur, denk je: juw handen, de radiatr f de buis? Meet met een thermmeter de temperatuur van juw handen, de radiatr en de buis. Uitleg: He grter de radiatr, he meer warmte er vanaf kmt. Je velt de warmte al als je ervr staat. Dat heet stralingswarmte. Warme lucht gaat naar bven. Als je snel je handen wilt warmen, kun je ze het beste bven de verwarming huden. 31

32 Opdracht 5: Hu je handen ngeveer een halve meter vr de buis. Hu je handen nu eens vr de radiatr. Van welke vel je de meeste warmte afstralen, de buis f de radiatr? De straalt meer warmte uit. De warmte die je p deze manier velt, heet warmtestraling. He sterk je de warmte velt, hangt af van de temperatuur van het vrwerp en van de afstand tt het vrwerp. Dr warmtestraling verhit k de zn nze aarde en vel je de warmte van een bureaulamp p je handen. Zit achter (smmige) radiatren k flie? ja/nee Waarvr dient deze flie, denk je? Idee vr evt. thuis f p schl: als je een ude schtelantenne hebt, kun je deze bedekken met flie. Wat merk je als er warmtestraling p kmt? Uitleg: Een verwarming hangt vaak tegen een muur. De muur is vaak kud en daardr verdwijnt de warmte. Gelukkig is daar wat p bedacht: vaak zit er tussen de radiatr en de muur flie. Die flie kaatst de warmte terug naar de ruimte. 32

33 Opdracht 6: 1. Pak een stuk papier en knip een cirkel. 2. Knip van die cirkel een slinger. Begin aan de buitenkant en eindig in het midden. 3. Maak in het midden een tuwtje vast. 4. Hud nu je slinger eerst bven de verwarming en daarna in het midden van de klas. Wat gebeurt er? Ik zie: Met de spiraalslinger kun je laten zien dat lucht beweegt. Als de lucht dr de slinger gaat, draait deze rnd. De lucht bven de radiatr gaat mhg. Dit kmt mdat de lucht bij de radiatr is verwarmd (dr cntactwarmte en dr stralingswarmte). Warme lucht is lichter dan kude lucht. Daarm stijgt de warme lucht p. Nieuwe, kudere lucht strmt naar de plek waar de warme lucht verdwijnt. Z wrdt de warme lucht dr de klas getransprteerd: eerste de hgte in. Langzamerhand wrdt het hele lkaal gevuld met warme lucht. De warmte die je z velt heet cnvectiewarmte. Uitleg: Warme lucht gaat naar bven. Als je snel je handen wilt warmen, kun je ze het beste bven de verwarming huden. 33

34 De verwerkingspdracht Na de pdrachten te hebben gemaakt, gaan jullie het vlgende den: De tijd tt aan de vlgende ver verwarming kunnen jullie aan de slag met de resultaten van de nderzekjes die jullie deden. Jullie gaan in de 2 e bijeenkmst (p Reggesteyn) de rest van de grep vertellen wat je geleerd en ervaren hebt ver verschillende vrmen van warmte. Denk eens aan: psters PwerPint digibrd vrwerpen Je mag hierbij van alles gebruiken en maken. Zrg ervr dat jullie weten wie wat gaat den tijdens de presentatie. Je met de rllen ged verdeeld hebben. Tijd: ngeveer 10 minuten vr je presentatie Tijdens de presentatie kmen er leerlingen van het 2 e jaar Technasium van Reggesteyn kijken. Eén van die leerlingen gaat jullie begeleiden bij de laatste pdracht. Wat daarna de pdracht wrdt hr je die dag p Reggesteyn.SUCCES!! en vral veel energieke uren gewenst! 34

35 Leerkrachtenhandleiding Tijd: 2 x 2 lesuren Aantal leerlingen: 2 4. Warmte van de radiatr In deze nderzeksmdule nderzekt de leerling de centrale verwarming Opbuw: 1. De eerste 3 stappen 2. Daarna kan het tweetal aan de slag met de verwerkingspdracht. deze pdracht wrdt p de tweede techniekles ver verwarming gepresenteerd aan de rest van de grep. Tijdens deze presentatie zijn er leerlingen van Reggesteyn aanwezig. Zij begeleiden de pdracht vr dag Dag 3: (samen met een leerling van Reggesteyn) wrdt een pdracht aangebden waarin de leerlingen alternatieven bedenken en nderzeken m energie te winnen en te gebruiken. 4. Dag 4: eindpresentatie d.m.v. filmpjes De ttale pdracht wrdt in tweetallen gemaakt (aangevuld met Reggesteynleerlingen bij dag 2, 3 en 4). Leerdelen: De leerling kan: samenwerken iets vertellen ver de werking van een radiatr iets uitleggen ver cntactwarmte, stralingswarmte en cnvectiewarmte vertellen ver z n nderzekservaringen nadenken ver alternatieven vr verwarmingsenergie Materiaal: Ndig vr de nderzekspdracht Warmte van de radiatr zijn: een werkende radiatr een thermmeter een A4 ntitiepapier pen/ptld A4 papier (m te knippen) Schaar (evt: flie) 35

36 Tijd: 2x2 lesuren Aantal leerlingen: 2 5. De draaiknp als drgeefluik ndig een werkende radiatr een A4 ntitiepapier vel ruitjespapier 1 x 1 cm pen/ptld thermmeter wat ga je den? Je gaat een stukje nderzeken van he de centrale verwarming werkt. De kernvraag vr jullie is: wat det de draaiknp p de radiatr? 36

37 Stap 1: de inleiding Lees: Als het binnen twintig graden (20 C) is, velt dat lekker warm. In de zmer is het klaslkaal f de huiskamer vaak vanzelf al warm geneg. Maar he gaat dat in de winter als het buiten maar vijf graden (5 C) is? Of als het vriest? Dan met het huis verwarmd wrden. Je kunt je huis p verschillende manieren verwarmen, zals bijv. met een pen haard f met een centrale verwarming. Dat is wel z handig. Anders zu je s winters binnen met een jas aan meten zitten. En met de muts p! In deze les gaan we samen de centrale verwarming p schl nderzeken. Verschillende leerlingen den verschillende stukjes. Jullie kijken naar de werking van de draaiknp p de radiatr. 37

38 Stap 2: de radiatr Lees: In de zmer staat de verwarming uit. In de winter staat hij aan. Als de schl dicht is, zijn de radiatren uit. In een gymzaal heft het niet z warm te zijn als in een klaslkaal. He regel je dat allemaal bij een verwarming? Opdracht 1: Bekijk de radiatren (de verwarmingselementen) in je klas. Vraag: He kun je een radiatr aan- f uitzetten? Antwrd: Opdracht 2: Uitleg: De draaiknp heeft verschillende standen. Die standen staan p de knp. Op ude knppen staat een + en een -. Een + betekent aan, en bij staat de verwarming uit. Op nieuwere draaiknppen staan cijfers en een *. Bekijk de draaiknppen p de radiatr in je klas. Beantwrd de vlgende vragen: 1. Zitten de draaiknppen p een handige plek? Ja / Nee, want 2. Wat staat er p de draaiknppen? Antwrd: 3. Welke kant draai je p m de verwarming uit te zetten? Antwrd: 4. En welke kant m de verwarming aan te zetten? Antwrd: 38

39 Opdracht 3: Iedere verwarming heeft de vlgende standen: Trek een lijntje van de verschillende standen naar de juiste psitie van de beide knppen. Kijk ng eens naar de draaiknp. De knp is niet alleen vr het aan- en uitzetten van de verwarming. Een verwarming heeft verschillende standen. Hij kan hg f laag staan. Wat er eigenlijk in de radiatr als die knp tussen hg en laag in staat? De draaiknp werkt net als een kraan. Om warm te wrden, met er warm water dr de radiatr strmen. Dit warme water kmt van de verwarmingsketel. Daar wrdt het water verwarmd. Een pmp stuwt het water dr de leidingen naar de radiatren. De draaiknp bij elke radiatr geeft aan heveel warm water kan passeren. Opdracht 4: Lp een rndje dr de schl en nteer heveel verschillende srten draaiknppen er zijn te vinden. Er zijn verschillende srten draaiknppen te vinden in de schl. 39

