VCOV vzw Interleuvenlaan 15A Leuven Tel(016) Fax (016)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VCOV vzw Interleuvenlaan 15A - 3001 Leuven Tel(016) 38 81 00 Fax (016) 40 86 70 info@vcov.be www.vcov.be"

Transcriptie

1 VAARDIG VERGADEREN SYLLABUS VOOR ACTIEVE OUDERS OP SCHOOL VCOV vzw Interleuvenlaan 15A Leuven Tel(016) Fax (016)

2 INHOUDSOPGAVE Inleiding 1. De uderraad; een fervente praatbarak f een echte vergadergrep? 2. Ged begnnen, is half gewnnen 2.1. Het besluitvrmingsprces in zes stappen 3. Kiezen is verliezen maar he geraakt de kgel dan tch dr de kerk? 3.1. Stemmen Srten vrstellen Het qurum 3.2. Besluitvrmingscriteria 3.3. Wijzen van stemmen 4. He draag ik mijn steentje bij tt een efficiënte vergadering? 4.1. De vrzitter 4.2. De deelnemers Vergadering vrbereiden Structuur begeleiden Sfeer begeleiden Nazrg BIBLIOGRAFIE SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 2

3 INLEIDING Heb je er al eens bij stil gestaan heveel vergaderingen je bijwnt f vrzit? Wat er k van zij: een vergadering ged begeleiden f er cnstructief aan deelnemen, is niet z eenvudig. Weten wat een gede vergadering is, is een kud kunstje. Denk maar gewn aan een vergadering die jij ged vnd: gezellig, sfeervl, resultaatgericht, niet te lang, nuttig, en zeker niet te vergeten: aandacht vr ieders inbreng en persnlijkheid. Dat zijn zwat de ingrediënten vr een efficiënte vergadering. Lpen de bijeenkmsten van juw uderraad altijd p wieltjes f raken jullie wel eens verzeild in een everlze discussie? Geen paniek, Rme is k niet p één dag gebuwd. Vr elk prbleem bestaan er immers meerdere plssingen. Wij reiken je alvast een methde aan m stapsgewijs tt gede afspraken te kmen. Valt de garenbl dan ng niet te ntwarren en kan een besluit niet uitblijven, neem dan eens een kijkje bij de regels ver stemmingsprcedures. Verder wrdt de specifieke taak van de vrzitter uit de deken gedaan. Ok de deelnemers kunnen hun steentje bijdragen. We zetten hun taken eveneens p een rijtje. Omdat uders een deel van hun vrije tijd hieraan besteden, mgen de bijeenkmsten k een beetje aangenaam zijn. Daarm is deze infmap drspekt met tips m sfeerelementen en randvrwaarden te verzekeren. Wil je deze wrden mzetten in daden, maar zie je de klus niet alleen te klaren, neem dan gerust cntact p met nze medewerkers. Samen kmen we er wellicht uit. Veel lees- en vergaderplezier! Het VCOV-team SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 3

4 1. De uderraad; een fervente praatbarak f een echte vergadergrep? Er is geen twijfel mgelijk: een gedwerkende uderraad, is een vergadergrep en kmt niet alleen samen m ver ketjes en kalfjes te kletsen. Een vergadering heeft altijd één f meerdere delen. Je kunt drie hfddelen nderscheiden: infrmatie drgeven, zich een mening vrmen, f besluiten nemen. Deze delen buwen p elkaar vrt: vraleer de uderraad een gefundeerd advies kan frmuleren, meten de uders eerst geïnfrmeerd zijn ver het prbleem. Daarna hren de verschillende meningen en vrstellen duidelijk te zijn. Naast het del van een vergadering, wrdt de vergadering zelf bepaald dr drie elementen: het IK f de gemedstestand alsk het gedrag dat elk grepslid afznderlijk stelt tijdens de bijeenkmst, het WIJ f de nderlinge relaties tijdens de vergadering, het THEMA f nderwerp dat aan de rde is. Tijdens een gede vergadering zijn deze drie elementen in evenwicht Ged begnnen, is half gewnnen Tijdens vergaderingen wrden vaak besluiten genmen. Hierbij heeft de vergadergrep de keuze tussen twee f meer vrstellen. Vaak kmen de vrstellen pas tijdens de vergadering naar bven als men bijvrbeeld een gezamenlijk prbleem prbeert p te lssen. In een grep zijn er vaak meningsverschillen. Dit vraagt tijd en de ndige bereidheid m tt een cmprmis te kmen waar iedereen achter kan staan. BESLUITVORMINGSPROCES IN ZES STAPPEN Een gede besluitvrming verlpt gestructureerd. Hiernder staat een besluitvrmingsprces vrgesteld in zes stappen. Dr de stapsgewijze pbuw vermijd je enerzijds dat deelnemers vruit lpen, anderzijds vrkm je dat prblemen en plssingen dr elkaar aangebden wrden. Vrstellen/suggesties wrden eveneens dr deze pbuw gefilterd. 1 Vrij naar: DERAECK, G., e.a., cursus Cmmunicatie en vergaderen, eerste jaar pleiding Sciaal werk, p JANSENS, L., e.a., Vergaderen in het udercmité. Interne nta, Brussel, VCOV VZW, , p1-9 SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 4

5 1. Prbleemstelling De vrzitter, de deelnemer f een gendigde schetst het prbleem, eventueel aan de hand van cijfermateriaal. Orzaken, aard en mvang alsk mgelijke gevlgen kmen aan bd. Sms kan je het prbleem k psplitsen in deelprblemen. 2. Analyse van het prbleem Na deze krte uiteenzetting geeft de vrzitter het wrd aan de deelnemers m het prbleem verder af te tasten f te te lichten. In dit stadium wrden dus alle gegevens verzameld die meer licht kunnen werpen p het prbleem. Het is van belang hier ng geen discussie te veren f plssingen aan te dragen. De bedeling is de gedeelde kennis te vergrten. Nadat iedereen de kans gekregen heeft m zijn kijk p een prbleem te verwrden, vat de vrzitter samen. Eventueel maakt hij/zij gebruik van een flipver. Bij erg geladen nderwerpen, waarbij deelnemers erg emtineel betrkken zijn, kan de vrzitter die deelnemers eerst aan het wrd laten znder dat de anderen hen nderbreken. Na elke tussenkmst vat de vrzit(st)ter samen waarbij hij/zij de te sterke emtinaliteit wegwerkt. Na de samenvatting wrdt best gepeild f men zich in deze wrden herkent. Aansluitend bij de prbleemanalyse kunnen de criteria f randvrwaarden vastgesteld wrden waaraan een plssing met beantwrden. De deelnemers kunnen eisen stellen, rekeninghudend met beperkingen van bvenaf, bepaalde reglementen, het budget, de tijd en de delgrep. Vaak wrden deze criteria pas na de brainstrm gefrmuleerd mdat ze remmend kunnen werken p de creativiteit van de deelnemers. Bij het zeken naar een plssing vr een prbleem kan de vergadergrep in twee fasen werken: een creatieve fase en een selectiefase. 3. Aanbrengen van vrstellen Tijdens de creatieve fase wrden plssingsalternatieven verzameld. Alle deelnemers krijgen daarbij de kans m via een brainstrming suggesties te den. Vlgende principes zijn hierbij van belang: Iedereen met een inbreng kunnen hebben waarbij alle suggesties, ideeën en assciaties mgelijk zijn De deelnemers geven hun vrstellen znder al te veel cmmentaar Onmiddellijke evaluatie en kritiek zijn verbden Een gede startvraag is de he -vraag: He lssen we p? De vrzitter f secretaris inventariseert met kernwrden p een flip-ver f een brd Als de strm vertraagt, kan de vrzitter een minuut stilte inlassen m het ideeënbrd te bekijken. 4. Overwegen en selecteren van de vrstellen In de cncentratiefase wrden de vrstellen gerdend en geëvalueerd met de bedeling een selectie dr te veren. Deze selectie gebeurt meestal in verschillende stappen. Eerst wrdt geschrapt wat echt niet kan mwille van de vrpgestelde criteria. Daarna wrden de SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 5

