PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS Infrmatie vr de leerlingen Inhud 1 De pdracht 2 Het berep 3 De rganisatie 4 Begeleiding 5 Berdeling en evaluatie A Plan van Aanpak B Persnlijk verslag C Evaluatie van mezelf D Evaluatie van een ander teamlid [1] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008
Geachte dcent, Vr u ligt de dr Mvares en het Gerrit Rietveld Cllege ntwikkelde les ver een zer-emissin Utrecht Centraal Statin. Dit prjectbekje is speciaal vr de leerlingen geschreven. De leerling functineert in dit prject als pdrachtnemer en krijgt hierbij de rl van energietechnicus bij Mvares. Een dergelijk prject beginnen wij eventueel met een intrductiecllege ver de rl van energietechnicus bij een bedrijf als Mvares. Halverwege het prject gaan we een keer kijken naar de tussentijdse presentaties van de leerlingen m ze te helpen binnen de ingeslagen richtingen. Uiteindelijk presenteren de vier tt zes beste grepjes van de deelnemende klassen hun plssingen in het bedrijfsrestaurant van Mvares. Na een spannende finale, juryberaad en prijsuitreiking is het prject ten einde. Samen met de leerlingen en dcenten ervaren wij dit prject als een maatschappelijk relevant en stimulerend prject. De leerlingen ntdekken wat het vak energietechniek inhudt en maken kennis met tal van duurzame technlgieën. Mcht u ver dit prject f ver nze samenwerking ng vragen hebben, dan kunt u cntact pnemen met: Anne-Jan van Hulst, prjectleider Jet-Net bij Mvares: Anne-Jan.van.Hulst@mvares.nl / 030-265 4789 Veel leesplezier en met vriendelijke gret, Anne-Jan van Hulst MSc Mvares [2] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008
1 DE OPDRACHT Een zer-emissin Utrecht CS Waar je werkt Je bent energietechnicus in dienst van Mvares. Als er nderzek met wrden gedaan p het gebied van energievraagstukken wrd jij ingeschakeld. Mvares is een advies- en ingenieursbureau dat veel werk det vr de sprwegen. De deskundigen van Mvares ntwerpen, nderzeken en adviseren. Mvares hudt zich bezig met mbiliteit en infrastructuur. Twee vrbeelden van prjecten waaraan ze meewerken zijn de Hgesnelheidslijn-Zuid en de Betuwerute. Mvares en energie Nederland heeft een van de drukste sprwegnetten van de wereld. En de grei is er ng lang niet uit. Dat betekent dat er nu al veel energie wrdt verbruikt p en rnd het spr en dat dat in de tekmst alleen maar zal tenemen. Met de wereldwijde rep m een schner milieu en de stijgende ksten van bijvrbeeld lie is het de uitdaging vr Mvares m p zek te gaan naar zwel energiebesparende ideeën als brnnen vr grene energie. Situatie PrRail is het bedrijf dat verantwrdelijk is vr alles wat met het spr te maken heeft, zals bijvrbeeld seinen, bvenleidingen, enzvrts. PrRail met k zrgen vr nieuwbuw van het spr. Daarm buwen ze statins, viaducten, geluidsschermen, bruggen en sprverdubbelingen. Wat is er aan de hand? Utrecht CS met wrden verbuwd. PrRail wil dat het statin Zer-emissin wrdt. Dus ttaal geen uitstt van CO 2. Dit met decentraal, wat betekent dat het statin niet afhankelijk is van een strmleverancier maar zelf duurzame strm pwekt in/p/m het statin. Mvares wil de pdracht graag den en met dus een z ged mgelijk plan indienen bij PrRail. Daar ga jij hen bij helpen. De pdrachtgever PrRail vraagt een advies aan Mvares. Dit advies zullen zij gebruiken bij de uiteindelijke plannen vr Utrecht CS. Juw team werkt in pdracht van de heer Herke Stuit van Mvares, hij is adviseur bij de afdeling innvatie. Deze afdeling wil meegaan in de trend duurzaam buwen m een bijdrage te leveren aan het tegengaan van het breikaseffect. De pdracht Verzin een vernieuwende plssing vr de strmvrziening in Utrecht CS. Het nderzek met leiden tt een adviesrapprt en een visuele vrstelling van jullie plssing. In het adviesrapprt staat beschreven waar er p Utrecht CS bezuinigd kan wrden en met de visualisatie wrdt duidelijk he jullie de bendigde energie pwekken. Jullie presenteren het adviesrapprt samen met de plssing aan meneer Stuit van Mvares. [3] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008