40 Stap 3: een experiment Vr dit experiment heb je een thermmeter ndig. En pen en papier. Ok met je er vr zrgen dat de CV-installatie aanstaat. Vraag f vr deze pdracht de temperatuur p de thermstaat (eventjes) 5 C hger maag zijn dan de temperatuur in de schl. Opdracht 5: Scrhijf de antwrden p nderstaande vragen in de tabel hiernder. 1. Maak een rndje dr de schl langs de verschillende radiatren. 2. Geef iedere radiatr een naam, bestaande uit cijfers. Bijvrbeeld radiatr 3.1. Dat is de 1 e radiatr in grep Schrijf de stand van de radiatr p. Prbeer zveel mgelijk verschillende standen te vinden. Vraag eventueel f je in een bepaalde klas de radiatr vr eventjes in een bepaalde stand mag zetten (eentje die je ng niet had). Als het kan, zrg dan dat alle radiatren in één ruimte dezelfde stand hebben. Let p: als je de CV-installatie apart mest aanzetten f wanneer je radiatren een andere stand hebt gegeven, maak dan eerst pdracht 5 vrdat je verder gaat met dit experiment. Z geef je alles de tijd m een nieuw, ingestelde temperatuur te bereiken. 4. Meet de temperatuur van de radiatr en schrijf die erbij. 5. Meet de temperatuur in deze ruimte en schrijf die er bij. 40

41 Radiatr Temperatuur in C Grep Nummer Stand Van de radiatr In de ruimte Extra pdracht: Maak p hkjespapier (1 x 1 cm) een grafiek met de temperaturen die je hebt gemeten in de ruimtes, uitgezet tegen de stand van de radiatren. Opdracht 6: Bij ude draaiknppen werkt het eenvudig: er kan veel warm water dr f niets f een beetje. He warm het uiteindelijk kan wrden, hangt af van de temperatuur die bij de thermstaat is ingesteld. Als de draaiknp dicht zit en het is binnen warmer dan de ingestelde temperatuur, wat det de radiatr dan? Als de draaiknp dicht zit en het is binnen kuder dan de ingestelde temperatuur, wat det de radiatr dan? 41

42 Als de draaiknp pen staat (een beetje f helemaal) en het is binnen kuder dan de ingestelde temperatuur, wat det de radiatr dan? Leg je antwrd z ged mgelijk uit! Stel dat het s chtends in de klas te kud is. Je det de draaiknp pen, zdat de radiatr warm wrdt. Welk verschil kun je merken tussen een beetje pendraaien en helemaal pendraaien? Nieuwe knppen zijn wat ingewikkelder. Dat zijn thermstaatknppen. Dat wrd lijkt een beetje p het wrd thermmeter. Therm is wrd uit het Grieks. Het betekent temperatuur. De nieuwe draaiknppen kun je gebruiken m een bepaalde temperatuur te krijgen. Het kan echter nit warmer wrden dan de temperatuur die is ingesteld p de (centrale) thermstaat. De draaiknp kan er wel vr zrgen dat het iets minder warm wrdt. Leg uit dat z n thermstaat handig is in een gebuw met veel verschillende srten ruimtes. Z n knp laat dus niet alleen maar veel f weinig warm water dr. Hij zrgt er k vr dat er geen warm water dr kmt als het warm geneg is. He warm dat warm geneg precies is, hangt af van de stand die je kiest vr de draaiknp én van de instelling p de thermstaat. Leg uit dat z n thermstaat handig is m energie te besparen. 42

43 De verwerkingspdracht Na de pdrachten te hebben gemaakt, gaan jullie het vlgende den: De tijd tt aan de vlgende techniekles ver verwarming kunnen jullie aan de slag met de resultaten van de nderzekjes die jullie deden. Denk eens aan: psters PwerPint digibrd vrwerpen Jullie gaan in de 2 e bijeenkmst (p Reggesteyn) de rest van de grep vertellen wat je geleerd en ervaren hebt. Je mag hierbij van alles gebruiken en maken. Zrg ervr dat jullie weten wie wat gaat den tijdens de presentatie. Je met de rllen ged verdeeld hebben. Tijd: ngeveer 10 minuten vr je presentatie Tijdens de presentatie kmen er leerlingen van het 2 e jaar Technasium van Reggesteyn kijken. Eén van die leerlingen gaat jullie begeleiden bij de laatste pdracht. Wat daarna de pdracht wrdt hr je die dag p Reggesteyn.SUCCES!! en vral veel energieke uren gewenst! 43

44 Leerkrachtenhandleiding Tijd: 2 x 2 lesuren Aantal leerlingen: 2 5. De draaiknp als drgeefluik In deze nderzeksmdule nderzekt de leerling de centrale verwarming Opbuw: 1. De eerste 3 stappen, 2. Daarna kan het tweetal aan de slag met de verwerkingspdracht. deze pdracht wrdt p de tweede techniekles ver verwarming gepresenteerd aan de rest van de grep. Tijdens deze presentatie zijn er leerlingen van Reggesteyn aanwezig. Zij begeleiden de pdracht vr de 3 e dag. 3. Dag 3: (samen met een leerling van Reggesteyn) wrdt een pdracht aangebden waarin de leerlingen alternatieven bedenken en nderzeken m energie te winnen en te gebruiken. 4. Dag 4: eindpresentatie d.m.v. filmpjes De ttale pdracht wrdt in tweetallen gemaakt (aangevuld met Reggesteynleerlingen bij dag 2, 3 en 4). Leerdelen: De leerling kan: samenwerken een tabel invullen een thermmeter aflezen vertellen ver de resultaten van z n nderzek nadenken ver alternatieven vr verwarmingsenergie Materiaal: Ndig vr de nderzekspdracht De draaiknp als drgeefluik zijn: een werkende radiatr kpieën van stap 1 t/m 4 (per du 1) een A4 ntitiepapier + velletje ruitjespapier 1 x 1 cm pen/ptld thermmeter 44

45 Tijd: 2x2 lesuren Aantal leerlingen: 2 6. Warm water dr de radiatr ndig een werkende radiatr met werkende radiatrknp een A4 ntitiepapier pen/ptld wat ga je den? Je gaat een stukje nderzeken van he de centrale verwarming werkt. De belangrijkste vraag is: He wrdt de radiatr warm? 45

46 Stap 1: de inleiding Lees: Als het binnen twintig graden (20 C) is, velt dat lekker warm. In de zmer is het klaslkaal f de huiskamer vaak vanzelf al warm geneg. Maar he gaat dat in de winter als het buiten maar vijf graden (5 C) is? Of als het vriest? Dan met het huis verwarmd wrden. Je kunt je huis p verschillende manieren verwarmen, zals bijv. met een pen haard f met een centrale verwarming. Dat is wel z handig. Anders zu je s winters binnen met een jas aan meten zitten. En met de muts p! In deze les gaan we samen de centrale verwarming p schl nderzeken. Verschillende leerlingen den verschillende stukjes. Jullie nderzeken he de radiatr warm wrdt. 46

47 Stap 2: de radiatr Heb je al eens rndgekeken? He wrdt je lkaal lekker warm? Wat je ziet vr die verwarming van je lkaal zijn radiatren. Dr een radiatr strmt water. Warm water zrgt vr een warme radiatr. Omdat het warme water weer afkelt, kmt er steeds weer nieuw warm water. Waar blijft eigenlijk het afgekelde water? Opdracht 1: Ga naar een verwarming (een radiatr) en zet deze aan met de verwarmingsknp. (Pas p, de buizen kunnen heet zijn) Vel bven aan de radiatr en nder aan de radiatr. Vel je verschil?.. Vel aan de bvenste buis en aan de nderste buis. Vel je verschil?. Cnclusie: Het warme water kmt bven/nder binnen. Het afgekelde water strmt nder/bven weg. 47

48 Stap 3: een nderzekje Je hebt ndig: een ptld Opdracht 2 1. Teken een radiatr met de 2 buizen. 2. Teken met rde en blauwe pijlen he het water lpt. Zwel bij de buizen als in de radiatr. 3. Gebruik rd vr warm water en blauw vr het afgekelde water. Tekening: Opdracht 3 Meet met een thermmeter de temperatuur van de aanverbuis: C de bvenkant van de radiatr C het midden van de radiatr:.. C de nderkant van de radiatr:.. C de afverbuis:. C 48

49 Stap 4: een testje Opdracht 3: Draai de radiatr een keer pen en na ngeveer vijftien tellen weer dicht. De dit een aantal keren. Kun je hren f er iets gebeurt? Wat is dat, denk je? Antwrd: Lees: Als je een radiatr aanzet, strmt er warm water in. Dit verwarmt de metalen radiatr. Deze geeft de warmte weer af aan de mgeving. De radiatr geeft dus de warmte dr: van het warme water naar de ruimte waarin de radiatr staat. Het warme water raakt warmte kwijt. Het afgekelde water gaat via de andere buis de verwarming weer uit. 49