6 verblijvende alternatieven getetst aan die randvrwaarden. Indien de criteria niet bij de prbleemanalyse werden gefrmuleerd, gebeurt dit nu. Bij de selectie kunnen k negatieve gevlgen f neveneffecten in rekening wrden gebracht. Tijdens deze fase is de kans p meningsverschillen grt. Blijkt geen enkele plssing bruikbaar, dan meten de criteria aangepast wrden f kan de brainstrm herpend wrden. 5. Keuze van de plssing In deze fase kiest de grep vr één alternatief. Als er uit de discussie maar één plssing verblijft, vat de vrzitter het besluit ng eens precies samen. Blijven er meerdere plssingen ver, dan wrden pr s en cntra s vr de laatste keer afgewgen. Lpt de discussie echt vast, dan kan de vrzitter prberen deze argumenten p een flip-ver te nteren. Bij een tweeklmmen methde brengen alle deelnemers argumenten pr f cntra aan die in twee klmmen kmen. Er wrdt ver deze argumenten niet gediscussieerd. Pas als alle argumenten p het brd staan, begint het verleg. Indien de deelnemers niet tt een cmprmis kmen met er gestemd wrden (zie verder). 6. Afspraken Gede afspraken maken gede vrienden De beslissing met nu in praktijk wrden mgezet. Ngal wat vergaderingen blijven znder gevlg mdat precies deze fase nvldende aandacht krijgt. Om ervr te zrgen dat dit werkelijk gebeurt, wrdt er best een gedetailleerd actieplan pgesteld met als belangrijkste punten: wie wat det en tegen wanneer. Bijv. vr het uitwerken van de activiteiten van het jaarprgramma, kan er gekzen wrden m een werkgrep p te richten per initiatief. De secretaris legt alle afspraken schriftelijk vast: puntsgewijs, met naam van de verantwrdelijke en de uiterste datum van uitvering. Dit helpt m tijdens de vlgende bijeenkmst de pvlging vlt te laten verlpen. STA ALS VOORZITTER EENS STIL BIJ VOLGENDE VRAGEN Welke maatregelen meten er precies genmen wrden? Welk del hebben de maatregelen? Wie neemt welke taak p zich? Vr wie zullen de maatregelen gevlgen hebben? Wanneer meten de acties uitgeverd zijn? He meten de maatregelen uitgeverd wrden? He kunnen de maatregelen geëvalueerd wrden? Wie wrdt hiervan p de hgte gebracht? SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 6

7 3. Kiezen is verliezen maar he geraakt de kgel dan tch dr de kerk? 3.1. STEMMEN Wanneer een uderraad geen eensgezindheid bereikt ver een vrstel, wrdt er gestemd. Het vrstel waarvr de meerderheid kiest, haalt het dan. Vrdeel van een dergelijke stemming is dat de beslissing valt en dat ze vr iedereen duidelijk is. Het feit dat er k altijd verliezers zijn, blijft een nadeel. Smmigen kunnen niet z ged met dit verlies verweg. Dit kan zich uiten in een gebrek aan medewerking f tegenwerking achteraf. Het is dan k van belang niet te snel naar een stemming te grijpen. Tracht het gesprek pen te huden, gemeenschappelijke belangen vrp te stellen en een plssing te bedenken waarbij elke partij wint SOORTEN VOORSTELLEN Tijdens een vergadering kunnen er zwel beslissingen genmen wrden ver inhudelijke vrstellen als ver rdevrstellen. Inhudelijke vrstellen kunnen betrekking hebben p maatregelen die genmen meten wrden f standpunten die de grep met innemen. Wanneer er ver meerdere alternatieven gestemd met wrden, dan kmt het vrstel waarvan de gevlgen het verst strekken het eerst aan de beurt. Ordevrstellen hebben betrekking p het verlp van de vergadering. Het zijn vrstellen m de vergadering te schrsen, de agenda te veranderen, een beslissing uit te stellen, de prcedure aan te passen enz. Elke deelnemer kan p ieder mment een rdevrstel indienen. Een dergelijk vrstel heeft altijd vrrang en dient direct dr de grep te wrden bediscussieerd en beslist HET QUORUM Het qurum is het vereiste aantal stemgerechtigde aanwezigen in een vergadering. Dit aantal is vastgelegd in het huishudelijk reglement. Bij het begin van de vergadering wrdt dr de secretaris en/f de vrzitter het qurum vastgesteld. Best wrdt vermeden dat een bepaalde grep de besluitvrming byct dr als grep afwezig te blijven. Dit kan dr in de statuten p te nemen dat p een vlgende vergadering ver punten van de vrige gestemd kan wrden. In het huishudelijk reglement dient k duidelijk mschreven te wrden wie stemgerechtigd is. Buitenstaanders, zals externe deskundigen f directie, hebben in principe geen stem BESLUITVORMINGSCRITERIA Besluiten wrden genmen vlgens bepaalde criteria f principes. De drie vrnaamste principes zijn: - Het unanimiteitsprincipe: een besluit wrdt genmen wanneer alle deelnemers vr zijn; - Het cnsensusprincipe: een besluit wrdt alleen genmen als niemand zich in principe tegen verklaart; - Het meerderheidsprincipe: een besluit wrdt alleen genmen als een bepaalde meerderheid zich vr verklaart. Wanneer de grep het meerderheidsprincipe hanteert, dient vraf vast te liggen welke meerderheid vereist is: een gewne meerderheid (50% + 1) f een andere meerderheid zals een 2/3 f 3/4 meerderheid. Bij het tellen wrden alle geldige stemmen van stemgerechtigde leden in rekening gebracht. Onthudingen wrden beschuwd als niet-uitgebrachte stemmen en tellen niet mee bij het bepalen van de meerderheid. Vr blanc stemmen meten er duidelijke afspraken zijn. SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 7

8 Wrden ze meegeteld bij het bepalen van de meerderheid, dan hebben ze uiteindelijk hetzelfde effect als tegenstemmen. Het vergaderreglement kan echter bepalen dat een gewne meerderheid (meer stemmen vr dan tegen) vlstaat. In dat geval hebben de blanc stemmen geen invled p de uitslag. In veel vergadergrepen wrden blanc stemmen, net als nthudingen en ngeldige stemmen, niet meegeteld als het gaat m de meerderheid. Als er evenveel stemmen vr als tegen zijn, dan staken de stemmen. In dat geval is het vrstel in principe niet aanvaard, er is immers geen meerderheid vr. Vanuit VCOV adviseren we m de vrzitter een drslaggevende stem te geven. De indieners kunnen k beslissen m het vrstel aan te passen en later terug in te dienen. 3.3 WIJZEN VAN STEMMEN Vanuit de VCOV is cnsensus het streefdel en z trachten we stemmingen te vermijden. Indien men tch met vergaan tt stemmen, kan dit al dan niet schriftelijk gebeuren. Over persnen en zeer belangrijke, delicate zaken wrdt schriftelijk gestemd. De stemming is dan geheim. Niet-schriftelijke stemming kan cllectief f hfdelijk. - Cllectieve stemming Een cllectieve stemming gebeurt bij handpsteken f dr het psteken van gekleurde kaarten. De vrzitter vraagt eerst: Wie is vr en telt het aantal pgestken handen. Daarna vraagt hij: Wie is tegen? waarp pnieuw de pgestken handen geteld wrdt. De tegenstemmen meten geteld wrden. Dit met niet alleen vr het vergaderverslag, maar k mdat alleen z het aantal blanc s en nthudingen duidelijk wrdt. Dit is van belang vr de telling. - Hfdelijke stemming Bij een hfdelijke stemming leest de vrzitter f de secretaris de namen van de deelnemers waarbij iedere deelnemer zich uitspreekt vr f tegen het vrstel (f zich nthudt f blanc stemt). De stemmen wrden geturfd. - Schriftelijke stemming Bij een schriftelijke stemming brengen de deelnemers hun stem uit p een blanc f vrgedrukt stembriefje. Wanneer er meerdere keuzes zijn, dan mag er maar één mgelijkheid wrden aangeduid. De stem is anders ngeldig. De briefjes wrden dichtgevuwen verzameld. Vr de schriftelijke stemming is er uit de aanwezigen een stembureau gekzen dat uit minstens twee leden bestaat. Zij delen de briefjes uit, halen ze p, cntrleren het aantal briefjes, scheiden de geldige van de ngeldige stemmen en maken stapeltjes van de stemmen vr, tegen f blanc f p naam van de aangeduide kandidaten. Tensltte schrijven ze de uitslag p en geven ze die aan de vrzitter. Die leest de uitslag hierna vr. Wanneer geen van de kandidaten de vereiste meerderheid haalt, vlgt er een tweede rnde, eventueel tussen de twee kandidaten met de hgste scre. - Stemmen bij vlmacht Indien het reglement f de vergadergrep dat gedkeurt, kan een aanwezig lid k stemmen vr één f meer afwezigen die daarte schriftelijk vlmacht gaven. SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 8