De pdrachtgever PrRail wil dat een aantal zaken in het advies meegenmen wrdt: 1 Een nderzek naar duurzame energiebrnnen Energie van windmlens en uit znnecellen is bekend bij veel mensen, maar p welke manier kan je ng meer energie pwekken znder te vervuilen? PrRail wil in het adviesrapprt een ged verzicht van bestaande alternatieve energiebrnnen. Zek naar vrbeelden van gebuwen f systemen waarbij gebruik wrdt gemaakt van duurzame energiepwekking. Een nieuw wisselverwarmingssysteem Wissels berijdbaar huden p een betruwbare en betaalbare manier, k nder extreme mstandigheden. Dit systeem maakt gebruik van een vlp beschikbare natuurlijke energiebrn: aardwarmte. Het gebruik van de milieuvriendelijke bdemwarmte reduceert de C0 2 -uitstt tt vrijwel nihil. Zie www.iceslutin.nl 2 Wat zijn je ideeën? PrRail wil weten welke duurzame energiebrnnen jij wil gebruiken en dat je bekijkt f je die in/p/m het statin kan tepassen. Als je bijvrbeeld 20 windmlens ndig hebt m aan de vraag te vlden, heb je dan wel ruimte m die te plaatsen? Denk bij mgelijkheden juist aan innvatieve dingen! Kan jij iets nieuws bedenken m energie p te wekken? Natuurlijk met de essentiële functies van het statin blijven bestaan. 3 Levert juw plssing vldende energie? PrRail wil een nderzek naar de bestaande situatie. Wat vr energieverbruikers zijn er p Utrecht CS en waar zu er bezuinigd kunnen wrden? De resultaten van dit energienderzek wrden pgenmen in jullie adviesrapprt. Denk bij het zeken aan begrippen als duurzaamheid, CO 2 -balans, energiezuinig, etc. NB. Het gaat dus niet m de strm die de treinen ndig hebben, maar puur m het statin zelf. Als je weet wat vr energieverbruikers er zijn dan is de vlgende stap m te bepalen wat hun ttale verbruik is. Daarmee bepaal je heveel energie de alternatieve energiebrnnen meten leveren. Mvares en andere ingenieurbureaus werken met standaarden. Z weten ze bijvrbeeld wat een kantrpand per m 2 gemiddeld verbruikt. Je kan zelf p zek naar deze standaarden f gebruik maken van de helpdesk (zie hfdstuk 4). Beschrijf in je adviesrapprt he juw plssing aan de energievraag vldet. 4 Maak plssing visueel Maak een visuele vrstelling van de plssing die jullie adviseren. Afrnding Als afrnding geef je een presentatie aan meneer Stuit van Mvares. Breng ged naar vren wat je nderzcht hebt en wat de sterke punten zijn van jullie plssing. Hij is vral k benieuwd naar energiebrnnen die je bewust niet wil tepassen. Omdat hij werkt vr de afdeling innvatie zullen nieuwe ideeën zrgen vr een hge waardering! [4] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008
2 HET BEROEP Energietechnicus Heb jij ng een beetje energie(verbruik)? Je gebruikt de hele dag dr energie. Niet alleen zelf drdat je beweegt, maar k elektriciteit. Denk maar aan de lampen bven je hfd f de batterij in je mbiel f MP3-speler. Het berep Energietechniek gaat ver het pwekken, ververen en tepassen van energie; van hgspanningsleiding tt stpcntact en alles er tussenin. Als er plannen vr een nieuw gebuw wrden gemaakt zal jij wrden ingehuurd m te bedenken he de energievrziening geregeld met wrden. Je weet k wat er leeft in de plitiek. En dat is niet alleen weten welke nieuwe wetten er aangenmen wrden, maar k prbeer te vrspellen wat men ver 5 jaar wil. Werkzaamheden Je geeft advies bij buwprjecten welke energiesysteem gebruikt met wrden. Vernieuwing is belangrijk in je vak. Als een bestaand systeem gedkp is in de aanschaf, maar duur in gebruik dan zal jij adviseren m een nieuw systeem te gebruiken dat uiteindelijk gedkper is. Je hebt veel cntact met andere mensen. Opdrachtgevers, andere adviseurs en technici die in het prject werken, de architect, etc. Om een ged advies te geven met je natuurlijk ged p de hgte zijn