50 Opdracht 5: Vul de juiste wrden in bij de pijltjes van de verwarming. Kies uit: buis met kud water / radiatr / draaiknp / buis met warm water Opdracht 6: De draaiknp regelt heveel water de verwarming instrmt. Streep telkens de verkeerde wrden dr in de vlgende zinnen: 1. Vr de heetste stand is veel / weinig warm water ndig. 2. De draaiknp zet dan de buis helemaal dicht / pen. 3. De draaiknp draait dan van de verwarming af / naar de verwarming te. 4. Vr de laagste stand is veel / weinig warm water ndig. 5. De draaiknp sluit de buis bijna af. De knp draait naar de verwarming te / van de verwarming af. 50

51 De verwerkingspdracht Tijd: 2 lesuren Aantal leerlingen: 2 Na de pdrachten te hebben gemaakt, gaan jullie het vlgende den: De tijd tt aan de vlgende techniekles ver verwarming kunnen jullie aan de slag met de resultaten van de nderzekjes die jullie deden. Denk eens aan: psters PwerPint digibrd vrwerpen Jullie gaan in de 2 e bijeenkmst de rest van de grep vertellen (p Reggesteyn) wat je geleerd en ervaren hebt. Je mag hierbij van alles gebruiken en maken. Zrg ervr dat jullie weten wie wat gaat den tijdens de presentatie. Je met de rllen ged verdeeld hebben. Tijd: ngeveer 10 minuten vr je presentatie Tijdens de presentatie kmen er leerlingen van het 2 e jaar Technasium van Reggesteyn kijken. Eén van die leerlingen gaat jullie begeleiden bij de laatste pdracht. Wat daarna de pdracht wrdt hr je die dag p Reggesteyn.SUCCES!! en vral veel energieke uren gewenst! 51

52 Leerkrachtenhandleiding Tijd: 2 x2 lesuren Aantal leerlingen: 2 6. Warm water dr de radiatr In deze nderzeksmdule nderzekt de leerling de centrale verwarming Opbuw: 1. De eerste 4 stappen, 2. Daarna kan het tweetal aan de slag met de verwerkingspdracht. deze pdracht wrdt p de tweede techniekles ver verwarming gepresenteerd aan de rest van de grep. Tijdens deze presentatie zijn er leerlingen van Reggesteyn aanwezig. Zij begeleiden de pdracht vr dag Dag 3: (samen met een leerling van Reggesteyn) wrdt een pdracht aangebden waarin de leerlingen alternatieven bedenken en nderzeken m energie te winnen en te gebruiken. 4. Dag 4: eindpresentatie d.m.v. filmpjes De ttale pdracht wrdt in tweetallen gemaakt (aangevuld met Reggesteynleerlingen bij dag 2, 3 en 4). Leerdelen: De leerling kan: samenwerken iets vertellen ver de werking van een radiatrknp iets uitleggen ver de waterhuishuding in de radiatr vertellen ver z n nderzekservaringen nadenken ver andere verwarmingsplssingen Materiaal: Ndig vr de nderzekspdracht Warm water dr de radiatr zijn: een werkende radiatr met werkende radiatrknp een A4 ntitiepapier pen/ptld 52

53 Tijd: 2x2 lesuren Aantal leerlingen: 2 7. Energie meten ndig een meterkast met gas- en elektriciteitsmeter een A4 ntitiepapier pen/ptld afrekening v/e jaar energie wat ga je den? Je gaat uitzeken heveel elektriciteit en gas juw schl gebruikt. 53

54 Stap 1: de inleiding Energie. Elektriciteit en gas kun je gebruiken m cmputers te laten werken, lampen te laten branden en water p te warmen. Je kunt zelf vast ng wel meer bedenken. We nemen elektriciteit en gas energiedragers. De cmputer, de lamp en de waterkker f het gasfrnuis zijn energiegebruikers. Energie is het wrd dat we gebruiken vr de heveelheid werk dat met gebeuren m de cmputer te laten werken, de lamp te laten branden f het water aan de kk te brengen. Opdracht 1: Leg van nderstaande wrden uit f het energiebrnnen zijn f energiegebruikers: benzine wind waterrad mlenstenen aut helikpter bterham In deze les gaat het ver elektriciteit en gas. Je gaat uitzeken wáár je kunt zien heveel de schl gebruikt en heveel dit dan is. Net als bij juw uders thuis is het vr de directeur belangrijk m te weten heveel energie er gebruikt wrdt. Want daar met je vr betalen bij de energieleverancier. 54

55 Stap 2: energie Opdracht 2: Schrijf hiernder zveel mgelijk apparaten uit schl p die energie gebruiken. Overleg met elkaar. apparaat Werkt p elektriciteit / gas: 55

56 Stap 3: de meters Lees: In de meterkast wrdt met een meter bijgehuden heveel elektriciteit en gas er verbruikt is. Een elektriciteits- en gasmeter zien er ng. z uit: 2 elekriciteitsmeters 2 gasmeters (nder: met dag- en nachttarief) Energiemeters kunnen er verschillend uitzien. Een strmmeter kan werken met 2 meters: een dagen een nachtmeter. Nachtstrm is gedkper dan de strm die verdag gebruikt wrdt. Misschien weet je f de wasmachine thuis k sms s nachts draait. in kwh in m³ (= kilwattuur) (= kubieke meter) 56

57 Stap 4: p nderzek uit Je hebt papier en een pen ndig Ok met je je meester f juf vragen f je de meterkast mag bekijken. Vaak zit deze p slt. Wist je al waar die meterkast was? Opdracht 3: Schrijf de stand van de meters p. Begin van de les: Datum: Tijd: (begin van de les) Meterstand elektriciteit (teller 1) A: kwh (kil Watt uur) (teller 2) B: kwh (kil Watt uur) Meterstand gas C: m³ (kubieke meter) Eind van de les: Datum: Tijd: (eind van de les) Meterstand elektriciteit (teller 1) D: kwh (kil Watt uur) (teller 2) E: kwh (kil Watt uur) Meterstand gas F: m³ (kubieke meter) Verbruik in dit lesuur: Verbruik elektriciteit: D A samen met kwh E B Verbruik gas D C m³ 57

58 Opdracht 4: Vraag f je een energierekening mag zien, bijv. die van de schl. Heveel elektriciteit heeft de schl in een jaar gebruikt? En heveel gas? Heveel met de schl vr elke kwh betalen? En vr elke m 3 gas? Heveel betaalt de schl gemiddeld per maand aan energie? Prbeer eens te bedenken heveel juw uders elke maand meten betalen vr de energie die jullie thuis gebruiken. Vraag maar eens na f je antwrd een beetje klpt! 58

59 Opdracht 5: Energie maken kst geld. Je hebt p de tv vast wel eens reclames gezien van energiemaatschappijen. Kunnen jullie er enkele nemen? Schrijf ze hiernder p: 59

60 De verwerkingspdracht Na de pdrachten te hebben gemaakt, gaan jullie het vlgende den: De tijd tt aan de vlgende techniekles ver de meterkast kunnen jullie aan de slag met de resultaten van de metingen die jullie deden en ng den. Denk eens aan: psters PwerPint digibrd Jullie gaan in de 2 e bijeenkmst (p Reggesteyn) de rest van de grep vertellen wat je geleerd en gemeten hebt. De andere grepjes gaan k presenteren, maar jullie zijn als eerste aan de beurt. Dan kunnen jullie daarna verder aan jullie vervlgmetingen. want de metingen stppen pas p de 3 e bijeenkmst. Je mag hierbij van alles gebruiken en maken. Misschien k leuk m de anderen uitkmsten te laten raden ver meet-uitkmsten Zrg ervr dat jullie weten wie wat gaat den tijdens de presentatie. Je met de rllen ged verdeeld hebben. Tijd: ngeveer 10 minuten vr je presentatie Tijdens de presentatie kmen er leerlingen van het 2 e jaar Technasium van Reggesteyn kijken. Eén van die leerlingen gaat jullie begeleiden bij de laatste pdracht. Wat daarna de pdracht wrdt hr je die dag p Reggesteyn.SUCCES!! en vral veel energieke uren gewenst! 60

61 Leerkrachtenhandleiding Tijd: 2 x 2 lesuren Aantal leerlingen: 2 7. Energie meten In deze nderzeks- en ntwerpmdule gaan leerlingen ntdekken wat energie is en he we de energie ged kunnen gebruiken en he we haar kunnen meten. Gekeken wrdt k naar alternatieven. Opbuw: 1. De eerste 4 stappen 2. Dag 2: Eerst een krte presentatie aan de rest ver de metingen tt dan te. 3. Dag 3: (samen met een leerling van Reggesteyn) wrdt een pdracht aangebden waarin de leerlingen alternatieven bedenken en nderzeken m energie te winnen en te gebruiken. 4. Dag 4: eindpresentatie d.m.v. filmpjes De ttale pdracht wrdt in tweetallen gemaakt (aangevuld met Reggesteynleerlingen bij dag 2, 3 en 4). Leerdelen: De leerling kan: samenwerken vertellen wat z n bevindingen zijn w.b. elektriciteit z n ervaringen verwrden vertellen he de meterkast werkt alternatieven bedenken vr de gangbare energie Materiaal: Ndig vr de nderzekspdracht Energie meten zijn: een meterkast met gas- en elektriciteitsmeter een A4 ntitiepapier pen/ptld 61