9 4. He draag ik mijn steentje bij tt een efficiënte vergadering? 4.1. VOORZITTER Een gede vrzitter begint met de vergadering degelijk vr te bereiden. Bij vrkeur gebeurt dit in verleg met de directie. Tijdens de vergadering heeft een vrzitter zwel structuur- als sfeertaken. Hij zrgt ervr dat de vergadering rdelijk, efficiënt en demcratisch verlpt. Hewel de weegschaal in de realiteit naar een kant verhelt, is een balans tussen het grepsgerichte en taakgerichte aspect een ndzakelijke vrwaarde m een bijeenkmst te laten slagen. DE VERGADERING VOORBEREIDEN Stel een vlledige uitndiging p Vaak zul je als vrzitter samen met de secretaris de uitndiging pstellen. Een uitndiging bevat alle ndige gegevens, in een drdachte vlgrde en in een passende stijl. De agendapunten Plan de agenda z realistisch mgelijk. Om te vrkmen dat je een gevel van nbehagen creëert zrg je er best vr dat je geen te verladen agenda pstelt (ngeveer een vijftal agendapunten). De dringendheid, het belang en de geveligheid van de agendapunten speelt een rl bij het bepalen van de vlgrde van de agendapunten. Uitgebreide besprekingspunten wrden best geplaatst na de agendapunten die een dringende beslissing vereisen. Indien er een gevelig thema met wrden besprken, plaats dit dan vraan p de agenda (mét een timing). Z vermijd je dat er deelnemers tijdens de rest van de vergadering met het gevelige thema bezig zijn in plaats van met het behandelde agendapunt. Hu er zeker rekening mee dat directies niet graag verrast wrden p de vergadering: vermed je dat een punt gevelig kan liggen vr het schlteam, verleg dan eerst vraf he het best aangebracht kan wrden. Uitverigheid van de agendapunten Meestal wrden de agendapunten enkel pgesmd. Sms kan het ged zijn ze k krt te te lichten en infrmatie p te nemen ver de stukken en de nta s die bij de bespreking ndig zijn. Stijl van de uitndiging De uitndiging vr een vergadering met duidelijk, nauwkeurig en aantrekkelijk zijn. Pas je stijl aan je publiek en aan de gelegenheid aan. Alleen al de aanspreking zet een bepaalde tn, bijv. beste Ann, beste cllega f geachte heer enz. Cntrleer in elk geval datum, plaats, aanvang en einde, vlgrde en vlledigheid van de agendapunten en eventuele mee te zenden stukken. Kies het vergadermment ged Maak duidelijke afspraken ver de vergaderdatum. Bij vrkeur wrdt een vergaderkalender pgemaakt in het begin van een schljaar. Interessant vr de persnlijke agenda s is te SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 9

10 werken met een vaste dag in de maand. Anderen kiezen dan weer net vr een afwisselende dag m ieder de kans te geven zveel mgelijk te kunnen kmen. Zrg vr een gede vergaderruimte Als de vergadering niet plaatsvindt in je eigen schl, kies je best een lcatie die z centraal mgelijk gelegen is en ged bereikbaar. Zrg vr een rustige, functineel ingerichte ruimte die niet te grt en niet te klein is. Hudt rekening met de plaats van het brd, stpcntacten en met tegenlicht. Zrg vr een drankje en eventueel versnaperingen. Bereid je persnlijk ged vr p de inhud en het verlp van de vergadering Denk na ver de deelnemers aan de vergadering. Ken je hun standpunten f stkpaardjes? Op die manier kun je smmige prblemen vrzien. Vral als er tegengestelde belangen in het spel zijn, is dat belangrijk. Stel een lijst van mededelingen samen. Lees het verslag van de vrige vergadering na. Neem de ingekmen brieven dr en vat ze eventueel samen. Bezin je ver elk agendapunt Ga het del ervan na Verdiep je in het nderwerp, neem lectuur dr, stukken, nta s enz. Vrzie mgelijke tussenkmsten Frmuleer stimulerende vragen Bedenk een structuur vr de bespreking Maak een glbale tijdsindeling, zdat de besprekingen niet te lang uitlpen. Deze tijdsindeling kun je eventueel in de agenda pnemen. Bereid je inleiding vr, met een verwelkming, een pgave van verntschuldigingen en eventueel een vrstelling van bijzndere gendigden, huiselijke mededelingen, een krte mtivering en situering van de vergadering. Stel bij vrkeur k bij elk agendapunt een krte inleiding p, waarin je krt het nderwerp en del van bespreking schetst. Prbeer te vrzien bij welk punt een stemming ndig kan zijn. Zrg ervr dat jij f de secretaris het huishudelijk reglement bij zich heeft. DE STRUCTUUR BEGELEIDEN Begin p tijd Eventueel kan je al bij het begin een drankje serveren. De laatkmers kmen dan minder strend ver. Verzrg je peningswrd Verwelkm de deelnemers, lees de verntschuldigingen vr, spreek af wie het verslag maakt, hud de huiselijke mededelingen krt en duid beknpt het del en het belang van de vergadering aan. SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 10

11 Leid elk agendapunt helder in en trek het gesprek p gang De inleiding heeft als del een vruchtbaar gesprek p gang te brengen. Dit kan niet met te algemene vragen als: Wie heeft er ver dit nderwerp iets te zeggen? Na een inleiding waarin jij (f iemand anders) het prbleem schetst, kun je wel een algemene, pen vraag stellen zals: Wie van u mag ik hiervr het wrd geven? Als juw inleiding stimulerend geneg was, kmt er wel reactie. Als de reacties uitblijven, kun je gerichte, stimulerende vragen stellen. Je met wel ppassen dat je niet te veel gaat sturen f beïnvleden. Je kunt bijvrbeeld aansluiten bij de belangen van de deelnemers. Bewaak de delstellingen en de structuur en stuur z ndig bij De vrzitter heeft de pdracht m het gesprek pbuwend te laten verlpen. Vertrekkend vanuit een heldere frmulering van het prbleem m daarna te kmen tt een plssing f een besluit. Het besluitvrmingsprces is hierbij een hulpmiddel (zie bven). Het is van belang dat alle facetten van het prbleem aan bd kmen vr de vergadering vergaat tt het nemen van besluiten. Laat je dus niet verleiden tt uitspraken als Ja maar, we meten tch iets bereiken f z kmen we nergens. Sluit elk agendapunt duidelijk af Inventariseer en vat na elk agendapunt samen. Je kunt de verschillende punten p het brd f een flip-ver nteren. Een dergelijke samenvatting met eventuele cnclusie is een middel m te cntrleren f er geen misverstanden meer zijn en f het nderwerp vlledig behandeld werd. Om z een samenvatting te kunnen maken, maak je tijdens de bespreking best ntities. Let er wel p dat je niet te snel afrndt. Vraleer je samenvat, kan je de vraag stellen f iedereen vldende zijn mening heeft kunnen uiten. Stuur tt slt aan p heldere, ndubbelzinnige besluiten en afspraken. Vraag vr elke afspraak f uit te veren pdracht een verantwrdelijke. Hud de tijd in de gaten Te lange vergaderingen zrgen vr wrevel, een te vlug afgehandeld agendapunt zrgt eveneens vr ntevredenheid. Het is de taak van elke deelnemer m de vrziene duur niet te verschrijden. Het laten uitlpen van een agendapunt leidt met andere wrden vaak tt het wegvallen van andere agendapunten, f tt het verschrijden van het afgesprken uur waarp de bijeenkmst wrdt beëindigd. Onderstaande tips kunnen helpen m de tijd in de gaten te huden: In de uitndiging f bij het begin van de vergadering een timing vrstellen. Bij een lpende discussie kan je af en te aangeven heveel tijd er al vrbij is en wat er ng behandeld met wrden. Dring indien ndig aan p bndigheid. Vrdat een nderwerp meer tijd tebedeeld krijgt dan vrzien, met daarver met de grep beslist wrden. Je kunt de bespreking k versnellen dr de spreker te vragen bndig samen te vatten f dat zelf af en te te den. SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 11

12 Sluit de vergadering met stijl af Vat p het eind van de bespreking de besluiten en gemaakte afspraken samen. Vergeet niet een datum en uur vast te leggen vr de vlgende vergadering. Rnd de bijeenkmst af met een wrd van dank. Een leuk idee m de vergadering te eindigen vind je in het praktijkvrbeeld de vrlijke nt! SFEER BEGELEIDEN Prbeer iedereen bij de bespreking te betrekken Stimuleer elke deelnemer m mee te praten. Stel gerichte vragen aan zwijgers. De dit enkel als je weet dat ze znder prblemen kunnen antwrden, anders breng je hen in verlegenheid. Luister actief Stimuleer het gesprek Dit kan je als vrzitter den dr vlgende adviezen p te vlgen: Vraag z ndig m verduidelijking Bevrder kruisgesprekken Geef aan wat je mist in de bespreking Breng nieuw materiaal aan f vestig de aandacht p andere aspecten Vang suggesties p m ze later weer naar vr te brengen Speel advcaat van de duivel m een kritische huding te bevrderen Hud de tussenkmsten in de hand Als vrzitter met je reageren p ngepaste f langdradige tussenkmsten. Hiernder staan tips he je dergelijke tussenkmsten wel en niet kan aanpakken. Te lange redeveringen Rem veelpraters vriendelijk af, vat p een bepaald mment samen en prbeer de bedeling te verduidelijken. Afdwalingen Beperk afdwalingen via vragen als Kunt u misschien verduidelijken he uw interventie aansluit bij? Z ndig met je afdwalers tch vrzichtig nderbreken. Vrbarige f laattijdige pmerkingen Herinner rustig en psitief aan de structuur Ik denk dat uw pmerking heel waardevl kan zijn, maar Stkpaardjes Stel verruimende vragen Is dat niet een herhaling van wat u al zei? f Is de zaak wellicht niet cmplexer? Onderbrekingen Je kunt in geen geval testaan dat een deelnemer een ander nderbreekt. Hud de beurtwisseling strikt in de hand en wijs eventueel expliciet een beurt te Ik denk dat Mr. X ng niet uitgesprken is. Ongenuanceerde uitspraken SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 12