van alle systemen die er bestaan. Dat betekent vakliteratuur bijhuden, (internatinale) cngressen bezeken, etc. Als je een innvatief idee hebt dan zal je dat bespreken met mensen die ervaring hebben p dat gebied. Wil je bijvrbeeld iets den met aardwarmte maar weet je niet he je dat technisch met uitveren, dan zal je mensen f bedrijven zeken die dat wel weten. De pleiding Echt een pleiding vr Energietechnicus bestaat niet. Wel een bekende pleiding is elektrtechniek. De pleiding elektrtechniek kent drie hfdstrmen. Energietechniek is er daar een van. Daar hud je je bezig met de pwekking, distributie en gebruik van energie. Het vakgebied van een elektrtechnicus is veelzijdiger gewrden. De laatste jaren is er steeds meer aandacht vr transprt, pslag en pwekking van elektriciteit. Het liefst p een veilige en milieuvriendelijke manier, zals met windmlens. De pleidingen elektrtechniek maken allemaal gebruik van een f andere vrm van prjectnderwijs. In grepjes werk je aan prblemen uit de latere berepspraktijk. Natuurlijk is bij HBO elektrtechniek enige aanleg vr de exacte vakken gewenst. Met een HAVOf VWO-prfiel Natuur & Gezndheid (NG) f Natuur & Techniek (NT) kun je direct aan de studie beginnen. VWO ers met een ander prfiel kunnen k aan deze studie beginnen, als ze wiskunde en natuurkunde hebben gevlgd. De pleiding Elektrtechniek/Energietechniek is te vlgen p veel hgeschlen in Nederland. Zie www.keuzegids.rg/dwnlad/vrbeeldartikel.pdf In nze regi zijn er p de universiteit van Utrecht verschillende pleidingen die zich bezighuden met energievraagstukken. Zals Milieunatuurwetenschappen, Natuurwetenschap en Innvatiemanagement en k de studies Natuur- en scheikunde. De technische universiteiten in Nederland (Twente, Delft en Eindhven) huden zich uiteraard meer bezig met de technische kant van energie. Denk maar aan de wedstrijden vr de snelste elektrische aut s. www.slpwer.nl [5] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008
Berepsprfiel energietechnicus, nderzeken Cmpetentie Belang vr de functie nauwelijks behrlijk erg speciaal 1 2 3 4 Individueel werken zelfreflectie vragen stellen! kritisch ver nderzeksresultaten! werken znder eindpunt ambitie en interesse uitstralen Kennisgerichtheid gebruiken basiskennis & specifieke kennis analyseren van gegevens! hfd- en bijzaken nderscheiden! de lat hg leggen psitineren van het eigen nderzek Prcesgericht werken vruit denken cmmuniceren penstaan vr nieuwe infrmatie presenteren nderzek dcumenteren Drzettingsvermgen discipline mgaan met kritiek eigen ngelijk erkennen mgaan met mislukkingen kalm blijven [6] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008
3 DE ORGANISATIE Grepsindeling Tijdens het eerste dagdeel van dit prject wrden er teams samengesteld. In een ged team werken mensen samen met verschillende kwaliteiten. Lees de infrmatie ver het berep en het berepsprfiel in de handleiding. Schrijf daarna hiernder drie kwaliteiten van jezelf p die ged van pas kmen bij deze pdracht en dit berep. Kwaliteit 1: Kwaliteit 2: Kwaliteit 3: Iedereen heeft zwaktes. Daaraan kan je werken. Geef hiernder aan wat vr ju een leerpunt is. Zwakte: Rster Dagdeel 1 Dagdeel 2 Week 1 Intrductie van de pdracht. Excursie naar Utrecht CS Indelen grepjes. Plan van aanpak. Gren licht dr de dcent. Week 2 Maken plan van aanpak week 2. Gren licht dr de dcent. Uitveren plan van aanpak week 2. Week 3 Maken plan van aanpak week 3. Gren licht dr de dcent. Uitveren plan van aanpak week 3. Persnlijk verslag Uitveren plan van aanpak week 2. Persnlijk verslag. Uitveren plan van aanpak week 3. Persnlijk verslag. Ergens halverwege zal dhr. Stuit een bezek brengen aan de klas en met elk grepje een krte presentatie geven ver wat ze p dat mment hebben. Week 4 Maken plan van aanpak week 4. Gren licht dr de dcent. Uitveren plan van aanpak week 4. Week 5 Maken plan van aanpak week 5. Gren licht dr de dcent. Uitveren plan van aanpak week 5. Gesprek dcent met elke grep. Persnlijk verslag. Uitveren plan van aanpak week 5. Verslaglegging in je lgbek. Week 6 Afrnden pdracht + vrbereiden presentatie. Afrnden pdracht + vrbereiden presentatie Drmailen definitief verslag naar dhr. Stuit zdat hij het alvast kan drlezen. Week 7 Presentaties en prductberdeling. Prcesberdeling en evaluatie. [7] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008