62 Tijd: 2x2 lesuren Aantal leerlingen: 2 8. Apparaten in schl ndig elektrische apparaten een A4 ntitiepapier pen/ptld energieverbruikmeter wat ga je den? Je gaat p zek naar elektrische apparaten binnen schl. Je kijkt k he je kan zien en meten heveel elektriciteit de schl gebruikt 62

63 Stap 1: je eigen lkaal Elektriciteit Met elektriciteit (strm) kun je apparaten laten werken. Ze leveren dan energie (maar ksten dus k energie!). In deze les ga je kijken welke vrwerpen en apparaten er zich in schl bevinden en heveel energie de apparaten verbruiken. En he km je te weten heveel strm ze verbruiken? Opdracht 1: Kijk in je lkaal en schrijf p welke elektrische apparaten er zich bevinden. Kijk ged. Het zijn er vaak meer dan je denkt. Let p!! Niet alle apparaten kmen p dezelfde manier aan hun elektriciteit. Denk maar eens aan je digitale hrlge en aan de wasmachine thuis. De strmbrn is een andere

64 Stap 2: de keuken Opdracht 2: Als je schl een keuken heeft zek je die p en nteer welke apparaten zich in de keuken bevinden. (Is er geen keuken, ga dan naar een ruimte waarin zich veel apparaten bevinden die je ng niet zag in je lkaal)

65 Stap 3: het strmverbruik Lees: Heveel strm een apparaat verbruikt willen we altijd graag te weten kmen, want strm gebruiken kst immers geld! Dit strmverbruik staat vaak p een speciaal label. Op nieuwere apparaten staat dit met het vlgende label: Kijk maar eens ged wat er allemaal p staat: Vraagje: Welk apparaat is dit denk je? Een? Opdracht 3: Wat stellen de letters A t/m D vr? Omschrijf dit met je eigen wrden. (Kijk k p internet) Wat zuden je uders liever thuis willen hebben: een kelkast met een A f eentje met een C? En waarm? Met een, mdat.. 65

66 Stap 4: p nderzek uit Opdracht 4a: Kijk ng eens naar het label van pdracht 3. hierp vind je k heveel strm het apparaat gebruikt per uur. In welke eenheid wrdt dit uitgedrukt? In Hieraan kun je aflezen heveel strm per uur er verbruikt wrdt. Dus he hger het getal, he meer strm er per uur gebruikt wrdt. Opdracht 4b: Je hebt een aantal apparaten pgeschreven bij pdracht 1 en pdracht 2. Het strmverbruik hiervan gaan we verder nderzeken. Schrijf die apparaten in de 1 e klm. Kijk f je van een van de apparaten makkelijk de stekker uit het stpcntact kunt halen. De dat en plaats tussen de stekker en het stpcntact de strmmeter/energiemeter die bij deze pdracht hrt. Nteer in de andere klmmen de gevraagde infrmatie. Laat je apparaat 3 minuten aan staan. Nteer dan de heveelheid kwh die gebruikt is. De dit met een aantal apparaten. Als je twijfelt f het mag.even vragen. 1 apparaat strmverbruik in kwh veel f weinig energie

67 Opdracht 5: Neem 2 f 3 van de genteerde apparaten m verder te nderzeken. Kies die apparaten die vlgens jullie niet z erg energiezuinig zijn. Kunnen jullie nderzeken he je dit apparaat zu kunnen verbeteren, zdat het minder strm verbruikt. Denk k aan het vlgende: sms kun je apparaten zuiniger laten zijn dr ze minder nndig te gebruiken. Kun je k daar iets vr verzinnen (vrbeeld: Tijdens het tandenpetsen bijv. kun je beter de kraan dichtdraaien m water te besparen). Het wrdt steeds belangrijker de apparaten energiezuiniger te maken. Je bespaart geld, maar je spaart k het milieu. Misschien kunnen jullie daar k iets ver vertellen. Denk heel creatief en verleg. Misschien km hardp verleggend tt heel mie ideeën. Gebruik k internet hiervr. TIP: Je mag al extra k een apparaat van thuis nderzeken met dezelfde vragen als bij pdracht 5+6. Zet hem dan k maar in de tabel van pdracht 5. Veel Succes!! 67

68 De verwerkingspdracht Tt slt Na de pdrachten te hebben gemaakt, gaan jullie het vlgende den: De tijd tt aan de vlgende techniekles uit deze serie kunnen jullie aan de slag met de resultaten van de metingen die jullie deden en ng den. Denk eens aan: psters PwerPint digibrd Jullie gaan in de 2 e bijeenkmst de rest van de grep vertellen (p Reggesteyn) wat je geleerd en ervaren hebt. Maak je verhaaltje prettig m naar te luisteren en/f te kijken. Je mag hierbij van alles gebruiken en maken. Denk k aan PwerPint, echte apparaten, vrbeelden enz. Of aan tabellen. Zrg ervr dat jullie weten wie wat gaat den tijdens de presentatie. Je met de rllen ged verdeeld hebben. Tijd: ngeveer 10 minuten vr je presentatie Tijdens de presentatie kmen er leerlingen van het 2 e jaar Technasium van Reggesteyn kijken. Eén van die leerlingen gaat jullie begeleiden bij de laatste pdracht. Wat daarna de pdracht wrdt hr je die dag p Reggesteyn.SUCCES!! en vral veel energieke uren gewenst! 68

69 Leerkrachtenhandleiding Tijd: 2 x 2 lesuren Aantal leerlingen: 2 8. Apparaten in schl In deze nderzeks- en ntwerpmdule gaan leerlingen ntdekken wat energie is en he we de energie ged kunnen gebruiken en he we haar kunnen meten. Gekeken wrdt k naar alternatieven. Opbuw: 1. De eerste 4 stappen 2. Dag 2: Eerst een krte presentatie aan de rest ver de ervaringen tt dan te. 3. Dag 3: (samen met een leerling van Reggesteyn) wrdt een pdracht aangebden waarin de leerlingen alternatieven bedenken en nderzeken m energie te winnen en te gebruiken. 4. Dag 4: eindpresentatie d.m.v. filmpjes De ttale pdracht wrdt in tweetallen gemaakt (aangevuld met Reggesteynleerlingen bij dag 2, 3 en 4). Leerdelen: De leerling kan: samenwerken vertellen wat z n bevindingen zijn w.b. elektrische apparaten z n ervaringen verwrden vertellen ver het strmverbruik van apparaten alternatieven bedenken vr energiebesparingen Materiaal: Ndig vr de nderzekspdracht Apparaten in schl zijn: elektrische apparaten binnen schl een A4 ntitiepapier pen/ptld internet 69

Spaar energie! Zoals het klokje thuis tikt... Energie bij de vleet. Jeroen Defauw. Herken je dit? Je komt thuis van. school met de auto.

Spaar energie! Zoals het klokje thuis tikt... Energie bij de vleet. Jeroen Defauw. Herken je dit? Je komt thuis van. school met de auto. Jeren Defauw Zals het klkje thuis tikt... Herken je dit? Je kmt thuis van schl met de aut. Je papa drukt p een knpje aan de muur. De garageprt gaat pen. Je springt uit de aut en det het licht aan in de

Nadere informatie

Actie keuze 5. a. Campagne rookvrij schoolplein. b. Hoofd- en deelvragen. Hoofdvraag: 1: Wat zijn de gevolgen en gevaren van roken?