13 Vraag f de andere deelnemers zich in het standpunt kunnen herkennen. Vraag de spreker eventueel m zijn standpunt te argumenteren. Sner hem in geen geval de mnd. Treed diplmatisch maar resluut p bij cnflicten Sms kun je cnflicten vrzien. Laat een cnflict in geen geval smeulen. Bespreek de kwestie vlledig. Las eventueel een nderbreking in zdat iedereen wat afstand kan nemen. Als het cnflict niet bijdraagt tt de vergadering, reageer dan resluut. Stel hen eventueel vr m de discussie p een vlgende vergadering te veren, zdat iedereen er rustig ver kan nadenken. Grijp niet te snel naar een stemming want dan heb je altijd verliezers. Tips m cnflicten aan te pakken dr: Ze te ntladen met humr Dr het prbleem naar de hele grep dr te spelen Dr de tegenstellingen te verhelderen f standpunten te verduidelijken Dr gedrag te benemen, geen pmerkingen te geven p de persn en niet te interpreteren; dit kan k een vriendelijke terechtwijzing inhuden: Jan het valt me p dat, Mag ik u vragen Dr een nuchtere f gewaardeerde deelnemer te vragen wat hij ervan vindt Dr ntplariseringsmethdes: hierbij meten de verschillende partijen zwel vr - als nadelen van hun vrkeur aangeven en dan beurtelings argumenteren Treed rustig en begrijpend p bij emtinele tussenkmsten Wat de je best NIET als iemand bijvrbeeld begint te huilen f te repen? Negeren en ver iets anders beginnen. Dat laat meestal een wrang gevel achter Onderbreken Ok als je de spreker nderbreekt, blijft die met pgekrpte emties zitten. Een al te snel maar werkt frustrerend: Ik begrijp het wel, maar Kritiek uiten want dan wek je agressie p Mraliseren, dat kmt ngal kleinerend ver Trsten, sussen, relativeren Adviseren Wat kan je WEL den als een grepslid het meilijk heeft? Kalm blijven Als je zelf geëmtineerd raakt, km je in een spiraal terecht waar je meilijk uitgeraakt. Stm laten afblazen Laat de ander zijn emties uiten, nderbreek niet, laat hem f haar stm afblazen. Achter de emtinele reactie kijken Prbeer de rzaak van de emtie te achterhalen. Waarm reageert hij z geëmtineerd? Vaak kan f durft de spreker dat niet te zeggen f hij verdringt het. Velt hij zich bedreigd, aangevallen, gefrustreerd f niet gewaardeerd? Meelevend luisteren SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 13

14 Laat merken dat je luistert dr wrden te gebruiken als hmm, ja,. Ok nn-verbaal kan je blijk geven dat je begrip tnt dr bijv. te knikken, lichtjes vrvergebgen te zitten naar de persn, gcntact te hebben. Reactie aanpassen aan de emtie Wie zich bedreigd velt en bang is, heeft hulp en bescherming ndig. Angst vermindert als de rzaak van de angst duidelijk verwrd is en tt zijn werkelijke prprties teruggebracht. Vaak blijkt iets veel minder erg dan je vreest. Wie wedend is, bijvrbeeld mdat hij zich aangevallen velt, f gefrustreerd mdat hij niet krijgt wat hij wil, verwacht dat er iets verandert f rechtgezet wrdt. Ingaan p de inhud Ga, nadat je krt begrip tnde vr het standpunt van de spreker, in p de inhud ervan. Vat dit z neutraal mgelijk samen. Vraag daarna f de deelnemer zich hierin erkent en begrepen velt en ga dan pas ver naar het vlgende punt. Frmuleer je tussenkmsten zveel mgelijk in de vrm van vragen Het is van grt belang dat je een discussie zveel mgelijk leidt aan de hand van vragen. Om een ander licht p de zaak te krijgen, stel best pen vragen dr de zin te beginnen met he, wat, in plaats van geslten vragen. Deze laatste vraag resulteert enkel in een ja f een nee en daar geraak je vaak niet veel verder mee. Denk er k ver na f je een algemene f een rechtstreekse vraag zult stellen. Algemene vragen, tt de hele grep gericht, stel je vaak aan het begin van een nieuwe fase in de discussie. Ze zetten de deelnemers aan tt denken znder iemand in verlegenheid te brengen. Wanneer je een rechtstreekse vraag aan een deelnemer stelt, heb je nrmaal gezien een gede reden m dat te den. Blijf npartijdig WAT JE ALS VOORZITTER MOET VERMIJDEN Je eigen mening pdringen De deelnemers dr elkaar laten praten Steeds dezelfde persnen laten spreken De deelnemers elkaar laten nderbreken Te lang zelf aan het wrd zijn Manipuleren Stappen zetten in de besluitvrming znder de vergadering te raadplegen Vrbarige cnclusies frmuleren f te snel verstappen naar een vlgend punt DE NAZORG Plan na de vergadering, in een gezellige ruimte f café, een mment van ntspanning bij een hapje en een drankje vr wie dat wil. Cntrleer het verslag z snel mgelijk na ntvangst. Bewaak de gemaakte afspraken dr de eerstvlgende vergadering de pvlgingstabel te verlpen. Evalueer de werking regelmatig, zeker bij een reeks van vergaderingen die verschillende stappen uitmaken van een prces. SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 14

15 4.2. DE DEELNEMERS 2 Om een vergadering te den slagen is het belangrijk dat, naast een gede gespreksleider, iedereen zijn verantwrdelijkheid pneemt vr het gede verlp van de vergadering. Men vertrekt hierbij van het principe gedeeld leiderschap. De leden van de uderraad kennen tevens de taken van de vrzitter. Zij ndersteunen hem f haar en nemen deze taken indien ndig zelf mee p. Bereid je ged vr Lees als deelnemer alle dcumenten en het verslag van de vrige vergadering zrgvuldig na. Je zult vltter kunnen meepraten. Kennis van zaken werkt bvendien mtiverend. Maak eventueel aantekeningen en verzamel nuttige infrmatie. Als je belangrijke nderhandelingen met veren, is het k belangrijk na te denken waar je zult gaan zitten, naast f tegenver wie. Wees tijdig aanwezig Stel het vergaderdel bven je eigen belang Je eigen ervaringen delen is ged, maar hu het beperkt. De uderraad is niet de geschikte plek m individuele prblemen p te lssen. Hiervr maak je best een afspraak met een lid van het schlteam. Tn je wil tt samenwerken Luister actief en inlevend Vlg aandachtig het verlp van de besprekingen. Sta pen vr het standpunt van de ander, prbeer de ander te begrijpen, tracht je in te leven in de visie van een andere deelnemer. Vraag z ndig m verduidelijking. Respecteer de taak van de vrzitter Speel in p andere deelnemers Sluit aan p hun tussenkmsten dr aan te vullen, te nuanceren, in te stemmen, kritiek te geven, af te keuren f vragen te stellen. Beperk je tt wat aan de rde is Neem cnstructief deel aan de besluitvrming Breng infrmatie aan uit eigen ervaring en kennis en vraag naar infrmatie. Geef je mening en vraag die van anderen. Werk actief mee aan het plssen van prblemen dr suggesties te geven, nieuwe ideeën aan te brengen, een ander licht te werpen p het prbleem enz. Stel je sepel p wanneer er een besluit met genmen wrden. Klamp je niet vast aan je eigen vrstel als je merkt dat het niet gesteund wrdt. Verhelder de bespreking 2 Vrij naar: -idem pg JANSENS,L., Vergaderen met het udercmité. Interne nta, Brussel , p 6-7 SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 15

16 Geef vrbeelden, leg verbanden blt, vat samen, verhelder f vraag m verduidelijking. Verwrd je tussenkmsten krt en cnstructief. Vrzie ze van gede argumenten. Maak duidelijk wat je bedelt. Spreek duidelijk en verstaanbaar. Bewaak mee de prcedure dr de grep te herinneren aan regels en afspraken. Treed helpend p bij prblemen Zek peningen als het gesprek vastlpt. Als de grep blkkeert, prbeer dan mee de rzaak blt te leggen. Laat prefballnnetjes p, p zek naar een cnsensus. Bemiddel bij cnflicten, stel een cmprmis vr pdat het gemeenschappelijke belang gewaarbrgd blijft. Ontlaad spanning dr humr f dr ze in een bredere cntext te plaatsen. Benader de anderen psitief Ga cnfrntaties niet altijd uit de weg Speel de bal, niet de persn. Behandel cnfrntaties pen en zakelijk, met redelijke argumenten. Spreek pbuwend dr je ngenegen m te buigen naar wensen tt verandering. Benem gedrag, znder de persn van de spreker te kraken. Stel je in elk geval flexibel p. SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 16