Materiaalvrziening Internet De vlgende sites hebben wij gebruikt vr deze pdracht: www.cbs.nl www.mvares.nl www.prrail.nl www.slpwer.nl www.ns.nl Nederland Reisinfrmatie Statinsinfrmatie www.wnf.nl Over het WWF Natuurbescherming Werkterreinen Klimaatverandering Wat det het WWF Energiezuinig buwen Overige inf Er zal veel infrmatie beschikbaar zijn p internet ver het nderwerp energie en de besparing ervan. Denk k aan beken f brchures die je zu kunnen raadplegen en bedrijven die je kan bellen f mailen. Knutselmateriaal Als je vr je visuele vrstelling van je plssing gebruik wilt maken van bepaalde materialen, verleg dat dan met je dcent. Hij weet wat er vr materialen beschikbaar zijn en kan anders eventueel zrgen dat het wrdt aangeschaft. Denk dus minimaal een week vruit! Eigen materiaal Het is handig m per grepje een digitale camera te hebben. En zelf zrg je natuurlijk vr een ged gevulde etui. [8] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008
4 BEGELEIDING Begeleidende dcenten De dcenten die dit prject begeleiden zijn: Ester Ernst, dcent Bilgie Sybren de Jng, dcent Natuurkunde Fred Pruis, dcent Bilgie Helpdesk Je hebt de mgelijkheid m vragen te stellen aan een echte energietechnicus. Stel deze vraag eerst aan je eigen dcent. Als hij testemming geeft stuur je een email aan de Technatr (T.Kragten@gerritrietveldcllege.nl). Hij zal dan berdelen welke vragen drgestuurd wrden aan de deskundige bij Mvares. Deze deskundige zal één keer per week de vragen van alle klassen beantwrden. Het duurt dus minimaal een week vrdat je antwrd hebt. Plan van aanpak en gren licht Aan het begin van elke week maak je met je team een plan van aanpak (zie het frmulier Plan van Aanpak achterin deze handleiding). Daarin schrijf je p wat je deze week gaat den en he jullie team de taken verdeeld. De begeleidende dcent met gren licht geven. Dat betekent dat er een handtekening nder het plan van aanpak wrdt gezet. Pas dan mgen jullie met het werk aan de slag. Persnlijk verslag Iedereen maakt elke week een persnlijk verslag. Je beschrijft he het werk verlpen is en wat juw bijdrage is geweest. Meld waar je tevreden ver bent, maar nem zeker k zaken die je wilt verbeteren. De dit steeds aan het eind van de week. Je verzamelt p deze manier gegevens die je later kunt gebruiken vr de prcesberdeling en de evaluatie. De dcent kan p elk mment je persnlijke verslagen pvragen zdat hij kan zien f het bijgewerkt is en m te zien wat er in staat. Zrg dat je ze tijdens het prject steeds bij je hebt. Ruzie f vastlpen Als het team vastlpt f ruzie krijgt, blijf er dan niet mee rndlpen. Verberg het niet vr de dcenten, daar verlies je een helebel tijd mee. Stap p tijd p de dcent af en maak een afspraak m ver de prblemen te praten. De dcent kan je helpen m weer p het gede spr te kmen. Vakdcenten Het kan gebeuren dat je iets wilt weten dat de begeleidende dcent(en) jullie niet kunnen leren, maar wel een bepaalde vakdcent. De dcent tekenen kan jullie bijvrbeeld uitleggen he je driedimensinaal kunt tekenen, f een dcent die ged is met cmputers kan je helpen met een Pwerpintpresentatie. Alle dcenten zijn p de hgte van het prject. Als je hulp ndig hebt van een bepaalde vakdcent vraag dan in de les f de dcent er een paar minuten aandacht aan wil besteden. Vragen staat altijd vrij. [9] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008