Actie keuze 5. a. Campagne rookvrij schoolplein. b. Hoofd- en deelvragen. Hoofdvraag: 1: Wat zijn de gevolgen en gevaren van roken? Actie keuze 5 a. Campagne rkvrij schlplein Jullie Stappenplan hebben vr actie 5 gekzen: Maak het schlplein rkvrij grepjes Maak de twee gebruik nderzekspdracht psters: brnnenpagina Presenteer 1. argumenten

Nadere informatie

Let op!! Niet zwemmen i.v.m. blauwalg. Leerdoelen: Kerndoelen Curriculum watereducatie SLO: NME leergebied: Werkvormen: Vakgebied: Niveau: Tijdsduur:

Let op!! Niet zwemmen i.v.m. blauwalg. Leerdoelen: Kerndoelen Curriculum watereducatie SLO: NME leergebied: Werkvormen: Vakgebied: Niveau: Tijdsduur: Let p!! Niet zwemmen i.v.m. blauwalg Vakgebied: Niveau: Tijdsduur: Bilgie, Aardrijkskunde klas 3 hav/vw ± 140 minuten Niet zwemmen i.v.m. blauwalg, we zien deze brden steeds vaker. Maar wat is blauwalg

Nadere informatie

Les Hernieuwbare energie

Les Hernieuwbare energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Hernieuwbare energie Werkblad Les Hernieuwbare energie Werkblad "100% duurzaam", "Hllandse wind", "Kies bigas!": wie de reclames van energiebedrijven bekijkt zu bijna denken

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Pyonkee App Inleiding

Pyonkee App Inleiding Pynkee App Inleiding Inhudspgave 1 Bendigdheden... 1 2 Delstellingen... 1 3 Pynkee app... 1 3.1 Installatie van Pynkee app... 1 3.2 Terminlgie... 1 3.3 Gebruik van Pynkee app... 2 3.4 Juw eerste Pynkee

Nadere informatie

Presentatie eisen reisweek

Presentatie eisen reisweek Presentatie eisen reisweek Beste reisadviseurs, De aftrap is genmen. We zijn begnnen aan een spannende strijd m te bepalen he nze werkweek er in juni 2013 uit zal zien. Natuurlijk lijkt het een beetje

Nadere informatie

Onze groep bezoekt de voorstelling op: LESBRIEF

Onze groep bezoekt de voorstelling op: LESBRIEF Onze grep bezekt de vrstelling p: LESBRIEF 1 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Geachte leerkracht, Deze lesbrief is bedeld

Nadere informatie

Experimenteren. 1 Experimenteren met energie. Luister eerst naar de afspraken van je leerkracht!

Experimenteren. 1 Experimenteren met energie. Luister eerst naar de afspraken van je leerkracht! Experimenteren Luister eerst naar de afspraken van je leerkracht! Je werkt de nderzekspdrachten uit in grep. Gebruik de fiche Werken in grep met drschuifsysteem. Opgepast! Je wrdt berdeeld dr je grepsleden.

Nadere informatie

HANDLEIDING. Kom In Actie Rode Kruis

HANDLEIDING. Kom In Actie Rode Kruis HANDLEIDING Km In Actie Rde Kruis Inhudspgave Checklist vr het plannen van je actie... 3 Kminactie.rdekruis.nl... 4 Actie aanmaken... 4 Actie wijzigen/aanpassen... 4 Mede rganisatren tevegen... 4 Deelnemers

Nadere informatie

Vlaanderen: Primair onderwijs Brongebruik Kerndoel 7: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen.

Vlaanderen: Primair onderwijs Brongebruik Kerndoel 7: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen. Lesbeschrijving Brn vr Werk Aan de hand van deze 5 lessen ntdekken de leerlingen dat de Schelde veel mgelijkheden biedt vr werk. En daarmee van essentieel belang is vr nze regi. Relatie met kerndelen:

Nadere informatie

Rollenspel Jezus redt

Rollenspel Jezus redt Rllenspel Jezus redt Krte mschrijving prgrammanderdeel De leerlingen spelen samen een bestuursrechtzaak bij de Raad van State na. De Raad van State is de hgste bestuursrechter van Nederland. In deze rechtszaak

Nadere informatie

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen.

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen. PESTEN Deze flder is een hulpmiddel vr ju en je kind m samen te leren ver pesten en he je dit kan stppen. WAT IS PESTEN? Pesten is iemand anders bewust bedreigen, bang maken, uitdagen, uitschelden f pijn

Nadere informatie

Warmte inleiding. Opdracht 1. Wat weet je nog uit de tweede klas? Kruis bij iedere bewering aan of deze juist of onjuist is. Bewering Juist Onjuist

Warmte inleiding. Opdracht 1. Wat weet je nog uit de tweede klas? Kruis bij iedere bewering aan of deze juist of onjuist is. Bewering Juist Onjuist Warmte inleiding Opdracht 1. Wat weet je ng uit de tweede klas? Kruis bij iedere bewering aan f deze juist f njuist is. Bewering Juist Onjuist Temperatuur en warmte hebben dezelfde eenheid De eenheid van

Nadere informatie

Praktisch: Inhoudelijk: Thema: een dag uit het leven van een kind in België en in Dogbo, focus op watergebruik. Werkvorm: groepswerk

Praktisch: Inhoudelijk: Thema: een dag uit het leven van een kind in België en in Dogbo, focus op watergebruik. Werkvorm: groepswerk 1 Praktisch: Leeftijdsgrep: 3 de graad Grepsgrtte: klasgrep, pdelen in grepjes van 4 persnen Omgeving: klas Tijdsduur: 50 min. Materiaal: Pwerpints met ft s van Ghislain en Clémence uit Dgb Verhaal van

Nadere informatie

Onze groep bezoekt de voorstelling op: LESBRIEF

Onze groep bezoekt de voorstelling op: LESBRIEF Onze grep bezekt de vrstelling p: LESBRIEF 1 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Geachte leerkracht, Deze lesbrief is bedeld

Nadere informatie

Het Grote Geldonderzoek: hoe ga je met je geld om?

Het Grote Geldonderzoek: hoe ga je met je geld om? Het Grte Geldnderzek: he ga je met je geld m? Natinaal Instituut vr Budgetvrlichting (Nibud) Tijdsduur: één les Werkvrm: individueel met een discussie in de klas Niveau: bedeld vr alle leerlingen van klas

Nadere informatie

PROJECTBESCHRIJVING HISTORISCHE PLEKKEN

PROJECTBESCHRIJVING HISTORISCHE PLEKKEN PROJECTBESCHRIJVING HISTORISCHE PLEKKEN Leerlijn Cultureel Erfged Thema Identiteit Grep 5 en 6 Maart 2016 Cultuurnderwijs p zijn Haags Leerlijn Cultureel Erfged Thema Identiteit Grep 5 en 6 Maart 2016

Nadere informatie

Onderhoudsdocument / Werkveldopdrachten Wellness. Rekenen

Onderhoudsdocument / Werkveldopdrachten Wellness. Rekenen Onderhudsdcument / Werkveldpdrachten Wellness Rekenen Ontwikkeld dr : Diny Veldstra Inhud Rekenen in het werkveld... 3 Opdracht 1: De spijkerbrek... 4 Opdracht 2: Het drmhuis... 5 Opdracht 3: Make-up...

Nadere informatie

Waterbeheer, kan jij het aan?

Waterbeheer, kan jij het aan? Waterbeheer, kan jij het aan? Een rllenspel ver waterbeheer in het beheergebied van een waterschap Vakgebied: Aardrijkskunde, Bilgie, Maatschappijleer Niveau: klas 3 HAVO en VWO Tijdsduur: 60 minuten Waterbeheer

Nadere informatie

Aan de hand van deze 3 lessen ontdekken de leerlingen dat er techniek in en om de Schelde, dus in onze regio, een erg belangrijke rol speelt.

Aan de hand van deze 3 lessen ontdekken de leerlingen dat er techniek in en om de Schelde, dus in onze regio, een erg belangrijke rol speelt. Techniek & de Schelde Aan de hand van deze 3 lessen ntdekken de leerlingen dat er techniek in en m de Schelde, dus in nze regi, een erg belangrijke rl speelt. Gerelateerde kerndelen Vlaanderen, Primair

Nadere informatie

Wegwijzer. Dagbehandeling in Behandelcentrum Heideheuvel Informatie voor kinderen en ouders

Wegwijzer. Dagbehandeling in Behandelcentrum Heideheuvel Informatie voor kinderen en ouders Wegwijzer Dagbehandeling in Behandelcentrum Heideheuvel Infrmatie vr kinderen en uders WELKOM! De kmende tijd kmen jij en je uders een dagbehandeling vlgen in Heideheuvel. In Heideheuvel werken we in een

Nadere informatie

Lesbeschrijving. Historische bronnen - beeldmateriaal

Lesbeschrijving. Historische bronnen - beeldmateriaal Lesbeschrijving Histrische brnnen - beeldmateriaal Aan de hand van deze les ntdekken de leerlingen dat de Schelde niet alleen nu, maar k vreger al veelvuldig als nderwerp p ft s werd gezet en vrkwam p

Nadere informatie

Hoe zet ik een tent op?