17 Brnnen DERAECK, G., e.a., Cursus Cmmunicatie en vergaderen, eerste jaar pleiding Sciaal werk, Heverlee, DELOITTE en TOUCHE, Onderzeksrapprt Vergaderen is een kunst, Ministerie van de Vlaamse gemeenschap, augustus 2003, 16blz DEWITTE, H. en VANBESELAERE, N.,Cursus Inleiding tt de rganisatiepsychlgie, schakelprgramma master in sciaal beleid, KUL, JANSENS, L., e.a., Vergaderen in het udercmité, Interne nta, Brussel, VCOV VZW, , 9blz. MEYSMAN, H., Vergader - en nderhandelingstechnieken, Interne nta, VCOV VZW, 1997,40blz. SYLLABUS VAARDIG VERGADEREN 17

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7 Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 2 van 7 Vergaderen Elke vergadering kent een vaste structuur en een vaste vlgrde. Deze structuur

Nadere informatie

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD Sinds 1 september 2004 kan elke schl een uderraad prichten vlgens het participatiedecreet. Het schlbestuur is verplicht m een uderraad p te richten als 10% van de uders er

Nadere informatie

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool PEST PROTOCOL Prins Willem-Alexanderschl Wat is een pestprtcl? Een pestprtcl is een aantal vereenkmsten ver het tegengaan van pesten. Een afspraak tussen de schl, de kinderen en de uders. Waarm een pestprtcl?

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers Handreiking functinerings- en berdelingsgesprekken griffiers September 2014 Functineringsgesprek Als de griffier is aangesteld, is het verstandig m met elkaar te blijven reflecteren p het functineren.

Nadere informatie

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen.

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen. PESTEN Deze flder is een hulpmiddel vr ju en je kind m samen te leren ver pesten en he je dit kan stppen. WAT IS PESTEN? Pesten is iemand anders bewust bedreigen, bang maken, uitdagen, uitschelden f pijn

Nadere informatie

Presentatie eisen reisweek

Presentatie eisen reisweek Presentatie eisen reisweek Beste reisadviseurs, De aftrap is genmen. We zijn begnnen aan een spannende strijd m te bepalen he nze werkweek er in juni 2013 uit zal zien. Natuurlijk lijkt het een beetje

Nadere informatie

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten Pestprtcl basisschl Pieter Wijten Basisschl Pieter Wijten werkt aan een veilig schlklimaat waarin kinderen respectvl met elkaar mgaan. Ze hanteert drie principes: Ik zrg ged vr mezelf Ik zrg ged vr de

Nadere informatie

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas.

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas. Onderzek Ouderbetrkkenheid V.U. : Lieve Van Daele, Grte Markt 1, 9100 Sint-Niklaas Succesvl samenwerken met uders Bundel in te kijken in de leraarskamer http://flb.sint-niklaas.be ONDERZOEK GOK-PROJECT

Nadere informatie

De aandachtspuntenlijst

De aandachtspuntenlijst De aandachtspuntenlijst Wat is de aandachtspuntenlijst? De aandachtspuntenlijst is een verzicht van nderwerpen die aan de rde kunnen kmen tijdens een afspraak met de neurlg. Onderwerpen waarver u meer

Nadere informatie

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling Prtcl bij het verlijden van een gezinslid van een leerling Algemeen: Er wrden geen mededelingen aan de pers gedaan. Het lcatie aanspreekpunt f de directeur meldt alleen dat nze 1 ste zrg de nabestaanden

Nadere informatie

Vier beproefde manieren om de pot met goud, leren van elkaars ervaringen, open te maken

Vier beproefde manieren om de pot met goud, leren van elkaars ervaringen, open te maken Vier beprefde manieren m de pt met gud, leren van elkaars ervaringen, pen te maken Het leren van ervaringen vraagt m het nderzeken van die ervaringen, het liefst in een grep samen met anderen. Dit kan

Nadere informatie

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE Begeleiding van leerlingen met ernstige rekenprblemen en/f dyscalculie Delen en uitgangspunten Binnen het Veluws Cllege Crtenbsch hanteren wij het Prtcl Ernstige

Nadere informatie

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0.

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0. Verzuim Beleid Opgemaakt dr Human Resurce Management Delgrep Alle werknemers Ingangsdatum 4 juli 2014 Versie 0.1 www.smallsteps.inf clfn Verzuimbeleid Visie en aanpak verzuim Delgrep: alle werknemers Versie:

Nadere informatie

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND Pestprtcl Dit pestprtcl bestaat uit 4 delen:vr alle kinderen, vr het gepeste kind, vr de pester en, vr de uders. Deze partijen zijn allemaal betrkken bij een situatie waarin gepest wrdt. Uitleg van de

Nadere informatie

Leer / ontwikkelingslijnen. Opleiding Helpende Zorg en Welzijn. BOL en BBL NAAM STUDENT:..

Leer / ontwikkelingslijnen. Opleiding Helpende Zorg en Welzijn. BOL en BBL NAAM STUDENT:.. Leer / ntwikkelingslijnen Opleiding Helpende Zrg en Welzijn BOL en BBL NAAM SUDEN:.. 1 2 Uitleg van het leerlijnenbekje Vr je ligt het leerlijnenbekje van je pleiding Helpende Zrg & Welzijn niveau 2. ijdens

Nadere informatie

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg MedewerkerMnitr Benchmark in de Zrg Telichting pzet vragenlijst en invulinstructies U heeft een inlgcde ntvangen per brief f per e-mail. Mcht u geen inlgcde ntvangen hebben, dan kunt u terecht bij de benchmarkcördinatr

Nadere informatie

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam OPLEIDING tt Verzrgende-IG Ondersteuningsmagazijn Berepstaak E Startbekaam Albeda cllege Branche gezndheidszrg Kwalificatieniveau 4 Chrt: 2010-2011 Fase: Startbekaam Naam student:. P.E1-3.start.gesprek

Nadere informatie

Voor. Introductie. Internet. Installatie. Voorbereiding. Opstart

Voor. Introductie. Internet. Installatie. Voorbereiding. Opstart Vr Intrductie Internet Kennismaking en infrmatiemment Samen uitzeken f Bednet in deze mstandigheden een ged idee is Speedtest uitveren: http://www.bednet.be/speedtest Bednet werkt enkel p bekabeld netwerk!

Nadere informatie

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen.

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen. Checklist berdeling adviesaanvraag 1. De adviesaanvraag Heeft de r een adviesaanvraag gehad? Let p: een rapprt is in principe geen adviesaanvraag. Met een adviesaanvraag wrdt bedeld: het dr de ndernemer

Nadere informatie

Vergadertips voor bestuursvergaderingen: Vergader goed maar met mate

Vergadertips voor bestuursvergaderingen: Vergader goed maar met mate Vergadertips vr bestuursvergaderingen: Vergader ged maar met mate In de milieusectr wrdt er heel wat afvergaderd. Meer dan de helft van de werktijd kruipt in vergaderingen, waardr er minder tijd ver blijft

Nadere informatie

Als uitgangspunt zijn er drie wensen waar jij uit kunt kiezen:

Als uitgangspunt zijn er drie wensen waar jij uit kunt kiezen: Stap 2 Wat ga je den? Je gaat een wens kiezen ver wat jij anders wilt in het met elkaar mgaan. Daarna kies je twee manieren waarp jullie die wens gaan waarmaken. Je schrijft k ng p welke kwaliteiten en

Nadere informatie

Stap 1. Wat wil jij?

Stap 1. Wat wil jij? Stap 1. Hi Iemand heeft het idee dat jij wel wat supprt kunt gebruiken. Dat kunnen je uders zijn, een vriend/vriendin een therapeut f iemand anders die ju ged kent. Die iemand wil graag dat jij hulp krijgt

Nadere informatie

ACT in LOB. De informatietrechter. Werkbladen. Toolkit. Check je info-level! Level 1. Level 2. Level 3. Level 4

ACT in LOB. De informatietrechter. Werkbladen. Toolkit. Check je info-level! Level 1. Level 2. Level 3. Level 4 ACT in LOB Werkbladen Tlkit De infrmatietrechter Deze tl helpt je m de grte heveelheid infrmatie ver studiekeuze vr jezelf behapbaar te maken. Je kunt p verschillende niveaus met de infrmatie ver studies

Nadere informatie

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone Schade prtcl Zuiderpark Stadswalzne Gemeente s-hertgenbsch december 2012 Schadeprtcl Zuiderpark - Stadswalzne In dit dcument staat he de gemeente s-hertgenbsch mgaat met schadeclaims. Het is er p gericht

Nadere informatie

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa)

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa) PEDAGOGISCHE VISIE A. Algemeen De pedaggische visie vertelt he de schl met leerlingen, persneel en uders van leerlingen wil mgaan en wat de schl verwacht ten aanzien van de relatie tussen leerlingen en

Nadere informatie

Maatschappelijke Stage

Maatschappelijke Stage Maatschappelijke Stage 2 Inhud 1. Wat is MAS? 1.1 MAS algemeen. 1.2 MAS p het Gren van Prinstererlyceum 1.3 Deadlines 2. Stage zeken 2.1 De stage cördinatr p schl. 2.2 Masactief 3. De frmulieren 3.1 Aanvraagfrmulier

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR!