5 BEOORDELING EN EVALUATIE Prductberdeling (de punten vr dit nderdeel krijg je als team) Onderdeel Maximaal te behalen punten Behaalde punten 1 Adviesrapprt en visuele vrstelling plssing 25 punten punten 2 Eindpresentatie 25 punten punten Ttaal 50 punten punten Prcesberdeling (de punten vr dit nderdeel krijg je individueel) Onderdeel Maximaal te behalen punten Behaalde punten 1 Prcesgericht werken He zrg jij ervr dat de grep ged kan samenwerken? 2 Aandeel bij beslissingen Wie brengt de meeste ideeën in? Wie stelt de beste vragen daarver? 3 Taakvervulling He efficiënt ga je met je tijd m? 4 Afspraken maken en nakmen Wat is je aandeel bij het maken van het PvA en de je wat is afgesprken? 20 punten punten 10 punten punten 10 punten punten 10 punten punten Ttaal 50 punten punten Evaluatie (hier krijg je geen punten vr, maar het is een verplicht nderdeel) Onderstaande vaardigheden wrden dr een energietechnicus het belangrijkst gevnden vr het uitefenen van hun berep. Daarm zijn dit de vaardigheden waar je naar kijkt bij het evalueren. He ged kun jij dit? He graag de jij dit? Waar zu je beter in kunnen en willen wrden? Vragen stellen - Kan je interessante vragen bedenken ver het nderwerp waarmee je aan het werk gaat? - Kan je vragen stellen die zrgen dat je de infrmatie krijgt die je ndig hebt? Kritisch ver nderzeksresultaten - Weet je zeker dat de infrmatie die je van internet haalt klpt? - Ben je niet te snel tevreden met je resultaten? Analyseren van gegevens - Weet je het verschil tussen bijvrbeeld kwh en megawatt? - Begrijp je alle technische termen? Hfd- en bijzaken nderscheiden - Weet je wanneer details juist wel belangrijk zijn en wanneer niet? - Hu je de hfdpdracht steeds ged vr gen? [10] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008
A PLAN VAN AANPAK Teamleden: Begeleider: Week van het jaar: Naam van het prject: Prjectweek: Een zer-emissin Utrecht CS In te vullen Onderdeel Aan welk nderdeel f nderdelen gaan jullie deze week werken? Vragen Welke vragen heeft de pdrachtgever bij dit nderdeel? Taakverdeling He verdelen jullie de werkzaamheden? En heveel tijd kst elk? NB. Mail tijdig je dcent welk materiaal je ndig hebt! Tijd Afspraken Welke afspraken maken jullie ver: A wanneer jullie verleggen B wanneer iets af met zijn A B Resultaten Wat willen jullie af hebben aan het eind van de week? Gren licht dr de dcent: (handtekening) [11] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008
B PERSOONLIJK VERSLAG Naam: Begeleider: Week van het jaar: Naam van het prject: Prjectweek: Een zer-emissin Utrecht CS Wat heb ik deze week gedaan? Kijk naar juw taken in jet PvA. He heb ik deze week gewerkt? Waar ben je tevreden ver? Wat kan je verbeteren? Schrijf iets ver minimaal twee punten uit de prcesberdeling: Schrijf iets ver minimaal twee punten uit het berepsprfiel: [12] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008
C EVALUATIE VAN MEZELF Prject Paraaf dcent Prjectnaam Berep Een zer-emissin Utrecht CS Energietechnicus Klas Naam Lijkt het berep mij iets? Ja /nee, mdat Onderdeel He ged was ik hierin? Slecht Niet z ged Best ged Heel ged Vragen stellen Kritisch ver nderzeksresultaten Analyseren van gegevens Hfd- en bijzaken nderscheiden Ruimte vr een pmerking: Onderdeel Wat vinden anderen van mij? Slecht Niet z ged Best ged Heel ged Vragen stellen Kritisch ver nderzeksresultaten Analyseren van gegevens Hfd- en bijzaken nderscheiden Als ik kijk naar het prces, wat zijn dan mijn gede vrnemens bij een vlgend prject? 1 2 3 [13] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008
D EVALUATIE VAN EEN ANDER TEAMLID Let p! Dit de je vr jezelf znder dat de ander meekijkt! Prject Prjectnaam Een zer-emissin Utrecht CS Klas Mijn naam Naam teamlid Onderdeel He ged was hij/zij hierin? Slecht Niet z ged Best ged Heel ged Vragen stellen Kritisch ver nderzeksresultaten Analyseren van gegevens Hfd- en bijzaken nderscheiden Ruimte vr een pmerking: [14] PROJECT Een zer-emissin Utrecht CS [Technasium] mei 2008