Hoe zet ik een tent op? He zet ik een tent p? 1. Een Gede plek vinden en vrbereiden Zek een plek die hger ligt dan de rest Ga als het mgelijk is niet nder lfbmen staan. Bij regen druppelen deze namelijk lang na. Hud rekening

Nadere informatie

Vier beproefde manieren om de pot met goud, leren van elkaars ervaringen, open te maken

Vier beproefde manieren om de pot met goud, leren van elkaars ervaringen, open te maken Vier beprefde manieren m de pt met gud, leren van elkaars ervaringen, pen te maken Het leren van ervaringen vraagt m het nderzeken van die ervaringen, het liefst in een grep samen met anderen. Dit kan

Nadere informatie

-Samenvatting Natuurkunde- -Elektrotechniek Hoofdstuk 3-

-Samenvatting Natuurkunde- -Elektrotechniek Hoofdstuk 3- 1 Lading en Spanning 2 Elektrische strm 3 Weerstand Inhudspgave 4 Weerstand in parallel- en serieschakeling 5 Vermgen 6 Srtelijke weerstand Frmule verzicht 1 Lading en Spanning Lading Een vrwerp kan geladen

Nadere informatie

Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden

Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden Delstellingen Diepgaand inzicht krijgen in infrmatiebehefte m.b.t. WOII persnlijke betekenis WOII ntstaan interesse in WOII beiende/interessante thema s gebruik en

Nadere informatie

Praktisch: Inhoudelijk: Thema: een dag uit het leven van een kind in België en in Dogbo, focus op watergebruik

Praktisch: Inhoudelijk: Thema: een dag uit het leven van een kind in België en in Dogbo, focus op watergebruik 1 Praktisch: Leeftijdsgrep: 1ste graad Grepsgrtte: klasgrep Omgeving: klas Tijdsduur: 50 min. Materiaal: Pwerpint met ft s van Clémence uit Dgb Smartbrd f beamer m de ft s te prjecteren Verhaal van Clémence

Nadere informatie

OVERAL TAAL EDUCATIEF NT2-PAKKET DOOR KIRSTEN DE MAESSCHALCK JO DE RAEDEMAECKER - JOHAN DONCKERS

OVERAL TAAL EDUCATIEF NT2-PAKKET DOOR KIRSTEN DE MAESSCHALCK JO DE RAEDEMAECKER - JOHAN DONCKERS OVERAL TAAL EDUCATIEF NT2-PAKKET DOOR KIRSTEN DE MAESSCHALCK JO DE RAEDEMAECKER - JOHAN DONCKERS In 2013 viert het Huis van het Nederlands in Antwerpen zijn 10-jarig bestaan. Om deze feestelijke gebeurtenis

Nadere informatie

SPREEKBEURT GRIEKSE LANDSCHILDPAD

SPREEKBEURT GRIEKSE LANDSCHILDPAD SPREEKBEURT GRIEKSE LANDSCHILDPAD l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE

Nadere informatie

ISBN 978-90-78688-09-9 Eerste druk, eerste oplage

ISBN 978-90-78688-09-9 Eerste druk, eerste oplage 2008 Leskist.nl, Nrdhrn Alle rechten vrbehuden. Niets uit deze uitgave mag wrden verveelvudigd, pgeslagen in een geautmatiseerd gegevensbestand f penbaar gemaakt, in enige vrm f p enige wijze, hetzij elektrnisch,

Nadere informatie

Planning. Week Les Thuis Af. Uitleg nieuwe opdracht Reclame en Campagnes Onderzoek Orange Baby s - NEE - -

Planning. Week Les Thuis Af. Uitleg nieuwe opdracht Reclame en Campagnes Onderzoek Orange Baby s - NEE - - Planning Week Les Thuis Af 4 Uitleg nieuwe pdracht Reclame en Campagnes Onderzek Orange Baby s - - - NEE 5 Afmaken nderzek Orange Babys Beginnen nderzek Plus supermarkten Afmaken nderzek Plus supermarkten

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD Sinds 1 september 2004 kan elke schl een uderraad prichten vlgens het participatiedecreet. Het schlbestuur is verplicht m een uderraad p te richten als 10% van de uders er

Nadere informatie

Maatschappelijke Stage

Maatschappelijke Stage Maatschappelijke Stage 2 Inhud 1. Wat is MAS? 1.1 MAS algemeen. 1.2 MAS p het Gren van Prinstererlyceum 1.3 Deadlines 2. Stage zeken 2.1 De stage cördinatr p schl. 2.2 Masactief 3. De frmulieren 3.1 Aanvraagfrmulier

Nadere informatie

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE Begeleiding van leerlingen met ernstige rekenprblemen en/f dyscalculie Delen en uitgangspunten Binnen het Veluws Cllege Crtenbsch hanteren wij het Prtcl Ernstige

Nadere informatie

LOOPBAANORIËNTATIE VMBO-4 Periode 1 t/m periode 3

LOOPBAANORIËNTATIE VMBO-4 Periode 1 t/m periode 3 LOOPBAANORIËNTATIE VMBO-4 Peride 1 t/m peride 3 In leerjaar 4 met je de keus gaan maken; wat wil jij gaan den wanneer je het vmbdiplma hebt? Om te laten zien dat je uiteindelijk een studie, die bij je

Nadere informatie

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling Prtcl bij het verlijden van een gezinslid van een leerling Algemeen: Er wrden geen mededelingen aan de pers gedaan. Het lcatie aanspreekpunt f de directeur meldt alleen dat nze 1 ste zrg de nabestaanden

Nadere informatie

Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en om de Schelde leven

Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en om de Schelde leven Lesbeschrijving Dieren & de Schelde Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en m de Schelde leven Relatie met kerndelen: Vlaanderen: Wereldriëntatie Natuur Levende

Nadere informatie

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs.

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht p Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Dia 1 Opmerking vr de presentatr: in het geval u tijd te krt kmt, kunt u de blauwe tekst als ptineel beschuwen

Nadere informatie

SPREEKBEURT GOUDVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT GOUDVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT GOUDVIS l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE GOUDVIS BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten Pestprtcl basisschl Pieter Wijten Basisschl Pieter Wijten werkt aan een veilig schlklimaat waarin kinderen respectvl met elkaar mgaan. Ze hanteert drie principes: Ik zrg ged vr mezelf Ik zrg ged vr de

Nadere informatie

Groep 6. Werkboek Werkstuk

Groep 6. Werkboek Werkstuk Grep 6 Werkbek Werkstuk Naam: Wat ga je den? In de kmende tijd ga je werken aan een werkstuk. Je met je vrstellen dat je ver juw nderwerp gaat vertellen. Net zals bij een spreekbeurt! Maar nu schrijf je

Nadere informatie

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014 Evaluatierapprt Scalda - Grep 3 29 januari 26 maart 2014 1. Inleiding, deelnemers en activiteiten In dit dcument wrden de bevindingen weergegeven van begeleiders en deelnemers die betrkken waren bij de

Nadere informatie

Contract gedragsverandering

Contract gedragsverandering Cntract gedragsverandering Stappenplan m je delen te bereiken Tips m je delen te bereiken Cntract vr gedragsverandering (vrbeeld) Del/gedrag Om deel te nemen aan de Dam tt Dam lp met mijn vriendengrep

Nadere informatie

MIJN KIND GAAT NAAR DE KLEUTERKLAS

MIJN KIND GAAT NAAR DE KLEUTERKLAS MIJN KIND GAAT NAAR DE KLEUTERKLAS 1. Is mijn kind klaar vr de kleuterschl? Handige tips m bij te huden Alle kinderen tussen 2,5 en 3 jaar mgen starten in de kleuterklas. Je twijfelt f je kind daar klaar

Nadere informatie

Doelgroepen Dit educatieve lespakket is bedoeld voor de groepen 5,6 en de groepen 7,8.