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR! Ontwikkeling van kinderen, stagnatie van de ntwikkeling en drverwijzen Wij prberen er vr te zrgen dat kinderen zich bij nze pvang plezierig velen en zich kunnen ntwikkelen. Om te kunnen berdelen f dit

Nadere informatie

Handleiding bij het voorbereiden van een activiteit met of bij een partner

Handleiding bij het voorbereiden van een activiteit met of bij een partner Handleiding bij het vrbereiden van een activiteit met f bij een partner Deze handleiding is.a. ndzakelijk mdat wij (het regiteam) geen rechtspersn zijn en derhalve niet namens De Hart&Vaatgrep kunnen pereren

Nadere informatie

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs Cursussen CJG (samenwerking tussen De Meerpaal en het nderwijs in Drnten) Vrtgezet Onderwijs 1 Faalangst (vrtgezet nderwijs) Faalangsttraining is vr jngeren die gespannen zijn en (te) veel nadenken ver

Nadere informatie

Evaluatie zorgleefplan met cliënt thuis en in het verzorgingshuis

Evaluatie zorgleefplan met cliënt thuis en in het verzorgingshuis Evaluatie zrgleefplan met cliënt thuis en in het verzrgingshuis Artikel: 2010-003 Datum: 30-11-2010 Auteur: Merel van Uden Prtcl vr halfjaarlijkse evaluatiegesprek ver zrgleefplan van een cliënt met een

Nadere informatie

Wij zijn een KiVaschool!

Wij zijn een KiVaschool! Elke schl bij Stichting Allure hanteert een Pestprtcl. Dit schlspecifieke Pestprtcl is een afgeleide van het algemeen Pestprtcl Allure. O.B.S.Geert Hlle hanteert de KiVa aanpak. Wij zijn een KiVaschl!

Nadere informatie

... 3. Utrecht in Dialoog... 3. Wat doet Utrecht in Dialoog?...3 Netwerkorganisatie...3 Pool van dialoogbegeleiders...3. 0ver de dialoog...

... 3. Utrecht in Dialoog... 3. Wat doet Utrecht in Dialoog?...3 Netwerkorganisatie...3 Pool van dialoogbegeleiders...3. 0ver de dialoog... Handbek Dialg INHOUDSOPGAVE... 3 Utrecht in Dialg... 3 Wat det Utrecht in Dialg?...3 Netwerkrganisatie...3 Pl van dialgbegeleiders...3 0ver de dialg... 4 Kenmerken van de dialg...4 De frmule van de dialg...4

Nadere informatie

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid Samenvatting BEELDEN OVER COMMUNICATIE TEYLINGEN Bevindingen gesprekken ver Cmmunicatie, raad- en cllegeleden, rganisatie en samenleving In deze ntitie zijn de resultaten van zwel de gesprekken van 9 ktber

Nadere informatie

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o Klas-in-zicht Een negatieve grepsdynamiek, leerlingen die niet met elkaar vereen kunnen kmen, een vertrebelde relatie tussen leerlingen en leerkrachten, meilijk les kunnen geven dr strend gedrag, zijn

Nadere informatie

OUDERBLIK. Een rugzak vol ideeën voor ouders en school SCHRIFTELIJKE COMMUNICATIE MET OUDERS

OUDERBLIK. Een rugzak vol ideeën voor ouders en school SCHRIFTELIJKE COMMUNICATIE MET OUDERS OUDERBLIK Een rugzak vl ideeën vr uders en schl SCHRIFTELIJKE COMMUNICATIE MET OUDERS 2012 1. Schriftelijke cmmunicatie met anderstalige uders Schriftelijke cmmunicatie gaat ver alle cmmunicatie naar uders

Nadere informatie

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen:

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen: Graaf Jan van Mntfrtschl Beleid ter vrkming en/f regulering van pestgedrag 1. 1 Inleiding: Iedere schl heeft een veilig schlklimaat ndig. Op de Graaf Jan van Mntfrtschl zijn wij ns ervan bewust dat veiligheid

Nadere informatie

Pestprotocol Cazemierschool 2012

Pestprotocol Cazemierschool 2012 Pestprtcl Cazemierschl 2012 Vrwrd De Cazemierschl is een Prtestants Christelijke schl, die werkt vanuit de Jenaplanvisie. Dat betekent dat vr nze schl de algemeen menselijke waarden zals gemeenschapszin,

Nadere informatie

Saxionstudent.nl CE 1

Saxionstudent.nl CE 1 Thema: Marktanalyse (semester 1) Prject: Desk en Fieldresearch 56357 Vrwrd Vr u ligt het plan van aanpak vr het prject Desk en Fieldresearch, vr het thema marktanalyse van semester 1. Het is de bedeling

Nadere informatie

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht p een veilige mgeving en een plezierige schltijd Achtergrnd - Wat is pesten? 'Iemand wrdt getreiterd f is het mikpunt van pesterijen als hij f zij herhaaldelijk

Nadere informatie

Pestprotocol. Pestprotocol Stichting Allure januari 2012 1

Pestprotocol. Pestprotocol Stichting Allure januari 2012 1 Pestprtcl Elke schl bij Stichting Allure hanteert een Pestprtcl. Het schlspecifieke Pestprtcl is een afgeleide van dit algemeen Pestprtcl. 1. Del van het pestprtcl: Wij vinden dat elk kind dat bij ns naar

Nadere informatie

ALS OUDERS GAAN SCHEIDEN. BILOCATIE ALS KANS? Visie van de vereniging Bemiddeling vzw *

ALS OUDERS GAAN SCHEIDEN. BILOCATIE ALS KANS? Visie van de vereniging Bemiddeling vzw * ALS OUDERS GAAN SCHEIDEN. BILOCATIE ALS KANS? Visie van de vereniging Bemiddeling vzw * Wanneer uders bij een scheiding cnflicten hebben, dan heeft dat vaak grte gevlgen vr de ntwikkeling van de kinderen.

Nadere informatie

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009]

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1 Algemeen Meldcde bij een vermeden van kindermishandeling vr scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1.1 Iedere ScS Scheidingsspecialist, ScS Zandkasteelcach, ScS OKEE-cach, hierna te nemen scheidingsbegeleider,

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

Onze groep bezoekt de voorstelling op: LESBRIEF

Onze groep bezoekt de voorstelling op: LESBRIEF Onze grep bezekt de vrstelling p: LESBRIEF 1 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Geachte leerkracht, Deze lesbrief is bedeld

Nadere informatie

Contract gedragsverandering

Contract gedragsverandering Cntract gedragsverandering Stappenplan m je delen te bereiken Tips m je delen te bereiken Cntract vr gedragsverandering (vrbeeld) Del/gedrag Om deel te nemen aan de Dam tt Dam lp met mijn vriendengrep

Nadere informatie

Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning.

Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning. Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwrding 2. Delstellingen 3. Mdel 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning 1 Verantwrding: Wij willen binnen het nderwijs dat wij geven rekening huden met de

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

Uitwerking kerndoel 2 Nederlandse taal

Uitwerking kerndoel 2 Nederlandse taal Uitwerking kerndel 2 Nederlandse taal Tussendelen en leerlijnen Nederlandse taal Primair nderwijs In samenwerking met het expertisecentrum Nederlands Enschede, 1 juni 2006 Nederlands kerndel 2 Stichting

Nadere informatie

Beleid Luisvrije School

Beleid Luisvrije School Beleid Luisvrije Schl Inleiding De Klankhf heeft de bestrijding van luizen mschreven in een beleidsstuk. Het wrd luizen en het hebben ervan betekent niet smerig en nverzrgd, maar is wel knap lastig en

Nadere informatie

Chic, zo n gedragspatroongrafiek!

Chic, zo n gedragspatroongrafiek! Chic, z n gedragspatrngrafiek! Leerdelen: De leerlingen kunnen nder begeleiding de verwevenheid tussen ecnmische, sciale en eclgische aspecten in duurzaamheidsvraagstukken herkennen. De leerlingen krijgen

Nadere informatie

Een natuurlijk proces

Een natuurlijk proces Ik vel het weer. Het is er weer. Sms even, dan de hele tijd. Ik wil je niet kwetsen. Ik wil het niet weer zeggen, maar het is er weer. (Gijs Hrvers) Overprikkeling Veel mensen met autisme hebben gede intellectuele

Nadere informatie

IKZ DEEL II : De informatieronde

IKZ DEEL II : De informatieronde Vanuit het standpunt van de zn is de schaduw nzichtbaar (Gethe) IKZ DEEL II : De infrmatiernde Het is méér dan een cliché f butade: m aan een breed kwaliteitsbeleid te werken, heb je écht steun, inbreng

Nadere informatie

Klachtenbeleid Stichting KOM Kinderopvang

Klachtenbeleid Stichting KOM Kinderopvang Klachtenbeleid Stichting KOM Kinderpvang KOM Kinderpvang verzrgt kinderpvang vr kinderen in de leeftijdsgrep 0 tt en met 12 jaar. Alle medewerkers van de stichting zetten zich vlledig in m kwalitatief

Nadere informatie

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte Genderlpbaanklf: enkele vrzetten vanuit Persephne vzw, rganisatie van vruwen met een handicap f invaliderende chrnische ziekte De genderlpbaanklf verdient aandacht van de beleidsmakers en de sciale partners.

Nadere informatie

De groepsleerkrachten bereiden zich samen voor op het gesprek met hun groep.

De groepsleerkrachten bereiden zich samen voor op het gesprek met hun groep. PROTOCOL ROUWVERWERKING Het stappenplan A. Het bericht kmt binnen Bericht van een ngeluk f verlijden van een leerling - Tezeggen dat er iemand zal terugbellen. Vragen p welk nummer men bereikbaar is en

Nadere informatie

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba.

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba. Agressiemanagement Bedrijven, rganisaties en schlen krijgen steeds vaker met agressie te maken. Wanneer je met mensen werkt, bestaat er immers de kans p cnflicten. Z n cnflict kan escaleren in bedreigingen,

Nadere informatie

Reflecties. Vormingsdag 9 januari 2014 DPB Brugge Training coachingsgesprek. Bezoeker gecoachte

Reflecties. Vormingsdag 9 januari 2014 DPB Brugge Training coachingsgesprek. Bezoeker gecoachte Vrmingsdag 9 januari 2014 DPB Brugge Training cachingsgesprek Reflecties Bezeker gecachte Het gesprek heeft mij ngelfelijk veel deugd gedaan. Ik kreeg de bevestiging dat het ged is datgene waar ik mee

Nadere informatie

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 Pestprtcl Onderwijs Pestprtcl Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 1 Achtergrnd 1.1 Uitgangspunt Beleid tegen pesten valt binnen het veiligheidsbeleid van Yulius Onderwijs. Ons uitgangspunt is dat nze schl een

Nadere informatie

Stad & Esch maken we samen: Van pesten naar een wij-gevoel

Stad & Esch maken we samen: Van pesten naar een wij-gevoel Stad & Esch maken we samen: Van pesten naar een wij-gevel Omgaan met pesten pagina 1 van 11 Inhudspgave 1. Vrwrd blz. 3 2. Van pesten naar.een wij-gevel blz. 4 3. Stappen bij structureel pestgedrag blz.

Nadere informatie

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces list Veranderaanpak Inhud en Prces AdMva 2011 www.admva.nl www.arbcatalgusvvt.nl list Veranderaanpak Inhud en Prces www.arbcatalgusvvt.nl Clfn Sturen p Werkdrukbalans en Energie AdMva 2011 Erna van der

Nadere informatie

Inzet van vrijwilligers: kansen en grenzen

Inzet van vrijwilligers: kansen en grenzen Inzet van vrijwilligers: kansen en grenzen Situering Vrijwilligers zijn het cement van de samenleving. Vrijwilligerswerk is niet vrijblijvend. Vrijwilligerswerk is nbetaalbaar. Drie uitspraken die in vrijwilligerscampagnes

Nadere informatie

PESTPROTOCOL OBS Aan de Roer

PESTPROTOCOL OBS Aan de Roer PESTPROTOCOL OBS Aan de Rer Pestprtcl OBS Aan de Rer 1 Inleiding Vr u ligt het Pestprtcl OBS Aan de Rer. Het prtcl geeft leerkrachten van grep 1 tt en met 8 richtlijnen vr het vrkmen, signaleren en aanpakken

Nadere informatie

Spreken Aandacht voor een goede spreekhouding d.m.v. actieve deelname aan klasgesprekken.

Spreken Aandacht voor een goede spreekhouding d.m.v. actieve deelname aan klasgesprekken. Wat is het V-niveau? In het V-niveau f vrderingsniveau wrden kennis en vaardigheden verder ingeefend en uitgebreid. Hiervr steunt men p de verwrven basiskennis vanuit het initiatieniveau f de lagere schl.

Nadere informatie

Vlaanderen: Primair onderwijs Brongebruik Kerndoel 7: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen.

Vlaanderen: Primair onderwijs Brongebruik Kerndoel 7: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen. Lesbeschrijving Brn vr Werk Aan de hand van deze 5 lessen ntdekken de leerlingen dat de Schelde veel mgelijkheden biedt vr werk. En daarmee van essentieel belang is vr nze regi. Relatie met kerndelen:

Nadere informatie

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 Inhud Respns... 1 Samenvatting van de resultaten... 1 Vragen ver de pleiding... 2 Vragen ver de stagiair... 3 Wat ziet u als sterke punten van de pleiding CMD?... 4 Wat

Nadere informatie

Het Grote Geldonderzoek: hoe ga je met je geld om?

Het Grote Geldonderzoek: hoe ga je met je geld om? Het Grte Geldnderzek: he ga je met je geld m? Natinaal Instituut vr Budgetvrlichting (Nibud) Tijdsduur: één les Werkvrm: individueel met een discussie in de klas Niveau: bedeld vr alle leerlingen van klas

Nadere informatie

Aan de hand van deze 3 lessen ontdekken de leerlingen dat er techniek in en om de Schelde, dus in onze regio, een erg belangrijke rol speelt.

Aan de hand van deze 3 lessen ontdekken de leerlingen dat er techniek in en om de Schelde, dus in onze regio, een erg belangrijke rol speelt. Techniek & de Schelde Aan de hand van deze 3 lessen ntdekken de leerlingen dat er techniek in en m de Schelde, dus in nze regi, een erg belangrijke rl speelt. Gerelateerde kerndelen Vlaanderen, Primair

Nadere informatie

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen Stap 5 Deel 2 Je met niet alles gelven wat je denkt Lesje 5.2.1 Jezelf lsmaken uit vertuigingen Je hebt eerder al pgeschreven welke gedachtes zijn uitgegreid tt vertuigingen: de beelden ver jezelf en anderen

Nadere informatie

Stap 4: 6. Droomsessie handleiding

Stap 4: 6. Droomsessie handleiding Stap 4: 6. Drmsessie handleiding 1 Del De drmsessie is een brainstrmtechniek die als del heeft m de deelnemers vlledig ut f the bx te laten denken. De deelnemers mgen hun fantasie de vrije lp laten gaan,

Nadere informatie

Het is ook mogelijk om deze training op maat op locatie uit te voeren.

Het is ook mogelijk om deze training op maat op locatie uit te voeren. CURSUSAANBOD NAJAAR 2010 VRIJWILLIGERS 1. SWOFFICE SWOffice is een belangrijk instrument m inzicht te verkrijgen in je resultaten, maar k m infrmatie te geven ver het gebruik van de dienstverlening aan

Nadere informatie

Art. 4. De ouderraad bestaat uit ouders van de regelmatige leerlingen in de school.

Art. 4. De ouderraad bestaat uit ouders van de regelmatige leerlingen in de school. Ouderraad: huishudelijk reglement Hfdstuk 1 Oprichting Art. 1. In uitvering van het Decreet van 2 april 2004 betreffende participatie p schl en de Vlaamse Onderwijsraad, B.S. 6 augustus 2004, wrdt in de

Nadere informatie

PEDAGOGISCHE WERKWIJZE KINDERCENTRUM HET MELKHUISJE

PEDAGOGISCHE WERKWIJZE KINDERCENTRUM HET MELKHUISJE Interne referentie OHB: Prcesverantwrdelijke: pagina 1 van 6 pagina 1 van 6 Hfdstuk 1 Wie zijn wij bij BSO t Melkhuisje BSO het Melkhuisje is vr kinderen van 7 t/m 12 jaar. De BSO bestaat uit 3 stamgrepen:

Nadere informatie

Let op!! Niet zwemmen i.v.m. blauwalg. Leerdoelen: Kerndoelen Curriculum watereducatie SLO: NME leergebied: Werkvormen: Vakgebied: Niveau: Tijdsduur:

Let op!! Niet zwemmen i.v.m. blauwalg. Leerdoelen: Kerndoelen Curriculum watereducatie SLO: NME leergebied: Werkvormen: Vakgebied: Niveau: Tijdsduur: Let p!! Niet zwemmen i.v.m. blauwalg Vakgebied: Niveau: Tijdsduur: Bilgie, Aardrijkskunde klas 3 hav/vw ± 140 minuten Niet zwemmen i.v.m. blauwalg, we zien deze brden steeds vaker. Maar wat is blauwalg

Nadere informatie

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs.