Doelgroepen Dit educatieve lespakket is bedoeld voor de groepen 5,6 en de groepen 7,8. Dcentenhandleiding Beleef Het Verleden met Ltte Delgrepen Dit educatieve lespakket is bedeld vr de grepen 5,6 en de grepen 7,8. Middelen Data-DVD: Inzet van filmmateriaal via digibrd. 4 afleveringen met

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

Nieuwsbrief 1 Groen Licht www.nieuwkortenoord.nl

Nieuwsbrief 1 Groen Licht www.nieuwkortenoord.nl Nieuwsbrief 1 Gren Licht www.nieuwkrtenrd.nl Nieuwsbrief 1 Gren Licht Dit is een nieuwsbrief, speciaal gericht p de actie Gren Licht in Nieuw Krtenrd. Subsidie beschikbaar gesteld dr Prvincie vr Gren Licht

Nadere informatie

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een prgramma vr het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Delgrep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt vr grep 7 en 8 van de basisschl en de eerste

Nadere informatie

Onze eigen boontjes doppen in Kenia

Onze eigen boontjes doppen in Kenia Hnger graad 2 Lesvrbereiding Onze eigen bntjes dppen in Kenia Bij lesmateriaal, bij deze les p de site, vind je het ndige lesmateriaal vr deze les Print het werkblad 'Zek de 5 verschillen' vr elke leerling

Nadere informatie

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

SPREEKBEURT STRUISVOGEL

SPREEKBEURT STRUISVOGEL SPREEKBEURT STRUISVOGEL l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE STRUISVOGEL BIJ

Nadere informatie

Studeren zonder belemmeringen

Studeren zonder belemmeringen Studeren znder belemmeringen Bepalende factr: de dcent Eén p de tien Nederlandse studenten heeft dr een beperking last van belemmeringen tijdens zijn pleiding. Ze maken het zichzelf en hun dcenten sms

Nadere informatie

Lesbeschrijving. Historische bronnen - beeldmateriaal

Lesbeschrijving. Historische bronnen - beeldmateriaal Lesbeschrijving Histrische brnnen - beeldmateriaal Aan de hand van deze les ntdekken de leerlingen dat de Schelde niet alleen nu, maar k vreger al veelvuldig als nderwerp p ft s werd gezet en vrkwam p

Nadere informatie

SPREEKBEURT WANDELENDE TAK

SPREEKBEURT WANDELENDE TAK l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT WANDELENDE TAK ONGEWERVELDEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE WANDELENDE

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

SPEURTOCHT THEMA OCEAN. voor groep 5 t/m 8

SPEURTOCHT THEMA OCEAN. voor groep 5 t/m 8 SPEURTOCHT THEMA OCEAN vr grep 5 t/m 8 Welkm in Burgers Ocean! Met deze nderwater-speurtcht leer je van alles ver de dieren die in de zee leven. De speurtcht begint al zdra je vanuit de Bush p het strand

Nadere informatie

SPREEKBEURT SCHORPIOEN

SPREEKBEURT SCHORPIOEN l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT SCHORPIOEN ONGEWERVELDEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE SCHORPIOEN

Nadere informatie

Tussen een lichtbron en een scherm staat een voorwerp. Daardoor ontstaat een schaduw van het voorwerp op het scherm. lichtbron

Tussen een lichtbron en een scherm staat een voorwerp. Daardoor ontstaat een schaduw van het voorwerp op het scherm. lichtbron Licht: Inleiding Opdracht 1. Schaduw van een lichtbrn Tussen een lichtbrn en een scherm staat een vrwerp. Daardr ntstaat een schaduw van het vrwerp p het scherm. a) Laat zien waar licht p het scherm valt

Nadere informatie

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 Inhud Respns... 1 Samenvatting van de resultaten... 1 Vragen ver de pleiding... 2 Vragen ver de stagiair... 3 Wat ziet u als sterke punten van de pleiding CMD?... 4 Wat

Nadere informatie

Van stip naar stap naar stip

Van stip naar stap naar stip Van stip naar stap naar stip Vr startende trainers 1-1 Inhud 1. Telichting... Fut! Bladwijzer niet gedefinieerd. 2. Teamvrming... 2-3 3. Omgeving... 3-3 4. Weet wat je wil: he ziet de stip eruit?... 4-3

Nadere informatie

Presenteren met Impact:

Presenteren met Impact: Presenteren met Impact: Gelven Presenteren is geweldig! Ik geef te, de eerste keer dat ik vr een grep stnd had ik zweethanden en een rd hfd, maar de afgelpen jaren heb ik tientallen keren vr grepen gestaan

Nadere informatie

VISUALISEREN bij ADHD en leerproblemen Impuls - 19-09-2015. Mw. Sanne E. Vink GZ-Psycholoog / coach

VISUALISEREN bij ADHD en leerproblemen Impuls - 19-09-2015. Mw. Sanne E. Vink GZ-Psycholoog / coach VISUALISEREN bij ADHD en leerprblemen Impuls - 19-09-2015 Mw. Sanne E. Vink GZ-Psychlg / cach Deze wrkshp: Uitleg hersenen - verschil linker en rechterhelft ADHD en dminantie vrkeur Leerprblemen en hersenhelft

Nadere informatie

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam OPLEIDING tt Verzrgende-IG Ondersteuningsmagazijn Berepstaak E Startbekaam Albeda cllege Branche gezndheidszrg Kwalificatieniveau 4 Chrt: 2010-2011 Fase: Startbekaam Naam student:. P.E1-3.start.gesprek

Nadere informatie

WERKBLAD FUNDA.NL. Je kan met funda heel veel gegevens over je woonbuurt te weten komen!

WERKBLAD FUNDA.NL. Je kan met funda heel veel gegevens over je woonbuurt te weten komen! WERKBLAD FUNDA.NL Inleiding De mdule leefbaar Nederland gaat ver de verschillen in sciale mstandigheden tussen mensen. Het gaat ver verschillen in gezndheid, verschillen tussen stad en platteland en ver

Nadere informatie

Voorbeeld oefentypes online e-learningmodules CommArt Int.

Voorbeeld oefentypes online e-learningmodules CommArt Int. Vrbeeld efentypes nline e-learningmdules CmmArt Int. In dit dcument wrdt verwezen naar de specifieke inhud van een van nze e- learningmdules. De efentypes wrden echter gebruikt in alle e-learningmdules

Nadere informatie

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen Stap 5 Deel 2 Je met niet alles gelven wat je denkt Lesje 5.2.1 Jezelf lsmaken uit vertuigingen Je hebt eerder al pgeschreven welke gedachtes zijn uitgegreid tt vertuigingen: de beelden ver jezelf en anderen

Nadere informatie

Scenario Onderwijstijd. Thuisles

Scenario Onderwijstijd. Thuisles Scenari Onderwijstijd Thuisles Erik Mndriaan en JaapJan Vrm ROC Deltin Cllege, Zwlle ktber 2013 Scenari: Thuisles Algemeen Dit scenari is ntwikkeld mdat er gedacht wrdt dat het elementen bevat die ervr

Nadere informatie

OVERSTAP 4VMBO- 4HAVO 2016-2017. Bertrand Russell College havo en vwo

OVERSTAP 4VMBO- 4HAVO 2016-2017. Bertrand Russell College havo en vwo OVERSTAP 4VMBO- 4HAVO 2016-2017 Bertrand Russell Cllege hav en vw Overstap vmb naar 4-hav infrmatie 2016-2017 Waarm drstrmen naar 4hav? Stel, je zit in 4 VMBO-t. Je haalt gede resultaten, het ziet ernaar

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT HAMSTER ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT HAMSTER ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT HAMSTER ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE HAMSTER BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Groep 1-2A: Juf Jacqueline (maandag, dinsdag en woensdag) Juf Kathelijne (donderdag en vrijdag) Groep 1-2B: Juf Georgina (ma-vr)

Groep 1-2A: Juf Jacqueline (maandag, dinsdag en woensdag) Juf Kathelijne (donderdag en vrijdag) Groep 1-2B: Juf Georgina (ma-vr) RKBS Inghelsenberghe Wilhelminastraat 48 4564 AE Sint Jansteen tel: 0114-314380 inghelsenberghe@gperspect.nl www.inghelsenberghe.nl Infrmatie grep 1-2 Grepsleerkrachten: Grep 1-2A: Juf Jacqueline (maandag,

Nadere informatie

Stap 1. Wat wil jij?

Stap 1. Wat wil jij? Stap 1. Hi Iemand heeft het idee dat jij wel wat supprt kunt gebruiken. Dat kunnen je uders zijn, een vriend/vriendin een therapeut f iemand anders die ju ged kent. Die iemand wil graag dat jij hulp krijgt

Nadere informatie

Lesbeschrijving. Havens aan de Schelde. Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en om de Schelde leven

Lesbeschrijving. Havens aan de Schelde. Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en om de Schelde leven Lesbeschrijving Havens aan de Schelde Aan de hand van deze 3 lessen maken de leerlingen kennis met de dieren die in en m de Schelde leven Relatie met kerndelen: Vlaanderen: Vlaanderen Nederland Primair

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 2. Leerdoelen 3. Samenwerken, hypotheses & onderzoeksonderwerpen 5. Wat wordt ervan jullie verwacht? 6.

Inhoudsopgave. Inleiding 2. Leerdoelen 3. Samenwerken, hypotheses & onderzoeksonderwerpen 5. Wat wordt ervan jullie verwacht? 6. Inhudspgave Pagina Inleiding 2 Leerdelen 3 Samenwerken, hyptheses & nderzeksnderwerpen 5 Wat wrdt ervan jullie verwacht? 6 Berdeling 8 Prjectrster 2012 11 Afspraken 13 Werkgrepen 2012 14 Onderzeksplan

Nadere informatie

Presenteren met Impact:

Presenteren met Impact: Presenteren met Impact: Gelven Presenteren is geweldig! Ik geef te, de eerste keer dat ik vr een grep stnd had ik zweethanden en een rd hfd, maar de afgelpen jaren heb ik tientallen keren vr grepen gestaan

Nadere informatie

Een zero-emission Utrecht CS

Een zero-emission Utrecht CS PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS Infrmatie vr de leerlingen Inhud 1 De pdracht 2 Het berep 3 De rganisatie 4 Begeleiding 5 Berdeling en evaluatie A Plan van Aanpak B Persnlijk verslag C Evaluatie van

Nadere informatie

20 jaar kinderrechten!