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht p Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Dia 1 Opmerking vr de presentatr: in het geval u tijd te krt kmt, kunt u de blauwe tekst als ptineel beschuwen

Nadere informatie

Stappenplan BTW-verhoging van 19 naar 21% per 1 oktober 2012

Stappenplan BTW-verhoging van 19 naar 21% per 1 oktober 2012 Stappenplan BTW-verhging van 19 naar 21% per 1 ktber 2012 Supprt ID: 57354 Versies: AccuntView Windws Dit stappenplan hebt u ndig m uw administraties in AccuntView gereed te maken vr het nieuwe BTW-percentage.

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje Pedaggisch beleidsplan 2011-2013 Christelijke Peuterspeelzaal Ltje Inhudspgave 1. Inleiding 2. Visie 3. Delen 4. Uitwerking van de delen 4.1 Liefdevlle benadering 4.2 Bijbelse waarden en nrmen 4.3 Emtinele

Nadere informatie

Rollenspel Jezus redt

Rollenspel Jezus redt Rllenspel Jezus redt Krte mschrijving prgrammanderdeel De leerlingen spelen samen een bestuursrechtzaak bij de Raad van State na. De Raad van State is de hgste bestuursrechter van Nederland. In deze rechtszaak

Nadere informatie

Tips Digiduif. 1. U logt in op digiduif met uw e-mail adres en wachtwoord.

Tips Digiduif. 1. U logt in op digiduif met uw e-mail adres en wachtwoord. Tips Digiduif 1. U lgt in p digiduif met uw e-mail adres en wachtwrd. 2. U kiest de knp instellingen. Op de vlgende pagina s kunt u allerlei zaken invullen en aanpassen die bij uw accunt hren. Tevens zit

Nadere informatie

Stel uw inkomen zeker, sluit een arbeidsongeschiktheidsverzekering af

Stel uw inkomen zeker, sluit een arbeidsongeschiktheidsverzekering af Stel uw inkmen zeker, sluit een arbeidsngeschiktheids af Eindelijk geniet u van een heerlijke skivakantie. En natuurlijk verkmt het u niet, want u bent een ervaren skiër. Maar laat dat ngeluk nu net in

Nadere informatie

Protocol kwetsbare kinderen o.a. ASS, ADHD, DCD

Protocol kwetsbare kinderen o.a. ASS, ADHD, DCD Prtcl kwetsbare kinderen.a. ASS, ADHD, DCD Juni 2014: pgesteld in zrgverleg September 2014: bijgesteld in zrgverleg Oktber 2014: besprken in MT en team Inleiding Kinderen in Nederland leven in een samenleving

Nadere informatie

Zorg op K.S.T.S. Temse-Velle

Zorg op K.S.T.S. Temse-Velle Zrg p K.S.T.S. Temse-Velle Beste uders, De zrgwerking p nze schl bestaat al heel wat jaren en is vrtdurend in beweging. Enerzijds mdat de wetgeving i.v.m. zrg verandert, anderzijds mdat leerlingzrg zelf

Nadere informatie

LOGBOEK van: klas: 1

LOGBOEK van: klas: 1 LOGBOEK van: klas: 1 Inhudspgave Inleiding en inhud van het lgbek Wat is de maatschappelijke stage? Delen van de maatschappelijke stage Waar de je maatschappelijke stage? Kaders waarbinnen de maatschappelijke

Nadere informatie

Standaarden en eindtermen ve

Standaarden en eindtermen ve Standaarden en eindtermen ve Een vergelijkend verzicht Raamwerk NT2 CINOP maart 2013 1 INHOUD 1. Inleiding pagina 3 2. Algemene verschillen en vereenkmsten pagina 4 3. Vergelijking per vaardigheid pagina

Nadere informatie

Ekelmans & Meijer Advocaten (Rechten)

Ekelmans & Meijer Advocaten (Rechten) Evaluatie-rapprt STEP In-husedag bij Ekelmans & Meijer Advcaten (Rechten) -- INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE. WOORD VOORAF. RESULTATEN VAN DE ATTITUDE-METING VÓÓR DE IN-HOUSEDAG. RESULTATEN VAN DE ATTITUDE-METING

Nadere informatie

Onze eigen boontjes doppen in Kenia

Onze eigen boontjes doppen in Kenia Hnger graad 2 Lesvrbereiding Onze eigen bntjes dppen in Kenia Bij lesmateriaal, bij deze les p de site, vind je het ndige lesmateriaal vr deze les Print het werkblad 'Zek de 5 verschillen' vr elke leerling

Nadere informatie

Actie keuze 5. a. Campagne rookvrij schoolplein. b. Hoofd- en deelvragen. Hoofdvraag: 1: Wat zijn de gevolgen en gevaren van roken?

Actie keuze 5. a. Campagne rookvrij schoolplein. b. Hoofd- en deelvragen. Hoofdvraag: 1: Wat zijn de gevolgen en gevaren van roken? Actie keuze 5 a. Campagne rkvrij schlplein Jullie Stappenplan hebben vr actie 5 gekzen: Maak het schlplein rkvrij grepjes Maak de twee gebruik nderzekspdracht psters: brnnenpagina Presenteer 1. argumenten

Nadere informatie

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding

Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie, Dyscalculie & Spellingsbegeleiding Dyslexie en dyscalculie en spellingsbegeleiding p het Carlus Clusius Cllege Zwlle Signalering en Begeleiding dyslectische / dyscalculische leerlingen Dyslexie:

Nadere informatie

Van stip naar stap naar stip

Van stip naar stap naar stip Van stip naar stap naar stip Vr startende trainers 1-1 Inhud 1. Telichting... Fut! Bladwijzer niet gedefinieerd. 2. Teamvrming... 2-3 3. Omgeving... 3-3 4. Weet wat je wil: he ziet de stip eruit?... 4-3

Nadere informatie

1. Opstellen van de enquête

1. Opstellen van de enquête Tips vr enquêtes: meten = weten = actie Een enquête is meer dan een vragenlijstje. Het is een ideaal cmmunicatie- en drukkingsmiddel m milieuprblemen te registreren en aan te kaarten in de media f bij

Nadere informatie

De Tijdlijn Methode. Het oogsten van collectieve ervaring. De Tijdlijn vertelt het verhaal van de deelnemers

De Tijdlijn Methode. Het oogsten van collectieve ervaring. De Tijdlijn vertelt het verhaal van de deelnemers De Tijdlijn Methde Het gsten van cllectieve ervaring De Tijdlijn vertelt het verhaal van de deelnemers De Tijdlijn is een methde vr participatieve mnitring en evaluatie van samenwerking in netwerkverband.

Nadere informatie

Kenneth Smit Consulting -1-

Kenneth Smit Consulting -1- Versneld en cntinu verbeteren van de perfrmance en de resultaten van uw medewerkers en rganisatie. Perfrmance en rendementsverbetering van uw rganisatie is de fcus waarp de activiteiten van Kenneth Smit

Nadere informatie

Wie verkoopt uw huis?

Wie verkoopt uw huis? Wie verkpt uw huis? Accuntnet Verkp Vertruwens Persn Service Accuntnet V V P Service Wie verkpt uw huis? Als u uw huis wilt verkpen, schakelt u k in Spanje een makelaar in. Echter in Spanje geeft men nrmaal

Nadere informatie

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen Vrbehuden en risicvlle handelingen binnen het primair nderwijs Prtcl Medisch Handelen J.C. v.d. Wal September 2013 INHOUD Inleiding... 3 1 De leerling wrdt ziek p schl... 4 2 Het verstrekken van medicatie

Nadere informatie

Inleiding. Veel succes met het maken van jouw profielkeuze! S. Koningsveld, decaan Havo H. Lubberdink, decaan Vwo - 1 -

Inleiding. Veel succes met het maken van jouw profielkeuze! S. Koningsveld, decaan Havo H. Lubberdink, decaan Vwo - 1 - Inleiding Dit schljaar sta je vr een belangrijke keuze: het kiezen van je prfiel. De ervaring leert dat het maken van deze keuze niet altijd even gemakkelijk is. Het prfiel en de eventuele extra vakken

Nadere informatie

Medmec04 Engagement Week 4

Medmec04 Engagement Week 4 Medmec04 Engagement Week 4 Les Week 1 2 3 4 5 Onderwerpen Inleiding mdule en werkwijze Inleiding pdracht 1 en 2 Hrcllege (verplicht) (Recensie schrijven vr bnuspunt, zie p. 11) Inleveren pdracht 1, uitgeprint

Nadere informatie

Gedragsprotocol Samenwerkingsschool Balans. Wat is het gedragsprotocol? Uitgangspunt. Pesten of plagen?

Gedragsprotocol Samenwerkingsschool Balans. Wat is het gedragsprotocol? Uitgangspunt. Pesten of plagen? Gedragsprtcl Samenwerkingsschl Balans Wat is het gedragsprtcl? Het gedragsprtcl vrmt de verklaring van het schlbestuur, de directie, de leerkrachten, de leerlingen en de uders waarin is vastgelegd dat

Nadere informatie

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1 Prjectaanvraag Versterking sciale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1. Aanleiding Eind 2012 heeft Prvinciale Staten van de prvincie Fryslân keuzes gemaakt mtrent de 'kerntakendiscussie'.

Nadere informatie