20 jaar kinderrechten! Er is er een jarig, hera hera! Rechten? Plichten? Wensen? Ken je iemand die jarig is? Je buurjngen f je beste vriend? Jarig zijn is leuk. Vr de jarige zelf, maar k vr de anderen. Er is een feestje. We

Nadere informatie

Zwartsluis Verlengde Sportlaan 16. Ons kantoor. Vraagprijs: 229.000,- k.k. Aanvaarding: in overleg

Zwartsluis Verlengde Sportlaan 16. Ons kantoor. Vraagprijs: 229.000,- k.k. Aanvaarding: in overleg Zwartsluis Verlengde Sprtlaan 16 Vraagprijs: 229.000,- k.k. Aanvaarding: in verleg Ons kantr Hasselt Nieuwstraat 4 Tel. 038-4772040 Fax 038-4772118 E-mail inf@bertleistra.nl Internet www.bertleistra.nl

Nadere informatie

PROJECTBESCHRIJVING DIT BEN IK

PROJECTBESCHRIJVING DIT BEN IK PROJECTBESCHRIJVING DIT BEN IK Leerlijn Theater Thema Identiteit Grep 3 en 4 Maart 2016 Cultuurnderwijs p zijn Haags Leerlijn Theater Thema Identiteit Grep 3 en 4 Maart 2016 Deze prjectbeschrijving wrdt

Nadere informatie

De Ultieme Sollicitatie Gids.

De Ultieme Sollicitatie Gids. De Ultieme Sllicitatie Gids. Ha Aanstaande Superheld! Hierbij een mie verzameling met nuttige infrmatie. Lees het dr en kijk wat je eruit kunt halen. Sms staan er bepaalde tips f acties dubbel in. Dat

Nadere informatie

Leer / ontwikkelingslijnen. Opleiding Helpende Zorg en Welzijn. BOL en BBL NAAM STUDENT:..

Leer / ontwikkelingslijnen. Opleiding Helpende Zorg en Welzijn. BOL en BBL NAAM STUDENT:.. Leer / ntwikkelingslijnen Opleiding Helpende Zrg en Welzijn BOL en BBL NAAM SUDEN:.. 1 2 Uitleg van het leerlijnenbekje Vr je ligt het leerlijnenbekje van je pleiding Helpende Zrg & Welzijn niveau 2. ijdens

Nadere informatie

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht p een veilige mgeving en een plezierige schltijd Achtergrnd - Wat is pesten? 'Iemand wrdt getreiterd f is het mikpunt van pesterijen als hij f zij herhaaldelijk

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT WALLABY ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT WALLABY ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT WALLABY ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE WALLABY BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Je weet nu op welke level je gaat lezen. Dit is wat je te doen staat: Kies een PENGUIN READER uit op jouw level, NIET lager!

Je weet nu op welke level je gaat lezen. Dit is wat je te doen staat: Kies een PENGUIN READER uit op jouw level, NIET lager! Dear Student Je weet nu p welke level je gaat lezen. Dit is wat je te den staat: Kies een PENGUIN READER uit p juw level, NIET lager! Lees het bek Vul de Reading Recrd in. Als je de Reading Recrd naar

Nadere informatie

STUDIEVAARDIGHEID OP MAAT

STUDIEVAARDIGHEID OP MAAT STUDIEVAARDIGHEID OP MAAT Muiswerk Studievaardigheid p maat richt zich p de belangrijkste deelvaardigheden die ndig zijn vr het studeren. Delgrepen Studievaardigheid p maat Muiswerk Studievaardigheid p

Nadere informatie

Korte uitleg PIXresizer

Korte uitleg PIXresizer Ft's verkleinen - f Resizen Waarm ft s verkleinen? Wanneer we ft s p het internet plaatsen, willen we dat de ft ngeveer 4/5 van de breedte van de mnitr beslaat. Is hij grter dan zul je meten scrllen m

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Zon-Privé gemeente Utrecht

Veelgestelde vragen Zon-Privé gemeente Utrecht Veelgestelde vragen Zn-Privé gemeente Utrecht In dit dcument beantwrden we een aantal veel gestelde vragen. Deze zijn als vlgt gecategriseerd: Zn-Privé actie Utrecht Het plaatsen van znnepanelen p een

Nadere informatie

LOGBOEK van: klas: 1

LOGBOEK van: klas: 1 LOGBOEK van: klas: 1 Inhudspgave Inleiding en inhud van het lgbek Wat is de maatschappelijke stage? Delen van de maatschappelijke stage Waar de je maatschappelijke stage? Kaders waarbinnen de maatschappelijke

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT SCHAAP ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT SCHAAP ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN SPREEKBEURT SCHAAP l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER HET SCHAAP BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Handleiding bij het voorbereiden van een activiteit met of bij een partner

Handleiding bij het voorbereiden van een activiteit met of bij een partner Handleiding bij het vrbereiden van een activiteit met f bij een partner Deze handleiding is.a. ndzakelijk mdat wij (het regiteam) geen rechtspersn zijn en derhalve niet namens De Hart&Vaatgrep kunnen pereren

Nadere informatie

Ekelmans & Meijer Advocaten (Rechten)

Ekelmans & Meijer Advocaten (Rechten) Evaluatie-rapprt STEP In-husedag bij Ekelmans & Meijer Advcaten (Rechten) -- INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE. WOORD VOORAF. RESULTATEN VAN DE ATTITUDE-METING VÓÓR DE IN-HOUSEDAG. RESULTATEN VAN DE ATTITUDE-METING

Nadere informatie

Inventarisatie van wensen & verwachtingen over gezondheidsactiviteiten Leefstijl vragenlijst

Inventarisatie van wensen & verwachtingen over gezondheidsactiviteiten Leefstijl vragenlijst Inventarisatie van wensen & verwachtingen ver gezndheidsactiviteiten Leefstijl vragenlijst Let p: Deze vragenlijst dient vr verspreiding p maat gemaakt te wrden vr uw bedrijf. Ver daar waar [bedrijfsnaam]

Nadere informatie

Werkwoordspelling op maat

Werkwoordspelling op maat Werkwrdspelling p maat Muiswerk Werkwrdspelling p maat besteedt aandacht aan het hele algritme van de spelling van regelmatige werkwrden en k aan de verleden tijd van nregelmatige werkwrden. Delgrepen

Nadere informatie

Grote practische opdracht klas 3 1

Grote practische opdracht klas 3 1 1 Aardrijkskunde Praktische pdracht Aardrijkskunde. Dit schljaar met je een praktische pdracht maken vr het vak aardrijkskunde. Hiermee met je tenminste 10 klkuren bezig zijn geweest, ftewel 14 lesuren.

Nadere informatie

Colofon De poster Duitsland vakantieland is tot stand gekomen met ondersteuning van het Duits Verkeersbureau.

Colofon De poster Duitsland vakantieland is tot stand gekomen met ondersteuning van het Duits Verkeersbureau. Clfn De pster Duitsland vakantieland is tt stand gekmen met ndersteuning van het Duits Verkeersbureau. Redactie Duitsland Instituut Amsterdam Rechten van ft s DZT/ Jachim Messerschmidt DZT/bpicture Björn

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT CAVIA ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT CAVIA ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT CAVIA ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE CAVIA BIJ ELKAAR

Nadere informatie

SPREEKBEURT LANGSTAARTHAGEDIS

SPREEKBEURT LANGSTAARTHAGEDIS SPREEKBEURT LANGSTAARTHAGEDIS l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE LANGSTAARTHAGEDIS

Nadere informatie

10-stappenplan onderzoek doen

10-stappenplan onderzoek doen 10-stappenplan nderzek den Handleiding begeleiding prfielwerkstuk Prf.dr. Eline Slagbm- LUMC Deze handleiding is tt stand gekmen na een pilt met VO-schlieren en bilgiedcenten. Aan de tekst van het stappenplan

Nadere informatie

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND Pestprtcl Dit pestprtcl bestaat uit 4 delen:vr alle kinderen, vr het gepeste kind, vr de pester en, vr de uders. Deze partijen zijn allemaal betrkken bij een situatie waarin gepest wrdt. Uitleg van de

Nadere informatie